Զմակեդոնացիս հռովմայեցիք ինքնօրէնս աղիկամիս թողին։ Առեալ կարասի յանտիոքացւոց՝ ինքնօրէն աղիկամի զքաղաքն թողոյր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
որ եւ Ինքնօրէն. ազատ իշխանութեամբ՝ ըստ կամի վարօղ զիւր օրէնս. αὑτόνομος sui juris, liber ad libitum. ազատէ, միւսէլլէմ, քէնտի պաշընա.
Ինքնօրէն աղիկամութեանն ամք ՟Ժ՟Թ։ Առին ի հռովմայեցւոց զինքնօրէն աղիկամութիւն։ Զաշխարհին ինքնօրէն աղիկամութիւն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
αὑτονομία libertas Ազատութիւն՝ ըստ կամի ինքնօրէն աղիկամի գոլոյ.
Մրջիւն, պատրաստէ ամարանի (կամ ամարայնոյ) զկերակուր։ Խորշակահար լինի ամարանի՝ որդի անօրէն։ Որ առնու ցորեան փոխ ամարանի. (Առակ. ՟Զ. 8։ ՟Ժ. 5։ ՟Ի. 4։)
Չիցէ՞ տեսեալ մեր ամարանի. (Վեցօր. ՟Գ։)
Ոչ ամարանից օրհնութիւնս ժամանակին ընծայեն զպտուղս, այլ ի տարաժամու. (Եփր. համաբ.։)
Խոնարհեցուցեր զանձն քո, եւ ասացեր, թէ ամբարտաւանեցի։ Մի՛ ամբարտաւանէք, այլ ընդ խոնարհս զիջանիցիք։ Բարձրացաւ սիրտ նորա, եւ ոգի նորա զօրացաւ յամբարտաւանել։ Կամեցան հպարտանալ, ամբարտաւանել։ Յամբարտաւանիլ (կամ նել) ամբարշտին՝ այրի աղքատն. եւ այլն։
ԱՄԲԱՐՏԱՒԱՆԵՄ ԱՄԲԱՐՏԱՒԱՆԻՄ. Հպարտանալ. փքանալ. գոռոզանալ. սոնքալ. մազրուրլանմագ. խօրօզլանմագ. ὐπεριφανεύομαι, ὐψηλά φρονέω. superbio, arroganter ago, alta sapio
Հօրն մերում լինիմք փառաւորիչք, եւ ամենաբոյծ մատակարարին. (Վեցօր. ՟Զ։)
Արիացեալ ամենայն զօրութեամբ իւրով ընդդէմ ամենաբոյծ շարժմանց. (Մաշտ. սքեմ.։) (գուցէ գրելի էր՝ ԱՄԵՆԱԲԻԾ։)
Ամենազօրն աջ, եւ ձեռնն ամենագործ. (Պրպմ. ՟Լ՟Գ։)
Զոր ամենատեառն ամենագործ արարչին սահման ելից. (Վեցօր. ՟Դ։)
Կոչէ եւ ձեռն վասն ներգոյին ի նմա ամենագործ զօրութեան։ Ստեղծեալ ամենագործ զօրութեամբ. (Կիւրղ. գանձ.։)
Որ ծնանի ի ծոցոյ իւրմէ զամենայն բոյս եւ զկենդանի՝ զգալի կամ իմանալի օրինակաւ.
Զերկիր՝ ամենածին կայեան յօրինէր. (Պիտ.։)
Ամենայն յօրինուածովք գեղեցիկ կազմեալ եւ յարդարեալ. հանդերձանօք յօրինեալ. եւ գեղեցկայարմար. շէնքով շնորհքով օրինած. փէք տիւզկիւն՝ տիւզէնլի.
Աչք եւ ականջք Աստուծոյ զամենահաս զօրութիւնն դնեմք։ Ամենահաս քննութիւն. (Լմբ. սղ.։)
Ուր իցէ ամենայնիւ բարեկարգ յարդարումն. բարեձեւ. կարգաւոր. օրինած, ըռինտ. տիւզկիւն. սըրալը.
Ամենեքին ամենայարդար իմաստութեամբ Արարչին կան յիւրաքանչիւր սահմանի. (Վեցօր. ՟Է։)
Ժողովեալ ազգ ազգ յընտրելոց զօրաւորաց ամենայարդար պատրաստութեամբ։ Յաջողեցաւ թագաւորութիւնն Արտաշեսի ամենայարդար պատրաստութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 5. 11։)
παναρμόνιος. concinnissimus Ամենայնիւ յարմարեալ հանգոյն ընտիր ներդաշնակութեան. կարի յոյժ համեմատ. բարեչափ. վայելչական, գեղեցիկ. խիստ յարմար, օրինած, ճամբով. փէք. ույկուն. ուսլու. տիւզէնլի. եօլլու.
Ի գերագոյէն եւ յամենապատճառ Աստուածութենէն։ Զօրութիւն ամենապատճառին Աստուծոյ։ Ամենապատճառ նախախնամութեան։ Յամենապատճառէ եւ աղբիւրեղէն բարերարութենէ. (Դիոն.։)
Զեօթներորդն (օր) ամենասուրբ իմն, եւ ամենատօն գոլ կարծեցեալք, առանձինն իմն պատուոյ արժանի առնեն. (Փիլ. տեսական.։)
Որ իշխէ բաւէ առնել զամենայն զոր կամի. ամենազօր.
Ամէնիշխան զօրութեամբն զսա կեցոյց. (Լմբ. սղ.։)
ԱՅԳՈՐԵՄ որ եւ ԱՅԳԱՒՈՐԵԼ. գրի եւ ՅԱՅԳՈՐԵԼ. ԱԳԵՒՈՐԵԼ. Որպէս թէ այգօրել, բարիլուսի երթալ. (լծ. լտ. աւկու՛րօր բարեմաղթել) Կամ ընդ այգն աւուրն յանդիման լինել մեծի ումեք, եւ ողջունել. գալ յատեան հրաւիրանաւ. կոչիլ եւ մտանել ի հրապարակ արքունի. հրաման առնուլ կամ տալ. պուչուշմագ. հուզուրա կեշմէք. Ուստի եւ ԱՅԳՈՐԵԼԻ ՏԵՂԻ՝ է դահլիճ. դէհլիզ. տիվանխանէ. տիվանի փատիշանի.
Մարդիկ հանապազօր յայգորել ելեալ մտանէին. (Բուզ. ՟Ե. 22։) ԺԱՄ ԱՅԳՈՐԵԼԻ՝ է ժամանակ ատենի.
Մա՛րթ է այսօր ինչ եթէ դէպ լինի գիտել ումեք, եւ այգուցն մոռանալ. (Սհմ. ՟Ժ։)
Արասցես յայսմ գիշերի հսկումն, եւ կոչեսցես յայգուցն զեղբարսն։ Կացեալ այսօր վասն սիրոյն Աստուծոյ, եւ յայգուց գնացից։ Խորհեցաւ ընդ երեկս՝ մերկանալ ի յայգուցն զզգեստ։ Զի զգեցցի յայգուց։ Յայգուց (տպ. այգուց) դիպելոց է մեզ վախճան. (Վրք. հց.։)
Որ եւ ԱՅԼԳՈՒՆԱԿ. Այլագոյն՝ ըստ բ. նշ. διάφορος. differens, diversus, ἑναντίος. contrarius Տարբեր. այլազգ. այլազան. նորօրինակ. աննման. օտար. հակառակ. պէսպէս. պաշգա. պենզէմէզ. դիւրլիւ.
Այրակերպեալ զզօրավարն իւր զմիքայէլ՝ զօրագլխին իւրում յեսովայ ի դաշտին ցուցանէր։ (Եզնիկ.։)
Այրակերպեալ զզօրավարն իւր զմիքայէլ՝ զօրագլխին իւրում յեսովայ ի դաշտին ցուցանէր. (Եզնիկ.։)
Գունդ կազմէր այրընտիր բազմութեամբ ի պարսից եւ ի յունաց։ Բազում այրընտիր գնդաւ յարձակէին։ Այրընտիր զօրօք դիմեալ. (Փարպ.։)
ԱՅՐԸՆՏԻՐ ԼԻՆԵԼ. Ժողովել արս կամ զօրս ընտրանաւ.
Չիք չարագոյն թշնամի քան զմեղս. որ երբ զօրանայ՝ անդամնաւորի եւ մարդանայ, եւ սատանայի դարմանիչք լինին. (Վրդն. ծն.։)
Ընդէ՞ր խառնես զօրհնիչսդ ընդ անիծիչսն. (Մանդ. ՟Է։)
Ոչ ես անիծիչ, այլ՝ օրհնիչ. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)
Եղեւ նա ի կողմ անիծչացն, զի մի՛ ընկալցին բազումք զանէծ. (Եփր. օրին.։)
Թէ ոչ եւս երբէք հաշտելոց ես ընդ հօրն քում ... առաջի նոցա զանհաշտութիւն ցուցանիցես. (Կիւրղ. թագ.։)
Մարդիկ ամրոցին անձնընտիրք լեալք։ Անձնընդիր զզօրս իւր արարեալ իբրեւ արս երկերիւր. (Յհ. կթ.։)
Անձնիշխանութեամբ. տիրաբար. կամաւոր յօժարութեամբ. ազատօրէն.
Զամնեայն օրէնսն անձնիշխանաբար փոփոխել ջանայք (ասես)։ Ասացեր, անձնիշխանաբար զթլփատութիւնն մեզ ի մկրտութիւն փոխել, զայս ո՛չ մեք, այլ նոյն ինքն տէրն ի մկրտութիւն փոխել. զայս ոչ մեք, այլ նոյն ինքն տէրն փոխեաց. (Ղեւոնդ.։)