narrow, strait, close;
narrowness, straitness;
anxiety, grief, distress;
—ք, strait;
defile;
ի — արկանել, հասուցանել, to reduce to distress or to straits, to constrain, to oblige, to compel, to force, cf. Նեղեմ;
to press, to urge, to embarrass;
ի — մտանել, անկանել, to be pinched for means, to be in straitened circumstances, to be reduced to straits, to the last extremity, to be embarrassed, distressed.
· Calfa
Նեղ տեղի։ Տեղիս նեղ է մեզ։ Ջրհոր նեղ։ Նեղ դուռն։ Նեղ ճանապարհ։ Եթէ նե՞ղ իցէ քեզ լեառնդ Եփրեմի.եւ այլն։
Ի փոքր եւ ի նեղ տան բնակէր ի թագստի. (Հ=Յ. մարտ. ՟Ժ՟Դ.։)
ՆԵՂ, ՆԵՂՔ. գ. Նեղ տեղի եւ վիճակ. նեղութիւն. անձկութիւն.
Ի նեղ արկ զքաղաքն ի ծովէ եւ ի ցամաք կուսէ։ Ի նեղ եւս արկ զթագաւորն հոնաց։ Եւ այնպէս ի նեղ արկանէր զնա եւ զամենայն զօրսն, զի եւ այլն։ Կարքեդոնացիք զմետեղղոս հիպատոս ի նեղ արկին, որ փախստական լինէր. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 14։ Եղիշ. ՟Ա. ՟Գ։ Եւս. քր. ՟Բ։)
ՆԵՂ. գ. Նեղսրտութիւն. տեղձամղձուկն լինել սրտի.
ՆԵՂ ոյ. գ. որպէս նեղութիւն.
στενός angustus τεθλιμένος pressus. իբր Նուաղ կամ սեղմ, նուազ ի լայնութենէ. անձուկ. բարակ.
Ի ՆԵՂ ԱՐԿԱՆԵԼ կամ ՀԱՍՈՒՑԱՆԵԼ, կամ ՄՂԵԼ, եւ Ի ՆԵՂ ԱՆԿԱՆԻԼ, ՄՏԱՆԵԼ, եւ այլն. στενοχωρέω, -ρούμαι, θλίβω angusto, coarcto, constringo, vexo, affligo, -or. Նեղել, նեղիլ. նեղը խօթել. մտնալ, ինկնալ.
creviced.
· Calfa
Օձն իբրեւ ծերասցի, դիմէ նա ընդ տեղի ինչ նեղածերպ վիմաց, եւ ընդ կրթելն կեղեւէ զապականեալ զմորթն. (Ագաթ.։)
doubting, hesitating, of little faith.
· Calfa
Ոյր հաւատքն է նեղ՝ նուաղ՝ թեթեւ. ըստ յն. դիւրափոփոխ. εὑρίπιστος versatilis.
cf. Նեղասրտիմ;
to be narrowed;
to become impoverished, to be reduced to misery.
· Calfa
Ժողովուրդն նեղանայր ընդ այն։ Փակեաց զդուռն, կարծելով՝ թէ նեղանայ պօղ. (Հ. յնվր. ՟Ժ՟Ե.։ Հ. դեկտ. ՟Է.։)
Յայնմ հետէ տայր լրջմտութեամբ աղքատաց, եւ ոչ նեղանայր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
ՆԵՂԱՆԱԼ. Չքաւորիլ. ի նեղ մտանել. եւ Յանհնարս մտանել. հայթհայթել զդժուարին ինչ.
Անկեալ յէութենէն (ի գոյից), նեղացայ յոյժ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
cf. Նեղասրտիմ.
· Calfa
Մի՛ ոք նեղապատեալ ձանձրութեամբ՝ թողցէ զսակաւ բանք նախադրութեանս իբրեւ զաւելորդ. (Երզն. քեր.։)
Պատիլ նեղութեամբ սրտի. կարճամտիլ.
impatient, touchy, crabbed, peevish, surly, surly-humoured, choleric, morose, irascible, passionate, hasty.
· Calfa
Խիստք, եւ նեղասիրտք եւ ցոփասիրտք մի՛ մերձեսցին ի պաշտօն քահանայութեան. (Կանոն.։)
Զլսելիս ձեր առ իս մատուսջի՛ք, եւ մի՛ նեղասիրտ դանդաղանօք։ Զի եթէ որդիքն զառաջի եդեալ մօրն կերակուր նեղասիրտ դանդաղանօք կերիցեն, տրտմութիւն ոչ սակաւ գթոյ մօրն ի վերայ ածիեն. (Բրս. ի ստեփ.։)
to be impatient, fretful, to fidget, to lose patience, to be vexed;
to be ill-tempered, cross, angry, irritated, exasperated.
· Calfa
Նեղասրտեցայ յոյժ ի բազում աշխատութենէն։ Մի՛ նեղասրտիր, այժմ արձակեմ զսա, եւ խօսիմ ընդ քեզ։ Ոչ նեղասրտեցաւ, եւ խոժոռեցաւ ինչ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա. ՟Ի՟Զ։)
Նեղասրտեալ ի խորին տրտմութենէ՝ չոգար խեղդեցար. (Զքր. կթ.։)
to worry, to afflict, to torment, to vex.
· Calfa
Երիւղախառն նեղացուցանէին զսուրբ այրն աստուծոյ։ Մի՛ թախանձեալ նեղացուսցես զիս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ՟Ի՟Զ։)
to narrow. to make narrow, to contract, to straighten, to restrain, to tie down, to press, to constrain;
to give trouble, to disquiet, to incommode, to inconvenience, to importune, to annoy, to trouble, to torment, to harass, to infest, to plague, to molest, to maltreat, to oppress;
զոք ամբոխին, to crowd, to oppress, to press, to squeeze;
ժողովուրդքն նեղէին զնա, he was oppressed by the throng;
էշն նեղեաց զինքն ընդ որմն, the ass thrust herself unto the wall.
· Calfa
(ՆԵՂԻՄ) կր. իբր ձ. Տառապիլ. նեղութիւն կրել, կամ ի նեղ անկանիլ.
Տեսի ես զնեղութիւն, զոր նեղեն զնոսա եգիպտացիքն։ Մի՛ նեղեսցէ այր զընկեր իւր։ Ի նեղութեան քում, որով նեղիցէ զքեզ թշնամին քո։ Նեղեաց զԻսրայէլ։ Իւրաքանչիւր զընկեր իւր նեղելով նեղեն։ Նեղեցից զմարդիկ, զի տեառն մեղան.եւ այլն։
Նեղեցան որդիքն Իսրայէլի յոյժ։ Եւ նեղեցաւ Դաւիթ յոյժ։ Ողորմեա՛ ինձ տէր. զի նեղեալ եմ ես. եւ այլն։
Զի մի՛ հրէօրէն եւ սաբելաբար նեղեալ եւ ամփոփեալ (ի մի անձն) զաստուածութիւնն թուիցեմք. (Լմբ. հանգ.։)
Երկինք նեղի տանել զմեծութիւն նորա, եւ դուստր աղքատաց տարեալ է զնա ի ծոց իւր. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)
afflicting, troubling;
molesting, oppressing, persecuting;
distressing;
vexatious, disquieting.
· Calfa
Տէր զի՞ բազում եղեն նեղիչք իմ։ Սրամտութիւն նեղչին քո։ Ակն յանդիման նեղչաց իմոց։ Որդիք նեղչացն քոց.եւ այլն։
straits, channel;
isthmus;
pass.
· Calfa
Յոլոմպիադսն ... ըստ նեղցին. (Փիլ. լիւս.) այն է Իսթմիա անուն խաղու յանուանէ տեղւոյն. զի նեղուց ըստ յն. ասի իսթմօ՛ս։
Թուի թէ կիրճք էին, այսինքն նեղուց անցք գետոց, ուր փախստականքն անկանէին. (Գէ. ես.։)
Nemaean games.
· Calfa
νέμεα, νέμεια nemea, ludi nemaei. Խաղ ելլադայ կամ որմզդական ագոնի յանուն տեղւոյն՝ որ յեղիս կամ յարգողիդէս. ըստ յն. նէ՛մեա. այսինքն անտառային թաւուտ՝ վարսաւոր ծառոց վայր.
Յաղթեաց յողոմպիոջն վեցիցս, ի նեմւոջն վեցիցս։ Ի նեմւոջն չորս պսակս առ։ Նեմէին նախ եգաւ ագոն յարգիացւոց յետ արքէմովրայն. (Եւս. քր.։)
Nemaean.
· Calfa
Ոչ իսթմիական շոճի, ոչ նեմէական լախուր, որովք երիտասարդք թշուառականք պատուեցին. (Ածաբ. կիպր.։)
"cf. Նենգաւ."
· Calfa
δολερῶς dolose. Նենգաւ. նենգիւ. նենգով. նենգութեամբ.
Եհարց քահանայապետն՝ թաքուն եւ նենգաբար. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37։)
cf. Նենգաւոր.
· Calfa
Նենգագործն նախանձեալ ըստ շինութիւն աշխարհիս հայոց. (Ասող. ՟Գ. 4։)
Նենգագործ խորհրդով։ Նենգագործ վնասակարութեանցն. (Արծր. ՟Գ. 2։ Պիտ.։)
cf. Նենգաւոր.
· Calfa
Թոթովախօսս զնենգաժոտսն կոչէ, որ խօսին խաղաղութիւն, եւ նիւթեն զչարութիւն. (Գէ. ես.։)
fraudulent, malicious, sly, guileful, cunning, crafty.
· Calfa
Որ խորհի զնենգութիւն, կամ ունի զխորհուրդ նենգութեան.
killing by surprise or treachery, guileful, assassinating.
· Calfa
Տակաւին եւս ներգործէ զչարութիւն իւր նենգախոշոշ բռնաւորն. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)
"cf. Նենգ;
—աւ, —օք, cf. Նենգաւ."
· Calfa
Եթէ նենգանօք ինչ չիցէ գնացեալ ամենեւին ընդ աւանդ ընկերին իւրոյ. (Ել. ՟Ի՟Բ. 11։)
insidious, artful, deceitfull.
· Calfa
Նենգապատիրն ստաբանութեամբք (կամ խաբէութեամբք). (Պիտ.։)
Ի նենգապատիր միտս բերեալ։ Խոնարհեալ ի նենգապատիր բարբաջանս ոմանց։ Իրազգած իսկ լեալ նորա նենգապատիր արբանեկութեան չարի. (Յհ. կթ.։)
fraudulent, cunning, wily, sly, insidious;
gloomy, sullen, saturnine;
treacherous, disloyal, perfidious, felonious;
roguish, swindling.
· Calfa
Զայր արիւնահեղ եւ զնենգաւոր։ Ի մարդոյ մեղաւորէ նենգաւորէ։ Ի շրթանց նենգաւորաց։ Շրթամբք նենգաւորօք։ Զլեզուս նենգաւորս։ Վկայ անօրինաց նենգաւոր է։ Ոչ պատահեսցէ որս նենգաւորի, եւ այլն։
Որ երանենն՝ խաբեն զձեզ ասէ. նենգաւոր դեւն՝ յորժամ զառաքինին այլազգ ոչ կարէ մեղկել, երանէ ի խորհուրդս՝ իբրեւ ի ծայրսառաքինութեան հասեալ, զի յամբարտաւանութիւն արկցէ. ուստի հրաժարել պիտոյ է. (Գէ. ես.։)
cf. Նենգեմ.
· Calfa
Մեծաւ յանցանօք նենգաւորեաց սուրբ թագաւորին Միքայէլի. (Ուռհ.։)
to defraud, to deceive, to cheat, to dupe, to cozen, to trick, to gull, to swindle;
to circumvent;
to betray.
· Calfa
ԶՅիսուս նենգէր, եւ զերախտաւորն մատնէր։ Զմիմենաս խածատել, եւ նենգել այր զընկեր եւ զեղբայր։ Յանզգայս զմեղ նենգեալ՝ յայս չար մղեաց. (Ոսկ. մտթ.։ Բուզ. ՟Գ. 13։ Փարպ.։)
Եթէ մեք զանձինս մեր ոչ դաւաճանիցեմք, ոչ այլ ոք կարէ նենգել զմեզ։ Ոչ կարէ նենգել քրիստոնէին՝ ո՛չ արդ ոք, եւ ո՛չ սատանայ, մինչ ինքն զինքն ոչ նենգիցէ. (Ոսկ. գծ.։)
Նենգեն (դպիրք) զընթերցուածսն, եւ հակառակին. (Եփր. համաբ.։)
Նենգեալ յիւրոց բարեկամաց՝ մեռանէր։ Ի դրանէ մարդկանն նենգեալ սատակեցաւ։ Նենգեցելոցն ի նոցանէ առիթք պսակելոյ լինին. (Եւս. քր. ՟Ա։ Խոր. ՟Գ. 56։ Իսիւք.։)
Իմացաւ, թէ նենգեաց նմա։ Անձամբ անձին նենգել։ Առ նենգելն՝ նենգէ նմա հիւղն. (Եզնիկ.։)
Յաչացաւութեան անկաւ ախտ, եւ նենգեցաւ ի տեսութենէ (այսինքն զրկեցաւ). (Սոկր. ՟Դ. 23։)
knavish, roguish, cheating, crafty;
falsifying, forging;
stealing.
· Calfa
Ոչ եթէ յաղթեմք միայն, այլեւ զնենգչօքն իսկ յաղթեմք. (Ոսկ. հռ.։)
Ամենայն աշխատութեան եւ պտղոց նենգիչ գոլով (սնափաձռութիւն). (Կլիմաք.։)
to pierce with many arrows.
· Calfa
Գտեալ անդ զպատկերս թագաւորին պարսից՝ նետաձիգ եդեալ նետալից առնէր. (Բուզ. ՟Դ. 39։)
balista;
arbalet, crossbow;
catapult.
· Calfa
βελόστασις (նետակայք). locus ad tela explodenda constitutus, machina bellica, balista, aries. որ եւ ասի ՆԵՏԱՁԻԳ ԱՇՏԱՐԱԿ. Մանգղիոն. բաղիստր. Տեղի ի մարտկոցի կամ ի բանակի ի պէտս նետաձգութեան. եւ Գործի ձգելոյ զմեծամեծ նետս եւ զքարինս, որպէս խոյ. բաբան.
shot, pierced or wounded with an arrow.
· Calfa
Գազան վիրաւոր, թռչուն նետահար. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)
Որք ի կարգն իւրեանց նետահարք լինին, եւ կամ հարուածս ի թշնամեացն առնուն. (Մխ. դտ.։)
drawing a bow;
serving to launch an arrow;
cf. Նետընկէց;
— առնել, լինել, to shoot, to let fly an arrow, to draw a bow, cf. Նետահարեմ.
· Calfa
Յոյժ տրտմեցուցանէր զաներեւոյթ նետաձիգն։ Բազումք ի նետաձիգ զօրացն մեռան. (Իսիւք.։ Տէր Իսրայէլ. մարտ. ՟Ժ՟Դ.։)
Ի նետաձիգ աղեղանէ անտի (երկնից՝) նոցա մխիթարութիւն. (Եփր. ծն.։)
Նետաձիգ սաստկութեամբ զգունդս պարսկաց ահաբեկէին. (Փարպ.։)
Մղոնն, զոր ձիընթաց մի ոմանք անուանեն, եւ ոմանք նետաձիգ մի. (Երզն. մտթ.։)
ՆԵՏԱՁԻԳ. գ. որպէս Նետաձգութիւն.
Հրամայեաց նետաձիգ առնել զնա։ Ինքեանք զինքեանս նետաձիգ առնէին միշտ բանիւք իւրեանց։ Զբազումս նետաձիգ առնէր բանսարկուն ի գեղ նորա։ Դեւք նետաձիգ առնեն ի միտս քո զչար եւ զանսուրբ մտածութիւնս. (Տէր Իսրայէլ. յուլ. ՟Ժ՟Բ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Նետաձիգ ի սիրտ սրբոյն արարեալ. (Յհ. կթ.։)
Ի վերուստ ի պարսպացն նետաձիգ լինին։ Նետաձիգ եղեն աղեղնաւորքն ի ծառայս քո ի վերուստ ի պարսպէ անտի։ Նետիւք իւրովք նետաձիգ լիցի ի թշնամիս. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 20. 24։ Թուոց. ՟Ի՟Դ. 8։)
Նետաձիգ լինէր թշնամեացն յովբայ։ Զի մի երեւեալ՝ մարտիցէ, եւ մի՛ նետաձի լիցի՝ զօղեալ. (Իսիւք.։ Ածաբ. ի կիպր.։)
Առաւել ի ժամ աղօթիցն նետաձիգ լինել սովոր է բանսարկուն։ Ի նպատակ հաւատոյս մերոյ նետաձիգ լինել։ Նետաձիգն յամբարտաւանիցն լինելով գլուխս։ Հանին զնա ի խաչ, նետաձիգս լինելով ամենայն բազմութեան զօրացն. (Խոսր.։ Լաստ. ՟Ի՟Բ։ Սկեւռ. ես.։ Ճ. ՟Ա.։)
cf. Ձգեմ.
· Calfa
ՆԵՏԵԼ. որպէս Ձգել զնետ. նետաձիգ լինել. (յորմէ ազգ նետողաց՝ թաթարք)
Ոմն բարկացեալ վասն ոչ ունելոյն յաջողումն ի խաղն՝ նետեաց ընդդէմ երկնից՝ իբր թէ կամելով վրէժ առնուլ յաստուծոյ. եւ ի միւսում աւուրն ընդ նստելն ի խաղալ՝ նոյն նետն ուժգնակի յարձակմամբ եւ արիւնաթաթաւ անկաւ առաջի նորա եւ ցցեցաւ ի վերայ զհայրն (զմեռեալ) կապել ի սիւն, եւ նետաձիգ լինել ի նա որդւոցն . . . երկուքն նետաձիգ եղեն, եւ երրորդն յոյժ բարկացաւ ընդդէմ նոցա, եւ ոչ բնաւ կամեցաւ նետել ի հայրն. (անդ։)
bow-shot.
· Calfa
τόξου βολή jactus sagittae. որ եւ ՆԵՏԱՁԻԳ ՄԻ. Չափ ընկեցեալ նետի, կամ նետաձգութեան միոյ. վտաւան.
cf. Նետաձգող;
ազգ —աց, Scythians, Sarmatians.
· Calfa
Նետաձգօղ. նետաձիգ. աղեղնաւոր. եւ սեպհականեալ մակդիր սկիւթացւոց թաթարաց.
introductory.
· Calfa
Ներածական համբարձումն կատարողականիս այսորիկ սրբազնագործութեան. (Դիոն. եկեղ.։)
Առ ներածականս առնէ զբանս իւր. (այսինքն առ իրս նխակրթութեան, կամ առ կրթելի համբակս). (Անյաղթ պորփ.։)
Յորս յարձակեցաւն, ստորադասէ յենթակայէ ներածական։ Թեւակոխեցի մերով մակստացական եւ ներածական վարժմամբ։ Զներածական քո մտածութեան տրամակայումն դիտաւորութեան ծանեայ. (Մագ. ՟Լ. ՟Խ՟Ա. ՟Կ՟Դ։)
εἱσαγωγικός isagogicus, introductorius. Ի ներքս ածողական. մուծիչ. սկզբնաւորիչ. կրթողական. նախակրթական.
to introduce.
· Calfa
εἱσάγω, ἑνάγω introduco, induco, refero, instituo. Ի ներքս ածել. մուծանել. ի մէջ ածել. յառաջ բերել. վերածել. ձեռնարկել. հետեւեցուցանել. նախակրթել. հրահանգել.
Առաջինն դրութեամբ յառաջելոյ՝ ներածէ զհետեւեցեալն. եթէ մարդ, եւ՛ կենդանի. այլ արդ մարդ, ապա ուրեմն եւ կենդանի։ Զի՞ զմարմինս դասեաց նախ անմարմնոցն. եւ ասեմ, թէ վասն ներածիցելոցն (կրթելի համբակաց). վասն զի նոցա ստուգագոյն է մարմին քան զանմարմին. (Անյաղթ վերլծ. արիստ. եւ Անյաղթ պորփ.։)
Մի՛ ինձ աստ զանյուսութեան ներածցես զերկիւղ ո՛վ դու, այլ զբնաւորականին։ Թէ ախտ ներածես վարկանել (կամ ներածիլ վարկանիս) յերկիւղն, սակս է՞ր ոչ ի քաղցն եւ ի ծարաւն. (Թէոդոր. մայրագ.։)
Գոգցես թէ յանգոյութիւն զգոյն խնդրէ ներածել. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Յիւրեանցն շարադրութիւնսն ներածեալ իցէ երջանիկ հարանց զունակութեան եւ զպակասութեան բան. (Խոսրովիկ.։)
Զանազանութիւն ներածէ զյոլովն եւ զնուազն. (Պիտառ.։)
endowed with intellect, reasonable, rational.
· Calfa
ՆԵՐԱՄ ՀՈՅԼՔ. Անյայտ գրչութիւն. որպէս Նորերամ, կամ երամահոյլք. եւ կամ իմա՛ որպէս պ. նէր, այսինքն տգեղ, գարշ.
monthly.
· Calfa
Ոստայնս՝ ոչ յոլովագոյնս՝ քան եթէ ներամսեայ գործ միոյ սատարի. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
to enter, to introduce oneself.
· Calfa
Ներսամտեալ խառնի հրոյ որակութիւն առ բոլորակութիւն երկաթոյն. (Խոսրովիկ.։)
Այն ինչ՝ մինչ ներսամտեցին զդուռն. (Մարթին.։)
cf. Ներանձնաւոր.
· Calfa
Յերկուց ներանձինց (հօր եւ որդւոյ)։ Այս երիցս ներանձիցս (երրորդութեան) լծորդութիւն՝ չափեալ միակամութեամբ. (Քեր. քերթ.։)
cf. Ներանձնաւոր.
· Calfa
Կամելով ցուցանել, եթէ մարդ ներանձնական է, այսինքն շնչական, յընդհանրականացն զայսոսիկ ցուցանեմք. ամենայն կենդանի շնչական է։ Զզանազանութիւնս սոցա ասաց գոլ ներանձնականս, այլ ոչ մարմնականս, որ է առաքինութիւն եւ մակացութիւն. (Անյաղթ պորփ. եւ Անյաղթ ստորոգ.։)
Ոչ յոլովագոյն դեգերեալք տեղեկագոյնն լեալ իմաստութեան ներանձնական արհեստից. (Սիւն. առ գերմ.։)
cf. Ներանձնաւոր.
· Calfa
Զանազանութիւնք ներանձնացելոցն ... աստուածութիւն ոչ բաժանի, զի մի է յերեսեան. (Քեր. քերթ.։)
living retired, solitary, secluded;
devoted, spiritual;
contemplative.
· Calfa
Մարդ կենդանի. կենդանին ներանձնաւոր. ապա եւ մարդ ներանձնաւոր. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
cf. Ներբողեմ.
· Calfa
Ւիւսմամբ նուէր ներբողաբանեալ, ի տկարութեան մտաց մեր վարժեալ. (Գանձ.։)
cf. Ներբող.
· Calfa
Ներբողեանս եւ գովութիւնս. (Փիլ. բագն.։)
Ներբողեանն՝ գովասանութիւն վերակոչի. (Շ. բարձր.։)
ներբողեան է բան արտադրական եղելոյ բարեաց. եւ ասացեալ է այսպէս՝ յաղագս հնոցն ի գեղս գովութիւնս առնելոյ, գեղս կոչէին զնրբափողոցս։ Զմեծ գլուխ ներբողինին դնել զգործսն։ կարգ ներբողենի։ ներբողեան մովսէսի, կամ ձիթենոյ, եւ այլն. (Պիտ.։)
Ճառիւք ներբողինօք, պատմութեամբք հոգեւորօք. (Ճ. ՟Ը.։)
ἑγκώμιον laudatio, paeconium, encomium. որ եւ ՆԵՐԲՈՂ, ՆԵՐԲՈՂԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. Գով. գովեստ. գովասանութիւն. գովաբանութիւն. դրուատ. դրուատիք. երգ կամ ճառ գովեստական. ... Որպէս յն. էնգօ՛միօն . իբր ներփողոցութիւն, ներգիւղութիւն. կամ ներխրախութիւն. որ ըստ հյ. լինի թ ներփողական, կամ նրբափողեան, եւս եւ նրբափողոցեան. եւ յայս ամենայն հայի ասելն,
to make the panegyric, the eulogy of;
to give praises, to laud, to eulogize, to praise, to exalt.
· Calfa
Ներբողելի՛ է զդէմս եւ զիրս, եւ այլն։ Դնել զբաղդատութիւնն յարադրութեամբ ներբողեցելումն զմեծագոյնսն ընդունել. (Պիտ.։)
Զի՞նչ եւս ներբողեցից զարդիւնաւորութիւն աղօթից. (Խոսր.։)
Ներբողեալ դու յառատութեան։ Ներբողեալ ես մաքուրդ փայլումն. (Նար. ՟Ձ՟Է. եւ Նար. կուս.։)
panegyrist, eulogist.
· Calfa
Զի ոչ պատմիչ, այլ ներբողիչ է։ Ներբողիչ լինի նմա օրհնութեամբ երգոյս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
slim, slender, lean, thin, weak;
languid, faint;
tribrachys.
· Calfa
Ներգեւն ն՝երից աղօտաց եռամանակ. որպիսի իսահակ. Թր. քեր. ուր Երզն. եւ Նչ. կարծելով, թէ բանն իցէ զհաւասարութենէ երից ամանակաց, ասեն. ներգեւն տուկատ կամ միաչափ ասի։
to become weak, lean, faint, to grow languid.
· Calfa
Յոյժ ներգեւեալ էր ի բազում պահոցն, կամ ի ճգնութեանցն, կամ ի սաստիկ սովոյն, եւ ի տանջանաց։ Ներգեւեալ էին ամենայն անդամք մարմնոյ վկային. (Ճ. ՟Բ.։ Վրդն. պտմ.։ Կիր. պտմ.։ Տէր Իսրայէլ. հոկտ. ՟Ի՟Զ.։ Ճ. ՟Ա.։)
Յորժամ ոչ այտոյց իցէ, եւ ոչ ներգեւեալ, զի՞նչ այնր ուրախութեան զոյգ կայցէ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Բ։)
Ի ստէպ նեղութեանցն՝ զորս կրէին յանօրինացն, ներգեւեցան. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)
λεπτόομαι, μαραίνομαι, τήκομαι diminuor, languesco, deliquo ξηραίνομαι aresco συστέλλομαι coarctor. Ներգեւ լինել. յոյժ արուգ գտանիլ. նուազիլ. նուազիլ. հիւծել. մաշիլ. թոշնիլ. զսպիլ. լքանիլ. կթոտիլ. վտտիլ. ճըռղիլ, քաշուիլ, սըխմըսիլ
internal, interior, inward;
innate, natural.
· Calfa
Ներգոյն խաւար ի տան՝ վերածութեամբ լուսոյ լուծանի. (Բրս. ծն.։)
Վասն ներգոյ սոցունց տկարութեան. (Արիստ. աշխ.։)
Անեղն, անմահն, եւ որքան այլ ինչ են այսպիսիք՝ ըստ բնութեանն ներգոյք՝ յաստուած։ Կոչէ եւ ձեռն՝, վասն ներգոյին ի նմա ամենագործ զօրութեան։ Ի ներգոյէն բարեփառութենէ նորա։ Ի ներգոյէդ ի ձեզ բարեփառութենէդ։ Ներգոյին ի նմա ի վերայ ամենեցունց գերակայութեանն։ Գիտեմ զներգոյիդ ի ձեզ հաւատոյ անշարժութիւն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։)
active;
— բայ, active verb;
— քուէ, active voice;
— շնորհք, effective grace.
· Calfa
Ներգործական զօրութեամբ վերաբերեաց ըստ ինքեան. (Եղիշ. դտ.։)
Զօրութիւնս ներգործականս (յն. բարեգործականս). (Մաքս. ի դիոն.։)
Աղօթք բարք՝ ներգործական (յն. յայտնագոյն) արարեալ զաստուծոյ իմացուածսն՝ անձին. (Բրս. թղթ.։)
ներգործականք են, որ յայլմէ առ այլս ի զօրութենէ նոցունց անցանէ օգտութիւնն. (Խոսրովիկ.։)
ՆԵՐԳՈՐԾԱԿԱՆ ԲԱՑ կոչի ըստ քերականաց, այն՝ որ յայտ առնէ զներգործութիւն գործողին. որ եւ ԳՈՐԾԱՒՈՐԱԿԱՆ, եւ ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ ասի.
Եւ է ներգործականն՝ իշխանականն առ այլս, եւ զօրութիւն ի վերայ ուրուք, յորժամ ես ի յայլս ազդեմ։ Յորժամ լինի ձայնն կրաւորական, եւ իրքն ներգործական, որպէս տանիմ. եւ կամ յորժամ ձայնն ներգործական, եւ իրքն կրաւորական, որպէս զգենում. (Երզն. քեր.։)
ἑνεργός, ἑνεργητικός activus, operativus, efficax, acer. Ունօղ զզօրութիւն ներգործելոյ. ազգողական. ազդոյ. գործօնեայ. կարօղ. հզօր. աջող. աջողակ. ուժգին. սաստիկ. կտրուկ.