louse-eaten;
lice-eater;
— լինել արմտեաց, to be blighted with insects and worms.
· Calfa
Կերօղ զոջիլս. եւ Կերեալ յոջլոց կամ ճարակեալ ի ճճեաց.
to howl, to yell.
· Calfa
ὡρύω, ὡρύομαι, ἁνοιμώζω ululo, rugio, edo gemitum. Ձայնել գազանաց հեծեծագին. մռնչել. բոռալ. բառաչել. կաղկանձել. վընկվընկալ, պօռալ.
Մռնչելով գազանապէս, եւ արտաքոյ մարդկային ձայնի ոռնալով (այսահարին). (Նիւս. սքանչ.։)
Առիւծք ոռնային քծնելով։ Առիւ ծուցն եկեալ՝ քծնէին, եւ մեծաւ գոչմամբ ոռնային. (Ճ. ՟Բ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
cf. Առոյգ.
· Calfa
Առոյգ. ուռճացեալ. ոռոգմամբ զուարճացեալ. ծաղկեալ. ըստ յն. կիպրոսացեալ. κυπρίζων.
Ողկոյզ ոռոգեցեալ (յն. կիպրոսի) ... զքաջածաղիկն զայն, եւ զոռոգ ողկոյզն պտղաբերեալ. (Նիւս. երգ.։)
cf. Առոյգանամ.
· Calfa
Առուգանալ. ուռճանալ իբր ոռոգմամբ.
Ողջախոհութիւնն ի բաց խլեալ էր, եւ անարգելութիւն ոռոգանայր. (Ոսկ. պետր. եւ Ոսկ. եղ.։)
Սարմանեաց զօտարսիրութիւն այրին, եւ վաղվաղակի զհասկ բարեպաշտութեանն զոռոգացեալն հնձեաց. (անդ։)
Ոռոգացեալ իմաստութեամբ։ Ուսումնասիրութեանն վարժիւք ոռոգացեալ. (Արծր. ՟Գ. 19։ ՟Դ. 8։)
cf. Ոռոգեմ.
· Calfa
ՈՌՈԳԱՆԵՄ ՈՌՈԳԵՄ. Առոգանել. (ի Առու, կամ առոյգ. լծ. եւ լտ. ռի՛կօ. իռռի՛կօ ). δεύω, ἁρδεύω rigo, irrigo χέω fundo, -dis ἑποχετεύω per canalem deduco, derivo. Ջուր տալ. արբուցանել՝ իրօք կամ նմանութեամբ. ջըրել, ջուր տալ.
Ոռոգանէր զամենայն երեսս երկրի։ Ոռոգանել զդրախտն։ Ոռոգանեն ոտիւք (բանալով եւ փակելով զուրգս առուակաց)։ Ոռոգանէին լերինք իմ կաթամբ. (Ծն. ՟Բ. 6. 10։ Օր. ՟Ժ՟Ա. 10։ Յոբ. ՟Ի՟Թ. 6։)
Զբնաւ դաշտն ոռոգանիցեն։ Արիւնն իջեալ ոռոգանէր զերկիր. (ՃՃ.։ եւ Հ։)
Ոռոգանէ զնա արտասուօք։ Տունկք ոռոգեալք արտասուօք։ Ոռոգանեալք աճիցեն եւ պտղաբերք լինիցին. (Եփր. գալստ.։)
Զշնչելեացս փողն բնաւորեալ եմք արտաքուստ ոռոգանել (այսինքն զովացուցանել շնչառութեամբ). (Փիլ. բագն.։)
to water, to bathe, to bedew, to wet.
· Calfa
ՈՌՈԳԱՆԵՄ ՈՌՈԳԵՄ. Առոգանել. (ի Առու, կամ առոյգ. լծ. եւ լտ. ռի՛կօ. իռռի՛կօ ). δεύω, ἁρδεύω rigo, irrigo χέω fundo, -dis ἑποχετεύω per canalem deduco, derivo. Ջուր տալ. արբուցանել՝ իրօք կամ նմանութեամբ. ջըրել, ջուր տալ.
Ոռոգանէր զամենայն երեսս երկրի։ Ոռոգանել զդրախտն։ Ոռոգանեն ոտիւք (բանալով եւ փակելով զուրգս առուակաց)։ Ոռոգանէին լերինք իմ կաթամբ. (Ծն. ՟Բ. 6. 10։ Օր. ՟Ժ՟Ա. 10։ Յոբ. ՟Ի՟Թ. 6։)
Զբնաւ դաշտն ոռոգանիցեն։ Արիւնն իջեալ ոռոգանէր զերկիր. (ՃՃ.։ եւ Հ։)
Ոռոգանէ զնա արտասուօք։ Տունկք ոռոգեալք արտասուօք։ Ոռոգանեալք աճիցեն եւ պտղաբերք լինիցին. (Եփր. գալստ.։)
Զշնչելեացս փողն բնաւորեալ եմք արտաքուստ ոռոգանել (այսինքն զովացուցանել շնչառութեամբ). (Փիլ. բագն.։)
watering;
irrigation, sprinkling;
water-retting, steeping;
աւազան ոռոգման, retting-pool, retting-tank, retting-pit, retting-pond.
· Calfa
Զբարի բոյսն սնուցանեն ոռոգմամբ շնորհալից արտասուօք. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը։)
Ոռոգմունք կարի պիտոյ են առ ամենայն բոյսս սերմանեալս։ Ի ցօղս եւ յանձրեւս եւ յոռոգմունս. (Ագաթ.։ Բուզ. ՟Դ. 12։)
small quantity of gold;
gold mine.
· Calfa
Եւ Բովք ոսկւոյ. κατάχρυσον, -σείον auri fodinae. ալթուն մատէնի.
golden-mouthed.
· Calfa
ՈՍԿԵԲԵՐԱՆ կամ ՈՍԿԷԲԵՐԱՆ, կամ ՈՍԿԻԲԵՐԱՆ. χρυσόστομος chrysostomus, aureumos habens. Ոյր բերանն է իբրեւ ոսկի, այսինքն ոսկեղէն կամ ոսկեբուղխ. բերանն ոսկի, սուրբ յովհան հայրապետ՝ տիեզերալոյս վարդապետ։ (Վրք. ոսկ.։ Պրոկղ. յոսկ.։ ՃՃ.։ Խոր. ՟Գ. 57. եւ այլն։)
studded with gold.
· Calfa
χρυσόπαστος auro conspersus, auratus. Ոսկւովք բեւեռեալ. ոսկեզարդ. ոսկեզօծ.
golden hill.
· Calfa
Խաչն լուսոյ կանգնեալ բարձրացաւ ի վերայ ոսկէբլուրն գողգոթայի։ Ի վերայ գագաթան ոսկէբլուր գողգոթայի. (Կիւրղ. խչ.։)
produced like gold.
· Calfa
Բողբոջեալ իբրեւ ոսկի ազնիւ (որ գտանի բուսեալ որպէս ծնեբեկ).
Վտակահոս արեամբ ներկեալ ոսկեբողբոջ դեռաբուսիկ. (Շար.։)
written in golden characters;
chrysograph.
· Calfa
ՈՍԿԵԳԻՐ կամ ՈՍԿԷԳԻՐ. Ոսկւով գրեալ դրոշմեալ՝ նկարեալ.
Առեալ բազում գրեանս, գործք (առաքելոց), եւ ոսկէգի՛րք աւետարանք. (Մաղաք. աբեղ.։)
gold-smith;
jeweller;
golden, made of gold.
· Calfa
Կոչեալ առ ինքն ոսկեգործ՝ հրամայեաց նմա առնել աղաւնի յոսկւոյ սրբոյ. (Ճ. ՟Բ.։)
Ամենայն ոսկեգործ մանրէ զհին անօթ, ապա ձուլէ հալոցօք։ Կաւագործք եւ ոսկէգործք զբեկեալ անօթ վերստին ստեղծանեն. (Լծ. ածաբ.։ Սկեւռ. ես.։)
Հրոյ զօրութիւն, է զի զանպիտան աղտն խառնեալ ընդ ոսկւոյ ... սրբել, եւ յառաջին պայծառութիւնն ածել ի ձեռն արուեստի ոսկէգործաց. (Իգն.։)
Կոչեաց զնա ի ճաշ զուղէ ոսկէգործն։ Առեալ զակն՝ ել յերուսաղէմ. եւ եցոյց զնա ոսկէգործին. իսկ ոսկերիչն ասէ, եւ այլն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
ՈՍԿԵԳՈՐԾ. ա. Գործեալ յոսկւոյ. ոսկեզարդ. ոսկեղէն.
Եւ ոսկէգործ ականակապ կազմեալ՝ պատեաց ոսկւով զփրկագործ սուրբ խաչն. (Արծր. ՟Դ. 11։)
ornamented or embroidered with gold.
· Calfa
Ոսկւով զարդարեալ. ոսկեհուռ.
Հարսն լուսոյ ոսկեզարդ զգեստուք պաճուճեալ. (Նար. կուս.։)
gilded, gilt;
golden.
· Calfa
χρυσωθείς, κεχρυσόμενος auratus, inauratus, deauratus, auro obductus. Ոսկւով օծեալ, պատեալ. ոսկեպատ. ոսկեզարդ. ոսկեթել. ոսկեգոյն. ոսկեջրած.
Ոսկէզօծ յօրինեալ արկեղք։ Ոսկէզօծ եւ արծաթաձոյլ կառք։ Ձեղունս ոսկէզօծս. (Յհ. իմ. պաւլ.։ Ճ. ՟Գ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
interlaced or interwoven with gold;
embroidered with gold;
gold-thread, gold-wire;
— դիպակք, կերպասք, brocade.
· Calfa
σηρικόν sericum. (որպէս լծ. ընդ սըրմա ). χρυσόπαστος auro conspersus. Որոյ թելքն են ոսկի կամ խառն ընդ ոսկւոյ. ոսկեհուռն կամ ոսկեկար մետաքսեայ. ոսկեզարդ. ոսկեվարս. փողփողեալ.
Նրբափայլ ոսկեթել տարփալի։ Ոսկեթել յօրինէին. (Շ. տաղ.։)
made of gold;
adorned with gold;
— երիվար, horse with gold accoutrements;
— գիրք, book bound in gold.
· Calfa
որ եւ ՈՍԿԻԿԱԶՄ, ՈՍԿԻԱԿԱԶՄ. Յոսկւոյ կազմեալ. եւ Ոսկի կազմածով. ոսկեզարդ.
cf. Ոսկեկազմ.
· Calfa
Ոսկեկերտ խաչադրօշեալ՝ ընդելուզեալ մարգարտով. (Արծր. ՟Դ. 11։)
made or covered with massive gold, gold plated;
—ք, gold mine;
goldsmith's shop.
· Calfa
որ եւ ՈՍԿԻԱԿՈՒՌ. Կազմեալ ի կռածոյ ոսկւոյ. ոսկեձոյլ.
Ի կառս ոսկէկուռս նստեալ. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)
gold-digger;
— տեղի or —ք, gold mine;
gold-diggings.
· Calfa
Ոսկեհանս գտեալ յամենայն սահմանս իշխանաց՝ արքունի լիցի. իսկ արծաթ՝ թագուհեաց. (Մխ. դտ.։)
cf. Ոսկեզգեաց.
· Calfa
Ոյր զգեցեալ իցէ ոսկեհուռ հանդերձս.
ոսկեհանդերձ. Ոսկւով հանդերձեալ կամ ընդելուզեալ. ըստ յն. ոսկեղէն.
gold-mining or gold-digging, gold-finding.
· Calfa
Ի գործ ոսկեհատին չետ ինձ մօտ երթալ. (Փարպ.։)
Լուսափայլ եւ ոսկէհատ մանկանդ։ Ա՛յ ոսկէհատ տղայք կոտորեալք. (Հ. մայ. ՟Ժ.։ Գանձ.։)
cf. Ոսկեհուռն.
· Calfa
ՈՍԿԵՀՈՒՌ կամ ՈՍԿԵՀՈՒՌՆ. διαχρύσος, χρύσεος, χρυσός, χρύσινος deauratus, aureus. Իբր Ոսկեխուռն կամ ոսկեկուռ. կռեալ ոսկւով. հոծեալ ոսկի զարդու. ոսկեթել. ոսկեզարդ. ոսկեղէն.
Ի հանդերձ ոսկեհուռն։ Ի վերջաւորս ոսկեհուռն։ Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակին։ Ոսկեհուռ ծամակալօք. (Սղ. խ. 10. 14։ Ես. ՟Գ. 24։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։)
Անկողինս ծիրանի՝ ոսկեհուռ անկեալս. (Փիլ. տեսական.։)
Որ զգեցեալն է զոսկեհուռն եւ զբեհեզն։ Զգեցաւ դաւիթ ոսկեհուռն բեհեզի. (Իսիւք.։ Եփր. թագ.։)
woven or embroidered with gold;
laced with gold.
· Calfa
Ի հանդերձ ոսկեհուռն։ Ի վերջաւորս ոսկեհուռն։ Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակին։ Ոսկեհուռ ծամակալօք. (Սղ. խ. 10. 14։ Ես. ՟Գ. 24։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։)
Անկողինս ծիրանի՝ ոսկեհուռ անկեալս. (Փիլ. տեսական.։)
Որ զգեցեալն է զոսկեհուռն եւ զբեհեզն։ Զգեցաւ դաւիթ ոսկեհուռն բեհեզի. (Իսիւք.։ Եփր. թագ.։)
ՈՍԿԵՀՈՒՌ կամ ՈՍԿԵՀՈՒՌՆ. διαχρύσος, χρύσεος , χρυσός, χρύσινος deauratus, aureus. Իբր Ոսկեխուռն կամ ոսկեկուռ. կռեալ ոսկւով. հոծեալ ոսկի զարդու. ոսկեթել. ոսկեզարդ. ոսկեղէն.
golden.
· Calfa
Ոսկեփայլ կամ ոսկեզարդ հրաշալի.
Հեծեալ յերիվարն քաջակազմ ոսկէհրաշ սարուցն՝ փայլէր իբրեւ զարեգակն. (Արծր. ՟Ե. 13։)
cf. Ոսկեղինիկ.
· Calfa
χρύσεος, χρύσειος aureus. որ եւ ՈՍԿԻ՛ ասի. Յոսկւոյ յօրինեալ. ոսկեկերտ. ոսկէզարդ. ոսկեզօծ. ոսկիէ.
Քրիստոսի նմանեալ ոսկեղէն բնութեանն, որ առնէր եւ ուսուցանէր անկեղծ. (Վրդն. երգ.։)
shining like gold, as bright or resplendent as gold.
· Calfa
ՈՍԿԵՃԱՃԱՆՉ կամ ՈՍԿԷՃԱՃԱՆՉ, կամ ՈՍԿԻՃԱՃԱՆՉ. χρυσαυγῶν , χρυσαυγής instar auri splendens χρυσοειδής aureus, auri in modum χρυσομιγής auro permixtus. Որ ճաճանչս արձակէ որպէս զոսկի. ոսկեփայլ. ճառագայթարձակ. ոսկիի պէս փալփլուն.
Կէսք (յաղաւնեաց) ոսկեճաճանչ իմն զպարանոցաւն ունին մանեկաձեւ խառնեալ գոյն. (Պիտ.։)
embroidered with gold, covered with gold embroidery, spotted with gold, gold braided.
· Calfa
Զճամկաւորն, եւ զոսկեճամուկն, եւ զոսկէտտունն. (Ես. ՟Գ. 23. յն. ոսկւով անկեալ կամ հիւսեալ։)
spun or wove n with gold.
· Calfa
Ոսկւով մանեալ.
Մի՛ ի հիւսս ոսկեմանս ընդելուզեալս մարգարտով. (՟Ա. Տիմ. ՟Բ. 9. յն. ի հիւսս կամ ոսկւով կամ մարգարտով։)
Շար ոսկեման (կամ ոսկեմանեալ). (Երզն. լս.։)
mad for gold.
· Calfa
χρυσομανής auri amore insaniens. Մոլեալ ի սէր ոսկւոյ. ոսկիի խենդ.
golden-sheathed.
· Calfa
Ստոման (կամ բաժակ) ոսկեպատեան արտաշիկագոյն՝ հրախառն սուրբ արեամբն մատռուակեալ ի ձեռանէ տեառն. (Նար. յովէդ.։)
fond of gold , loving riches, avaricious.
· Calfa
Հրճուին ոսկէսէրք կապեալ ձեռակապօքն. (Բրս. ընչեղ.։)
Արք ոսկեսէրք։ Ոսկեսէրք, նախանձոտք։ Զաղքատացն՝ ոսկէսիրաց (իշխանաց) տուեալ. (Պրոկղ. յոսկ.։ Խոր. ՟Գ. 68։ Կիւրղ. կուս.։ եւ Վրք. ոսկ.։)
plated with gold.
· Calfa
χρυσοκόλλητος ex auro conglutinatus. Ոսկի տախտակօք պատեալ. ոսկիապատ.
having gold covers;
bound in gold (book).
· Calfa
Ոսկէգիր գրով, եւ ոսկետուփ ամանօք։ Գտեալ մատեան ոսկէտուփ սուրբ հարցն։ Ոսկէտուփ տումար դիւրայարմար. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Ուռպ.։ Գանձ.։)
goldsmith.
· Calfa
χρυσοχόος auri fusor, aurifaber, aurifer. իտ. orefice. Ոսկեգործ. որ ոսկերէ կամ օծանէ ոսկւով. հալիչ՝ ձուլիչ եւ կռիչ ոսկւոյ.
Որպէս յոսկերչացն խանութս կարգեալ յօրինեսցէ. (Ոսկ. փիլիպ.։)
Հրամայեաց կոչել ոսկերիչ. եւ առեալ ոսկեգործն եւ այլն (որպէս խույումճի)։ Առեալ զակն՝ եցոյց ոսկեգործին. իսկ ոսկերիչն (որպէս ճեվահիրճի) իբրեւ ետես, ասէ. ու՞ր արդեօք գտեալ իցէ քո զակս զայս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
goldsmith's art.
· Calfa
Արուեստ ոսկերչաց. Զդարբնութիւնն ուսեալ, կամ զոսկերչութիւնն. (Յճխ. ՟Ե։)
golden feathered.
· Calfa
Ոսկեփետուր վարուժանն իմ։ Սիրամարգն ոսկեփետուր։ Երեւեալ հրեշտակ ի կերպարան ոսկեփետուր արծուոյ. (Արծր. ՟Դ. 12։ Երզն. ՟ժ. խորան.։ Մաղաք. աբ.։)
like a gold tassel;
golden or yellow bouquet;
— հասկք, — հունձք, golden ears;
golden harvest.
· Calfa
Զաղէբեկ ծաղկեալ մօրուսն ոսկէփունջ (կամ ոսկեփունջս) կազմեալ. (Յհ. կթ.։ Ասող. ՟Բ. 2։)
collecting gold.
· Calfa
ՈՍԿԵՔԱՂ կամ ՈՍԿԵՔԱՂՈՑ. գ. χρυσολόγος aurilegulus. Քաղիչ ոսկւոյ. կամ Քաղեալ ոսկի.
gold plated;
incrusted, embossed with gold;
chased in gold.
· Calfa
որ եւ ՈՍԿԻԱՔԱՆԴԱԿ. Ոսկւով քանդակեալ. ոսկեխաղաց.
adorned with, or wearing gold rings or buckles.
· Calfa
Հանեալ զոսկէօղ շիկափոկ պարանն ... եւ ձգեալ զոսկէօղ շիկափոկ պարանն. (Խոր. ՟Բ. 47։)
gold armour;
gold-armoured.
· Calfa
Այր մի սպիտակաձի յոսկիազէն վառեալ՝ ճօճէր զնիզակն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 8։)
born of gold;
producing gold.
· Calfa
χρυσόγονος auro natus. որ եւ ՈՍԿԵԾԻՆ. Ծնեալ յոսկւոյ. ծնունդ ոսկւոյ.