Definitions containing the research գոյն : 3154 results

Միաբան, ի, ից, աց

adj. adv. s.

unanimous, of one mind, agreeing;
conformable, equal, uniform, analogous, similar, identical, the same;
with one accord, in concert, unanimously;
cf. Միաբանակեաց;
— հաւանութիւն, unanimity, concord, consent;
— լինել, to agree, to conform to.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԻԱԲԱՆ. մ.նխ. ὀμοῦ simul ὀμοθυμαδόν unanimiter σύμφωνον, -να consone, consonanter, -tia. Միաբանաբար. միաբանութեամբ. միաբանակի. միաբանապէս. առ հասարակ. ի միասին. եւ Հանգոյն, հանգէտ. զօրէն. յար եւ նման.


Միաբար

adv.

solely, singularly.

· Calfa

NBHL (1)

Որով (կամ յորում) ամենայն միաբարժողովի, եւ գերագոյն միանայ. (Դիոն. ածայ.։)


Միագոյ

adj.

having but one substance;
unique of its kind.

· Calfa

NBHL (2)

Անկարօտ է այլում հուր, եւ ոչ խառնի յայտ տարր. վասն որոյ եւ ի տարերս միագո՛յ կոչեցին զնա։ Յաղագս աստուծոյ ի վեր քան զմիագոյսս գերագոյն միացելոյ. (Մաքս. ի դիոն.։)

Հոգին սուրփ մի է, միագոյ, առանց բաժանման, եւ բաժանէ զշնորհս իւրաքանչիւր՝ որպէս եւ կամի։ Ինքն մի է միագոյն, եւ բազում (ըստ զօրութեան). (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։) cf. ՄԻԱԳՈՅՆ։


Միախառնութիւն, ութեան

s.

temperance.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛ւս յաճախագոյն միախառնութիւնն լինիցի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Ե։)


Միակ, աց

s. adj.

unity, first number, one;
only one, alone, singular.

· Calfa

NBHL (1)

Գերագոյն քան զբան՝ բարին, միակն՝ միարար ամենայն միակի. (Դիոն. ածայ.։)


Միակամ

cf. Համակամ.

· Calfa

NBHL (1)

Գոյացեալք ի համագոյն եւ ի միակամ արարչական լուսաւորութենէն. (Շ. հրեշտ.։)


Միակեաց, եցաց

adj.

living together;
cf. Միայնակեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Նեղագոյն յարկք եւ մենարանք միակեցաց. (Վրդն. երգ.։)


Միակշիռ

adj.

equal, of the same weight, equipollent.

· Calfa

NBHL (1)

Միանգամայն իսկ զճշմարտապէս եւ զմիագոյն եւ զմիակշիռն ասէ, թէ ես ի հայր, եւ հայր յիս. (Ագաթ.։)


Միամիտ, մտաց

adj.

simple-minded, ingenuous, simple, artless, innocent;
good-natured, silly, simple, foolish;
faithful, attached, loyal, true, devoted.

· Calfa

NBHL (1)

Միամիտ եղբարցն մերոց ոչ տան թոյլ խորհել զայն ինչ, որ վերագոյն եւ մեծամեծքն են։ Զարմացուցանէ այսու գործով զանձինս միամիտս. (Եւս. պտմ. ՟Է. 23. 28։)


Միայնակեաց, եցաց

s. adj.

cf. Միանձն;
monachal.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրագոյն կարգ քան զամենայն նուիրեցելոցն՝ միայնակեցացն զարդ է. (Դիոն. եկեղ.։)


Միայնանամ, ացայ

vn.

cf. Մենանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ջուր՝ յորժամ ի հրոյ անջատի, եւ յօդոյ միայնանայ, հանդարտագոյն լինիցի. (Պղատ. տիմ.։)


Միանգամայն

adv.

all at once, together, unitedly, all at the same time, altogether;
jointly, in concurrence, at the same time;
all, quite;
totally, entirely;
— եւ, yet, even, also;
— ասել, եւ — իսկ ասել, եւ զի — ասացից, upon the whole, after all, in a word, in short;
ոչ — առնել, to repeat several times, over and over again.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ միանգամայն պարզաբար (ասել կամեցեալ)։ գուցէ պահօք զամենայն սուրբսն ընդ աստուծոյ քաղաքավարեալ։ Դու՝ միանգամայն պարզաբար, զամենայն ինչ ի վեհագոյնս փոխարկեցեր. (Բրս. պհ. ՟Ա։ Ոսկ. նոր կիր.։)


Միանձնութիւն, ութեան

s.

monachism, monastic life;
solitude.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ եւ այլ գոյն ի միանձնութիւն մարմնոյ սկիզբն է բորոտութեան. (Լմբ. ի թղթ. լուսիոսի.։)


Միանշան

adj.

having or wearing the same mark, uniform.

· Calfa

NBHL (1)

Զմիագոյն զմիանշան զհամահանդերձ զարդու. (Բուզ. ՟Դ. 16։)


Միատեսակ

adj.

of one kind, uniform, like, equal.

· Calfa

NBHL (3)

Միատեսակ սեռ, փայլուն, պատուականագոյն ստացուած ոսկի. (Պղատ. տիմ.։)

Ոչ ի գոյնս միատեսակս ասաց զբազմութիւն ականցն, այլ զանազանս. (Գէ. ես.։)

μονοειδής uniformis. Միատեսիլ. միակերպ. միաձեւ եւ համաձեւ. միագոյն. պարզ. միօրինակ.


Միափառ

adj.

cf. Փառակից;
unanimous.

· Calfa

NBHL (1)

Միափառ եւ համապատիւ (երեք անձինք)։ Անվերնագոյն եւ աննուաստական, հաւասարապէս եւ միափառ. (Նար. առաք.։ Ոսկիփոր.։)


Միլ, միլոն

s.

mile.

· Calfa

NBHL (1)

Միլ. եւ է միլն ՟Ժ՟Բ ոճ, դարձ եզանցն հերկողաց։ Բնակեալ էր յերուսաղէմ հեռագոյն ի քաղաքէն հնգետասան միլ. (Միխ. ասոր.։)


Մինչ

adv.

till, until, up to;
to, as far as;
when, at the time that;
while, whilst;
— or — զի, so that, in such a manner that;
այնպէս — զի, so that;
— այս — այն, mean time, meanwhile, in the mean time, whilst these things were doing, during that time, in the interim.

· Calfa

NBHL (3)

Աշակերտն մինչ դեռեւս յաշակերտութեան իցէ, անհնար է լաւագոյն լինել քան զվարդապետն իւր. (Մեկն. ղկ.։)

Մինչ հրաւիրեալ է ի գուբ տղմոյ, նա ի բազմականս գրգեցուցանիցէ։ Եւ զի՞նչ է սակաւս եւ նուազագոյնս յօդել, մինչ անցեալ է ըստ քանակութիւն. (Նար. ՟Հ՟Դ. եւ ՟Ե։)

Մօտագոյնս մերձենայր, մինչ ճանաչել նմա զերիսն ի նոցանէ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Մինչդեռ

adv.

when, while, at the time, as long as;
— տակաւին, whilst, yet;
բայց — ունէին ի դիմի հարկանիլ միմեանց, but just as the combat was about to commence;
— խօսէի ընդ նմատակաւին էր յանկողնի, I spoke to him while he was yet in bed;
— խօսէր, while he was speaking.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչդեռ իցես ընդ նմա ի ճանապարհի։ Մինչդեռ նա խօսէր։ Մինչդեռ հեռագոյն իցէ, կամ էր։ Մինչդեռ մատչէր, զարկոյց զնա դեւն։ Մինչդեռ տակաւին չհաւատային ի խնդութենէն.եւ այլն։


Միշտ

adv. adj.

always, at all times, continually, at every turn, incessantly, for ever, for ever and ever, perpetually, eternally;
eternal;
որպէս —ն, as usual, as before, as formerly.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ գոյր բան վերագոյն քան զբանն, զիա՞րդ էր միշտ ի մշտին. (Լծ. ածաբ.։)


Միջագար

adj.

rotten at the core;
weak, useless.

· Calfa

NBHL (1)

(Փայտ որթոյն) ո՛չ զօրէն այլոց կարծր եւ տեւող ունի զտարրն, այլ միջագար եւ վաղափուտ եւ յոյժ տկարագոյն. (Պիտ.։)


Միջնածիրանի

s.

cloak lined with purple;
laticlavium.

· Calfa

NBHL (1)

μεσοπόρφυρος vestis clavis purpureis, purpura intertextus. Զգեստ որոյ թելքն խառն են ի ծիրանւոյ, կամ ի մէջն կայ գոյն ծիրանւոյ.


Միջնորդ, աց

s.

mediator;
intermedium, agent, go-between;
negotiator;
medium;
— վաճառաց, broker;
— հաշտութեան, reconciler, conciliator, intermediator, intercessor.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգեալ հրեշտակօք ի ձեռն միջնորդի. իսկ միջնորդ միոյ ուրուք ոչ է։ Մի է աստուած, եւ մի միջնորդ աստուծոյ եւ մարդկան՝ մարդ յիսուս քրիստոս։ Լաւագոյն եւս ուխտի, կամ նորոյ ուխտիս է միջնորդ։ Ի նորոց կտակարանաց միջնորդն յիսուս. եւ այլն։


Միջնորդութիւն, ութեան

s.

intercession, mediation, interposition, intermeddling, intervention;
negotiation, medium;
— վաճառաց, brokerage, brokage, agent's commission;
միջնորդութեամբ, mediately, through the medium of.

· Calfa

NBHL (1)

Զդեռեւս տկարագոյնսն՝ իւրեանց միջնորդութեամբն յառաջ ածել պարտին ի քրիստոսի նմանութիւնն. (Բրս. հց.։)


Միջօրեայ, էի, ից

s. adj.

noon, noon-tide, midday;
the south;
meridian;
southern, meridional;
half, semi;
— ջերմն, intermittent fever.

· Calfa

NBHL (1)

Ձանձրութեան դեւն՝ որ եւ միջօրեայն կոչի, քան զամենայն դեւս է նա ծանրագոյն. (Եւագր. ՟Դ։)


Կոճակ, աց

s. bot.

heel-bone;
button;
*trunk of a tree;
արձակել՝ քակել զկոճակս, to button, to unbutton. bud, germ.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՈՃԱԿ ՄԵՂՈՒԱՑ, է փեթակն, եւ գունդ նոցա դնելի ի փեթակի։ Վստկ. ՟յա. ուր եւ լինին ճոխագոյն բանք։


Կոնքեղ, աց

s.

conchylia, purple-fish, murex.

· Calfa

NBHL (1)

Տիւրոս առ ծովեզերբն հովուական քածին (շան) շրջելով. եւ գտեալ կոնքեղ՝ եկեր, որով այժմ ներկեալ լինի ծիրանին. ապա արիւն կոնքելին եներկ զբերան շանն. եւ հովիւն առեալ բուրդ՝ ջնջէր. եւ բուրդն զգոյն ծիրանոյն առ։ Եւ գիտեցեալ հովիւն, եթէ կոնքելն այնպիսի ներկական բնութիւն ունի՝ հրապարակաց զայն, եւ այնպէս քաղելով առ ծովեզերին զկոնքելն՝ եւ նովաւ կազմէին զծիրանին. (Նոննոս.։)


Կոշտ, ից, ոց

s. adj.

lump of clay, clod, sod, glebe;
corn, callosity;
hard, rude, rough, coarse;
rude, unpolished, clownish, boorish, ill-bred, ill-mannered, rough;
awkward, clumsy.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ա՛ռ աստուած զհողն յերկրէ. ո՛չ կոշտ ինչ, այլ անօսրագոյն հող. (Ոսկ. յադամ.։)


Կով, ուց

s.

cow;
շառագոյն՝ խայտաբղէտ —, russet, spotted or speckled —;
— վտիտ՝ պարարակ կամ գէր, lean, tat —;
կաթնտու՝ կաթնաւէտ —, milch cow, dairy cow;
կթել զկով, to milk a -;
ծանր —, a — with or in calf;
ծնանել կովու, to calve;
միս կովու, cow-beef;
կաշի, մորթ կովու, neat-leather, cowhide;
ստեւ կովու, cow hair;
կու, քակոր կովու, cow dung;
կոգի կովուց, butter of kine;
բչիւն՝ բառաչիւն կովու, bellowing, lowing of a -.

· Calfa


Կորովակի

adv. adj.

stoutly, vigorously, valiantly;
dexterously, cleverly;
valiant, able, skilful, clever.

· Calfa

NBHL (1)

Կորովութեամբ. կորովագոյն. քաջ. սու՛ր. սրագոյն.


Կորովաձիգ

adj.

expert at drawing the bow, skilled in arehery;
well-bent (bow).

· Calfa

NBHL (1)

ԿՈՐՈՎԱՁԻԳ. ա.մ. իբր Կորովութեամբ ձգեալ, կորովագոյն ձգմամբ. կորովակի.


Կուենի, նւոյ

s.

pinaster, wild pine.

· Calfa

NBHL (1)

(ի կիւ, որ է սագըզ) ռմկ. կվենի, կուի կամ կվի. πίτυς , πεύκη picea, pinus, larix. Ազգ մայր փայտի՝ մանրատերեւ սրագոյն, որպէս անպտուղ փստղենի. Յորմէ ելանէ մարխ, եւ խիժ (այսինքն չըրա, եւ չամ սագըզի ). վասն որոյ կոչի ռմկ. եւ Մայրափայտ. մախի ծառ. չամ աղաճը, քէօքնար. cf. ԾՈՐԵՆԻ, եւ cf. ՀԵՐՁԻ։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Վստկ.։)


Կուճ

cf. Կիճ.

· Calfa

NBHL (1)

Չեն քան զկուճ, որ բուն սպիտակն իցէ, սպիտակագոյնք. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)


Կուպր, կպրոյ, ով

s.

bitumen, asphalt, pitch;
tar, naphtha;
petroleum, rock-oil;
cf. Նաւթ.

· Calfa

NBHL (1)

Խաւարն անլոյս ւանօսրաբեր, թանձր եւ մթին՝ զերդ գոյն կըպեր. (Շ. եդես.։)


Կուտակ, աց

s.

heap, pile, accumulation, mass;
vault, roof;
swelling;
wave, surge;
globe, globule.

· Calfa

NBHL (1)

Զծիրանեգոյն ալիսն՝ լեռնաձեւ կուտակսն. (Արծր. ՟Դ. 2։)


Կուրտ, կրտաց

adj. s.

castrated, gelded;
eunuch.

· Calfa

NBHL (1)

Վաղենտիանոսք. սոցա պարկեշտագոյնքն ամենայն կուրտ են, զի ախտից ոչ կարեն յաղթել. (Ոսկիփոր.։)


Կռոնոս

cf. Երեւակ.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՌՈՆՈՍ կամ ԿՐՈՎՆ. Բառ յն. գռօնոս. Κρόνος Saturnus. (լծ. χρόνος tempus. ժամանակ, տարի) գրի եւ ԿՐՕՆՈՍ. Բարձրագոյնն յեօթն մոլորակաց, որ ի մեզ Երեւակ ասի. միանգամայն եւ անուն չաստուծոյ, որ համարեալ է հայր դիոսի, այսիննքն արամազդայ հօր չաստուածոց, եւ որդի ուռանոսի՝ այսինքն երկնից. նկարի որպէս ծեր որկորեայ՝ կերօղ ծննդոց իւրոց, վասն զի ժամանակն ծախէ զամենայն. (վասն որոյ կոչի ի լտ. սադու՛ռնուս, որպէս շատացեալ, յագեալ) զուհէլ, զօհալ, քէյվան.


Կռունկ, ռնկան

s. ast. mech.

crane;
the -;
crane.

· Calfa

NBHL (1)

γέρανος, γεράνιον grus. (լծ. լտ. կռու՛ս. յն. ղե՛ռանօսշ ղէռանիօն. դաղմ. ծուռավ. ար. պ. գիւրգի, ղուռնուգ, կիւլէնկ. թ. թուռնա. որ ի մեզ առաւել ասի Խորդ. տե՛ս եւ ԳՐԷ) Թռչուն կռկռացօղ՝ երկայնավիզ որպէս զարագիլ, մոխրագոյն, բարձրաթռիչ, տեղափոխերամովին.


Կռփեմ, եցի

va. fig.

"cf. Կռուփս հանեմ;
" to vex, to plague, to use ill, to injure or affront contumeliously, to outrage;
— զաղքատս, to smite with the fist of wickedness;
to trample the poor under foot, to oppress.

· Calfa

NBHL (1)

Կռփեաց խստագոյնս զգլուխս նոցա. (Ոսկ. գծ.։)


Կսկիծ, կծոյ, կծի

s.

smart, smarting, tingling;
twinge, twitch, sharp pain;
regret, vexation, displeasure, evil, affliction, heart-rending anguish.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դառն կսկծիցն եւ ի չարաչար սգոյն մեռանի. (Օրբել.։)


Կսկծանք, նաց

s.

cf. Կսկիծ;
causticity, bitterness, sarcasm, taunt, scoff, mockery;
կսկծանաց բանք, sharp, cutting, outrageous expressions.

· Calfa

NBHL (1)

Խստագոյն քան զխստագոյն՝ բանս կսկծանաց առ միմեանս յղէին. (Բուզ. ՟Ե. 37։)


Կտակ, աց

s.

will, testament, last will testament;
— առնել, to make one's will;
կտակաւ տալ՝ թողուլ, to bequeath by will, to leave a legacy to;
կատարել զ—, to execute a will.

· Calfa

NBHL (1)

Կտակ յետ մահու հաստատուն է։ Զկտակն յառաջագոյն հաստատեալ յաստուծոյ ի քրիստոս. (եբր. ՟Թ. 16։ Գաղ. ՟Գ. 17։)


Կրծանոց, աց

s.

pectoral, breast-plate;
— քահանայապետին, —, — of the high-priest;
— կանանց, stays.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որ առ լանջօքն, զոր կրծանոց անուանեաց։ Վերագոյն՝ յորում տեղւոջ ակունքն, որ կոչի կրծանոց, արկնի նմանութիւն ունի. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. քհ.։)


Նեղ

adj. s. fig.

narrow, strait, close;
narrowness, straitness;
anxiety, grief, distress;
—ք, strait;
defile;
ի — արկանել, հասուցանել, to reduce to distress or to straits, to constrain, to oblige, to compel, to force, cf. Նեղեմ;
to press, to urge, to embarrass;
ի — մտանել, անկանել, to be pinched for means, to be in straitened circumstances, to be reduced to straits, to the last extremity, to be embarrassed, distressed.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԵՂ գ. ՆԵՂԱՂԻ կամ ՆԵ՛Ղ ԱՂԻ. Նեղագոյնն յաղիս՝ կից ընդ ստամոքս.


Նեղասրտութիւն, ութեան

s.

impatience, ill-temper, intolerance, vexatiou, irritation, exasperation, bursts or fits of passion or rage.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի չժուժել նեղասրտութեան եւ տրտմութեան, զոր ի յիշատակէ մեղացն կրեն, յեղուն զանձինս ի լաւագոյնսն. (Իգն.։)


Նեռն, ռին, ռինք

s.

antichrist.

· Calfa

NBHL (1)

Զնեռինս չարագոյնս եւ բազմապատիկս քան զնոյնս ընդ մեզ բերեմք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Նետընկէց

s.

bow-shot.

· Calfa

NBHL (1)

Միով նետընկեց հեռագոյն. (Ճ. ՟Բ.։)


Ներածեմ, եցի, ծի

va.

to introduce.

· Calfa

NBHL (2)

Առաջինն դրութեամբ յառաջելոյ՝ ներածէ զհետեւեցեալն. եթէ մարդ, եւ՛ կենդանի. այլ արդ մարդ, ապա ուրեմն եւ կենդանի։ Զի՞ զմարմինս դասեաց նախ անմարմնոցն. եւ ասեմ, թէ վասն ներածիցելոցն (կրթելի համբակաց). վասն զի նոցա ստուգագոյն է մարմին քան զանմարմին. (Անյաղթ վերլծ. արիստ. եւ Անյաղթ պորփ.։)

Գոգցես թէ յանգոյութիւն զգոյն խնդրէ ներածել. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Ներակրթեմ

va.

to instruct well.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք իմաստնագոյն խորհրդով ներակրթել զինքն կամիցի։ Յորդորեսցէ զնոսա յիմաստասիրականն ներակրթել վարժման։ Ներկրթիլ քաջուշիմն վարժիւք յիմաստս։ Ի յայս ներակրթեալ երկասիրաբար. (Պիտ.։)


Ներամսեայ

adj.

monthly.

· Calfa

NBHL (1)

Ոստայնս՝ ոչ յոլովագոյնս՝ քան եթէ ներամսեայ գործ միոյ սատարի. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)