Definitions containing the research յայտ : 2061 results

Սնապարծութիւն, ութեան

s.

vanity, vaunting, boasting, rodomontade, ostentation, conceit, ambition.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կամեցայ զայս յայտնել, զի զերծայց ի սնապարծութեանն առնիցես. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)


Սուր

adj. s. adv. gr.

sharp, pointed, piercing, cutting, trenchant;
penetrative, acute, perspicacious, keen, subtle, lively;
sharpness;
sharply;
acute accent;
— ձայն, sharp sound, shrill voice;
— ազք, ակն, keen sight;
— ականջ, sharp ear;
— համ, acrid savour;
— ցաւ, acute pain;
— ունկն կալջիր խրատու հօր քոյ, be most attentive to your father's advice.

· Calfa


Սպիտակացուցանեմ, ուցի

va.

to whiten, to render white, to bleach, to blanch.

· Calfa


Սպուժեմ, եցի

vn. va. to put off, to delay, to defer, to neglect, not to care for.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ զմակեդոն եպիսկոպոս յայտնել քաղաքիս սպուժէր։ Սպուժել այսմիկ ասէին. (Սոկր. ՟Բ. 13. 23։)


Ստացական, ի, աց

adj. gr.

acquired, possessed, adventitious;
possessive;
created, made.

· Calfa

NBHL (1)

Ուստի Ստացական անուն կամ դերանուն ըստ քերականաց՝ է յայտնօղ զայն ինչ, որ սեպհական է ումեք կամ իմիք.


Ստեղծուած, ոց

s.

creature;
invention, production.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւաց գիւտք խաւարին, եւ չարադեւ մտաց ստեղծուածք. (Ածաբ. յայտն.։)


Ստին, ստեան, ի ստենէ

s. fig.

breast, bosom;
teat;
source, spring;
ի ստեան, at the breast;
մանուկ ի ստեան, sucking-child;
գօտեւորեալ առ ստեամբ, girt about the paps;
կերակրել ստեամբ, to suckle, to give suck, to give the breast to;
դիել զ—ս, to suck, to draw the breast;
cf. Հատուցանեմ;
անկանիլ ստեանցն, forming or rounding of the breasts in adolescence;
եռալ ստեանց, to give milk;
ի ծուծ ստեանցն կախեալ, hanging to her breast;
—ք անկան քեզ, thy breast are fashioned;
յոյս իմ ի ստեանց մօր իմոյ, my hope from my mother's womb.

· Calfa


Ստոյգ, ուգաց

adj. adv.

true, just, certain, sure, indubitable, assured, positive, infallible, veritable, real, authentic, genuine;
surely, certainly, assuredly, to be sured, by all means.

· Calfa

NBHL (1)

Ստոյգ հաւատ (իբր յայտնի ապացոյց). (Փիլ. բագն.։)


Ստոր

s.

bottom, the under or lower part;
ի —, under, underneath, below;
ի —է, from under, from below or beneath;
downwards;
ի ստորեւ, ի ստորէ, cf. Ստոր.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ անկեալ կան ի ստոր, որք ոչ երբէք յարիցեն։ Գուբ անյայտ ի ստոր։ Միտս երկնաթռիչ ի ստոր իջեալ. (Վրք. հց. ՟Բ։ Ճ. ՟Ժ.։ Բենիկ.։)


Ստորագրութիւն, ութեան

s.

subscription;
signature;
description.

· Calfa

NBHL (3)

Զի՛նչ էն՝ կա՛մ ի ձեռն ստորագրութեան, կամ ի ձեռն սահմանի յայտնի։ Ստորագրութիւն կարօղ գոյ եւ՛ ի վերայ գոյիցն եւ՛ ի վերայ ոչ գոյիցն առնուլ։ Պատկեր սահմանի է ստորագրութիւն. (Անյաղթ պորփ.։)

Ստորագրութիւն է բան համառօտ յայտնիչ անանջատականաց պատահմանց ենթակայի իրողութեան. (Անյաղթ առածք.։)

Այլ անյայտ են իմաստք բանիցս ի Ճ. ՟Գ.


Ստորադրական, ի, աց

cf. Ենթադրական.

· Calfa

NBHL (1)

Ստորադրականն է բան բացերեւական՝ կամ ըստ բոլորում, կամ մարտուցելոյ ուրուք, կամ շարամանեցելոյ յայտնողական։ Դրութիւնքն ըստ ստորադրականի ստորասութեան ասի, թէ կեա՛նք աստուած՝ քան օդ. (Մաքս. ի դիոն.։)


Ստորասութիւն, ութեան

s.

affirmation.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն թուի ստորասութիւն եւ բացասութիւն՝ կա՛մ ճշմարիտ՝ կամ սուտ գոլ։ Հակակայիլ որպէս ստորասութիւն եւ բացասութիւն. հի՛պէս, նստի, ոչ նստի։ Ստորասութիւն է բացերեւութիւն (այսինքն յայտարարութիւն) ուրումն զումեմնէ. (Արիստ. ստորոգ. եւ Արիստ. պերիարմ.։)


Ստորոգեմ, եցի

va.

to specify, to express;
to ascribe, to attribute.

· Calfa

NBHL (2)

Միաւորութիւն զմերձենալն միայն ստորոգէ. այլ թէ առ ինչ մերձեցաւ, զայն ոչ յայտնէ. (Դամասկ.) (ուր եւ ստէպ գրի՝ Ստորոգունի, իբր ստորոգի)։

որ է որպէս յն ըստոգել, κατηγορέω praedico, dico, tribuo, adscribo. Ստորասել՝ մանաւանդ տրամաբանօրէն. ընծայել ումեք կամ հաստատել զյորջորջումն ինչ զիմեքէ. յայտնել։ Տե՛ս Արիստ. ստորոգ. ստէպ։


Վայ, ի, ոյ, ից, ոց

s.

woe, cry of pain or grief, lament, wail, moans;
disaster, calamity, misfortune;
— զ—իւ աղաղակել or ճիչել, to cry bitterly, to wail, to lament aloud, to deplore, to complain;
— կարդալ անձին, to create misfortunes for oneself;
արդարեւ —ի են արժանի, they are truly unhappy.

· Calfa


Վայ

int.

woe ! alas ! oh ! ah !
— քեզ, woe to you!
— ինձ, — զիս, — զինեւ, woe is me ! how unhappy I am !
— — քաղաքդ մեծ ! woe ! woe to the great city !.

· Calfa


Վայելուչ

adj. adv.

convenient, suitable, proper, congruous, pertinent, decent, becoming, fit;
well made or shaped, comely, elegant, prepossessing, genteel, pretty, graceful;
enjoyable, enjoying;
—ս, elegantly.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ արդար եւ պատշաճ եւ վայելուչ ասի ի վերայ յովբայ, բայց ի վերայ Քրիստոսի յայտնապէս է մարգարէութիւնս. (Իսիւք.։)


Վայրաձիգ

adj.

sloping, inclining downwards.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զխոնարհահակ եւ զ՝ի վայրաձիգ ծանրութիւն յայտ առնեն. (Վեցօր. ՟Գ.) յն. զդիմակալուին. ἁντέρεισις renixus, obluctatio.


Վանդակապատ, աց, ից

adj. s.

enclosed by a grating;
bars, grating, trellis;
— պատուհանաց, window-grating, lattice;
blinds.

· Calfa

NBHL (1)

Վանդակապատ (էր) օրէնքն, որ զմի աստուածութիւն քարոզէր յայտնի, եւ զերրորդութիւն ծածկապէս. (Վրդն. երգ.։)


Վառումն, ման

s.

kindling, lighting;
burning, inflammation.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչչեւ ուրուք ի նա փչեալ՝ վառումն նորա յայտնի իմացաւ երկիւղածացն աստուծոյ։ Ոչ շիջանի վառումն կանթեղաց ձերոց. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)


Վատասրտութիւն, ութեան

s.

want of courage, cowardice, poltroonery, cowardliness, pusillanimity, weakness, despondency, loss of heart.

· Calfa

NBHL (1)

Բարի է ոչ տալ կարծիս, եւ զվատասրտութիւն մեր յայտ առնել. (Մխ. առակ.։)


Վատթարեմ, եցի

va.

to render worse, to cause to degenerate, to debase, to corrupt, to deteriorate, to alter;
to weaken, to abase, to undo, to defeat, to rout;
to insult, to defame, to dishonour;
to despise.

· Calfa

NBHL (1)

Աղանդն հեթանոսական յայտնեցաւ ի վատթարել թագաւորութեանն արշակունեաց. այսինքն ի տկարանալ. (Խոր. ՟Գ. 47։)


Վատթարութիւն, ութեան

s.

deterioration, alteration, marring, debasement, corruption, decay, degeneracy, depravity;
meanness, vileness, cowardice;
defeat, rout;
insult, affront.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զի զվատթարութիւն նորա յայտ առնիցէ, ասէ, զհզօրն կապիցէ։ Լսելով զառաքինեացն զքաջութիւն, եւ զյետս կացելոցն զվատթարութիւն. (Եզնիկ.։ Եղիշ. ՟Ա։)


Սանձահարութիւն, ութեան

s.

bridling, reining, curbing, repressing;
առանց սանձահարութեան, dissolutely, impetuously.

· Calfa

NBHL (1)

տեսութիւն առանց սանձահարութեան (յն. անսանձ ἁχαλίνωτος effrenis ) թուի թէ ի վախից մղիցէ։ իբրեւ զձիս յղփացեալս առանց սանձահարութեան. (Ածաբ. յայտն.։ Մագ. ՟Ա.։)


Սառայածին

adj.

born of Sarah.

· Calfa

NBHL (1)

Սառայածին որդիքս, ուստի արեգակն արդարութեան յայտնելոց էր. (Վրդն. թուոց.։)


Սառնանամ, ացայ

vn.

cf. Պաղիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սառնացեալ ազգամութեամբն, եւ ոչ բնաւ ջերմանայ աստուածային սիրովն։ Սառնացեալ ի սիրոյ աստուծոյ։ Մեղօք սառնացեալ վայր։ Որք սառնացեալ են ի գթոյ, եւ բորբոքեալ բարկութեամբ. (Լմբ. ժղ. Լմբ. պտրգ. Լմբ. յայտն.։)


Սառնատես

adj. chem. hyaline, glassy;
cf. Սառնակերպ.

· Calfa


Սառնատեսակ

cf. Սառնակերպ.

· Calfa


Սատանայական, ի, աց

adj.

devilish, satanical, diabolical.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնաւոր հովիւն յայտնեցաւ, եւ զսատանայական գայլն ի հօտէն փախստական արար. (Ճ. ՟Գ.։)


Վարդաբեր

adj. s.

rose-bearing;
—ք, rose-garden.

· Calfa

NBHL (1)

Հասին ի քաղաքն փտողոմէացւոց, որ անուանեալ կոչի վասն տեղւոյն յայտնութեան՝ վարդաբերք. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 12։)


Սորեկ

adj. bot.

sorech, choicest, most excellent;
Indian millet.

· Calfa

NBHL (1)

Որթ սովրէք։ Սովրէքն ասելով՝ զազնուութիւն եւ զառաւելութիւն որթոյն յայտ առնէ. (Ոսկ. ես.։)


Սուզանեմ, ուզի

va.

cf. Սուզեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրով սուզեալ յանդունդս։ Որ սուզեալ ղօղեալ էին անյայտ տեղիս. (Շար.։ Խոր. ՟Գ. 5։)


Սուզեմ, եցի

va.

to plunge, to sink, to immerge;
to cover, to hide.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրով սուզեալ յանդունդս։ Որ սուզեալ ղօղեալ էին անյայտ տեղիս. (Շար.։ Խոր. ՟Գ. 5։)


Սուղ, սղից

adj. gr.

little;
brief, short, succinct, concise;
*dear, high-priced;
short;
s. mus. "an Armenian note;
— ինչ, իմն or մի, a little, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի, cf. Սակաւ մի;
— ինչ յառաջ, some time before;
— ինչ կանխագոյն, a little before;
— ինչ զկնի, some time after;
յաւելից այլ եւս — ինչ, one word more;
ի — բանս, — բանիւ, in few words;
— իշխանութիւն, իշխանք, cf. Սակաւապետութիւն."

· Calfa

NBHL (1)

Ժամանակ մահկանացուացս սուղ եւ անյայտ։ Սուղ ինչ գլուխս յինքենէ ի կանոնս ժողովոյն յաւելու. (Խոր. ՟Ա. 6։ ՟Բ. 87։)


Սուտ, ստոց

adj. s. adv.

false, untrue, lying, deceitful, fallacious;
falsehood, untruth, story, lie, fib;
falsely;
թեթեւ —, white lie;
innocent falsehood;
— երդումն, perjury, false oath;
— վկայ, false witness;
— քրիստոսք, false christs, antichrists;
ամենեւին —, absolutely false;
— խօսել, ասել, to tell untruths, to lie;
— առնել or ի — հանել, to contradict most flatly, to give the lie to, to shew the falsehood of, to deny, to gainsay, cf. Ստացուցանեմ;
ի — հանել զկայսրն, to deny the accusation made before the emperor;
եդաք — զյոյսն մեր, we trusted in lies.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղադրէր իբր ստի եւ պատրողի։ Զստոց յայտ առնէ, զի յանձն առնուն, եւ ոչ առնեն. (Մխ. առակ.։ Բան ճշմարտիցն, եւ ստիցն. Մխ. երեմ.։)


Շնորհազարդ

adj.

endued, adorned with graces, graceful, virtuous.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նոցուն իսկ ի շնորհազարդ բանից եւ ի գործոց յայտնի է. (Ագաթ.։)


Շնորհակալ

adj.

grateful, obliged, beholden.

· Calfa

NBHL (1)

Շնորհակալ լինել սովոր եմք, որոց առանց պատճառի տան ինչ մեզ։ Չեմք շնորհակալ։ յորժամ ասեմք, շնորհակալ եմք, յայտ առնեմք, թէ ուստի չունէաք աղերս, պարգեւ տուաւ. (Խոսր.։)


Շնորհապարգեւ

cf. Շնորհատու.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւուրն շնորհապարգեւ սրբարար պենտեկոստէին. (Շիր. յայտն.։)


Շնորհեմ, եցի

va.

"to give as a present or favour, to make a present of, to grant, to accord, to concede, to gratify;
to grant pardon, to pardon, to forgive, to remit;
cf. Շնորհուկս առնել;
չ-, to refuse, not to grant, to withhold, to deny;
դու ինձ շնորհեցեր կեանս, I owe you my life."

· Calfa

NBHL (1)

Շնորհելն յայտ առնէ, թէ ձրի են պարգեւք նորա։ Չասէ՛, թէ տուր, այլ թէ շնորհեա մեզ. այսինքն թէ պարգեւեա՛. (Խոսր.։)


Դատավճիռ, ճռաց

cf. Դատակնիք.

· Calfa


Դեղատու, աց

s.

that gives medicaments;
poisoner;
sorcerer, bewitcher.

· Calfa


Դեղատուութիւն, ութեան

s.

cf. Դեղատութիւն.

· Calfa


Դէզադէզ

adj. adv. much heaped up;
in great quantity.

· Calfa

NBHL (1)

Ջուրք դէզադէզ յեղեղմամբ կուտակեալ ծովանային. (Պրոկղ. յայտն.։)


Դէմ, դիմի

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
prep. adv. — ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
prep. adv. — յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

· Calfa

NBHL (2)

Երիւք ըստ առանձնաւորութեանն. եւ կամ ըստ դիմաց՝ ումեք սիրելի իցէ կոչել, եւ եթէ երեսս. (Ածաբ. յայտն.։)

Իբրու թէ զնոյն ինքն զյարուցեալն ի դէմս մեր բերելով։ Ոչ կարէաք յայտնապէս ի դէմս մեր բերելով զարարչին մեծութիւն. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)


Դժոխք, ոց

s.

hell;
limbo;
sepulchre, tomb.

· Calfa


Դժուարաբան, ից

adj.

obscure, difficult to understand.

· Calfa

NBHL (1)

Զյայտնաբան դիւրաբան իմաստութիւն իբրեւ զանհնարին դժուարաբան համարի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Խելագարութիւն, ութեան

s.

madness, craziness, insanity, lunaoy.

· Calfa

NBHL (1)

Սթափեցարու՛քոչ ի ցքւոյ, այլի խելագարութենէ եւ յանմտութենէ. (Սարգ. յկ. ՟Ե։ Որ խելագարութեամբ մոլորեալ) (այսինքն մոլեգնեալ) իցէ, ո՛չ շրջեցի յայտնապէս ի քաղաքին. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Խենեշութիւն, ութեան

s.

voluptuous and effeminate life, lasciviousness, debauchery, wantonness, dissoluteness.

· Calfa


Խիզախեմ, եցի

vn.

to hector, to swagger, to brave, to bully, to insult;
to laugh to scorn, to laugh at;
to advance fearlessly, to have the hardihood or boldness, to face, to brave;
to attempt, to risk;
to rush upon, to assault, to attack;
— ի վտանգս, to run risks, to seek perils, to brave or to face dangers;
— ի մարտ, to plunge into the thickest of the fight;
յաղօթս —, to confide in prayer.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտ եւ բիւր անգամ տկարանայցես, խիզախել պարտիս, որ այնպիսի թագաւոր ունիս։ Խիզախեաց իջանել ի երայ ջուրցն գնալ։ Չխիզախէ յայտնի ճառելզկերակրոցն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։ ՟Բ. 25. 26։)


Խիթումն, ման

s.

doubt, mistrust, suspicion;
remorse.

· Calfa

NBHL (1)

Բորոտն առ տէր մեր զերկոսին եցոյց, խնդիրն ծանոյց. իսկ՝ թէ կամիս, զխխիթալն յայտնեաց. (Երզն. մտթ.։)


Խլիրդն

fig.

s. med. cancer;
a shrewd person, a sly one.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ամաչէ, յայտնել զվէրս իւր, ծնանի ի նա խլրդնի, եւ ամենայն մարմինն դառնա յապականութիւն։ Խլիրդն կայ յանձն իւր։ Խլիրդն ի սատանայէ է ի մարմինս իւրեանց։ Խլիրդն առ նոսա իցէ. (Մծբ. ՟Է։)