Definitions containing the research զարդ : 1166 results

Ստունգանեմ, եցի

vn.

not to like listen to, or consent to, to disobey, to contravene.

· Calfa

NBHL (1)

Ստունգանեցեր ի կլանել ամպարշտի զարդարն. (Ամբ. ՟Ա. 13։)


Ստրուկ, տրկաց

s.

slave;
vassal, subject, serf;
servant;
— ընդոծին, slave born in the house.

· Calfa

NBHL (1)

Տոհմ որ թագիւ էր զարդարեալ, անարժանից ըստրուկ եղեալ. (Շ. վիպ.։)


Սրահակ, աց

s.

small hall;
small curtain, hanging, tapestry, arras;
— հարսանց, curtained bed.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ սրահակօք նստիցին յորժամ դատիցին. նոյնպէս եւ դու փոխանակ սրահակաց զժամանակն խնդրեա՛ եւ զպարապութիւն եւ զտեղի։ Զմարմինդ իբրու զտուն բազում սրահակօք զարդարես, եւ ոգւոյդ կարկատուն կապերտօք տաս ի ներքս նստել խայտառակ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 17։ ՟Գ. 16. եւ այլն։)


Սրբաբանեմ, եցի

va.

to sing the Trisagium, to sanctify, to hallow, to laud.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ՝ Սրբագրել զբան ինչ գրաւոր. յստակել, հարթել, մաքրազարդ յօրինել.


Սրբագործեմ, եցի

va.

to consecrate;
to sanctify.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՐԲԱԳՈՐԾԵԼ. Սուրբ գործել. մաքրազարդել.


Սրբազան

adj. s.

sacred;
His HoliNess, His Grace.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւանութիւն սրբազանց (այսինքն սրբազանից) խորհրդոց մերոց զարդու. (Մաքս. ի դիոն.։)


Սրբավայելուչ

adj.

fit for saints.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբավայելուչս առանձնաւորութիւնս իւրաքանչիւրումն երկնայնոցն զարդու։ Յետնոցն սրբավայելուչ լուսափայլութեանց։ Սրբավայելուչ կոչմամբք սրբի. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)


Սրբարար, աց

adj.

sanctifying, saving, wholesome;
— շնորհք, sanctifying or saving grace.

· Calfa

NBHL (1)

ἀγιοποιός, ἀγιαστικός sanctificator, sanctificus. Որ սուրբ առնէ. պատճառ սրբութեան. սրբիչ. մաքրազարդօղ. քաւիչ. նորոգիչ. կենդանարար. շնորհատու. մակդիր՝ սեպհականեալ Հոգւոյն սրբոյ.


Սրբեմ, եցի

va. med.

to sanctify, to consecrate;
to purify;
to clean, to wipe off, to wipe dry, to spunge up;
to expiate;
to offer, to dedicate;
to observe, to keep religiously;
to absterge, to cleanse, to deterge;
— զմօրուս, to shave the beard;
— զեղնգունս, to pare the nails;
— զուռս, to prune, to lop;
հրով —, to refine by fire;
— զցորեան, to winnow.

· Calfa

NBHL (1)

ἀγιάζω sanctifico ἀγνίζω purifico, consecro καθαίρω , καθαρίζω purgo, mundo ὀσιόω sanctum reddo ἑκμάσσω deleo եւ այլն. Սուրբ առնել. մաքրել յաղտից հոգւոյ կամ մարմնոյ. մաքրազարդել. ի բաց ջնջել. արդարացուցանել. անպարտ առնել. նուիրական եւ սրբազան կացուցանել.


Սփածանեմ

va.

to gird with an apron.

· Calfa

NBHL (1)

Սփածանիցեն զնա ղենջակաւ, զի մի՛ զարդք նորա աղտեղասցին. (Մաշտ. ջահկ.։ 1)


Սքանչելատեսիլ

adj.

cf. Սքանչելատեսիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչելատեսակ եւ չքնաղազարդ պատմուճան։ Սքանչելատեսակ որդի իւր՝ մանուկ տիօք. (Անան. եկեղ.։ Տէր Իսրայէլ. օգոստ. ՟Ժ՟Թ.։)


Սքանչելատեսիկ

adj.

charming, ravishing, beautiful to behold, imposing, delighting the eye, graceful, superb.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչելատեսակ եւ չքնաղազարդ պատմուճան։ Սքանչելատեսակ որդի իւր՝ մանուկ տիօք. (Անան. եկեղ.։ Տէր Իսրայէլ. օգոստ. ՟Ժ՟Թ.։)


Վկայակից, կցի, կցաց

adj. s.

bearing witness with another;
fellow-martyr;
— լինել, to attest together, to vouch for with another.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ զարդարն խօսիցիմք, վկայակից եղեաք ճշմարտութեան. (Կիւրղ. ծն.։)


Վկայարան, աց

s.

martyr's tomb or chapel.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր անուանէք վկայարանս, քակեցից քանդեցից։ Շինէին եւ վկայարանս իմն անուանեալ։ Զանձինս իւրեանց վկայարանս համարէին։ Նովաւ վկայարանքն զարդարին, նովաւ եւ վկայքն ցնծացեալ բերկրին. (Եղիշ.։)


Վսեմական, ի, աց

cf. Վսեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ մոռանար զընտանեկիցս քո, եւ մի՛ զվսեմական զայս փարախ։ Ի վանս վսեմական եւ փառաբնակ ուխտիս։ Վսեմական փառազարդութեամբ շնորհազարդեալ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Ուռպ.։ Գանձ.։)


Վրիպեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to fail or miss, to turn aside, to mislead, to deceive, to delude, to pervert;
to deprive of, to take away;
cf. Մազ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ վրիպեցոյց զարդարութիւն իւր եւ զճշմարտութիւն ի տեառնէ իմմէ։ Վրիպեցոյց զքեզ տէր ի փառաց։ Նոքա էին որդւոցն իսրայէլի ըստ բանիցն բաղաամու առ ի վրիպեցուցանելոյ. (Ծն. ՟Ի՟Դ. 27։ Թուոց. ՟Ի՟Ե. 11։ ՟Լ՟Ա. 16։)


Տաղտկամ, ացայ

vn.

cf. Տաղտկանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Այսոքիկ (զարդք) յաւուրս հարսնութեան վայելեն, բայց յետոյ տաղտկանան. ((յն. թարշամին) Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)


Տաղտկանամ, ացայ

vn.

to be disgusted, wearied, sick or tired of, to loathe, to nauseate;
տաղտակացեալ եմ ի մարդկանէ, I am weary of men.

· Calfa

NBHL (1)

Այսոքիկ (զարդք) յաւուրս հարսնութեան վայելեն, բայց յետոյ տաղտկանան. (յն. թարշամին) (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)


Տաղտկացուցանեմ, ուցի

va.

to tire, to disgust, to put out of conceit, to annoy, to sicken, to plague.

· Calfa

NBHL (1)

Զզարդ մարմնոյ յերկարութիւն ժամանակի տաղտկացուցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)


Սերտ, ից

adj. fig. adv.

solid, firm, hard, compact, constant, fix, stable, strong;
true, sincere, close, intimate, cordial;
—, —իւ, firmly, constantly;
voluntarily, willingly;
sincerely, intimately, closely;
— առաքինութիւն, solid virtue;
— սիրով, tenderly, affectionately, cordially;
— սիրել, to love sincerely, with all one's heart, passionately;
— աղօթել, to pray intensely, warmly, earnestly, eagerly.

· Calfa

NBHL (1)

Թանձրացոյց, եւ արար սերտ։ Եղիցի այսուհետեւ սերտ կայմն նաւի մտաց մերոց։ Սերտ եւ պինդ հաւատոյ։ Հողմն հիւսիսի բուծանէ զարդիւնս սերտս, եւ փորձութիւնք հաստատեն զսիրտս քաջս։ Սերտ եւ աներկեւան է. (Ոսկ. ես.։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։ Խոսր.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։ Ոսկ. եբր. ՟Ժ՟Է։)


Սեւեռ, աց, ից

s.

nail, stud.

· Calfa

NBHL (1)

Ով սքանչելի փայտ, եւ աստուածազարդ տապան, սկիզբն սեւեռից սերման (կամ սերման) մարմնացեալ անմահ բանին աստուծոյ. (Թէոդոր. խչ.։)


Սիգղ, սիգեղ, աց, օք

s.

decoration, distinction of honour;
seal;
cf. Սինկղ.

· Calfa

NBHL (1)

Շինդղ՝ զարդ պատուոյ. եւ որպէս լտ. սիճիլլում. Կնիք։ Մարթին. ստէպ։ Եւ որպէս Սինկղ. շուն ծովային, եւ այլն.


Սին, սնոյ

adj.

empty, void;
destitute;
vain, useless.

· Calfa

NBHL (1)

Սին ընկոյզն, որ ճղով եւ կեճեպով արտաքոյ զարդարեալ երեւի, եւ մէջն փուճ է. (Լծ. նար.։)


Սինլքեալ, ելոյ, ելոց

adj.

cf. Սինլքոր.

· Calfa

NBHL (1)

Զսինլքեալսն (կամ զսինլքորսն) ժողովրդեանն՝ որ մնացին. խաղացոյց նաբուզարդան։ Հանդերձ ամենայն սինքլորօք ժողովրդեանն։ Զսինլքորսն՝ որ մնացին ի քաղաքին։ Սինլքորքն ապրեալքն ի նմա. (Երեմ. ՟Լ՟Թ. 9։ ՟Խ՟Ա. 10։ ՟Ծ՟Բ. 15։ Եզնիկ. ՟Ժ՟Դ. 22։)


Սինլքոր, աց

adj.

refuse;
low, despicable, vile;
— or — ժողովըրդեան, — խուժան, riffraff, dregs and refuse of the people, mob, rabble, scum of the people, the unwashed, the many-headed, beggarhood.

· Calfa

NBHL (1)

Զսինլքեալսն (կամ զսինլքորսն) ժողովրդեանն՝ որ մնացին. խաղացոյց նաբուզարդան։ Հանդերձ ամենայն սինքլորօք ժողովրդեանն։ Զսինլքորսն՝ որ մնացին ի քաղաքին։ Սինլքորքն ապրեալքն ի նմա. (Երեմ. ՟Լ՟Թ. 9։ ՟Խ՟Ա. 10։ ՟Ծ՟Բ. 15։ Եզնիկ. ՟Ժ՟Դ. 22։)


Սիրաստեղնեալ

adj.

cf. Սիրաբողբոջ.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր սիրաստեղնեալ հանդէպ կանանց խնկազարդից. (Նար. տաղ.։)


Սիւնատեսիլ

adj.

column-like.

· Calfa

NBHL (1)

Սիւնատեսիլ ամպ։ Իմանալի աշտանակ՝ սիւնատեսիլ լուսով զարդարեալ. (Եպիփ. կուս.։ Անան. եկեղ։)


Սխրագործ

adj.

working or doing wonders, enchanting, astonishing, wondrous, prodigious, stupendous.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդելուզեալ մարգարտով զարդարեաց զսխրագործ փայտն (խաչի). (Արծր. ՟Դ. 11։)


Սկահաձեւ

adj. s.

cup-shaped;
— ornament.

· Calfa

NBHL (1)

Բունն եւ ստեղունքն եւ սկահքն եւ գնդակքն (աշտանակին)։ Երեք սկահաձեւք ընկուզազարդք յօրինեալք ի միում ստեղանն (աշտանակի). Չորք սկահաձեւք ընկուզազարդք։ Զստեղունս նորա եւ զսկահաձեւսն. (Ել. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Է։ 3)


Սկզբնապետութիւն, ութեան

s.

supreme hierarchy.

· Calfa

NBHL (2)

Սուրբս եւ թագաւորս եւ տեարս եւ աստուածս կոչեն ասացեալքն (սուրբ գիրք) զորս յիւրաքանչիւրսն սկզբնապետութիւնս զարդս. ընդ որոց ձեռն երկրորդքն աստուծոյ պարգեւացն հաղորդեալք. (Դիոն. ածայ.։)

ἁρχικώτερα διακόσμησις principalior ordinatio, ordo. Գլխաւոր պետութիւն. վերագոյն դասակարգութիւն կամ զարդ երկնայնոց.


Սպառազէն, զինաց

adj.

armed at all points, armed from head to foot, cap-a-pie.

· Calfa

NBHL (1)

πάνοπλος omni ex parte armatus ὀπλίτης miles armaturae gravis ὀπλομάχος armis pugnans, bellator τρισσός, τριστάτος tribunus եւ այլն. Զինեալ ի սպառ. բոլորովին զինազարդեալ. զինուոր կամ զօրական զրահաւոր, վառեալ ամենայն զինու զարդու.


Սպառազինութիւն, ութեան

s.

complete armour, arms, accoutrements, harness, fitting out;
—ք մարտի, preparatives for war.

· Calfa

NBHL (1)

πανοπλία universa armatura. Զինումն եւ վառումն ի պատերազմ ամենայն սարօք. մանաւանդ ամենայն զէն եւ զարդ պատերազմողի.


Սպիտակամազ

adj.

white (colour of animal's coat).

· Calfa

NBHL (1)

Սպիտակամազ նժոյգ՝ ոսկէզօծ զարդուք։ Ձիս եւ ջորիս սպիտակամազս. (որ ի մի ձեռ. սպիտակակազմս). (Լաստ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Է։)


Ստածեմ, եցի

va.

cf. Տածեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բուրաստանք ի ստածօղ օդոց սաւառնազարդեալք. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Ստոյգ, ուգաց

adj. adv.

true, just, certain, sure, indubitable, assured, positive, infallible, veritable, real, authentic, genuine;
surely, certainly, assuredly, to be sured, by all means.

· Calfa

NBHL (1)

Խորհուրդ գործոյ հարցն նոցա՝ ստուգաց եւ արդարոց։ Բացեր զբերան ոչ զուղղոց, զստուգաց, զարդարոց. (Եփր. թուոց. եւ Եփր. թագ.։)


Վայել

s.

cf. Վայելք;
v. imp. վայել է, վայել են, վայելէ, վայելեն, to befit, to become, to be beseeming or seemly, to be proper;
ոչ — են, it is not fit, it is unbecoming.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հաւատայ նա զոք վասն զարդուն իւրոյ, եթէ վայե՛լ է նմա։ Այլ որպէս վայելեսցէ կանանցն, որոց զաստուած պաշտութիւն յանձն առեալ իցէ. (Ոսկ. աւետար. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Վայելեմ, եցի

va. vn.

to enjoy, to taste of, to possess, to have the enjoyment of;
to relish, to taste with pleasure;
to become, to fit, to sit well on;
to be proper, suitable, meet, to beseem;
— յարգասիս քրտանց, to enjoy the fruit of one's labours;
հանդերձս այս վայելէ քեզ, this coat fits you well.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հաւատայ նա զոք վասն զարդուն իւրոյ, եթէ վայե՛լ է նմա։ Այլ որպէս վայելեսցէ կանանցն, որոց զաստուած պաշտութիւն յանձն առեալ իցէ. (Ոսկ. աւետար. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Վայելեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to enjoy;
to cause to participate;
to dress well.

· Calfa

NBHL (1)

Հանգոյն սողոմոնեան տաճարին՝ հոգէխառն ամպով փառաց քոց իբրեւ միգով զսա զարդարեալ վայելեցո՛. (Կաղանկտ.։)


Վայելչագեղ

adj.

very good-looking, handsome, lovely, fascinating, charming, prepossessing, graceful, fair, beautiful.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ գ. որպէս Գեղ վայելչութեան՝ զարդ.


Վայելչականութիւն, ութեան

s.

decency, suitableness, propriety, conveniency.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւիթ զարդարս իբրեւ զարմաւենի ծաղկեալ ասէ վասն վայելչականութեանն։ Դաւիթ աշտարակ է շինեալ նշանաւոր, եւ այնմ նմանեցուցանէ վայելչականութեան զպարանոց հարսինն. (Նար. երգ.։)


Վայելչանամ, ացայ

vn.

to be distinguished, to render oneself illustrious, to be remarked;
to enjoy.

· Calfa

NBHL (1)

ἑμπρέπω, διαπρέπω decoror, adornor, splendeo. Պայծառանալ վայելչապէս. փայլել. ծաղկիլ. զարդարիլ.


Վայելչանք

s.

cf. Վայելչութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որքան այլ եւս ի նմա բնական բոլորակաձեւութեամբն բարեզարդութիւն վայելչանաց. (Պիտ.։)


Վայելչացուցանեմ, ուցի

va.

to adorn, to embellish, to decorate;
to delight.

· Calfa

NBHL (1)

Տալվայելչանալ. շքեղ յօրինել. պայծառազարդել. զարդարել.


Վանդումն, ման

s.

ruin, destruction;
ածել —, to devastate, to desolate, to ruin, to lay waste.

· Calfa

NBHL (1)

Վանդումն եւ աւերումն ստացուածոց։ Յաւար եւ ի չարաչար վանդումն։ Տարազարդ հարուածովդ զանձեւութեանց քաղաքացն ածեն վանդումն։ Հինահարութեան վանդումն. (Պիտ.։)


Վառ, ի

adj. s.

ardent, burning, inflamed, on fire;
shining, brilliant;
fire, ardour, brilliancy, splendour;
— ի —, glittering, sparkling, resplendent, cf. Փայլուն, cf. Շողշողենի, cf. Պայծառ.

· Calfa

NBHL (4)

Զխոհականութեանդ քո վառ եւ բորբոք պահելով զկայծակն՝ զարդարես զբանն։ Զբանին վառ եւ բորբոք պահելով զկայծակն՝ անմահանամ. (Խոր. ՟Ա. 1. առ սհկ. բագր։ եւ Խոր. թղթ. առ սհկ. արծր.։)

Դշխոյ վառ արփւոյն, սուրբ մայր ամենայն. րամից. խմբից մաքրազարդ կուսից, վառ ծիածան կարմիր կապուտից. (Տաղ.։ Գանձ.։)

Շղաշատեռ պայծառ փողփողեալ որպէս նշան եւ զարդ թագաւորական եւ դշխոյական. դրօշ. ծիրանի. շար. քօղ. վերարկու ազնիւ. տեռ. բեհեզ. դիպակ բարակ եւ ասեղնագործ կամ մետաքսեայ. պաստառ շքեղ. տիւլպէնտ, պիւրիւնճիւք, սանտալ. քերաճէ, ջար, պայրագ, սանճագ. եւ հաչաչեմ. որպէս խաչվառ.

Ոսկեհուռ հանդերձիւք, եւ ոսկէզօծ վառիւք զդագաղսն զարդարեալ։ Ոսկեհուռ մետաքսիւք, եւ շղաշատեռ վառիւք զնա զարդարեալ. (Յհ. կթ.։)


Վառ

s.

standard, banner;
purple, royal mantle, veil, tulle, gold brocade, royal robes. adj. mus. grave;
bass;
— ձայն, the sixth metre in the Armenian hymnal;
cf. Խաչվառ.

· Calfa

NBHL (4)

Զխոհականութեանդ քո վառ եւ բորբոք պահելով զկայծակն՝ զարդարես զբանն։ Զբանին վառ եւ բորբոք պահելով զկայծակն՝ անմահանամ. (Խոր. ՟Ա. 1. առ սհկ. բագր։ եւ Խոր. թղթ. առ սհկ. արծր.։)

Դշխոյ վառ արփւոյն, սուրբ մայր ամենայն. րամից. խմբից մաքրազարդ կուսից, վառ ծիածան կարմիր կապուտից. (Տաղ.։ Գանձ.։)

Շղաշատեռ պայծառ փողփողեալ որպէս նշան եւ զարդ թագաւորական եւ դշխոյական. դրօշ. ծիրանի. շար. քօղ. վերարկու ազնիւ. տեռ. բեհեզ. դիպակ բարակ եւ ասեղնագործ կամ մետաքսեայ. պաստառ շքեղ. տիւլպէնտ, պիւրիւնճիւք, սանտալ. քերաճէ, ջար, պայրագ, սանճագ. եւ հաչաչեմ. որպէս խաչվառ.

Ոսկեհուռ հանդերձիւք, եւ ոսկէզօծ վառիւք զդագաղսն զարդարեալ։ Ոսկեհուռ մետաքսիւք, եւ շղաշատեռ վառիւք զնա զարդարեալ. (Յհ. կթ.։)


Վառեմ, եցի

va. fig.

to light up, to set fire to, to fire;
to fire, to inflame, to enliven, to inspirit, to vivify, to cheer, to raise the spirits of, to urge on, to excite, to rouse;
to arm, to equip, to fit out;
to put on, to attire, to dress, to bedeck;
վառեալ բորբոքել, to inflame, to heat, to electrify, to fill with enthusiasm, to enrapture, to fire;
— զդրօշս, to hoist the colours.

· Calfa

NBHL (2)

ՎԱՌԵԼ. որպէս Զարդարել, պճնել. յարել ի զարդ. (իբր յն. ա՛բդօ՝ որ է վառել, եւ յարել)

ՎԱՌԵԼ ՎԱՌԻԼ. ὀπλίζω, ἑνοπλίζω, καθοπλίζω, -ομαι armo, -or;
armis instruo, -or περιζώννυμι praecingo, -or. Սպառազինել, իլ. հանդերձել զինու զարդու, կազմել պատրաստել. եւ Քաջալերել կամ արծարծանել զոգի ի պատերազմ. եւ Գօտեւորիլ.


Վաստակեմ, եցի

va. vn.

to work, to labour at, to do;
to gain, to acquire, to earn;
— զերկիր, to till, to dig, to cultivate. cf. Վաստակիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ երբէք զարդարութեամբ վաստակեալ էր ի մանկութենէ. (Եղիշ. ՟Է։)


Վատաշնորհ

cf. Ապաշնորհ.

· Calfa

NBHL (1)

Դեմոսթենէս ասէ. խրատ՝ բարեշնորհիցն զարդ է. իսկ վատաշնորհիցն (կամ վատաշնորհացն) ապաւէն. (Ոսկիփոր.։)


Սապատ, աց

s.

trunk, coffer, safe;
basket;
cf. Զուգեմ;
— ուղտու, camel's hump;
— ողին, hump, humpback, gibbosity.

· Calfa

NBHL (2)

Սուգ զգեցցին սապատք զարդուց ձերոց. (Ես. ՟Գ. 26։)

Ձգեալ զձեռն իւր ի սապատակ զարդուց իւրոց, եւ զգօտին իւր առաքէր առ ագապիոս։ Զսապատակս ( ի լս. սնտուկ) զարդուցն տեսանիցէք ունայնացեալս ի զարդուցն. (Գէ. ես.։)