Definitions containing the research օր : 9873 results

Տասնբանեան պատգամք

sn.

the Decalogue.

· Calfa

NBHL (2)

ՏԱՍՆԲԱՆԵԱՅ ՏԱՍՆԲԱՆԵԱՆ. cf. ՏԱՍՆԱԲԱՆԵԱՅ (օրէնք),

Ո՛չ տասնբանեան՝ մատամբ դրոշմեցեալ աստուծոյ։ Տասնբանեան պատուիրանօք։ Քան զտասնբանեան օրէնսն. (Անյաղթ բարձր.։ Շ. անդ։ Լմբ. ժղ.։)


Տասնհարուածեայ

adj.

cf. Տասնհարուածեան.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ համօրէն տասնհարուածեայ գաւազանաւն զբովանդակն տանջելով քանդէր երկիր. (Պիտ.)


Տասնհարուածեան

adj.

of the ten plagues.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ համօրէն տասնհարուածեայ գաւազանաւն զբովանդակն տանջելով քանդէր երկիր. (Պիտ.)


Տասնպատգամեան

cf. Տասնբանեան.

· Calfa

NBHL (2)

cf. ՏԱՍՆԱԲԱՆԵԱՅ (օրէնօ).

Ընկալաւ մովսէս տասնպատգամեան օրինադրութիւն ի ձառն մեծի մարգարէի. (Մանդ. ցանկ.։ Պիտ.։)


Տատանեմ, եցի

va.

to jog, to stagger, to shake, to swing, to oscillate, to wag, to toss, to agitate;
to bandy about, to titubate, to vacillate.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժելով եւ տատանելով զտունն։ Որ հայիս յերկիր, եւ տատանես զսա։ Իբրեւ զհողմն սաստիկ զի բախեսցէ զծով մեծ, այնպէս շարժէր եւ տատանէր զամենայն բազմութիւն զօրաց իւրոց։ Յանհնարինսն մատնեալ զմեզ տարակուսանս՝ այսպէս տատանէ. (Ճ. ՟Ա.։ Նար. կգ։ Եղիշ. ՟Բ։ Մագ. ՟Լ՟Գ։)


Տատասկաբեր

cf. Տատասկածնունդ.

· Calfa

NBHL (1)

Տատասկաբեր. (զոր) պարտուպատշաճ է մաքրել եւ յստակել, եւ պատրաստագոյն յօրինել. (Ոսկ. ես.։)


Տարաբաժին

adj.

divided, separated, removed;
separating, removing;
— հանել, կացուցանել, to alienate, to transfer, to separate;
to expatriate;
ելանել —, to abandon one's country.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք զձեզ բաժինն ի ձէնջ հատանիցէ, եւ զձեզ օտարս եւ խորթս արարեալ՝ տարաբաժին հանիցէ։ Ելանել եղբօրն տարաբաժին յիւրմէ բաժնոյն։ Օտարացուցանել զհոգին, եւ տարաբաժին յաստուծոյ կացուցանել. (Եղիշ. ՟Ե։ Կանոն.։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)


Տարաբերեմ, եցի

va.

to bear here and there, to shake, to agitate, to move, to stir.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վեր եւ ի վայր զվկայութիւնս իմ տարաբերէք։ Որով (փորձանօք) եւ զսա ոչ միով օրինակաւ, այլ զանազանիւք տարաբերէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։ Շ. մտթ.։)


Տարաբերութիւն, ութեան

s.

agitation, shaking;
difference, diversity.

· Calfa

NBHL (1)

Ապաքէն հրեշտակ հօր կոչեցաւ որդի՝ սակս ի հօրէ առ մեզ տարաբերութեան. (Նանայ.։)


Տարաբնակ, աց

adj.

living abroad, expatriated;
excluded.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ տարաբնակք գոլով. սակայն թշուառականք. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Տարաբուն

adj.

unnatural, contrary to nature;
far from one's country or home, abroad.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ եւ յառաջին աղօրէ արտակացեալ զմեզ տարաբունս կամեսցի առնել. (Մագ. ՟Լ։)


Տարագծեալ

adj.

counterfeit, base;
դահեկան —, coin, false money.

· Calfa

NBHL (1)

Դահեկանաց խոտանն եւ տարագծեալն։ Զօրէն այնոցիկ՝ որ զդահեկանն հատանեն տարագծեալ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 17։ եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Տարագրութիւն, ութեան

s.

proscription, ban, banishment, exile, exclusion, transportation, expatriation.

· Calfa

NBHL (2)

Տարագրութիւն այնոցիկ, ոյք գործեն զանօրէնութիւն. (Յոբ. ՟Լ՟Ա. 3։)

Տարագրութիւն իսրայէլի՝ այգւոյն օրինակաւ։ Մերժումն տարագրութեան անյուսալի. (Նախ. ես.։ Նար. ՟Ի։)


Տարադատեմ, եցի

va.

to discern, to distinguish.

· Calfa

NBHL (1)

Տարօրինակ դատաստանաւ դատեալ. կամ վարանական մտօք.


Տարաժամ, ու

adj. adv. s.

mistimed, ill-timed, inopportune, unseasonable, untimely;
premature;
unseasonably, inopportunely, at the wrong time or moment, out of season;
prematurely;
too late, when too late;
cf. Տարաժամութիւն;
— հասակաւ, not full grown, young;
— ծերանալ, to age prematurely.

· Calfa


Տարախօս

adj.

cf. Թոթով.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տարախօս եւ յանպատշաճ հասակի (մանկութեան)։ Արձակեաց յօրհնութիւն զլեզուս տարախօս տղայոցն. (Ածազգ. ՟Թ։ Ճ. ՟Գ.։)


Տարածանեմ, եցի

va.

cf. Տարածեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Զմատեանս օրինացն տթարածանէին։ Ա՛ռ զհրովարտակսն, եւ տարածեաց առաջի տեառն։ Քուրձ եւ մոխիր ի ներքոյ տարածանիցես։ Տարածեցին զհանդերձս իւրեանց ի ճանապարհին։ Եւ այլք հատանէին ոստս, եւ տարածանէին ի ճանապարհին։ Զձեռսն քաջասիրտս տարածանէր։ Բարակ ի հովիտսն տարածեաց զոտս իւր։ Տարածեաց զթեւս, կամ զբազուկս.եւ այլն։

Դրօշքն տարածանէին։ Հուր ի փոքր շառաւիղէ յանբաւս տարածանի ըստ նիւթոյն եւ զօրութեան։ Ոչ միայն ոչ կարճեն զվնասն, այլեւ տարածանեն եւս. (Արծր. ՟Բ. 6։ Շ. մտթ.։ Գէ. ես.։)


Տարածատակ

adj.

of a spreading root.

· Calfa

NBHL (1)

Կէսք ի ծառոց խորարմատք եւ տարածատակք. (Վեցօր. ՟Ե։)


Տարածոց, աց

s.

volume;
— արկանել, to spread, to extend.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ խոնաւասցին հատքն, հանէ առ եզերբ մրջնիւնոցին, արկանէ տարածոց, եւ ցամաքեցուցանէ. (Վեցօր. ՟Թ։)


Տարակարծ

adj.

unthought of, unlooked for, unforeseen;
absurd, strange, extraordinary;
— լինել, to form strange suspicions.

· Calfa

NBHL (1)

Սուր եդ ի վերայ իւրոց զօրացն յանկարծ յեղակարծումն տարակարծի (այսինքն ի տարակարծ պահու). (Բուզ. ՟Ա. 8։)


Տարակաց

adv.

aloof, from afar.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրավարին յունաց զիւր սուսերն հանեալ՝ ածէր տարակաց ի (վերայ) գլխոյն գնէլոյ, եւ այլն. (Բուզ. ՟Ե. 32։)


Տարակոյս, կուսից

s. adj.

doubt, uncertainty, wavering, vacillation, irresolution, hesitation, embarrassment;
tribulation, anguish, anxiety;
doubtful, uncertain;
ի —կուսի կացուցանել, ի — արկանել, to cause to doubt, to call into question;
կալ ի —կուսի, to doubt, to be in doubt, to waver;
— ի —ս կցել, to multiply doubts, questions;
չիք ինչ —, there is no doubt;
undoubtedly.

· Calfa

NBHL (2)

Փոխիցեն ընդ նոյն ճանապարհ ի մի շաւղացն հետոց յեօթն տարակոյս։ Արկեալ զձեզ ի տարակոյսս անօրէնութեան, եւ կամ յանհիւթ ապառաժ տեղին. (Նար. ղ։ Ագաթ.։ (յորս տեսանի բուն ստուգաբանութիւն ձայնիս, իբր հեռի կոյս, օտար կողմն։))

Ի տուեցելոտցն, զոր ի տարակուսիցն ընկալան, ոչ յուսացեալք։ Ի տարակուսից եւ յանհնարից առաքեաց նոցա զբարեգործակն զօրութիւն։ Ոմանք թերեւս խնդասցեն ընդ տարակոյսն. իսկ խնդալ ի վերայ այլոց թշուառութեանց՝ ոչ մարդկան ա՛նգ է. (Փիլ.։)


Տարահաճելի, լւոյ, լեաց

adj.

disagreeable.

· Calfa

NBHL (1)

Այնպիսի յանդգնեալքն՝ որ գործեն զտարահաճելիսն աստուծոյ, հեռի եղիցինզ ի սրբոց եւ ի մեր օրհնութենէն. (Կանոն.։)


Տարահանգիստ

adj.

restless, uneasy.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ օրինի ցայգապահաց եւ ցերեկապահաց լինել վշտամբեր եւ տարահանգիստ. (Սարկ. քհ.։)


Տարաձեւ

adj.

deform.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեւ մարմնոցն, բարեձեւն իսկ, եւ տարաձեւն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Տարամերժեմ, եցի

va.

to cast out, to reject, to reprobate;
to expel, to drive away;
to disown, to disapprove.

· Calfa

NBHL (2)

Տարամերժեալ յուդաս ի յօրէն փոքու. (Շար.։)

Մինչեւ տարամերժեալ օրն անցանէր, եւ մերձ լինէր առ երեկոյն. իմա՛ կամ ընթերցի՛ր. Տարամերժեալ։


Տարապարտուց, ի տարապարտուց

adv.

cf. Տարապարտ.

· Calfa

NBHL (1)

Տարապարտուց արկին խունկս։ Գրաւեցեր զեղբարս քո տարապարտուց։ Սպանանել զդաւիթ տարապարտուց։ Զօրս եւս գումարեցի տարապարտուց ի վերայ նոցա ջնջել զնոսա։ Զի՞ մոլորեալ ես տարապարտուց։ Ոչ տարապարտուց արարի զամենայնն՝ զոր ինչ արարի ընդ նոսա։ Որ բարկանայ եղբօր իւրում տարապարտուց.եւ այլն։


Տարասահման առնեմ

sv.

cf. Տարասահմանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Օտար եւ հեռի յուղղութենէ սահմանաց եւ օրինաց եւ կանոնաց.

Մի՛ տարասահման դատէք զդատաստանն աստուծոյ։ Ոչ տարասահման առնէր դատաստան, այլ ըստ եկեղեցւոյ օրինաց. (Վրք. ոսկ.։)


Տարասահմանեմ, եցի

va.

to banish, to exile, to drive away, to remove.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՐԱՍԱՀՄԱՆԵԼ. Տարօրինակ կամ տիրաբար սահմանել, բացորոշել.


Տարացուցաբանութիւն, ութեան

s.

speaking metaphorically, parable, allegory, metaphor.

· Calfa

NBHL (1)

Տարացոյց բանիւ. օրինակաւ բացատրութիւն.


Տարացուցական, ի, աց

adj.

allegorical.

· Calfa


Տարացուցումն, ման

s.

speaking in parables.

· Calfa


Տարբաղմատ

adj. gr. casual.

· Calfa

NBHL (1)

παρασυντακτικός continuo connectens. Ազգ պատճառական շաղկապի՝ հթարկադրեալ կամ յարակցեալ բազմատի իբր թէականի. որ ըստ յն. յարբաղկացական, յաւելուածով իրիք մասնական իլ բաղկացական. զոր օրինակ բաղմատք են, զի քան, թէ. եւ տարբաղմատք, քանզի, վասն զի, որպէս թէ, քան թէ։


Տարբերական, ի, աց

adj.

differential;
agitated, vacillating.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրանայ ընդդէմ տարբերական խորհրդոց։ Ազատեսցին միտք ի տարբերական կրից։ Մէգ տարբերական։ Տարբերական զօրութիւն (խաչի որպէս տապանի) յայտնեալ փրկութիւն աշխարհի. (Անան. զղջ.։ Շ. թղթ.։ Բենիկ.։ Գանձ.։)


Տարբերապէս

adv.

differently.

· Calfa

NBHL (1)

διαφόρως cum differentiis, varie. Տարբեր օրինակաւ. այլազգաբար.


Տարբերեմ, եցի

va. vn.

to difference, to diversify, to distinguish, to vary, to change;
cf. Տարբերիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Տարբերէ՛ ունակութիւն ի տրամադրութենէ վասն տեւողագոյն եւ յոգնամանակագոյնն գոլ։ Տարբերի եւ քար ի քարէ զօրութեամբ իւիք. (Արիստ. որակ.։ Նիւս. բն.։)


Տարեմուտ

cf. Տարեգլուխ.

· Calfa

NBHL (1)

Տարեմուտն (հայոց՝ շարժականն) ի սրբումն հանդիպիւր պասեքին օր. (Կաղանկտ.։)


Տարերգող

adj.

dissonant, discordant.

· Calfa

NBHL (1)

διᾷδων dissonans. Տարբեր յայլոց երգօղ. օտար օրինակաւ հնչօղ.


Տարժան

adj.

unworthy;
cf. Տաժան.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեսցէ ասելով. գրոյն տարժան գոլ այսմիկ, եւ այս առաքինութեանց եւ իշխանութեանն պատուոյն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Տարիչ

adj.

carrying away, leading into captivity.

· Calfa

NBHL (1)

Հարցանէին գերիչք մեր զբանս երգոց, եւ տարիչք մեր զբանս օրհնութեան. (Ղեւոնդ.։)


Տարմաբար

adv.

in flocks, in troops, in great numbers.

· Calfa

NBHL (1)

Ողկուզօրէն, տարմաբար։ Իբր թէ տարմաբար երթային (զօրքն)։ Իբր թէ խիտ եւ տարմաբար զօրն հանդիսանայր ի պատերազմի. (Քեր. թր. եւ Երզն. եւ Նչ.։)


Տարմահաւ, ուց

s.

starling.

· Calfa

NBHL (1)

Համագունդ երամ շրջին կռունկ եւ ճայք եւ սարիկք եւ տարմահաւք. (Վեցօր. ՟Ը։)


Տարմաջուր

s.

starling-water.

· Calfa

NBHL (1)

Ջուրն այն՝ զորոյ զհետ բերին ի բնէ տարմք. գտանի ի խորասան եւ ի սպահան. ուստի եթէ տարցին սափորով միով այլուր, զոր օրինակ ի մուսուլ, զհետ գան տարմք, եւ ծախեն անդ զմարախս.


Տարորիշ

cf. Տարորոշ.

· Calfa

NBHL (1)

Զբանականին քաջակազմութեան օրէնս տարորիշ յարդարէ (յանբանից). (Լծ. ածաբ.։)


Տարորոշ, ից

adj.

distinct, different, separate.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարելագոյն մասկունք ... անձնականօք տարորոշ զօրութեամբք։ Զանուանս հարցն արտաքինքն տարորոշս ի մէնջ տան. (Նիւս. բն.։ Յհ. կթ.։)


Տարորոշաբար

adv.

distinctly.

· Calfa

NBHL (1)

Տարորոշ օրինակաւ. զատաբար. զանազանաբար.


Տարուբեր, աց

adj. s.

agitated, tossed about, driven here and there;
carrying or bringing merchandise;
agitation;
— բանից, messenger.

· Calfa

NBHL (1)

ուր եւ յաստուածաշնչի՝ որ ըստ օրինակաց գէորգեայ վարդապետի, ի բացատրութիւն ձայնիս.


Տարրական, ի, աց

adj.

elemental, elementary, uncompounded.

· Calfa

NBHL (1)

Տարրական օրէնքն (առ մովսեսիւ)։ Տարրական անցաւոր արարածք։ Առանց տարրական օդոց. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։ Ագաթ.։ Նար. ՟Ժ՟Դ։)


Տարրանամ, ացայ

vn.

to be compounded of elements, to be reduced to elements, to be produced, formed, to exist, to be;
to incorporate, to adhere, to be united, attached;
to be inculcated, impressed or imprinted;
բանիւ տարրացեալ մարմինք, created beings furnished with reasoning faculties;
սողոմոն տարրանայր ի խորս էակաց, Solomon penetrated the secrets of nature;
յերկիւղի նորա տարրասցուք, let us keep his fear in our hearts;
տարրացեալ են ի սիրտ իմ, they have penetrated to my inmost soul;
տարրացաւ խաւարն ի վերայ երկրի, darkness covered the face of the earth;
տարրացեալ առ աստուած սիրով, bound to God by love.

· Calfa

NBHL (2)

Ունակութիւն եղեալ ի նմա տարրասցի։ Յորմէ տարրացեալք ամենայն մարմինք ... բանիւ տարրացեալք մարմինք։ Յորում տարրացեալ է զօրութիւնն աստըուծոյ։ Թանձրացեալ տարրացաւ խաւարն ի վերայ երկրի։ Հանդերձն տարրանայր իբրեւ զանկողին ինչ ի խորութեան. (Անյաղթ ստորոգ.։ Փիլ.։ Լմբ. պտրգ.։ Եղիշ. խաչել.։ Լմբ. էր ընդ եղբ.։)

Հաստատիլ իբր տարր բնական. բնաւորիլ. սերտ միանալ. ապաւորիլ՝ դրոշմիլ որպէս տառ. խորամուխ լինել. ընդմտանել. ծաւալիլ. զօրանալ. արմատանալ։ Իսկ յն. στοιχέω մեկնիլ ի լտ. incedo, sequor aliquid mente, animo, factis.


Տարփ, ոյ

s.

ardent desire;
love.

· Calfa

NBHL (1)

Չեւ հասեալ ի տարփ՝ խնկաբերից բուրման պայման։ Տարիփ եղբօրորդւոյն՝ կանայք օրիորդք սիրեցեալք. (Նար. տաղ.։)