Definitions containing the research վ : 10000 results

Միօրեայ, րէից

adj. adv.

of a day, ephemeral, lasting only a day;
a day only;
— ջերմն, ephemera, ephemeral fever;
— ճանճ, ephemera, ephemeral fly;
— ճճի, ephemeron-worm;
— գեղ, fleeting beauty.

· Calfa

NBHL (2)

Ի միօրեայ պողոտային սամարացւոց վաստակեալ հանգչի. (Թէոդոր. մայրագ.։)

Տոկալ միօրեայ՝ ահագին վտանգի։ Կալ միօրեայ ի խոր վիրապի. (Ագաթ.։)


Միօրինակ

adj. adv.

uniform, equal;
monotonous;
uniformly, equally;
— ձեւ, uniformity.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դրախտին՝ միօրինակ ոմն գոլով. (Աթ. ՟Դ։)


Մլար

cf. Մռայլ.

· Calfa

NBHL (1)

Երբ լինի լուսին երեքօրեայ, եւ ի ծայրոյն ի վերայ զերդ մլար լինի, անձրեւոյ նշան է. (Վստկ. ՟Ժ՟Դ։)


Մլմլեմ, եցի

va.

to rub one's eyes and face on awaking.

· Calfa

NBHL (1)

(իբր Մալելով մալել) τρίβω confrico. Շփել. քերել. այլայլել պէսպէս շարժմամբ.


Մխախառն

adj.

mixed with smoke, smoking, smoky.

· Calfa

NBHL (1)

Մխախառն հրովն վախճան մահու ի վերայ ածէր։


Կողմնական, ի, աց

adj.

oblique, diagonal;
crosswise, indirect.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւասար վեցակուսի են զատական, զառ ի վեր եւ ի նրքուստ եւ կողմնական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Կողմնապահ

cf. Կողմնակալ.

· Calfa

NBHL (2)

στρατηγός dux, praepositus. Իշխան եւ ոստիկան գաւառի՝ իբրու զօրավար եւ պահապան արքունի յերեսաց թշնամեաց. կողմնապետ. կողմնակալ.

Դիմեցին նոքա ի վերայ գորգեայ, որ կողմնապահ կայր կողմանց եդովմայեցւոց. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 32։)


Կողմնացոյց, ցուցի

s. mar.

compass;
— ծովային, mariner's compass or sea compass;
— ծոցոյ, pocket, portable or travelling -;
chorographical-chart.

· Calfa


Կողմնաւոր

adv. adj.

cf. Կողմնակի;
partial.

· Calfa

NBHL (2)

Արեգակն՝ շեղագնաց, թիւրընթաց, կողմնաւոր. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)

Մի՛ կողմնաւոր բարուք զոմանս սիրել՝ ջոկս առնելով, եւ զոմանս անտես առնել. (Շ. ընդհ.։)


Կողմնեցուցանեմ, ուցի

va.

to lay down, to put to bed.

· Calfa

NBHL (2)

մեծաւ ողբով տարեալ կողմնեցուցին զսուրբն (ներսէս). (Ճ. ՟Բ.։)

Մսուր զծնիցեալն կողմեցույց զվերանստեալն յաթոռ քերովբէական. (Գր. սքանչ.։)


Կողմնիմ, եցայ

vn.

cf. Կողմանիմ.

· Calfa


Կողոմեմ

va.

to conjecture, to guess.

· Calfa

NBHL (4)

Կարծեօք իմն գուշակել. խոկալով դատել. կրահել.

Կարծօղ (ասի) քննիչ, որ ի փորձոյ նկատէ զհանդերձեալսն իբր կողմելով. եւ բազում անգամ ի դէ՛ կարծէ. այլ մեծ է միջոցն ընդ մարգարէն եւ նդ կորովամիտն. (Գէ. ես.։)

սկիհն գործի իմն հմայութեան, որ է կողոմելով ընտրութիւն. (Վրդն. ծն.։)

անտիճելով եւ կողոմելով չըգյ ըղորդ. (Մխ. բժիշկ.։)


Կողոպտած

cf. Կողոպուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Վաճառականք ոմանք կողոպտածք ի յազգէն թուրքաց. (Պտմ. վր.։)


Կողոպտեմ, եցի

va.

to despoil, to strip, to plunder, to sack, to ravage, to rob, to rifle, to pillage;
to deprive of, to bereave;
զսեղանս —, to commit sacrilege.

· Calfa

NBHL (1)

Կողոպտել զվիրաւորս, կամ զազգս, զեգիպտացիս, զամպարիշտս, կամ զսեղանս, զեկեղեցիս, կամ զաւար, զինչս, զկապուտ.եւ այլն։


Կողոպտիչ, չի, չաց

s.

spoiler, despoiler, pillager, plunderer, robber.

· Calfa

NBHL (2)

Մաքսաւորն օտար վաստակոցն բաժանորդ էր, եւ կողոպտիչ. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)

Զթիկունս իմ ետու ի հարուածս. ակիւղաս ասէ, վիրաւոր չարաց. այլքն գանահարաց ասեն ... այլքն կողոպտչաց. (Ոսկ. ես.։)


Կոճակ, աց

s. bot.

heel-bone;
button;
*trunk of a tree;
արձակել՝ քակել զկոճակս, to button, to unbutton. bud, germ.

· Calfa

NBHL (1)

Յորոց (ի բեւեռաց խաչին) զմինն առնելով բարեպաշտն կոստանդիանոս՝ սանձաց կոճակս ձիոյն իւրում շինեալ պատրաստեաց՝ օրհնութիւն ընդունել յաստուծոյ. (Լմբ. զքր.։)


Կոճատ, աց

adj.

uneven.

· Calfa

NBHL (2)

Դար եւ կոճատ զթուոյ ստորոգին. եւ Հարկաւոր է միումն ի թուոջն (այսինքն թուով) գոլ կամ կոճատ, կամ դար։ Ոչ է սոցա եւ ոչինչ ընդ մէջ, ո՛չ հիւանդութեան, եւ ողջութեան, եւ ոչ դարի եւ կոճատի. (Արիստ. հակակ. ՟Գ.)

Ոչ ամենայն զդար եւ կոճատ հնարելով ճանաչել, եւ ոչ թուել ամենեւին գիտելով. (Պղատ. օրին. ՟Է.)


Կոճկենիկ

adj. s.

ornamented with raised embroidery;
garment of divers colours;
corsage, bodice.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՈՃԿԵՆԻԿ ԿՈՃԿԷՆ, ԿՈՃԿԵՆ, ի, ից. καρπωτός, ἁστραγαλώτος fructibus intextus, talaris, tali formam habens. Յօրինեալն կոճիւք կամ կոճակօք՝ աստղնեգործ. (ըստ յն. պտղաձեւ. կամվիգաձեւ) փառաւոր կոճակներով.

Եւ էր զնովաւ պարեգօտք ասղնեգործք եւ կոճկէնք. զի այնպէս զգենուին դստերք թագաւորաց կոյսք զձորձս իւրեանց։ Եւ զպարեգօտսն կոճկէնս՝ զոր զգեցեալ էր, պատառեաց. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 18. 19։)


Կոճկէն

cf. Կոճկենիկ.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՈՃԿԵՆԻԿ ԿՈՃԿԷՆ, ԿՈՃԿԵՆ, ի, ից. καρπωτός, ἁστραγαλώτος fructibus intextus, talaris, tali formam habens. Յօրինեալն կոճիւք կամ կոճակօք՝ աստղնեգործ. (ըստ յն. պտղաձեւ. կամվիգաձեւ) փառաւոր կոճակներով.

Եւ էր զնովաւ պարեգօտք ասղնեգործք եւ կոճկէնք. զի այնպէս զգենուին դստերք թագաւորաց կոյսք զձորձս իւրեանց։ Եւ զպարեգօտսն կոճկէնս՝ զոր զգեցեալ էր, պատառեաց. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 18. 19։)


Կոճկցեմ, եցի

va.

to vex, to torment, to deal harshly with.

· Calfa

NBHL (1)

Կոճկեցէք դուք զանաւագն, որ ընդ ձերով ձեռամբ է. (Ոսկ. ես.։)


Կոճոպեմ, եցի

va.

tolop off, to trim;
to pluck or root up;
to cut off, to break in pieces, to shatter, to smash.

· Calfa

NBHL (2)

ἑκκόπτω excido. Կոճ կոճ թոպել կամ շոպել. կոփելով կոփել. յօդ յօդ կոտորել. ի բաց կտրել, հատանել. քշտել. քանցել. կոտրտել, կըրտել, ջարդուբուրդ ընել, կտրտել ձգել.

Կարկուտն զպտուղս դաշտաց յանխնայ կոճոպէր։ Մահն յառողջութենէ յափշտակէ, եւ յառոյգութենէ կոճոպէ։ Կոճոպէ զնոսա ի սկզբանն (անզաւակելով զծնունդս նոցա)։ Ծաղկեալ խոտոյն ի գազանաց կոճոպել. (Լմբ. իմ.։ Լմբ. առակ.։ Լմբ. ովս. Լմբ. սղ.։)


Կոմսութիւն, ութեան

s.

county;
earldom.

· Calfa

NBHL (1)

Ում կոմսութեան պատիւ շնորհեալ, գունց եւ մարգիզ վերաձայնեալ. (Վահր. ոտ.։)


Կոյադնդիռ

s.

dung-beetle.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զկոյադնդիռսն, որ աղբով պարարին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 15։)


Կոյանոց, աց

s.

cloaca, sink, commonsewer, cess-pool.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանիցես բազում գայռ, եւ աղտեղի վտակս կոյանոցաց. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 17.) յն. մի բառ ὁχετός.


Կոյզկապ

s.

point of section in grape stalk.

· Calfa


Կոյշ

s.

diarrhoea, looseness of bowels, flux, dysentery.

· Calfa

NBHL (1)

Լուծումն որովայնի իսհալ, ճիւհաֆ որպէս յն. տիա՛րրիա. (Գաղիան.։)


Կոյտապան, աց

s.

stud-groom, stud-master.

· Calfa

NBHL (1)

ռմկ. կուտպան. Պահապան եւ վերակացու, որ հոգայ զկոյտս երամակաց.


Կոնոմոս

cf. Տնտես.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՈՆՈՄՈՍ կամ ԿՈՆՈՄ. Բառ յն. իգօնօ՛մոս. οἱκονόμος oeconomus, dispensator, administrator. այսինքն Տնօրէն. տնտես. վեքիլ խարճ.

Կոնոմոս վանիցն։ Կացուցաք զմի ի մէնջ կոնոմոս մեզ. (Վրք. հց. ՟Ը. եւ ՟Ժ՟Զ։)


Կոնքաձեւ

adj.

in form of a cupola;
concave, vaulted.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ որ եւ՛ս գերիվերոյ կոնքաձեւ տաճարին աստուծոյ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)

Ի դրանն վերայ գոգաձեւ գտանի ... որպէս եւ այժմ տեսանեմք ի մեր եկեղեցիքս, որ ի վերայ սեմոցն կոնքաձեւ գտանի. (Նչ. եզեկ.։)


Կոշկոճամահ լինիմ

sv.

to be beaten or cudgelled to death;
to die on the rack.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՈՇԿՈՃԱՄԱՀ ԼԻՆԵԼ. Կոշկոճմամբ կամ կատամահ մեռանիլ. կոտորիլ սրով.

Հրամայէ սրով սատակել զնոսա. եւ այսպէս ըստ արժանի իւրեանց կոշկոճամահ լեալ՝ հատաւ յոյս կենաց նոցա. (Յհ. կթ.։)


Կոշկոճեմ, եցի

va.

to beat, to strike, to bemaul, to beat to death, to torture, to put to the rack, to murder, to slay, to massacre, to butcher, to kill in a violent cruel manner.

· Calfa

NBHL (5)

Կոշկոճեցան. (յակովբ է, որ յաշտարակէն ընկեցեալ թոպեցին. Ոսկ. եբր.։)

Ամովս էր ի թիկուայ. եւ ամասիա կոշկոճեաց զնա. (Մահ ամովսայ.։)

Կոշկոճել քարամբք բանից, կամ բամբասանաց քարաձգութեամբ, կամ իրաւանցն վիմօք, կամ վճռաւ. (Նար.։)

Ոչ վայրապար գործել հրամայէ, այլ կոշկոճելով, վաստակելով, եւ մեծաւ աշխատութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։)

Կոշկոճիցի, հոգայցէ, եւ կրթիցի (վարդապետն). (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Ե։)


Կոշկոճումն, ման

s. fig.

torment, torture, rack;
slaughter;
suffering, grief, trouble.

· Calfa

NBHL (2)

Համբերեաց ազգի ազգի վշտաց քարավէժ կոշկոճման. (Շար.։)

Տուն ցաւոց, եւ բնակարան վնասուց եւ կոշկոճմանց. (Մաշկ.։)


Կոչ

s.

call, appeal, invitation;
— յատեան, writ, summons, citation;
— ի մենամարտ, challenge;
— զինուորական, muster, roll-call;
գտանիլ ի կոչն, to be present at roll-call;
տալ կոչոյն պատասխանի, to answer a summons.

· Calfa

NBHL (2)

Մեկնել հոգւոյ ի կոչ վերնոյն. (Նախ. ժող.։)

Ի վեր կոչ մարգարէին (այս ինքն մովսէսի ի լեառն). (Փիլ. ել. ՟Բ. 46։)


Կոչական, ի, աց

s. gr. vocative.

· Calfa

NBHL (1)

κλετικός vocativus. Յայտարար կոչման, կամ ձայնելոյ զոք յանուանէ, կամ կարդալոյ առ նա. որպիսի է վերջին հոլովն. ո՛վ պետրէ. ա՛յր դու՞ ո՛ արք. տէ՛ր իմ, տեա՛րք.


Կոչեցեալ

adj.

called, surnamed;
renowned.

· Calfa

NBHL (1)

եւ կ. καλέσας vocans καλούμενος vocatus. իբր ռմկ. կանչելով, եւ կանչուած.


Կոչնակ, աց

s.

rattle;
clapper.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հաց կոչելոյ ժամն՝ կոչնակով ձայնէին ի հացն. (Վանակ հց։ Կանոն.։)


Կոչնական, ի, աց

s.

guest, table-companion;
the host.

· Calfa

NBHL (3)

ԿՈՉՆԱԿԱՆ. κλήτωρ vocator, arcessitor, invitator, praeco. Հրաւիր6ղ ի կոչունս ի կոչմանէ կոչնատեառն. կոչօղ ի պատիւ կամ ի ժողով. հրաւիրակ. եւ Պատգամաւոր. Ձենօղ, հրաւիրօղ, խապար տուօղ.

Ետ տեղի նոցա ի վերոյ կոչնականացն։ Յարեան ամենայն կոչնականքն ադոնիայ, եւ գնազին. (՟Ա. Թագ. ՟Թ. 22։ ՟Գ. Թագ. ՟Ա. 49։ Տե՛ս եւ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 8։ Մրկ. ՟Զ. 2ձ։)

ԿՈՉՆԱԿԱՆ. որպէս Կոչնատէր, որ է առաջին կամ վերին կոչօղն.


Կոչումն, ման

s.

calling, call, nomination;
appellation, name, nomination, denomination;
appeal, summons, citation, assignation;
invitation;
invocation;
vocation;
— յետս, retraction, recantation, unsaying, recalling.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչումն անպատիր, կամ ընտանի, կամ պաշտելի (անունն աստուծոյ կարդալի)։ Օծումն կոչման։ Քրիստոնէական կոչմանս։ Ի վեհագունիցդ կոչմանց։ Անուանեալ կոչմամբ յիսուս զքրիստոսն աստուծոյ. (Նար.։)


Կոտոր, ոց

s.

morsel, part, fragment, slice, bit, piece, lump;
— հացի, piece of bread.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՈՏՈՐ κλάσμα fragmentum τέμαχος, ψωμός frustum. որ եւ ԿՈՏՈՐԱԿ. Հատուած իրի բաժանելոյ բեկմամբ, պատառմամբ, եւ կտրելով. մանաւանդ Պատառ եւ նշխար հացի. կտոր.


Կոտորակ, աց

s.

small bit, piece or slice;
— թուոց, fraction;
տասնորդական —, decimals, decimal fractions.

· Calfa


Կոտորատեմ, եցի

va.

to cut into several pieces.

· Calfa

NBHL (1)

այրեաց զմցխիթայ, եւ գերեաց զխաչն նունեայ՝ կոտորատեալ. (Պտմ. վր.։)


Կոտորեմ, եցի

va.

to break, to break in pieces, to shatter, to smash;
to out, to cut down, to fell;
to destroy, to break, to rout, to defeat, to overthrow;
to massacre, to kill;
to cut, to pull to pieces or tatters;
to divide, to share, to part;
մեծամեծս —, to hector, to brag, to boast, to swagger, to pretend to be of importance, to take much upon oneself, to be impertinent;
— ի սայր սուսերի, to put to the sword

· Calfa

NBHL (8)

κόπτω, κατακόπτω, συγκόπτω , ἑκκόπτω, καταφράζω, ἁποκτείνω եւ այլն. caedo, caesus;
concido, decido, exscindo, contero, dependo, occido եւ այլն. Կոտոր կոտոր առնել սրով, տապարաւ, եւ այլն. հարկանել կոփելով, եւ խորտակել. հատանել. ջարդել. ջախջախել. սպանանել եւ սատակել զբազմութիւն. կոտրել, կոտրտել, կտրել, ջարդուբուրդ ընել, ջարդել.

Կոտորեաց բեռն մի փայտի։ Կոտորեցի զմեծութիւն եղեւնափայտիցն նորա։ Իբրեւ զկոծ նռնենեաց կոտորելոց ի դաշտի։ Զանտառս նոցա կոտորեսջիք։ Կոտորել զայլազգիսն։ Կոտորել զնոսա կոտորումն մեծ։ Կոտորեսցեն զքեզ սրով իւրեանց։ Իմաստունքն կոտորէին։ Զիմաստունս բաբելացւոց մի կոտորեր։ Կոտորելով կոտորեսջիք զամենայն բնակիչս։ Եղիցին կոտորեալք մահուամբ։ կոտորել զաղխըս մեքենովթացն, կամ զդրունս, զորթն, զխոփն ի սուսերս։ Զմնացորդսն առ ոտն կոտորէր. յն. կոխոտէր, եւ այլն։

անհնարին ցաւովք հաշելոյ կոտորեալ լինէր նա. կոտրտուիլ, ջարդել. ջախջախել. սպանանել եւ սատակել զբազմութիւն. կոտրել, կոտրտել, կտրել, ջարդուբուրդ ընել, ջարդել.

Կոտորեաց բեռն մի փայտի։ Կոտորեցի զմեծութիւն եղեւնափայտիցն նորա։ Իբրեւ զկոծ նռնենեաց կոտորելոց ի դաշտի։ Զանտառս նոցա կոտորեսջիք։ Կոտորել զայլազգիսն։ Կոտորել զնոսա կոտորումն մեծ։ Կոտորեսցեն զքեզ սրով իւրեանց։ Իմաստունքն կոտորէին։ Զիմաստունս բաբելացւոց մի կոտորեր։ Կոտորելով կոտորեսջիք զամենայն բնակիչս։ Եղիցին կոտորեալք մահուամբ։ կոտորել զաղխըս մեքենովթացն, կամ զդրունս, զորթն, զխոփն ի սուսերս։ Զմնացորդսն առ ոտն կոտորէր. յն. կոխոտէր, եւ այլն։

անհնարին ցաւովք հաշելոյ կոտորեալ լինէր նա. կոտրտուիլ, ջարդուիլ, ինք իր զինքը ուտել. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 8։)

զմի մի յերեսուն մասանցն ի վաթսուն ժամս կոտորեն. (Վեցօր. ՟Զ։)

Կոտորի կենդանին բանականին եւ անասելոյն զանազանութեամբ։ Պիտի տարբերութիւնս առնուլ, որովք կոտորի սեռն. (Պորփ.։)

Զլսելիս լսողացն մեծամեծ կոտորելով խախտիցէ։ Մեծամեծս ին կոտորելով պատրէ. (Սեբեր. ՟Գ։)


Կոտորուած

cf. Կոտորած.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմահեղ արեան կոտորուած ի վերայ նորա հասուսցեն. (Յհ. կթ.։)


Կոտորումն, ման

s.

cf. Կոտորուած.

· Calfa

NBHL (4)

Վանեալ վատնէ կոտորմամբ. (Յհ. կթ.։)

Եթէ մարդ մարդոյ վա՛յ տայ, շատ կոտորումն է նմա, եւ ազում բեկումն. (Ոսկիփոր.։)

Միշտ յոլով տեսակս կոտորումն սեռին. (Պորփ.։)

Ի վայր քամեալ մզէին յորովայնէ անտի կոտորումն աղեաց նորա. (Յհ. կթ.։)


Կոտրատուն

adj.

broken to pieces, smashed, shivered, shattered.

· Calfa


Կորագլուխ

cf. Կորակոր;
— առնել, to humble, to abase, to humiliate, to overwhelm with shame;
— լինել, to hang one's head, to get confused, to humble oneself, to lose courage, to be ashamed, abashed, humiliated.

· Calfa

NBHL (3)

ԿՈՐ Ի ԳԼՈՒԽ. ԿՈՐԱԳԼՈՒԽ. cf. Ի ԿՈՐ) Կորացեալ գլխով. Գլխակորեալ. ամօթապարտ. ամօթալից.

Ամենայն գովիչք նորա կոր ի գլուխ առնէին զնա. յն. խոնարհեցուցանէին. (Ողբ. ՟Ա. 8։)

Կորագլուխ ամօթով. (Ղեւոնդ.։)


Կորակնեմ, եցի

vn.

to have the eyes cast down with shame or confusion, to be humiliated.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՈՐԱԿՆԵԼ որ եւ ԱԿՆԿՈՐԵԼ. Զակն ի վայր կորացուցանել. լի լինել ամօթով. նկուն լինել. Վար նայիլ, երեսը կախել, ցմքիլ, խախք ըլլալ.

Ի սոցա վարդապետական հանդիսիցս կորակնեալք։ Յորոց կորակնեալք. (Լաստ. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Է։)


Կորակոր

adj. adv.

ashamed, confused, depressed, humbled, debased, humiliated;
with hanging head, humbly, full of shame, quite confused, abashed, ignominiously.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՈՐԱԿՈՐ եւ ԿՈՐ Ի ԿՈՐ. (յն. պէսպէս). Իսպառ կորացեալ. կորագլուխ. կորակնեալ. թեքեալ. վար ծռած, գետինը նայելով, խպնելով, վախենալով, կուզը տնկած.

Կորակոր գնացիւքն, արջնաթոյր գունովն. (Նար. ՟Կ՟Թ։)


Կորակտուց

adj.

hawk-billed, having a curved beak.

· Calfa


Կորամագիլ

adj.

armed with curved claws or talons.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում եւ գազանաց եւ ի վրէժխնդրութիւն. (որպէս կորամագիլքն. Նիւս. բն.։)