to banish, to exile, to drive away, to remove.
· Calfa
ՏԱՐԱՍԱՀՄԱՆԵԼ. Տարօրինակ կամ տիրաբար սահմանել, բացորոշել.
to disjoin, to separate, to remove.
· Calfa
Ի բաց տրոհել. ի բաց որոշել. տարամերժել.
· Calfa
παράδειγμα, ὐπόδειγμα exemplar, exemplum, argumentum, documentum, indicium, formula. Բացէ ի բաց ցոյց՝ իբր յայտնի կամ հեռաւոր. յարացոյց. ցուցակութիւն օրինակ. տիպար. նմանութիւն. առակ. նշանակ. յայտարար.
speaking metaphorically, parable, allegory, metaphor.
· Calfa
Տարացոյց բանիւ. օրինակաւ բացատրութիւն.
shower, abundant rain;
— ձեան, flake of snow;
տեղ եւ — նետից, a shower of arrows;
a cloud of darts;
ծակոտեալ ի —ոյ նետից, pierced with a hundred arrow wounds.
· Calfa
Ի վերայ միմեանց յարձակիցէ զտարափսն (ձեան), ի բաց դնելով զանձրեւն ամենայն։ Գայր ի վերայ նոցա տարափս սաստիկ ձեան ... փոխէր տարափ ձեանն յանձրեւ։ Գայր ի վերայ նոցա տարափք սաստիկ ձեան. (Ոսկ. անոմ. ՟Ե։ Աբր. մամիկ.։ Սոկր.)
distinct, different, separate.
· Calfa
διορισμένος discretus, distinctus. Տարորորշեալ. ի բաց որոշեալ. զատուցեալ. բաժանական. զանազանեալ. տարբեր. իրարմէ բաժնուած, զատուած, զատ.
to distinguish, to separate, to divide.
· Calfa
Ըստ արիստոտելական բացորոշութեանց զհոմանունութիւն տարորոշեսցուք. (Անյաղթ պորփ.։)
διορίζω distermino, discerno, distinguo. Որոշել ի բաց կամ մանրամասն. զատանել. զանազանել. տարբերել. զատել. որոշել.
agitated, tossed about, driven here and there;
carrying or bringing merchandise;
agitation;
— բանից, messenger.
· Calfa
ուր եւ յաստուածաշնչի՝ որ ըստ օրինակաց գէորգեայ վարդապետի, ի բացատրութիւն ձայնիս.
unsteady, irresolute, perplexed, wavering, indeterminate, uncertain, cowardly, slothful, sluggish, idle;
— տագնապի տարակուսանաց, painful thoughts, mental anguish.
· Calfa
Մերժէ ի բաց զախտըս տարտամ, գործովք բարեաց առնէ փարթամ. (Շ. յիշ. առակ.։)
love, passion, ardent desire, over-eagerness;
բայց զի՞նչ — քեզ առասպելքն իցեն, why are you so fond of fables?.
· Calfa
Աստուածային տարփանօք մղեալ։ Որ ի հեշտ ցանկութիւն տանին տարփանքն, զամենեսեան ի բացհատանել. (Փիլ. իմաստն.։)
cf. Տարփանք.
· Calfa
Հարկաւորեալ յայնժամ լնուլ զտարփումն եղբօրն, բացեալ զգերեզմանն. (Դիոն. թղթ.։)
to set free from a place.
· Calfa
ՏԵՂԱԹԱՓ ԱՌՆԵԼ. Թափել ի տեղւոջէն զգերեալն. կամ ի բաց թափել զխախատեալն ի տեղւոջէն.
philosophic, historical.
· Calfa
Ի քերթողութենէ՝ ի բաց կացեալք, տրամանցանակ բանս, եւ կամ տրամաբանակս շարադասութիւնս թողին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
tribune.
· Calfa
Բառ լտ. դրիպունուս. tribunus. որ պէսպէս բացատրի ի յն։ Ցեղապետ. ազգապետ. հազարապետ ժողովրդեան կամ զօրաց.
to divide, to sort.
· Calfa
Այլ առաւել բացառ. խնդ.
Յայլոցն ի բաց զիս տարեալ տրոհեալ։ Բացէ ի նմանէն տրոհեալ. (Յհ. կթ.։)
(լծ. հյ. ցրուել. մանաւանդ յն. տիէրէ՛օ ). διαιρέω divido, distribuo, distinguo. Տրամատել. բաժանել. բաշխել եւ որոշել. զատուցանել. մեկնել. ի բաց քեցել. զանազանել. բաժնել, զատել.
care-dispelling, comforting.
· Calfa
Արտաքոյ դրախտին հալածեալ սրովբէական սրովն ... իսկ աստ տրտմահալած հուրն ազգէ կնոջն զբացակայումն սրովբէին. (Գր. սքանչ. յար.։)
cf. Րաբունաբար.
· Calfa
Րաբունօրէն բացատրեսցուք։ Րաբունօրէն զորասցի՝ զհնազանդութեան շահն ուսուցի. (Շար.։ Կրպտ. ոտ.։)
counting the seconds;
casting one's nativity.
· Calfa
Համարիչն րոպէից. խտրօղ ժամուց եւ րոպէից ծննդեան. կամ ըստ յն. բացատրիչ ժամուց.
the thirty third letter of the alphabet, and the twenty seventh of the consonants;
six thousand, six thousandth;
As a prefix to words it is a sign of the dative, for example : ասէ ցտէր, he says to the Lord;
to, as far as;
till;
ցայդ վայր եկեսցես, heither shalt thou come, come thus far ! ցմեծ ժամս, for long time;
կասկածեմ ցառաւօտն, եւ հառեալ յառաւօտն՝ երկնչիմ ցերեկոյն, suspicions assail me till morning light, from break of day fear torments me till evening.
· Calfa
Ց. Չի՛ք յայլ լեզուս՝ բաց յոմանց. եւ ի վրացւոյն, յորում շատ են ձայնք ձայնի եւ ցոյի։
cf. Ցամաքային.
· Calfa
Ազգ առնէ ազգաց ազգաց ... յարկաբնակաց եւ բացօթեգաց, ծծովամխաց եւ ցամաքականաց. (Կաղանկտ.։)
compassionately, sympathisingly.
· Calfa
Գայր առ նա ի ցաւակցաբար վշտակցութիւն։ Օգնութիւն՝ ցաւակցաբար գթոյ է բացայայտիչ. (Յհ. կթ.։ Խոսր.։)
wounded by a lance or pike;
— առնել, to wound with a lance.
· Calfa
Տիգաւ խոցեալ. մզրախով զարնուած՝ բացուած.
leather bottle, goat's skin;
— գինւոյ, a skin of wine;
— հովուաց, bagpipe.
· Calfa
Հաց եւ տիկ ջրոյ։ Նուազեաց ջուր ի տկէ անտի։ Տիկս գինւոյ հնացեալս։ Իբրեւ զտիկ քաղ ցուոյ։ Եբաց զտիկ կաթինն։ Ի տիկս հինս։ Տիկքն պատառին.եւ այլն։
ladyship;
Highness, Majesty.
· Calfa
Զմտաքա զմայր ի բաց արար ի տիկնութենէ (յն. ի տիկին գոլոյ)։ Զտիկնութիւն նորա (յն. թագաւորութիւն) տացէ կնոջ, որ լաւ եւս իցէ քան զնա. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 13։ Եսթ. ՟Ա. 19։)
type, model, example, pattern;
manner;
figure, image, form;
expression;
style;
impression, stamp, print, mark;
edition;
—ք կերպարանաց, feature, lineament, character;
—ք մեռելոց, phantom, ghost, shadow;
— կերպարանաց բանից, style;
այսու տպով, in this manner or way;
ի —, similar, like, conform, in the form of;
վաթսներորդ —, sixtieth edition;
բերել զ— ուրուք, իրիք, to be like, to resemble, to have likeness to;
hymen, the virginal membrane.
· Calfa
Զայսպիսի սկզբնատիպ քաջ կենացն յայտնի կերպարանս եւ տիպս ի մերում միտս գծեալ կերպարանեսցուք։ Առաջնոց անօրէնութեանց՝ կնքեալ տպօքն՝ ի բաց ծորեալք։ Երեւեալ լինին ոմանք աղօտ աղօտ կերպարանք տպաց. (Փիլ.։)
Յորժամ ի պատկերացն փոփոխեալ դրեն (նկարիչք), բազում անգամ՝ որպէս ի դէպ է՝ ի սկզբան տպացն ի բաց նուազին. (Բրս. գորդ.։)
cf. Տխրութիւն.
· Calfa
Ծաղր ասէ՝ ո՛չ այտիւքն անկեալ հնչումնն եռանդեամբ արեանն, այլ զանապակ եւ զանխառն տխրանաց՝ զուարթութիւնն։ Ի տրտմութիւնս զյոլով մասն տխրանացն ի բաց բառնայր. (Բրս. գոհ. եւ Բրս. յուդիտ.։)
infant, baby, child;
stripling, youth, lad;
simple-minded, innocent;
novice, ignorant;
— մանուկ, little child.
· Calfa
Տղայ էր իսրայէլ. եւ ես սիրեցիզնա։ Ի վերայ մանկան միոյ տղայոյ։ Ի տղայ մանկանցն բերանոյ զստինսն ի բաց կորզէին։ Ի բերանոյ մանկանց տղայոց. եւ այլն։
mixed with mud, muddy;
brown.
· Calfa
Զհողն զամենայն ի վերկոյս հոսեալ յուզէին ... ի բացուստ նկատեալ տեսողացն զտղմագին մթութիւն. (Պտմ. աղեքս.։)
dwelling together, cohabitation.
· Calfa
Վասն զի տաճար չեւ եւս էր շինեալ, զիւրաքանչիւր ուրուք բարեաց զտնակցութիւն տաճար երեւեցոյց եւ բագին առ տնին։ Հրաժարել ի միասինն բնակութենէ, եւ զտնակցութիւնն ի բաց քակել. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. իմաստն.։)
cultivation, plantation.
· Calfa
Ամենեւին ի բաց կալ ի տնկագործութենէ. (Շ. ընդհանր.։)
thick with plants;
thick, branchy, bushy.
· Calfa
Զզանազան տնկախիտ ծառոցն ունելով բացառութիւն։ Զօգտակարն՝ որ ի ծաղկածին երկիր, եւ ի տնկախիտ ծառսն. (կայր. Պիտ.։ Վրդն. ծն.։)
economy;
stewardship, housekeeping, management, direction, administration, distribution;
Providence;
the mystery of the incarnation;
առտնին, քաղաքական —, domestic, political economy.
· Calfa
Տո՛ւր զհամար տնտեսութեան քո։ Տէր իմ հանէ զտնտեսութիւնս։ յորժամ ի բաց լինիցիմ ի տնտեսութենէս։ Տնտեսութիւն յա՛նձն է ինձ։ Զտնտեսութիւն շնորհացն աստուծոյ՝ որ տուեալ են ինձ ի ձեզ։ Ըստ տնտեսութեանն աստուծոյ՝ որ տուեալ է ինձ ի ձեզ։ Տնտեսութեան լրման ժամանակաց.եւ այլն։
cf. Տողք.
· Calfa
Թքեալ ի նա. եւ նա ի բաց ջնջէր յինքենէ զառ ի թշնամեացն տողուսն (կամ տողուկսն). (Պտմ. աղեքս.։)
cf. Տողք.
· Calfa
Թքեալ ի նա. եւ նա ի բաց ջնջէր յինքենէ զառ ի թշնամեացն տողուսն (կամ տողուկսն). (Պտմ. աղեքս.։)
cf. Տողք.
· Calfa
Թքեալ ի նա. եւ նա ի բաց ջնջէր յինքենէ զառ ի թշնամեացն տողուսն (կամ տողուկսն). (Պտմ. աղեքս.։)
saliva, spittle, slaver, drivel, pituite, phlegm.
· Calfa
Թքեալ ի նա. եւ նա ի բաց ջնջէր յինքենէ զառ ի թշնամեացն տողուսն (կամ տողուկսն). (Պտմ. աղեքս.։)
cf. Տուգան;
damage, loss, disadvantage, prejudice, injury, wrong;
տուժիւք անձին, at one's expense;
փոխարինել տուժիցն, to indemnify, to recompense.
· Calfa
Առանց տուժի ի բաց թոզուցուս։ Չարաչար զտուժս ի վերայ դնիցես. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
extremity;
tail;
— հանդերձի, train;
skirt.
· Calfa
Ի տտունն (ձկան) ոտք իբրեւ զմարդոյ։ Իբրեւ զձկանց տտունս։ Սիրամարգն զտտունն բոլորակաբար շուրջ կացուցանէ զոսկէճաճանչն։ Զծերութեանն՝ օձ ի բաց մերկանայ զխորխն ի գագաթանէ գլխոյն մինչ ի տտունն։ Իժն զտտուն յոյժ շաչմամբ գնդաձեւ քարշելով. (Եւս. քր. ՟Ա։ Առ որս. ՟Է։ Փիլ. լին. ՟Ա. 33. եւ լիւս։)
more or very like, precise, genuine, true;
—ս, precisely;
— ասացից, properly speaking;
կամ — ասել, or more correctly to say.
· Calfa
ἑκτυπότερος, -ρῶς espressior, -ius Նմանագոյն. յար եւ նման. բացայայտագոյն. իսկագոյն.
circus, theatre, spectacle, scene;
sight, the eyes.
· Calfa
Ի տեսլարանին եցոյց կապիկ։ Ազգ փղաց անցեալ կացին ի մէջ տեսլարանին։ Մինչ ի տեսլարանէն ի բաց գնացին։ Ի հրապարակս եւ ի տեսլարանս եւ յատեանս. (Փիլ.։)
ՏԵՍԼԱՐԱՆ. ὅμμα visus, oculus. որպէս Տեսութիւն աչաց կամ մտաց. տեսանելիք. Զի ներքին տեսլարանն կոյր էր, չէր ինչ օգուտ արտաքին բաց լինել. (Ոսկ. ես.։)
sight, vision, look, view;
theory, plan, speculation;
visit;
contemplation, consideration;
idea, conception, knowledge, notion;
vision, dream;
prophecy;
ecstasy;
տեսութեան or դիտական ասպարէզ, field of view or vision;
համառօտ —, cursory view, short notice, sketch;
հասարակաբար տեսութիւն, at or with a single glance, in a summary way.
· Calfa
Տեսութիւն է՝ որ ի ձեռն աչաց՝ յամենեսին ի զգայութիւնսն գեղեցիկ։ Ըստ բաւականութեան աչաց տեսութեանց։ Ընդ տեսութիւն եղբարցն խնդամք։ Մարիամ առիթ տեսութեան նոցին զանզնին որդւոյն կերպարան։ Եւ ոչ տեսութեամբ աչաց բացայայտի. (Փիլ. իմաստն.։ Արծր. ՟Ա. 11։ Վրք. հց. ՟Թ։ Նար. կուս.։)
Յառաջ քան զփոխումն եկն ի տեսութիւն մտաց (որպէս յն), եւ զաչս իւր բացեալ՝ պշուցեալ հայէր. (Կլիմաք.։)
cf. Տերեւալից.
· Calfa
Ետես թզենի մի ի բացուստ տերեւալից ... ոչինչ եգիտ՝ բայց միայն տերեւ. (Մրկ. ՟Ժ՟Ա. 13։)
full of leaves, leafy.
· Calfa
Ետես թզենի մի ի բացուստ տերեւալից ... ոչինչ եգիտ՝ բայց միայն տերեւ. (Մրկ. ՟Ժ՟Ա. 13։)
raining in torrents.
· Calfa
Զհրաբորբոք բարկութեան տեղացումն ի բաց տրոհել։ Քո խնամքդ պահէ զնա յիմ կայծականցս եւ ի կարկտէ փորձանացս տեղացմանէ։ Ամպ լրթագոյն ահագնատեսիլ կրկին տեղացմանց, մինն նետս, եւ միւսն քարինս. (Յհ. կթ.։ Լմբ. սղ.։ Նար. ՟Լ։)
place, spot, site;
occasion, opportunity;
point, lieu;
հասարակ —ք, common-place topics;
հասարակաց —ք, public places, squares;
սուրբ —ք, holy place;
the Holy Land;
— ապաւինի, refuge, shelter, retreat, cover;
առ տեղեաւս, here;
ի — or ի տեղւոջ, in the room of, instead of, in lieu or place of;
ի —ս —ս, տեղեաց տեղեաց, in different places, in some or several places;
ընդ ամենայն —ս, in all places, every where;
omnipresent;
առ տեղեաւն, there, in the very place;
just then, for that time, for a short time;
ունել զ—, to supply the place of, to substitute for, to take or fill the place of, to succeed;
ունել զառաջին —, to hold or occupy the most advantageous place, to be on the side of the wall;
զ— առնուլ, ունել, to stop, to cease to go, to rest, to take repose, to halt;
անկանել ի տեղւոջ, to be left dead on the spot;
— առնել ումեք, to give the first place to a person;
— տալ ումեք, to yield, to give up, to acquiesce, to consent, to condescend, to submit;
— տալ իմիք, to expose oneself, to give hold;
— տալ յիմեքէ or յումեքէ, to evade, to avoid, to draw back, to withdraw, to retire, to depart, to go away;
շրջէր փախստական տեղւոյ ի —, as a fugitive he wandered;
բանին իմոյ չիք — ի ձեզ, my words have no place in you;
— տուր գնա՛, get thee hence ! cf. Թատր, cf. Ժահահոտ.
· Calfa
Զգուշացուցանէին տեղի տալ եւ զերծանել ի մահուանէ։ Ոչ տեղի ետուն, եւ ոչ ի բաց գնացին։ Յոյզք մտաց եւ սուգ տրտմութեանզ տեղի տուեալ ի բաց գնացին։ Տեղի ետուն ի սմանէ։ տեղի տալ ի խորհրդակցութենէ. (Իգն.։ Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Բ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
ՏԵՂԻ ՏԱԼ՝ յիմեքէ կամ յումեքէ. ἑκχωρίζω, ἑκχωρέω, ἑπιχωρέω, παραχωρέω discedo, recedo, secedo, subduco me. Խորշել. խոյս տալ. որոշիլ. հեռանալ. ի բաց մեկնիլ՝ որպէս թողլով այլում զայն տհեղի. կրզել, քաշուիլ.
unveiled, brazen-faced, impudent;
spoiler, despoiler.
· Calfa
Ի բաց տեռազերծելով՝ մերկս միանգամայն եւ ողորմելիս թողեալ լինէր։ Տեռազերծել զվախճանեալն։ Տեռազերծել զանկելցան զգեստս. (Պիտ.։)
to unveil, to raise the veil;
to despoil, to strip, to rob, to spoil.
· Calfa
Ի բաց տեռազերծելով՝ մերկս միանգամայն եւ ողորմելիս թողեալ լինէր։ Տեռազերծել զվախճանեալն։ Տեռազերծել զանկելցան զգեստս. (Պիտ.։)
great hope or assurance.
· Calfa
Մի՛ ի խնդամտութիւնս ի բաց ընկեսցուք զերկիւղն, եւ մի՛ ի տրտմականս զքաջայուսութիւնն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)
bravely, courageously, valiantly, stoutly, resolutely.
· Calfa
Գեղեցիկ խորհրդովք՝ քաջապէս զօրութեամբ միաբան ազաղակէին։ Քաջապէս արութեանն շնորհք ի վերայ նորա բացափայլեալ. (Եղիշ. ՟Բ։ Արծր. ՟Ե. 2։)
very suitable, very decent;
very elegant, handsome, charming.
· Calfa
Պտուհանք հրաշագեղք՝ քաջավայելուչք՝ մշտաբացիկք. (Անան. եկեղ։)