Definitions containing the research վ : 10000 results

Իւղալից

cf. Իւղալիր.

· Calfa

NBHL (1)

ԻՒՂԱԼԻ ԻՒՂԱԼԻՐ ԻՒՂԱԼԻՑ. Իւղով անուշիւ լի. Ձիթով լի.


Իւղեմ, եցի

va.

cf. Իւղարկեմ.

· Calfa

NBHL (4)

Իւղեա՛ զգլուխդ իւղով սրբով. (Բրս. պհ. ՟Ա։)

Իբր զիւղեալ պատրոյկ վառեսցի. (Մաշտ.։)

Զթշուառացեալս գլուխ՝ գթութեանդ օծմամբ իւղեսցես։ Ոչ ահա մելքիսեդեկ ի վերնոց անտի հրեշտակաց ի պտղոց տեղւոյն իւղեցաւ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

χρίω, ἁλείφω ungo Իւղ ի վերայ արկանելով օծանել (իրօք կամ նմանութեամբ). եղ քսել, եղոտել, օծել.


Իւղեփեաց, եփեցաց

s.

perfumer.

· Calfa

NBHL (1)

Իւղեփեացք իւղոյն եւ խնկոցն։ Լցին խնկովք, եւ ազգի ազգի իւղովք իւղեփեցաց. (՟Ա. Մնաց. ՟Թ. 30։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Զ. 14։)


Իւր, եանց, եամբք

s.

himself.

· Calfa

NBHL (11)

Տեառն իւրոյ։ Տեառն իւրում։ Ի տեառնէ կամ ի ծառայէ իւրմէ։ Տէր ի տաճար սուրբ իւրում, տէր յերկինս յաթոռ իւրում (իբր ի տաճարի, աթոռի)։ Իւրով պաշտաման զինուն։ Ծառայից իւրոց։ Զծառայս իւր։ աշակերտօքն իւրովք.եւ այլն։

իւրով անձամբ առնէր զյաղթութիւն. (Խոր. ՟Բ. 79։)

Իւրով անարատ կրօնիւքն։ Ոչ զիւրսն խրատելով որդիս. (Պիտ.։)

մեռանի ինքն, եւ ամենայն իւրքն։ Ի վերայ իմոցս ողբալով ասեմ, որպէս եւ պօղոս յաղագս իւրոցն. (Խոր. ՟Բ. 71. 89։)

Նահապետն մտանէր ի տապանն իւրովքն. (Շ. բարձր.։)

Ունելով զիւրեաւ տեռ։ Ոչ եթող առանց իւր զաշխարհս. (Խոր. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 86։)

Ընդ իւրեաւ թագուցեալ ունելով. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ե։)

Զյանցմունս նախնեացն՝ իւր վարկանիցի։ Համագոյ հօր իւր հզօրի. (Նար.։)

Զերկիրն յիւր վտարեալ, բռնացեալ ունէր։ Զբազումս յիւր (այսինքն ի կերպարանս իւր) կերպարանեալ էր ի մէջ իւրոյ գնդին. (Բուզ. ՟Ե. 1. 43։)

Որով իւրեանքն անխտանան, ընձեռեսցեն թողութիւն այլոց. (Ոսկ. ի պետր. եւ Ոսկ. յեղիա.։)

Զոր խորհըրդեամբըն պատկերեալ, եւ իւր ինքեան կերպարանեալ. (Շ. վիպ.։)


Իւրածին

adj.

produced by himself, his.

· Calfa


Իւրական, ի, աց

adj.

his own, his.

· Calfa

NBHL (1)

Իւրական բանիւն։ Եւ զիւրական անուն վիմին՝ շնորհէր նմա զանշարժելին. (Շ. բարձր. եւ Շ. խոստ.։)


Իւրահոգ

adj.

egotist, that thinks only of self;
— շահասիրութիւն, self-interest.

· Calfa


Իւրային, այնոյ

adj. s. his, his own;
—քն;
his parents, servants;
his works, deeds, property, wealth, goods.

· Calfa

NBHL (6)

ինքնաբուն իւրայնոյփառացն զօրութեամբ վերացեալ. (Ագաթ.։)

Խաչեալ կենդանին՝ մարմնովն իւային. (Գանձ.։)

Իւրայովքն (կամ իւայօք, կամ իւայիւք) զօրօք, կամ վառելովք, կամ համազգօք. (Յհ. կթ.։)

Ամենայն իւրայովքն (կամ իւրայիւքն) ճանապարհորդ լինէր, կամ ելանէին ի դեսպակս. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)

Բանագնաց ի թշնամիսն ելով առ ի յիւրայոցն. (Պիտ.։)

որպէս զյոլովն՝ ոչ գանձապահ էր իւրայոցն, եւ ոչ իբրեւ իւրոյ հայէր՝ մեծութեանն, այլ տնտեսէր մանաւանդ ըստ կամացն աստուծոյ. (Բրս. հց.։)


Իւրանման

adj.

like himself, of his own nature.

· Calfa

NBHL (1)

կալաւ զլեառն հանդերձ իւրանման արդկանաւ ի բնակութիւն։ Յիւրանման զնստագոյն եւ յոյժ խորին վայրս երկրի. (Պետ.։)


Իւրացուցանեմ, ուցի

va.

to appropriate to himself;
to usurp.

· Calfa

NBHL (4)

οἱκειοῦμαι suum facere. ի՛ւր առնել. ինքեան սեպհականել յանձն իւր առնուլ. յինքն գրաւել. ընտանեցուցանել կամ վերագրելեւ ընծայել անձին իւրում. տիրել.

իւրացուցանէ հոգին զամենայն ինչ զմարմնոյն։ Իւրացուցանէ բանն զորս իւրոյն մարմնոյ էր. զի իւր՝ մարմինն, եւ այլոյ ուրուք էր։ Մի՛ զարմանար, թէ զմարմնոյ տկարութիւնս իւրացուցանել ասեմք նմա մարմնով. (Պրպմ. ՟Ը. եւ ՟Լ՟Թ։)

Մի՛ պարծեսցի բանսարկուն վանեալ զքո ստացեալս իւրացուցանել. (Նար. ՟Հ՟Ը։)

Յափըշ տակելով իւրացուցանեն զօտարին. (Բրսղ. մրկ.։)


Իւրութիւն, ութեան

s.

the act of appropriation;
property, substance.

· Calfa

NBHL (2)

Զիւրութիւն հօր էութեանն անվրէպ նմանութեամբ ունելով որդի։ Որ ինչ ենն աստուծոյ եւ հօր բնութեամբ ըստ էութեանն ասելով իւրութիւնս. (Կիւրղ. գանձ.։)

Բնութեանցն իւրութիւնս խոստանալով. (Գերմ.։)


Լ (lioun)

s.

the twelfth letter of the alphabet, and the seventh of the consonants;
thirty, thirtieth.

· Calfa

NBHL (2)

Լ տառն այլոց ազգաց տարադարձութեամբ վերածի ըստ հայոց ի ղ. տե՛ս ի տառն Ղ։

Լիւնըն լըռել վարդապետէ՝ ի ցաւագին բարկութենէ։ Լիւն՝ լու՛ր ասէ հօր քո խրատու, լե՛ր օրինաց մօր քո հըլու. (Շ. այբուբ.։)


Լալագին

adj. adv.

tearful, pitiful, rueful, weeping, in tears;
tearfully, all in tears.

· Calfa

NBHL (1)

Ուժգին լալով, արտասուօք.


Լալական, ի, աց

adj.

that weeps, plaintive, mournful, dreary, sad;
groaning, moaning, wailing;
—ք, female mourners, hired female weepers at funerals, mutes;
—ն, faculty of weeping.

· Calfa

NBHL (2)

ԼԱԼԱԿԱՆՆ. գ. Կարողութիւն լալոյ եւողբալոյ. Եթէ էր ծիծաղականն գոյեղ ի մեզ բաղկացական, ապա եւ լալականն. վասն զի եւ նա մնայնում մարդոյ գոյ։ Իսկ ծիծաղականն եւ լալականն ընդդիմակք միմեանց են. Անյաղթ պորփ.։

κλαίων flens. Լացօղ եւ ողբացօղ ի վերայ մեռելոց. ողբերգակ. լացկան, լալկան.


Լալականչ

adj.

crying (like a child).

· Calfa

NBHL (1)

Հնչումն ձայնի մարցն աղէխորով որբոց, եւ տղայոցն լալականչ առ ահաբեկութեան գոչումն. (Հ. կիլիկ.։)


Լալութիւն, ութեան

s.

cf. Լալիւն.

· Calfa

NBHL (3)

Կատարեցան աւուրք սգոյ լալեացն մովսէսի. (Օր. ՟Լ՟Դ. 8։)

Վայ վայ.. . արդ եղիցին լալիք նոցա. (Միք. ՟Է. 4։)

Լցաւ լալեօք (կամ լալովք). (Երեմ. ՟Խ՟Ը. 5։)


Լալումն, ման

s.

cf. Լալիւն.

· Calfa

NBHL (3)

Կատարեցան աւուրք սգոյ լալեացն մովսէսի. (Օր. ՟Լ՟Դ. 8։)

Վայ վայ.. . արդ եղիցին լալիք նոցա. (Միք. ՟Է. 4։)

Լցաւ լալեօք (կամ լալովք). (Երեմ. ՟Խ՟Ը. 5։)


Լակոնական, ի, աց

adj.

laconic, short, concise;
— ոճ, laconism;
— ոճով, laconically, briefly;
վարել զոճ —, to be laconic, to speak laconically, to express much in few words.

· Calfa


Լակոնացի, ցւոյ

adj. s. Laconic;
Spartan;
Lacedaemonian

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկեհուռ մետաքսիւք, եւ լակոնացի զարդուք։ Ծիրանիս, եւ երեւելի լակոնացի եւ արաբացի վիմաց. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)


Լամբեմ, եցի

vn.

to bear, to carry.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՄԲԵԼ. Որպէս թէ ունելով զլամբէն ի վեր կամ ի վերայ առնուլ. որ եւ ՁԱՆՁԵԼ. այսինքն Ըստանձնել. որպէս յն. լամվանօ, λαμβάνω , այսինքն առնուլ. բառնալ. (Հին բռ.։)


Լամբիւրինթոս

s.

labyrinth;
— կրետացի, the — of Crete;
cf. Բաւիղ.

· Calfa

NBHL (1)

Լամբիւրինթոս կրետացի՝ դժուարաւ արտաքս ելանելի եւ դժուարին պատուածովք. (Առ որս. ՟Լ՟Դ։)


Լայնագոյն

adj.

wider, more ample, very extensive;
—ս, largely, copiously, amply.

· Calfa

NBHL (3)

Զլայնագոյն եւ զանպագիր կալուածս նոցա տեսանելով վարացն. (Պիտ.։)

Ճոխագոյնս. լիով. πλατυτέρως, -ρον latius.

լայնագոյնս եւս վասն այլորիկ պատմէ մեծ քերթողն. (Արծր. ՟Ա. 2։)


Լայնադիր

adj.

of a wide and roomy situation.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ի վերայ լայնադիր կամրջաց. (Եպիփ. ծն.։)


Լայնալանջ

adj.

high chested, broad chested;
— երասանակք, rudders, helms.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծովս ընթանային, ի թեւս թեթեւս թռչէին, յերիվարս փայտակերտս ելանէին (ի նաւս), զերանակս լայնալանջս (զղեակս) ըմբռին. (Ճ. ՟Ը.։)


Լայնալիճ

adj. s.

well-bent (bow);
a well-braced bow, a great and strong bow, a far-shooting bow.

· Calfa

NBHL (3)

εὕκυκλος bene curvatus. Մակդիր աղեղան՝ ոյր միջին լիճն, այսինքն ծոցն է լայն եւ ընդարձակ, վասն ուժգին պըրկման ի զօրաւոր բազկէ.

Առեալ զհաստաբեստ աղեղն իւր, եւ լայնալիճ գըրկօք կորովակի փրթուցեալ. (Ուռպել.։)

Լի քարշէ պինդ զլայնալիճն։ Քարշեալ ոմն զլայնալիճն։ Ըզլայնալիճըն լի քարշեալ. (Խոր. ՟Ա. 10։ Արծր. ՟Գ. 8։ Շ. վիպ.։)


Լայնալիր

cf. Լայնատարած.

· Calfa

NBHL (2)

Լայն լրիւ իւրով. լայնատարած.

Իբր ի լայնալիր մարդկան, եւ ի հովտային լերանց հաւաքեալ. (Ասող. ՟Ա. 1։)


Լայնածաւալ

adj.

cf. Լայնասփիւռ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լայնածաւալ ծփանաց աշխարհիս ծովու. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)


Լայնակայլակ

adj.

flowing copiously.

· Calfa


Լայնաձիգ

adj.

long-drawn, far stretched, long and large;
—ք երկրի, the immense size of the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Սոփոկղէս ասէ, մի է աստուած, որ արար զերկինս, եւ զլայնաձիգս երկրի, եւ զծով. (Ոսկիփոր.։)


Լայնանամ, ացայ

vn.

to widen, to stretch, to extend, to grow larger, to branch out;
— մարմնոյ, թիկանց, to pick up flesh, to fatten, to get fat, plump, chubby, stout.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձեալ վերստին լայնանայ (ծով). (Արիստ. աշխ.։)


Լայնանիստ

adj.

spacious, extensive, vast.

· Calfa

NBHL (1)

Լայնանիստ ծով, ալիք կամ դաշտ, կալ, կամ բրգունք. (Խոսր.։ Ագաթ.։ Վրդն. պտմ. եւ լս։ Արծր. ՟Ե. 7։)


Լայնասփիւռ

adj.

far-spread, great, extensive, ample, vast, spacious;
ի — դաշտի, in the middle of a large plain.

· Calfa


Լայնատարր

cf. Լայնասփիւռ.

· Calfa

NBHL (1)

լայնատարր հետովք խաբեցայ։ Լայնատարր հանգստարան. (Նար. խ. ՟Ձ՟Բ։)


Լայնացուցանեմ, ուցի

va.

to widen, to enlarge, to extend;
to dilate, to stretch;
to unfold, to unrol, to draw out, to spread, to open.

· Calfa

NBHL (2)

Ծով լայնացուցանէ զբերանն, բազում ինչ գոչէ, եւ թքանէ զփրփուրն արտաքս. (Պիսիդ.։)

Արեգակն երբեմն ժողովէ, եւ երբեմն լայնացուցանէ զչափ աւուրցն. (ՃՃ.։)


Լայնեմ, եցի

va.

cf. Լայնացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ լայնիր շրթամբք քով. (Առակ. ՟Ի՟Դ. 28.) այսինքն մի ընդարձակեր զբանս շատախօսութեամբ, կամ մի՛ լինիր անդուռն բերան։


Լայնափողոց, աց

s. adj.

wide street;
of wide streets.

· Calfa


Լայնշի

adj.

rather large, wide;
flat.

· Calfa

NBHL (1)

Լայն ձեւով. ափարակ. լանկեկ. տափակեկ.


Լայնութիւն, ութեան

s. geog. ast.

width, breadth, extent, space, size;
enlargement;
latitude;
amplitude.

· Calfa

NBHL (3)

Լայնութիւն ծովու. (Յհ. կթ.։)

Ո՞չ դու այն ես, որ տաշեցեր զլայնութիւնն, վանեցեր զվիշապն. (Ես. ՟Ծ՟Ա. 9։ Այսինքն զստուարութիւն հպարտութեան։)

Մտաց լայնութիւն, որչափ երկնի ի վերայ երկրի. (Խոր. ՟Ա. 8։)


Լանջաբերձ

adj.

high breasted;
up to the breast.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ տանն որում ի յատակէն յերիս եւ ի չորս կանգունս ի վերկոյս գեղեցիկ շինեալ լանջաբերձ. յն, ըստ օրինակի լանջաց, կամ զրահի, կամ մարտկոցի. (Փիլ. տեսական.։)


Լանջակից

adj.

in mutual embrace;
լանջակից լինիմ, to embrace each other, to be embraced.

· Calfa

NBHL (1)

Որ փարի զայլով՝ լանջ ընդ լանջ կից լինելով. գրկախառն.


Լանջակողմն, մանց

s.

the shoulder (that part of a mountain which lies between the summit and the middle).

· Calfa

NBHL (1)

Ի լանջակողմանսն, կամ ի սարահարթ տեղիս։ Ընդ քարաժեռ կողճուտ տեղիս լանջակողմանցն։ Ի վերայբարձրաւանդակի լանջակողմանս։ Ի փոքր լանջակողմանն։ Ի լանջակողմանն լերին. (Փարպ.։)


Լանջք, ջաց

s. pl. lungs, breast, chest;
throat, thorax.

· Calfa

NBHL (4)

Ձեռքն եւ լանջքն եւ բազուկքն իւր արծաթիւք։ Մէջք նորա եւ բարձք պղինձ։ Փոքր մի հանգուցանիցես զձեռն քո ի վերայ լանջաց։ անկեալ զլանջօքն յիսուսի։ Զվակաս զուսովք եւ զլանջօք։

Ի վերայլանջաց եւ որովայնի քո գնասցես։ Դու՞ ագուցեր ձիոյ զորութիւն, եւ փառս լանջաց նորա զյանդգնութիւն։ տե՛ս եւ ԵՐԲՈՒԾ։

Յիսուսի թագաւորին վակաս լանջաց սուրբ յովհաննէս. (Շար.։)

Զլանջիւք երիվարին առեալ. (Խոր. ՟Բ. 82։)


Լաշկամաշկ

cf. Լեշկամաշկ.

· Calfa

NBHL (1)

Շրջեցան լաշկամաշկօք եւ մորթովք այծենեօք. (Եբր. ՟Ժ՟Ա. 37։)


Լաստակոտոր առնեմ

sv.

to break, or take to pieces, or destroy a raft or ship;
to sink.

· Calfa


Լաստափայտ, ից

s.

float or raft of timber;
ship.

· Calfa

NBHL (1)

Նիստ ի վերայ լաստափայտի հաւատոյն. (Սանահն.։)


Լաստեմ, եցի

va.

to build or construct;
to put in a serviceable state;
to get ready.

· Calfa

NBHL (3)

Ի ջղաց զսա ստեղծիչն ստեղծ պաստառակօք, հասկահիւս լաստեալ բազմակին մանուածով. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)

Կառօք եւ երիվարօք ճակատեսցի, եւ լաստեսցի իբրեւ զհուր ի պատերազմ. (Երեմ. ՟Զ. 23։)

Եթէ պօղոս զայսչափ վայրս լաստեաց, զմտաւ ած թէ եւ այլքն որչափ ինչ գործեցին. (Բրսղ. մրկ.։)


Լատին, ի

adj.

latin;
— բարբառ, the latin language;
— եկեղեցի, the latin church.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՏԻՆ λατίνος, -η, -ον latinus, -a, -um. որ եւ ԼԱՏԻՆԱՑԻ. Ազգ հռովմայեցւոց յիտալիա. Տե՛ս բռ. յտկ. ան։


Լատինացի

adj. s. latin, roman.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՏԻՆ որ եւ ԼԱՏԻՆԱՑԻ. λατίνος, -η, -ον latinus, -a, -um. Ազգ հռովմայեցւոց յիտալիա. Տե՛ս բռ. յտկ. ան։


Լատրատեմ, եցի

vn.

to bark;
to speak ill of.

· Calfa

NBHL (1)

ըստ վերծանելոյ Լեհացւոյն ի (Մծբ. ՟Ժ՟Գ.)


Լար, ից

s. mus. geom.

string, packthread, twine;
line, rope;
galloon, ribbon;
snare, gin, noose;
bird-cage;
opisthotones, contraction of the tendons of the neck;
cf. Լորցք;
back-bone, or spinal marrow: 30 anciently 60 stadia or furlongs among the Egyptians;
chord, string;
լար անյարդար, a false chord;
chord.

· Calfa

NBHL (6)

Հատին զլարս կրին։ Զլարեօքն ծիրանեօք։ Լար արծաթոյն։ իբրեւ զլար կարմիր են շւրթ քո։ Լարս ձգեցին որոգայթ ոտից իմոց։ Ի ձեռին իւրում ունէր լար երկրաչափ։ Մասն ժողովրդեան իմոյ լարով չափեցաւ։ Դնիցես նշանակ զլարդ կարմիր։ Ո՞վ արկ ի վերայ դորա լար։ Ի ձեռին նորա էր լարշինողաց. եւ այլն։

Յորոյ վերայ լար եդեալ շրջէ զպարիսպն շուրջանակի. (Արծր.։)

ԼԱՐՔ. Ջիլք կամ մսանք պարանոցի, եւ ողնայար. Ի լանջաց ի վեր կոյս յետս կոյս յողնեալք՝ զօրէն այնոցիկ, որոց լարք ցաւեն եւ շիշք. (Փիլ. լին. բ. 24։)

ԼԱՐ 2 ԼԱՐՔ. Ջիլք կամ մսանք պարանոցի, եւ ողնայար. Ի լանջաց ի վեր կոյս յետս կոյս յողնեալք՝ զօրէն այնոցիկ, որոց լարք ցաւեն եւ շիշք. (Փիլ. լին. Բ. 24։)

Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.

Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.