Definitions containing the research թ : 10000 results

Գրչաման, ի

s.

inkstand.

· Calfa

NBHL (1)

Գրիչն, գիր, գրչամանն, թանաք. (Ոսկիփոր.։)


Գօսանամ, ացայ

vn.

to dry, to become dry.

· Calfa

NBHL (3)

Դալարեցուցանէ զչոր գօսացեալս։ Զգօսացելովքն սփռեսցէ զանձրեւ փայլատականցն ի կիզուլ յայրել։ Անդամալոյծք եւ գօսացեալք. (Ագաթ.։)

Տունկս գօսացեալ։ Խլեալ գօսասցի։ Ոստ տնկոյն բերկրութեան, յորմէ գօսացայ. (Նար.։)

Յոռոգումն դալարութեան գօսացելոց դիոց մարդկան. (Փարպ.։)


Գօսացուցանեմ, ուցի

va.

to dry.

· Calfa

NBHL (2)

Առ ի չտալ բերել զպտուղսն, նա եւ միանգամայն իսկ ի գօսացուցանել. (Ագաթ.։)

Անօրէնութիւն չար գօսացուցանէ զանձն. (Սիր. ՟Ժ՟Դ. 9։)


Գօտելած

adj.

girdled.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ժամ օրինացն (հաղորդութեան) գօտելածք եղիցին. (Վրք. հց. ձ։)


Գօտելոյծ

adj.

that has untied his girdle.

· Calfa

NBHL (1)

Առնուլ նոցա օրէնս (հաղորդութիւն) զուրբաթ եւ զշաբաթ եւ զկիւրակէ, եւ ի ժամ օրինացն գօտելոյծք եղիցին. (Վրք. հց. ձ. (եդաւ ըստ այլ ձ. Գօտելած. բայց եւ ի լտ. ասի, լուծանեն զգօտիս։))


Գօտեւոր, աց

adj.

girdled, girt.

· Calfa

NBHL (1)

Ածեր գօտի ընդ մէջ ... պետրոս եւ պօղոս երեւին թէ գօտեւորք էին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 10։)


Գօտեւորեմ, եցի

vn.

to gird one's self.

· Calfa

NBHL (3)

Նմանութեամբ, Սպառազինիլ. զօրանալ. սրտապնդիլ. սօթտըւիլ

Քեւ գօտեւորեալ միջապինդ ամրութեամբ բան մարմնացեալ. (Նար. խչ.։)

Սակաւ մի կազդուրեալ, եւ գօտեւորեալ՝ չուեցի գնացի յաշխարհն տարոնոյ. (Յհ. կթ.։)


Գօտէկռիւ

s.

wrestler;
— լինել, to wrestle.

· Calfa

NBHL (1)

Գօտէկռիւ լինէր յայնմ գիշերի. (Զքր. կթ.։ Մագ. ձ։)


Գօտէմարտ

cf. Գօտէկռիւ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ գօտէկռիւ լինի. եւ Գօտէկռուութիւն.


Գօտէպինդ

adj.

girt;
prompt, active, diligent;
— լինել, to gird one's self;
to be prompt.

· Calfa

NBHL (2)

Գօտէպինդ լինել, եւ ցուպ ի ձեռս առնուլ. (Շ. թղթ.։)

Արթնութեան պատուէր առաք, եւ գօտէպինդ ծառայութեան. (Խոսր.։)


Գօտիածու, աց

adj.

that girds the body;
that girds on the sword.

· Calfa


Դ (ta)

s.

the fourth letter of the alphabet and the third of the consonants. It is sometimes used for, or confounded with the letters տ and թ;
four;
fourth.

· Calfa


Դա, դորա

pron.

that, this.

· Calfa

NBHL (2)

Դովաւ եւ ի դմին մեծն եւ հրաշալին կայ ծածկեալ. (Անյաղթ բարձր.։)

Դոքօք զստամբակսն ածես ի հաւանութիւն։ Գոհ իցեն զդմանէ։ Զի՞նչ պատմեն զդմանէ. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ե։)


Դաբնային

adj.

of laurel.

· Calfa

NBHL (1)

Անահտական դից մատուցեալ ըզդաբնայինըն սաղարթեալ. (Շ. վիպ.։)


Դաբնի, նեաց

s.

laurel.

· Calfa

NBHL (4)

Որպէս դափնի յառողջութեան օգուտ երթայ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 1։)

ԴԱԲՆԻ լաւ եւս ԴԱՓՆԻ. գրի եւ ԴԱՓՆԷ, ԴԱՓՆԻԴ, կամ ԴԱԲՆԻԴ, Բառ յն. տա՛ֆնի. δάφνη laurus յորմէ ռմկ. տէֆնի, դէֆնէ. ըստ հյ. Սարդ կամ սարդի, եւ Կասլայ. ծառ մշտադալար՝ անուշահոտ, յորմէ պսակ կապէին ի գլուխ յաղթականաց. կոչեցեալ δαφνίς laurea

Առեալ մահակ սարդենի, որ է դափնի։ Է՞ր աղագաւ զդափնին առնուն. յաղագս անթառամութեանն եւ կանաչութեան եւ հոտոյն. (Մագ. քեր.։)

Դաբնիդն, եւ սերկեւիլն, եւ ձիթենին գեղեցիկ, եւ մուրտն. (Ագաթ.։)


Դադարեմ, եցի

vn.

to cease, to stop, to interrupt;
to become calm, to give over;
to desist, to rest one's self, to remain;
to drain.

· Calfa

NBHL (3)

Դադարել ի շինելոյ, յըմպելոյ, յօրհնելոյ, ի սրտմտութենէ, ի խօսելոյ։ Դադարեաց սուր յիսրայելէ։ Դադարել ի ժողովս հսկայից, ի ծոց անզգամաց։ Դադարեաց երկիրն, քաղաքն, յակոբ.եւ այլն։

Ոչ դադարէ յիւրմէ խորամանգութենէ. (Յճխ. ՟Թ։)

Դադարեսցեն յիւրաքանչիւր մոլար օրինացն։ Լռեալ դադարեսցէ քրիստոնէութիւնն. (Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Գ։)


Դադարեցուցանեմ, ուցի

va.

to cease, to stop, to calm, to interrupt;
to extinguish, to stanch, to quench;
to drain.

· Calfa

NBHL (2)

Դադարեցուցանել զտապանակն (ի կայս իւր)։ Դադարեցուցանել զմարախ ի վերայ ամենայն սահմանացն եգիպտացւոց։ Դադարեցուցանել ի մարդկանէ զյիշատակս նորա։ Դադարեցուցանել զթագաւորութի տանն իսրայելի. (՟Ա. Մնաց. ՟Զ. 31։ Եւ. ՟Ժ. 14։ Օր. ՟Լ՟Բ. 26։ Ովս. ՟Ա. 4։)

Դադարեցուսցուք զառաջիկայ տեսութիւնս. (Սահմ. ՟Ա։)


Դադարիմ, եցայ

vn.

cf. Դադարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ դադարեցայց ի նորոգ ողբերգութեանց. (Նար. ՟Կ՟Ը։)


Դադարումն, ման

s.

cessation, desistance, repose, rest, pause;
discontinuance, vacation;
extinction, redemption, act of stanching;
silence;
interruption;
inaction.

· Calfa

NBHL (3)

Ընթերցուածք ոչ երբէք առնուին դադարումն. (Եղիշ. ՟Գ։)

κατάπαυσις, ἡρεμία quies, requies, cessio, finis Դադարելն. անշարժութիւն. հանդարտութիւն. հանգիստ. նիստ. կասումն. դադար. վերջ.

Այս կարգ զրուցաբանութեան դադարումն առցէ։ Ի սկզբան թագաւորութեանն պարթեւաց մինչեւ զդադարումն։ Դադարումն եղեւ ուստերաց նորա. (Խոր. ՟Ա. 8։ ՟Բ. 66։ ՟Գ. 51։)


Դաժանաբարոյ, ից

adj.

wild, fierce, savage;
rude, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղակիոս եւ զվանականս մերկացուցանէր, եւ գանհարկանէր, զի դաժանաբարու էր. (Աթ. անտ.)


Դաժանագոյն

adj.

harder or very hard;
very harsh;
haughty, cruel.

· Calfa

NBHL (3)

Դառն մահ մանկտւոյն, որ քան զամենայն մահ դաժանագոյն էր։ Անկանել ի փառացն քրիստոսի քան զամենայն թշուառութիւնս դաժանագոյն է։ Եւ որ քան զամենայն դաժանագոյն է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 23։ եւ Ես.։)

Նոյն սովորութիւն է եւ առ հայաստանեացս ե՛ւս դաժանագոյն (կամ դարժանագոյն). (Լմբ. առ ոսկան.։)

Դաժանագունից տեսութեանցն ոչ կամիմ կաճառակից լինել. (Անյաղթ պորփ.։)


Դաժանական

cf. Դաժան.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զոր ի՞նչ այլ ամբարշտութիւն վնասօղ եւ դաժանական. (Լմբ. հանգ.։)


Դաժանահոտ

adj.

that has a bad smell, stinking.

· Calfa

NBHL (2)

Ոգեսպառ պղտորարբութեամբ, դաժանահոտ մահաբեր երկամբք. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)

Դաժանահոտ պոռնուկութինն ուրախացուցանէ զդեւս. (Կլիմաք.։)


Դաժանիմ, եցայ

vn.

to be angry, mad, to sour, to turn sour, to get worse.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ դաժանեցաւ, եւ ոչ թողեալ փախեաւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)

δυσχεραίνομαι aegre fero Դժկամակիլ. դժուարիլ. դառնանալ. դժարը գալ, երեսը թթուեցնել.


Դալակիմ, եցայ

vn.

to endeavour, to study, to labour.

· Calfa

NBHL (2)

Աշխատիլ. ճգնիլ. հնարիլ. հայթայթել.

Նայեսցիս ընդ ծիծառն անջատ եւ միանձն, տեսանե՞ս զիա՛րդ դալակիցի, տկար զօրութեամբն առնիցէ դադար անձին. (Վեցօր. ՟Ը։)


Դալարաբեր

adj.

that produces verdure, grass.

· Calfa

NBHL (4)

χροηφόρος viridia gramina ferens Բերօղ յիւրմէ կամ յինքեան զդալարի եւ զդալարութիւն. կանանչեղեն բուսցընօղ, կամ կանանչութիւն ունեցօղ.

Դալարաբեր լինել զարդարութեանն սերմանս. (Ոսկ. ղկ.։)

Դալարաբեր լինել քաջածաղիկ եւ յոգնապտուղ վարուց առաքինութեան. (Ոսկիփոր.։)

(Գաւազանն ահարոնի) որ իբրու ցամաք գոլով՝ նոյն ժամայն իսկ դալարաբերեաց. (Անյաղթ բարձր.։)


Դալարաբերեմ, եցի

vn. va. to produce verdure;
to become green, to become green again.

· Calfa

NBHL (3)

Դալարաբեր լինել զարդարութեանն սերմանս. (Ոսկ. ղկ.։)

Դալարաբեր լինել քաջածաղիկ եւ յոգնապտուղ վարուց առաքինութեան. (Ոսկիփոր.։)

(Գաւազանն ահարոնի) որ իբրու ցամաք գոլով՝ նոյն ժամայն իսկ դալարաբերեաց. (Անյաղթ բարձր.։)


Դալարագեղ

adj.

green, covered with verdure, verdant, fresh.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցիկ դալարութեամբ. կանաչագեղ.


Դալարազգեաց

cf. Դալարագեղ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զգեցեալ ունի զդալարութիւն. դալարաբեր.


Դալարանամ, ացայ

vn.

to become green, verdant, to sprout.

· Calfa

NBHL (6)

Դալարացան դաշտք յառաջին պտղաբերութիւնն եւ ի զարդ. (Արշ.։)

Ըստ նմանութեան ծառոց, որ ոռոգին ջրով, եւ ապա դալարանան. (Շ. բարձր.։)

Նմանութեամբ, Զուարթանալ, եւ Բեղնաւորիլ.

Դալարացեալ զուարճանան հեթանոսք. (Զքր. կթ.։)

Դալարացան, եւ ծնան զբազմութիւն։ Դալարացաւ արգանդ նորա. (Վրդն. ծն.։)

βλαστάνω germino Կանաչանալ. բողբոջել, սաղարթանալ. ուռճանալ, եւ զուարճանալ. կանանչնալ, ծնիլ


Դալարավայր

s. adj.

meadow, pasture-field;
verdant.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ է պատմել զհրաշատեսակ, զաստուածատունկ, բուրաստան, դալարավայր վայելչութեանցն զգեղեցկութիւն. (Գանձ.։)


Դալարացուցանեմ, ուցի

va.

to make green;
to renew, to restore.

· Calfa

NBHL (4)

ἁναθάλλω florere facio, viride reddo ԴԱԼԱՐԱՑՈՒՑԱՆԵՄ որ եւ ԴԱԼԱՐԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Տալ դալարանալ. կանաչացուցանել. սաղարթացուցանել. նորոգել. կանանչցընել, բուսցընել.

Դալարացուցանել զվայրս քո աստուածգիտութեամբ. (Խոր. հռիփս.։)

Փութա՛ եւ դու արտասուօք դալարեցուցանել ի գիշերի զտապացեալ ոգի տուընջեամբ. (Ոսկ. գծ.։)

Դալարեցուցանէ զչոր գօսացեալս։ Բուսուցանես յերկրէ զոսկերս մարդկան դալարեցուցանես, նորափետուր զարդարես. (Ագաթ.։)


Դալարի, արւոյ, րեաց

s.

verdure, grass, herbage, vegetables.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս դալարի բուսցին, զուարճասցին։ Որպէս դալարի խոտոյ։ Իբրեւ զդալարի բանջարոյ, եւ զդալարի տանեաց։ Բուսուցեր զխոտ ի լերինս, (եւ) զդալարի ի ծառայութիւն մարդկան, եւ այլն։


Դալարուտ

adj.

green, fresh.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր գոյ դալարութիւն. դալարական. դալար.

Որ առ օրին բուսանի, եւ ելանէ ի դալարուտ պահանգի՝ որ արկեալ է յորմ. (Եփր. թագ.։)


Դահամունք, մանց

s. pl. meat;
offering, oblation;
bribe, fee.

· Calfa

NBHL (1)

δόμα donum, ἁνάθημα donarium Deo in templo suspensum Նուէր. ընծայ. տուրք, մանաւանդ յուտելեաց եւ յմպելեաց. եւ Կաշառք. (լծ. թ. դահամ. եբր. լէխէմ, որ է հաց, եւ կերակուր)


Դահճապետ, աց

s.

chief of hangmen;
officer.

· Calfa

NBHL (1)

ἁρχιδεσμώτης princeps captivorum, ἁρχιμάγειρος princeps coquorum Պետ եւ գլուխ դահճաց, կամ պաշտօնէից ատենի. ... եբր. սարթապախիմ. ըստ յն. նաեւ աղճը պաղը, եւ խասապ պաղը Տե՛ս (Ծն. ՟Լ՟Է. 36։ ՟Լ՟Թ. 1։ ՟Խ. 4։ ՟Խ՟Ա. 10. 12։ ՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Ե. 8։ Դան. ՟Բ. 14. եւ այլն։)


Դաղձ, ի

s.

wild mint;
calamint;
origan.

· Calfa

NBHL (2)

Ջրային կրայ եթէ ուտիցէ ի մսոյ իժի, երթայ ուտէ դաղձն, եւ այնու անցուցանէ զտապ նեղութեան. (Վեցօր. ՟Թ։)

Գրիչք շփոթեն եւ ընդ Գաղձն, որ եւ ԳԱՅԼԽՈՏ. զոր օրինակ.


Դամարիմ, եցայ

vn.

to be amazed, blind.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկին մթով մթանան, ի մտացն ցնորից դամարեալք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։)


Դամբանական, ի, աց

adj. s.

sepulchral, funeral;
funeral ovation.

· Calfa

NBHL (2)

Զգեստք իսկ դամբանական երգոցն՝ ո՛չ պսակք վայելեն թերեւս, եւ ոչ ոսկեհուռն զարդք. (Պղատ. օրին. ՟Է։)

ԴԱՄԲԱՆԱԿԱՆՆ. գ. ԴԱՄԲԱՆԱԿԱՆ ԵՐԳ. τὸ ἑλεγεῖον, τὰ ἑλεγεία carmen elegiacum, κηδεία funeratio Եղերերգութիւն.


Դամբարան

s.

vault, charnel-house, catacombs, church-yard;
cf. Դամբան.

· Calfa

NBHL (2)

Դամբարանն, այսինքն գօռն նորա՝ է մերձ ի նոյն տեղին. (Մարթին.։)

Յակս իւրեանց իբրեւ ի դամբարանի թաղեցան. (Յհ. կթ.։)


Դամբարանեմ, եցի

va.

to inter, to bury.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուով անդ զամենեսին դամբարանեաց։ Անդ ի վանքն իւր դամբարանեցաւ. (Մարթին.։)


Դայեկասնունդ

s.

foster-brother;
a. of a foster-brother.

· Calfa

NBHL (1)

(որ ըստ հին տպ. դայեկասուն) Ի նոյն դայեկէ սնեալ. սննդակից. դայեկորդի. կաթնեղբար.


Դայեկատոհմ

cf. Դայեկասնունդ.

· Calfa

NBHL (1)

Տոհմակից համարեալ միջնորդութեամբ նոյն դայեկի. դայեկասնունդ.


Դայեկեմ, եցի

va.

to nourish, to bring up, to educate.

· Calfa

NBHL (2)

Երախայքն տակաւին հայրականօքն բանիւք դայեկեալք։ Սրբազանիցն ամենիմաստն հանճար նախ դայեկէ զնոսա ներգործականաւ կերակրով։ Երգ եւ ընթերցմունք զանկատարսն դայեկեն առ կենդանարար որդեգրութիւն. (Դիոն. եկեղ.։)

Հայրաբար մտերմութեամբ զվարկն հատուցանելով դայեկեն. (Պիտ.)


Դայեկորդի

s.

foster-brother.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՅԵԿՈՐԴԻ կամ ԴԱՅԵԱԿՈՐԴԻ. σύντροφος collactaneus, una educatus Որդի համարեալն դայեկի իւրոյ, կամ իբր հարազատ զոյգ ընդ այլում. դայեկասնունդ. միասնունդ. սննդակից. կաթնեղբար. Տե՛ս (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 7։ ՟Բ. Մակ. ՟Թ. 29։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 1։)


Դայլայլիկք

s.

trill, modulation, quaver, warbling.

· Calfa

NBHL (4)

Ներդաշնակապէս, այսինքն զդայլայլիկսն նման սմին թեթեւս ընթացուցանել։ Ըստ նմին խորհրդոց եւ ստեղծանին ամենայն դայլայլիկքն հագներգութեամբ. (Մագ. քեր.։)

Դայլայլիկք (ի գիշերի), արբեցութիւնք. (Ոսկ. գծ.։)

Իսկ երաժշտականին՝ այլ իսկ առ դալալիկսն, եւ նմանականսն։ Որ պարերգողսն են, եւ դալալիկսն, մի (գլխաւոր), ոչ նուազ, քան եթէ երեսուն ամաց լինելով. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

ԴԱՅԼԱՅԼԻԿՔ գրի եւ ԴԱԼԱԼԻԿՔ. τερέτισμα sonus musicus, μονῳδία cantio solitaria Երգ երաժշտական. տաղ. քաղցրաձայնութիւն. առանձին գեղգեղումն. խաղո՛ւն ձայն, խաղ. ... (կայ եւ պրս. դալաճ, դալաշ. ձայն, հնչիւն)


Դանակ, ի, աց

cf. Դան.

· Calfa

NBHL (3)

Ընդէ՞ր արկ յակովբ իւղ ի վերայ վիմին. մա՛րթ էր եւ դանակաւ նշանակ ինչ առնել։ Թերեւս չունէր դանակ. զիւղն զիա՞րդ ունէր. (Կիւրղ. ծն.։)

Անդ դանակք էին վասն գառին. (Ոսկ. մտթ.։)

μαχαίριον, ἑνχειρίδιον culter, cultellus Գործի հատանելոյ ի մասունս մասունս, որպէս թէ՝ հատ հատ, դանէ դանէ. կտրոց. սուր փոքրիկ.


Դանգ, աց

s.

mite, penny, obole.

· Calfa

NBHL (6)

ԴԱՆԳ. ὁβολός obolus, nummus minutus Իբրեւ չափ դրամոյ՝ յետինն եւ փոքրագոյնն յիւրում կարգի, ոսկի կամ արծաթի եւ այլն. որ եւ ասի ՓՈՂ. դէնկէ որ եւ դրամ. փուլ, ֆուլ որ է փող.

Դանգի միոջ արծաթոյ. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 38։)

ԴԱՆԿԻ ՄԻՈՅ, կամ Երկուց, կամ Երից. իբր Դուզնաքեայ. սուղ ինչ. չնչին. թեթեւ. մեկ երկու ստըկնոց.

Գանձդ ամենայն բարութեան շնորհեա՛ ինձ դանկի մի չափ ի քո սերմանէդ. (Եփր. աղ.։)

Երկու դանկօք զբոլոր ողորմութեան զվարձս ընկալաւ։ Երկուց դանկաց հաւասար մեղանչիցէ. (Եփր. յղ. գող.։)

Կամ ἁσσάριον as, assis;
assarium որ է Չորիր մասն ունկւոյ։ (Մտթ. ՟Ժ. 29։ Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 6։)


Դանդաղագին

adj.

very slow.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յողորմութիւն առնել դանդաղագին է. (Եւագր. ՟Ի՟Բ։)


Դանդաղական, ի, աց

cf. Դանդաղագին.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր իցէ դանդաղութիւն.

Բաւական է յայտնութիւն միայն քաջութեանն, եւ վաղվաղակի խափանին դանդաղականքն. (Ոսկ. ես.։)