to join together.
· Calfa
Ոսկերք մեր հաւատով ի նա զուգակցեալ. (Համամ առակ.։)
that speaks uselessly or unjustly;
everlasting or great talker, chatterer;
accuser.
· Calfa
Ի կորստական զրաբանիցն ի բաց կացին. (Համամ առակ.։)
cf. Զրաբան.
· Calfa
Նաեւ զրախօսն առաւել խոտան է արդարադատ աչաց նորա. (Համամ առակ.։)
calumniator, imposter;
slandering, defaming.
· Calfa
Որ են դաս անօրէն զրպարտչացն. (Համամ առակ.։)
cf. Էութիւն.
· Calfa
Ինքն է իմաստութիւն եւ զօրութիւն, անորակ անքանակ հանճար էիցս, էականութեամբ Հօր եկեալ յառաջ Երրեակն յանհասութենէ իսկական զօրութեամբն. (Համամ առակ.։)
to desire, to wish, to long for;
to guess, to divine;
ողջ լինել ձեզ —, I wish you health, I hope you will enjoy good health;
adieu! good bye!
· Calfa
Այսպիսի դառն մեծութեան ըղձացաւ յաշակերտսն թշուառականն Յուդա. (Համամ առակ.։)
cf. Ըղձամ.
· Calfa
Այսպիսի դառն մեծութեան ըղձացաւ յաշակերտսն թշուառականն Յուդա. (Համամ առակ.։)
well versed, well informed, acquainted, intelligent;
— լինել, to be in confidence, to be made acquainted with an affair, to know the case.
· Calfa
Ոստիկան նորա իրագէտ աստուած է. (Համամ առակ.։)
jurisprudence, law, right.
· Calfa
Հնչէին զիրաւագիտութիւն աւետարանին կենաց. (Համամ առակ.։)
his, her;
his own;
—ով անձամբ, personally, in person;
իբրեւ —ոյ հայէր մեծութեանն, he considered riches as belonging to himself;
— առնել, to be appropriated;
cf. Իւրացուցանեմ;
յ— վերայ or ի վերայ —, on him;
—քն, his relations, friends, dependents.
· Calfa
Կեղծաւորեն զիւրեանս. (Համամ առակ.։)
of or by himself;
spontaneously, voluntarily, of his own free will;
his, her;
— զիւր անձն անիծանէ, he curses himself;
ինքն — կործանէ զանձն չարութիւնն, malice prepares its own punishment;
— երթալ, to go personally;
զ— երթալ, to commit suicide.
· Calfa
Իւրովի երթալով. եւ կամամահ լինելով. լաւ եւս է ընթեռնուլ՝ զիւրովին երթալով։
string, packthread, twine;
line, rope;
galloon, ribbon;
snare, gin, noose;
bird-cage;
opisthotones, contraction of the tendons of the neck;
cf. Լորցք;
back-bone, or spinal marrow: 30 anciently 60 stadia or furlongs among the Egyptians;
chord, string;
լար անյարդար, a false chord;
chord.
· Calfa
Որպէս լար պարսից՝ զգաստիցն միտք լարին ի կամս քրիստոսի. (Համամ առակ.։)
well-minded, well-meant.
· Calfa
Լաւակամ համամիտ համախոհութեամբ ի սէր իւր կապակցելով Յհ. (կթ.։)
cf. Միախորհուրդ.
· Calfa
ՄԻԱԽՈՀ ՄԻԱԽՈՐՀ եւ ՄԻԱԽՈՐՀՈՒՐԴ. ὀμόνους, ὀμόφρων, συμβαίνων ejusdem mentis, sententiae;
concors. Զմի եւ զնոյն խորհուրդ ունօղ, եւ ունելով. համաշունչ. համամիտ. միակամ. միաբան.
of the same opinion or way of thinking, unanimous;
unanimously.
· Calfa
ՄԻԱԽՈՀ ՄԻԱԽՈՐՀ եւ ՄԻԱԽՈՐՀՈՒՐԴ. ὀμόνους, ὀμόφρων, συμβαίνων ejusdem mentis, sententiae;
concors. Զմի եւ զնոյն խորհուրդ ունօղ, եւ ունելով. համաշունչ. համամիտ. միակամ. միաբան.
cf. Համակամ.
· Calfa
ὀμόβουλος, ὀμόθυμος, ὀμόνοος unanimis, concors ὀμοθυμαδόν uno animo, concordi voluntate. Որոց մի է կամք. համակամ. կամակից. միախորհ. համամիտ. եւ Միով կամօք.
plain-dealing, sincerity, innocence, ingenuousness, artlessness;
fidelity, faithfulness, loyalty;
simple-mindedness, simplicity, silliness, credulity;
միամտութեամբ, cf. Միամտաբար.
· Calfa
ἁκεραιότης, ἁκεραιοσύνη, ἀπλότης , ἁφελότης sinceritas, simplicitas, integritas εὑγνωμοσύνη gratus animus ὀμόνοια concordia. Միամիտն գոլ (ըստ ամենայն նշ). պարզմտութիւն. անկեղծութիւն. ողջմտութիւն. աներկբայութիւն. եւ Մտերմութիւն. հաւատարմութիւն. համաշունչ եւ համամիտ գոլն. եւ Տխմարութիւն.
monachism, monastic life;
solitude.
· Calfa
Որ գնայ ընդ իմաստունս միանձնութեամբ օրինացն աստուծոյ. (Համամ առակ.։)
massive, solid, compact, homogeneous.
· Calfa
ὀμοιομερός similibus constans partibus. Ունօղ զմի եւ եթ տարր. եւ տարրացեալ ի մի. համամասն. նմանամասն. պարզ. միաձոյլ. միայար. միաբան. միօրինակ. անփոփոխ.
cf. Փառակից;
unanimous.
· Calfa
ՄԻԱՓԱՌ. ըստ յն. ոճոյ ὀμόδοξος ejusdem opinionis, sententiae;
unanimis. Ունօղ զնոյն վարկ չատման. համամիտ. համաշունչ. միաձայն ի հաւատս, եւ այլն.
mind, intellect, understanding;
sense, judgement, reason, intelligence;
thought, idea;
intention, design, project;
opinion;
advice, counsel;
meaning, intent;
maxim;
ըստ մտի, ըստ —ս, at one's will or pleasure;
according to one's fancy, liking, desire;
ըմբռնումն մտաց, apprehension, idea;
մարդկեղէն —ք, human reason;
հասարակաց —ք, good sense;
—ք անմտութեան, foolish thoughts;
—ք անարգութեան, reprobate sense;
—ք առակիս, the moral of the fable, or of the apologue;
ուղիղ մտօք, in good faith;
պարզ մտօք, frankly, sincerely, without artifice;
սրտի մտօք, with all one's heart;
ազնուական —ք, noble sentiment;
արդարակորով, խորախորհուրդ, վսեմ, հաստատուն or անյողդողդ, լուսաւորեալ, ընդարձակ, եռանդուն, սուր, թափանցող, արգասաւոր, հնարագիւտ —ք, upright, profound, elevated, firm, enlightened, vast, lively, sharp or piercing, penetrating, fertile, inventive wit, mind or intellect;
թեթեւ, անարգասաւոր, շփոթ, ցրուեալ, տկար —ք, frivolous or light, barren, confused, distracted, weak mind or intellect;
ունել ի մտի, to have the design or intention, to propose to oneself, to project;
ի —ս լինել, գալ, —ս ուսանել, to regain one's intellectual faculties, to be restored to one's senses, to awake;
դնել ի մտի, հաստատել ի —ս, to form a resolution, to take into one's head, to be determined, to resolve, to project, to propose, to presume, to imagine;
— դնել, to be attentive, to apply or devote oneself to, to observe, to regard, to consider with care, to think, to reflect;
ի —ս առնուլ, to understand, to comprehend, to perceive, to conceive, to know, to remark;
to study, to learn by heart;
զմտաւ or ընդ — ածել, to consider, to regard attentively, to meditate, to recollect, to imagine;
աշխատ առնել զ—ս, to fatigue the mind, to rack one's brains;
անկանել ի մտտաց, to be out of one's mind or senses, to lose one's senses, to be crazy;
անկանել or ելանել ի մտաց, to escape or slip from one's memory;
to forget;
—ս դնել, to admonish, to warn, to apprise of;
դնել ի մտի ուրուք, to suggest, to insinuate, to hint, to intimate, to entangle, to involve;
ընդ — մտանել, ըստ մտի լինել, to please, to gain one's affection or good will, to conciliate one's favour, to insinuate oneself in the good graces of, to win one's favour;
ընդ — տանել, to take offence at, to be offended, to take ill, to take a pique, to be nettled;
արկանել ի —ս, to suggest, to inspire;
տալ ի — առնուլ, to cause to understand;
փոխել զ—ս, շրջիլ ի մտաց, to think better of, to change or alter one's mind or intention;
ի չար կամ ի բարւոք —ս առնուլ, to take well or ill;
գերել զ—ս, to captivate one's understanding;
ընդ —ս անկանել ուրուք, to occur to mind, to enter the imagination or thoughts;
հանել ինչ ի մտաց ուրուք, to drive out of one's head, to persuade to the contrary;
—ս ունել, to be witty;
ասել ի մտաց, to say to oneself;
ընդ — արկանել, to think, to recollect, to conceive;
բարգաւաճել, կրթել զ—ս, to cultivate, to form the mind, to improve;
այսր անդր մաղել զ—ս, to distract the mind;
անխիղճ —ս ունել, to keep a clear conscience;
ի մտի պահել, to keep in memory;
բարձրանալ ի —ս իւր, to become proud, vain, puffed up;
— առնել, to listen to, to mind, to agree with;
ընդ —ս հարկանիլ, to occur, to come to mind or memory, to recollect;
առնել ի մտաց իւրոց, to do without intention, to do unintentionally;
առ ի —ս առնուլ, to understand allegorically;
իսկ առ ի —ս, and in mystic or allegorical sense;
բազումք ի —ս ունողաց, the generality of intelligent persons, most witty people;
ոչ ոք ի —ս ունողացն, one of good sense, no sensible person;
եդեալ էր ի մտի, he decided, he was resolved;
չառնում ինչ ի —, I understand nothing of it, I don't understand it, I am quite at a loss;
անմարթ է ի — առնուլ զայն, nothing can be known about it, it is impenetrable, it's marvelously obscure;
—ք իմ առ իս դարձան, my mind was restored;
եւ ոչ ի —ս անգամ անկեալ էր նորա, he never even dreamed of it;
խորհէի եւ ասէի ընդ —ս, I thought and said to myself;
յորմէ ի — առնուլ է, whence it follows that;
բազում անգամ եղեւ ինձ ի մտի, I was more than once tempted to, I several times intended to;
գայ ի —ս իմ, it has just come into my thoughts, mind or head;
ստէպ ի մտի իմում յեղյեղեմ զայն, I often repeated it to myself;
յաս են —ք բանիցս, this is the sense of the passage;
նա չառնու ինչ ի —, he understands nothing of it, he knows nothing about it, it is Chinese to him;
այսպէս եցոյց զչարութիւն մտաց իւրոց, thus he betrayed his malicious intention;
զմտաւ ածեմ, to think, to regard, to consider.
· Calfa
Այս է միտ բանիս՝ որ զկնի. (Համամ առակ.։)
cf. Կողոպուտ.
· Calfa
Լցցուք զտունս մեր աւարաւ ... եւ կողոպտածօք տկարացն. (Համամ առակ.։)
to become weak, lean, faint, to grow languid.
· Calfa
Այպիսին է ներգեւեալ եւ նահանջեալ զանձն. (Համամ առակ. (գրեալ էր ներգովեալ)։)
light sleep, drowsiness, sleepiness, dozing.
· Calfa
Մի՛ տար նիրհ արտեւանաց, այսինքն մաքուր բրօք լինել որպէս անմարմին ի մարմնի. (Համամ առակ.։)
composed of similar or equal parts.
· Calfa
ὀμοιομερής similibus constans partibus, partes habens similes. Համամասն. ուր իցեն մասունք համանմանք. եւ Մասունք մասնակիցք միում բոլորի. եւ Իրք նմանք ըստ բոլորին եւ ըստ մասանց.
cf. Նմանեցուցանեմ;
cf. Նմանիմ.
· Calfa
Անշահ եւ ունայն անօթոց նմանեաց. (Համամ առակ.։)
wind-pipe, trachea, throttle;
lung.
· Calfa
Շնչափողաւ, լեզուաւ, շրթամբք եւ ատամամբք յառաջաբերումն է ձայնի. (Շ. թղթ.։)
lip;
edge, orifice;
tongue, word, mouth;
lip;
վերին —, upper-lip;
ստորին —, under-lip;
նուրբ, ուռոյց, թաւ, կարմրերփեան —, small or thin, swelled or blubber, thick, rosy lips;
ունել լայնշի, շրջեալ, բոլորածիր շրթունս, to have flat, turned up, well-formed lips;
— գետոյ, river-side.
· Calfa
Շնչափողաւ, լեզուաւ, շրթամբք, եւ ատամամբք՝ յառաջաբերումն է ձայնի. (Շ. թղթ.։)
Որ շուրթն եւ բան հօր ասի՝ պատմող կամաց նորա. ասին եւ շուրթքն նորա երանելի աշակերտքն. (Համամ առակ.։)
sleek, glossy, smooth, terse, polished;
level, plane;
refined, sweet, affable, agreeable;
artful, cunning, crafty;
elegant, polite.
· Calfa
Հային ի շրթունս ողորկս եւ ի բանս սուտս. (Համամ առակ.։)
clothed in sheepskin;
s. fig. wolf in sheep's clothing.
· Calfa
Որ ոչխարազգեստ գայլք երեւեալք կեղծաւորին զբարեկամութիւնն, եւ ինքեանք գործ զթշնամեաց գործեն. (Համամ առակ.։)
gold-digger;
— տեղի or —ք, gold mine;
gold-diggings.
· Calfa
Պօղոս դադարք քրիստոսի. որ մեծացաւ ոսկեհան բանիւն յանմոլար պողոտայն աւետարանին քրիստոսի. (Համամ առակ.։)
to become gold, to be transmuted into gold.
· Calfa
Անդաստանք՝ ոսկիացեալքն հաւատով առաքեալք եւ մարգարէքն. (Համամ առակ.։)
bone-crusher;
bone-breaking;
broken-boned.
· Calfa
Յետ այնչափ ոսկրաբեկ եւ անդամամաշ կախաղանաց. (Ոսկ. լուս.։)
cf. Ոսոխիմ.
· Calfa
Ծիծաղեցայց զկորստեամս ձերով, եւ ոտնահար եղէց՝ ոսոխելով ի հոգի աստուծոյ. (Համամ առակ.։)
to be at law with, to accuse;
to rival, to strive, to compete;
զմիմեամբ —, to surpass each other.
· Calfa
Ծիծաղեցայց զկորստեամս ձերով, եւ ոտնահար եղէց՝ ոսոխելով ի հոգի աստուծոյ. (Համամ առակ.։)
distinct, separate;
different, other;
separately, apart;
— —, separately;
distinctly.
· Calfa
Զբանական բնութիւնս մեր որիշ որդիս գոլ աստուծոյ ճշմարտեն։ Ճանապարհք ամբարշտաց որիշք են աստի։ Սիրտք ամպարշտացն որիշք են ի լուսոյ, եւ դաշնակից խաւարի. (Համամ առակ.։)
Աբիսողոմ որիշ ի կամացն աստուծոյ, եւ անհնազանդ ընդդէմ հայրենի փառացն. (Համամ առակ.։)
diminutive, decreasing;
— պատկեր, negative picture.
· Calfa
Եւ որ եւ՛ս է նուազական առակեալ սարդն, եւ ոստայն նորա դիւրեղծ. (Համամ առակ.։)
south wind, bleak wind, sirocco.
· Calfa
Նօտոսք, որ ի միջօրեայէ (շնչեն)։ Ի նօտոսացն՝ այն որ յաներեւան բոլորէն (բեւեռէն) լինի բերեալ, համամարտ է ապարքտիոյ (հակարջայնոյ). եւ նօտոս անուանեալ. եւ լիւանօտոս լինի կոչեցեալ, որ ելանէ ի մէջ լիփսի եւ նօտոսի. (Արիստ. աշխ.։ (Գրի Նաւտաւս, կամ Նաւտոս)։)
cf. Շահավաճառութիւն;
trader, merchant;
— լինել, to trade, to traffic, to deal.
· Calfa
Սաստիւ զշահավաճառսն արտաքս հանէր. (Համամ առակ.։)
from some place;
— —, from several places, in all directions;
ամենայն —, on all sides;
from all quarters;
այլ —, այլուստ —, from another side, elsewhere, in or from another part;
բազում —, յոլով —, from many places;
often, in many ways;
ոչ —, ոչ — այլ —, from no other place, from no other part;
երկիւղ եւ ոչ —, no fear;
ոչ — է իշխանութիւն, եթէ ոչ յաստուծոյ, there is no power but from God;
ոչ գոյր — նմա պատերազմ, no war was undertaken in his time.
· Calfa
Զո՛ւստն ոչ ոք գիտէ, ուստի՞ գայ, կամ յո՛ երթայ. (Համամ առակ.։)
furnished with sharp teeth, claws.
· Calfa
Որոյ ժանիքն են չար. դժնդակ ատամամբք կրծօղ եւ պատառօղ չարաչար.
evil-tongued, slanderous.
· Calfa
Աքիտոփէլ մտախաբ չարալեզուն, նիւթողն խաւարի. (Համամ առակ.։)
resentful, revengeful, rancorous, spiteful;
— լինել, to bear or owe a grudge, to foment rancour or hate.
· Calfa
Չարայուշքն յանդիմանին ի պատժին. (Համամ առակ.։)
inclined to evil, perverse, evil-minded, malevolent, malignant, wicked, mischievous.
· Calfa
Յաւել տէր ասէ զչարիս ի վերայ չարասիրաց. (Համամ առակ.։)
celestial, divine, superhuman, supernatural;
excellent, extraordinary, matchless, rare, singular;
phoenix.
· Calfa
Որ պահեցին զբանս խրատուն քրիստոսի, ստացան զչնաշխարհիկ զօրութիւն, եւ զխոր զիմաստութիւնն քրիստոսի ի միտ առին. (Համամ առակ.։)
to contain, to enclose, to conserve;
to continue, to last.
· Calfa
Տզրուկք ի ծովափնեայս զեռան, եւ ի տղմի շարունակին. (Համամ առակ.։)