Definitions containing the research աղ : 10000 results

Կառուցումն, ման

s.

establishment, construction, edifice, erection;
elevation.

· Calfa

NBHL (1)

κατάστασις constitutio πῆγμα, πῆξις coagmentatio, compactio, concretum, pegma, congelatio. Կառուցանելն, իլն. կառոյցք. կանգնումն, կազմութիւնն. շինութիւն. կայք. եւ Մածումն. պնդութիւն. կառեալ կալն. պաղումն. սառոյցք.


Կառչիմ, եայ, ռուցեալ

va. vn. to grasp at, to lay hold of, to cling to;
to be caught by, bent or fixed on.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն չարիս՝ որ փողոցաց (աղմոյն կամ փչոյն) կառուցեալ է ի նմա, ջնջեսցես ի նմանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)


Կասեցուցանեմ, ուցի

va.

to stop, to detain, to withhold, to keep in, to prevent, to hinder, to hold back, to interrupt.

· Calfa

NBHL (1)

Բարւոք ընթանայիք, ո՞կասեցոյց զձեզ ճշմարտութեանն չհաւանել. (Գաղ. ՟Ե. 7։)


Կասկած, ի, ոյ

s.

suspicion, distrust, surmise, doubt, mistrust, umbrage;
a. suspicious, distrustful;
— առնուլ, ի կասկածի լինել, ի — անկանել, — ի մտի ունել, to conceive suspicion, to be suspicious, to distrust;
փարատել զ—, to dissipate, to cure of suspicion or distrust;
—է ինձ զնմանէ, I suspect or doubt him, I have no confidence in him, I am diffident about him.

· Calfa

NBHL (2)

Սիրով զարթուցեալ՝մերժեն զերկիւղ կասկածին. (Նար. տաղ.։)

հովիւք կասկածք եւ կաղակարծք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Կասկածելի

cf. Կասկածաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Կասկածելի կենցաղս. (Ճ. ՟Բ.։)


Կասկենի, ենւոյ

s.

chestnut-tree;
—ք, chestnut-grove.

· Calfa

NBHL (2)

Ծառ կաստանայի, որ յայլ լեզուս շփոթի եւ ընդ կաղին, նուշ, ընկոյզ.

Նշենին քաղցր գ նեղեալ ի դառնութենէ եղբօրն՝ արար իւր բարեկամ եւ եղբայր զկասկենի, բարոյակից զնա գտեալ ըստ երկուց որակաց. (Մխ. առակ.։)


Կասում, սի

va.

to thrash corn;
to triturate, to pound, to bruise, to grind.

· Calfa

NBHL (2)

Կասոյր ի կալն ցորեան։ Կա՛ս զնոսա, եւ մանրեսցե՛ս զժողովուրդս բազումս։ Որ կասուն, յուսով վայելել։ Կասեսցես զլերինս։ Կասեսցեն զամուր ամուր քաղաքս ձեր։ Իբրեւ զօրան վականակ կասցի. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ա. 20։ Միք. ՟Դ. 13։ ՟Ա. Կոր. ՟Թ. 10։ Ես. ՟Խ՟Ա. 15։ Երեմ. ՟Է. 17։ ՟Ծ՟Ա. 33։)

Ցանեցին եւ քաղեցին արտս, եւ կասեցին, եւ շեղջեցին։ Կասեալ կուտեցին. (Ոսկիփոր.։)


Կատակաբան

adj.

droll, facetious, jocular, waggish.

· Calfa

NBHL (3)

ԿԱՏԱԿ 2 (ի, աց.) գ. (Իբր քատակ, նմանութիւն. փէզա, թագլիթ, քէսինթի ) Խաղ. ծաղր. այպանք. կատականք. կատակութիւն.

Տեղի լիցի մեզ ծաղու եւ կատակի, իբր թէ այժմ թագաւոր եղեր. (Բրսղ. մրկ.։)

ԿԱՏԱԿ. ա. Կատագերգակ. ծաղրածու. հացկատակ.


Կատակաբանութիւն, ութեան

s.

facetiousness, merry conceit, pleasantry, jocoseness, humour.

· Calfa

NBHL (1)

Կատակ բանից. ծաղրաբանութիւն. մասխարկութիւն.


Կատակեմ, եցի

va.

to joke, to jest;
to rally, to mock, to laugh at.

· Calfa

NBHL (4)

Կատակէին եւ ծաղր առնէին զմարգարէս նորա. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 51։)

Որ կատակէ զաղքատով (ա՛յլ ձ. (ծաղր առնէ զաղքատն). Առակ. ՟Ժ՟Է. 5։)

Ձաղանօք այպանման զիս կատակեսցէ. (Նար. ՟Կ՟Զ։)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ἑμπαίζω illudo καταγελάω irrideo εὑτραπελεύω facetiis vel scurrilitati deditus sum. Կատակ առնելով ծաղրել. խաղ առնել. հեգնել. երգիծանել. խաղալ բանիւք.


Կատակերգակ, աց

cf. Կատակերգ.

· Calfa

NBHL (2)

Կատակերգակ եւ ծաղրածու. (Նեղոս.։ եւ Սարգ.։)

κωμῳδός comoedus. Երգով կատակօղ ի թատրոնի. քերթօղ քատակացոյց եւ ծաղրածու. միմոս. եւ յն. ձայնիւ, ԿՈՄԻԿԵԱՆ.


Կատակերգական, ի, աց

adj.

comical, lesque, farcical, facetious.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ անկ է կատակերգակաց եւ կատակերգութեան. ծաղրական. ծիծաղական.


Կատակերգասէր

adj.

fond of comedy.

· Calfa

NBHL (1)

Զեղխութիւնգ ծաղրական գոլ, եւ անարգողասէր, եւ կատակերգասէր. (Արիստ. առաք.։)


Կատակերգեմ, եցի

va. fig.

to act comedy;
to jeer, to mock, to rally.

· Calfa

NBHL (3)

Կատակերգողացն յօժարութիւն ծիծաղելի ինչ առ մարդիկ ասելոյնգ կատակերգելով ձեռնարկութիւն առնել ասելոյն։ Ո՛չ իցէ պարտ զոչ եւ մի ոք ի քաղաքացեացն կատակերգել. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)

Ծաղր լինիմ. կատակերգեալ լինէի. (Մխ. երեմ.։)

ԿԱՏԱԿԵՐԳԵՄ կամ կատակերգակեմ, կատակերգկեմ, կատակերգսարկեմ. κωμῳδέω comicum ago, mordeo, taxo. Կատակերգութեամբ ծաղրել. կծանել ճարտար բանիւք. հեգնել. այպանել. եպերել. ունչս առնել.


Կատակութիւն, ութեան

s.

cf. Կատակ.

· Calfa

NBHL (1)

γέλως risus, derisus. Կատականք. կատակ. ծաղր. խայտառակութիւն. ծանականք.


Կատարելագործ

adj.

improved;
improving.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքրիչ եւ լուսաւորիչ, եւ կատարելագործ։ Իսկ զկատարելագործսն՝ որպէս հանճարիչս կատարողականին հաղորդութեան՝ կատարել զնուիրեալսն. (Դիոն. երկն.։)


Կատարելիմաստ

cf. Կատարելամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Արթուն մտօք եւ անզբաղ խորհրդով եւ կատարելիմաստ հոգւով զաղօթսն հատուսցուք աստուծոյ. (Խոսր. պտրգ.։)


Կատարելապէս

adv.

perfectly, in perfection;
entirely.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարելապէս զմասունս առաքինութեան պարունակեալ կրէ յինքեան։ կատարելապէս յարդարի։ Յաղագս կատարելապէս պանծանաց. (Պիտ.)


Կատարեմ, եցի

va.

to finish, to end, to accomplish, to complete, to consummate;
to crown, to effectuate, to execute, to perfect, to fulfil, to realize;
to improve;
to consecrate, to hallow, to sanctify;
to initiate;
— զպարտս, to perform, to fulfil a duty;
— զխորհուրդ, to carry out a project;
— զկամս անձին, to have one's will, to be contented, to do according to one's desire;
— զկամս ուրուք, to fulfil the wishes of, to humour, to content;
— զբարկութիւն իւք յոք, to glut one's wrath or vengeance on;
— զնթացս, զաւուրս իւր, to terminate one's career;
to end one's days;
— զհոգի, to give up the ghost, to expire, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարել զգործ կամ զգործս. զընթացս, զաւուրս։ Յերիր աւուր կատարիմ։ Իբրեւ կատարեցաւ, եղեւ եւ այլն։ Իմի կանգուն կատարեսցես զնա ի վերուստ։ Կատարեցան երկինք եւ երկիր։ Ընդ առն կատարելոյ կատարեսցիս։ Սկսայց, եւ կատարեցից։ Շինել եւ կատարել։ Բժշկութիւնս կատարեմ։ Զհրաման թագաւորին վաղվաղակի կատարէր։ Մինչեւ կատարեալ էր նորա զխօսսն ի մտի իւրում։ Իկատարել բանին տեառն։ Կատարեաց զհոգին ի վերայ մահճացն. (յն. պակասեաց շունչն։) Զհետ որդւոցն եւ մայրն երանելի ի նոյն օրէնս կատարեցաւ։ Ծեր հանդերձ կատարելովն աւուրբք։ Տարին կատարեցաւ. եւ այլն։


Կատարողութիւն, ութեան

s.

administration, celebration;
consecration.

· Calfa

NBHL (1)

(սուրբ հաղորդութիւնն ) է ըստ բարեփառ առաջնորդին մերոյ (յեռոթէոսի) կատարողութեանց կատարողութիւն. (Դիոն. եկեղ.։)


Կատարումն, ման

s.

accomplishment, completion, consummation;
execution, realization;
perfection;
end, term, conclusion;
end, death;
consecration;
initiation;
— առնուլ, to be accomplished, finished;
to improve;
— տալ, ի — ածել, to finish, to terminate, to achieve;
to improve, to perfect;
cf. Ծագ.

· Calfa

NBHL (1)

Երակահատութեան ասիցէ զառողջութիւն գոլ կատարումն, զի սակս նորա եղանի. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Կատուապաշտութիւն, ութեան

s.

cat-worship.

· Calfa

NBHL (1)

Առ նոսին իսկ կատուապաշտութիւն է մեծարգի եղեալ, կերակուր իւրեանց զկերակրոցն ապականիչս (զմկունս) առնելոյ աղագաւ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Կարակն, ից

cf. Կարակին.

· Calfa

NBHL (1)

Կարակնին կէտն անշարժ է, եւ պատճառ է զբոլոր ծիրն։ Նմանեցուցանել ի քարինսն՝ որ պորտս անուանին եւ գրեալ լինին ի մէջս կարակնից. եւ ի միջի կալով՝ երկաքանչիւր մասանցն շաղկապմամբն յարմարեալ եւ ի կարգի պահէ զամենայն զձեւն կարակնին, եւ անշարժ. (Արիստ. աշխ.։)


Կարակնեմ, եցի

va.

to measure with a compass;
to round.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրամարգ վարսիւքն եւ գիսակօքն, եւ խրձացեալ կարակնեալ բազմաճեմուկ տտնովն յաղթէ քեզ գեղեցկութեամբ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)


Կարաձմեռն

s. adj.

rough, hard winter;
wintry, hrumal, hyemal, stormy.

· Calfa

NBHL (2)

Յառաջ զգայ զպատերազմն ձի, զգեշ անգղ, եւ զկարաձմերունս խոտաբոյծք. (Անյաղթ հց. իմ.։)

Դժնդակ եղեալ կարաձմեռն ամպոց, մահ անասնոց, եւ հավուաց բազմոց. (Կաղանկտ.։)


Կարան, ի

s.

seam;
suture;
առանց —ի, without seam.

· Calfa

NBHL (1)

ῤαφή sutura Կարուած. կարաւանդ. զօդ հանդերձիձ, կամ զրահից, եւ մարմնոյ. կար, կապ. պաղ.


Կարապետ, ի

s. adj.

fore-runner, precursor;
out-rider;
guide;
precursory.

· Calfa

NBHL (5)

Եկեսցե իբրեւ զկարապետ աղքտութիւն քո. (Առակ. ՟Ի՟Դ. 34.)

Օրհնեալ ես փայտ սուրբգ կարապետ յառաջագոյնս երկնայնոյն ընթացեալ. (Անյաղթ բարձր.։)

այսօր ցնծա՛ նշան յաղթօղ՝ փայտ փրկութեան, սատուածընկալ եւ ահարկու՝ մեծ կարապետ. (Սիւն. տաղ խչ.։)

Կարապետաց նեռինն՝ որդւոցն կորստեան. (Կաղանկտ.։)

Հիւանդութիւնք՝ կարապետք մահու. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Կարասեակ

s.

light baggage.

· Calfa

NBHL (1)

Սուգ մեծ առնուին աղքատն, յորժամ յափշտակէին ի նոցանէ զչնչին կարասեակն. (Լմբ. ովս.։)


Կարասէկիր

adj. s.

carrying goods;
baggage-bearing;
beast of burden.

· Calfa

NBHL (1)

Զձիս եւ զկարասէկիրս կալարո՛ւք. (Պտմ. աղեքս.։)


Կարասի, սւոյ, սեաց

s.

moveables, furniture, baggage, equipage;
implements, utensils;
wealth, riches, money;
goods & chattels;
գիր —սւոյ, inventory;
հարեալ ի —սւոջ, covetous, miserly, niggardly.

· Calfa

NBHL (2)

Գաղտ յեղիշայէ գնաց զհետ զօրականին, եւ առ կարասի. (Կիւրղ. թագ.։)

σκεῦος, σκευή, ἁποσκευή, ἁπαρτία vas, instrumentum, supellex, appararus, sarcina. Կահ. անոթ. աղխ. կազմած. սպաս տան. զարդ. գործի, եւ բեռն. կահ կարասի.


Կարգադրեմ, եցի

va.

to put in order, to order, to dispose, to arrange.

· Calfa


Կարգադրութիւն, ութեան

s.

ordinance, disposition, arrangement;
regulation organisation, constitution.

· Calfa

NBHL (1)

Զկարգադրութիւնս տանցն (սաղմոսի)։ Կարգադրութիւն կրից. (Նար. ՟Կ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)


Չորեքանիւ

adj.

four-wheeled.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեքենայսն, եւ զչորեքանիւսն, եւ զայլ ազգի ազգի հնարս յօրինեալ. (Կաղանկտ.։)


Չորեքգրեան, ենի

adj.

four-lettered, quadrilitteral, tetragrammato.

· Calfa

NBHL (1)

τετραγράμματος quatuor litteris constans. Բաղկացեալ ի չորից նշանագրաց կամ տառից. որպիսի է անունն աստուծոյ անթարգմանելի առ եբրայեցիս, եհւհ. այն է եհովահ, իմա՛, է՛եւէ՛. թստ մեզ՝ Որ էն. այլ ի թարգմանութիւնս ստէպ դնի Տէր.


Չորեքդեղեան

adj.

tetrapharmaceous.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս ի վերայ այլ իմն չորեքդեղեանն քան զորս յորոց շարակային։ Որպէս չորեքդեղենին, եւ այլն. (զոր Լեհ. իմանայ բաղկացութիւն ի մոմոյ, ի ճարպոյ, ի ռեանէ եւ ի ձիւթոյ). (Նիւս. բն. ՟Ե։)

τετραφάρμακος tetrapharmacus. Բաղադրեալն ի չորից դեղոց կամ ի ներկոց.


Չորեքեզերեան

cf. Չորեքծագեան.

· Calfa

NBHL (1)

Զչորեքեզերեան տիեզերս անաշխատ ճանապարհորդութեամբ գնացեալք։ Ատելի տիեզերաց եղեալ (նեստոր) զչորեքեզերեան տիեզերս խաղբակեալ. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)


Չորեքկարգեան

adj.

formed of four courses, tiers or orders;
four-coursed;
s. mar. quadrireme.

· Calfa

NBHL (1)

Յերից կարգեալ չորեքկարգեան՝ առ ի ցոյցս կենդակին (այսինքն զոդիակոսի) տպաւորեալք։ Ութսներեակն՝ ըստ աղիւսաձեւոյ չորեքկարգեան. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. լին.։)


Չորեքկերպ

adj.

cf. Չորեքկերպեան.

· Calfa

NBHL (1)

Չորեքկերպիցըն նըմանի՝ յերկրի աթոռք երկնաւորի։ Չորեքկերպեան կենդանեացն զխորհուրդ քարոզեաց ամլորդին։ Չորեքկերպեան կենդանիք վայելուչ աղաղակեն. (Շար.։)


Չորեքկերպեան

adj.

four-faced, four-figured or four-formed.

· Calfa

NBHL (1)

Չորեքկերպիցըն նըմանի՝ յերկրի աթոռք երկնաւորի։ Չորեքկերպեան կենդանեացն զխորհուրդ քարոզեաց ամլորդին։ Չորեքկերպեան կենդանիք վայելուչ աղաղակեն. (Շար.։)


Չորեքյափք

adv.

on all fours.

· Calfa

NBHL (1)

Չորեքյափք գնայր առ գետովն. (Պտմ. աղեքս.) (ա՛յլ ձ. ի չորս գնայր)։


Չորեքնիւթեայ

adj.

composed of four elements.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղադրեալ ի չորից նիւթոց կամ ի տարերաց.


Չորեքշաբաթ, ի, ու

s.

wednesday;
cf. Օր.

· Calfa

NBHL (2)

Սաղմոս ի դաւիթ. չորեքշաբաթու. (ա՛յլ ձ. չորրորդ շաբաթու) (Սաղ. ՟Ղ՟Գ. 1։)

Ի կիւրակէի եւ ի չորեքշաբաթու եւ յուրբաթու։ Զչորեքշաբաթի եւ զուրբաթ անսուաղ անցուցանէին։ Մինն ի մէնջ հրեշտակ չորեքշաբաթի է, եւ միւսն ուրբաթու. (Սեբեր. ՟Ե։ Վրք. հց. ՟Ը. ՟Ժ՟Թ։)


Չորեքոտանի

adj.

tetrameter.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր իցեն ոտք չորք տաղաչափութեան. չորս ոտքով.


Չորեքվտակեան

cf. Քառավտակ.

· Calfa

NBHL (1)

Չորեքվտակեան անյաղթ եւ զօրաւոր գետովք. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Չորեքտառեան

adj.

four-booked (Gospel).

· Calfa

NBHL (1)

Բաղկացեալ չորիւք տառիւք, այս ինքն մատենիւք. չորեքմատեան կամ քառամատեան. որպիսի են չորեքին աւետարանք կամ աւետարանիչք.


Չորեքտասան

adj.

fourteen;
four times ten;
forty.

· Calfa

NBHL (2)

Զչորեքտասան ամ։ Գառինս տարեւորս չորեքտասան։ Քաղաքք չորեքտասանք։ Յետ ամաց չորեքտասանից. (Ծն. ՟Լ՟Ա. 41։ Թուոց. ՟Ի՟Թ. 13։ Յես. ՟Ժ՟Ե. 36։ Գաղ. ՟Բ. 1։)

Փառաց զթագաւորն չորեքտասան սրբովք տօնեմք այսօր. (Տաղ ՟խ. մկ.։)


Չորեքտասաներորդ, աց

adj.

fourteenth.

· Calfa

NBHL (1)

Օստացւոց աղանդն, որ չորեքտասաներորդ կոչին (տօնելով ընդ հրէից զզատիկն). (Կանոն.։)


Չորեքօրեայ, էի, ից

adj. adv. med.

of four days;
the fourth day;
— տենդ, quartan, quart ague;
— տենդ թեթեւ, slight quartan-ague;
— տենդ սաստիկ, very bad quartan-ague;
չորեքօրէիւք պահել, to fast four days;
կերեկրիլ զչորեքաւուրբք միանգամ, to eat once in four days.

· Calfa

NBHL (1)

Զչորեքօրեայ զմեռեալն ... կոչեցեր ի թաղմանէ։ Աստուածաբար կոչեաց զմեռեալ չորեքօրեայն ի թաղմանէ։ Գտին կենդանացեալ զչորեքօրեայ զմեռեալն. (Շար.։)


Չորսակնեան

adj.

having four springs or sources.

· Calfa

NBHL (1)

(Գետ կամ աղբիւր)՝ որոյ ակն է քառեակ.


Չորրորդ, աց

adj. adv. s.

fourth;
fourthly;
four;
quarter;
— տասն, forty;
չորից —աց զինուորք, four quaternions of soldiers;
—ք, the marrying four times;
the fourth marriage, or the fourth time married.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանեցաւ սերմն յերկիր. ապա խաղաց ի վեր եւ ի վայր ... ապա աճեաց, եւ չորրորդ՝ զպտուղն եբեր։ Նախ առաջին ... ապա ... եւ երրորդ ... եւ չորրորդ, եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 12. եւ այլն։)