Definitions containing the research էութիւն : 279 results

Յանդիմանակաց, աց

adj. s.

present, assisting, in the presence of;
assistant.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ բանիւք է, խաբէութիւն է, եթէ զգործն յանդիմանակաց իւր ոչ ունի. (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Յորդորեմ, եցի

va.

to exhort, to persuade, to excite, to incite, to induce, to stimulate, to spur or urge on;
to encourage, to animate, to inflame, to comfort;
to multiply, to augment, to increase.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէր զքրիստոնէութիւնն, որ օր քան զօր յորդորեալ տարածանէր. (Եղիշ. ՟Բ։)


Յուդայութիւն, ութեան

s.

Judaism.

· Calfa

NBHL (2)

Յուդայութիւն ի Յուդայէ, որ է հրէութիւն. եւ ի վախճանի հրէութեան՝ Քրիստոնէութեան անուն ի Քրիստոսէ. (Եզնիկ.։)

ἱουδαϊσμός judaismus. Վիճակ եւ օրէնք՝ կրօնք եւ սովորութիւն յուդայեանց, այսինքն հրէից. հրէութիւն. եահուտիլիք.


Յօրինեմ, եցի

va.

to fashion, to adapt, to fit to, to adjust;
to arrange, to dispose, to organize;
to get ready, to prepare, to provide with, to furnish, to order;
to form, to trim, to adorn, to embellish;
to compose, to write;
to make, to construct, to build;
— պարս, to dance;
— երգս, նուագս, to sing, to modulate, to tune;
թատրոնական քերթուածս —, to write a dramatic composition.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յոչնչէ զամենայն յէութիւն յօրինեցեր։ Յօրինեսցեն անձանց պսակս. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Ի։)


Նախանձաբեկ

adj.

dying with envy, full of envy, envious, jealous;
— առնել, to move to envy, to provoke to jealousy, cf. Նախանձեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում են գունդք նախանձասբեկաց եւ չարախօսացն։ Նախանձ նախանձաբեկացն յոչէութիւն դառնայ. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Յառաջ

cf. Յառաջս.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջ ածէ զամենայն էութիւնս. այսինքն գոյաւորէ. (Դիոն. ածայ.։)


Յառաջագուշակ

cf. Նախագուշակ.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագուշակ տեսողութիւն, մարգարէութիւն. (Ագաթ.։ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ի՟Գ.։)


Յառաջաձայնութիւն, ութեան

s.

prediction, prophecy.

· Calfa

NBHL (1)

προφώνησις praedictio. Կանխաձայնութիւն. մարգարէութիւն. կանխաւ բարբառելն.


Յառաջգիտութիւն, ութեան

s.

prescience.

· Calfa

NBHL (1)

πρόγνωσις praenotio, praescientia եւ προφητεία, πρόρρησις prophetia, praedictio. որ եւ ՅԱՌԱՋԱԳԻՏՈՒԹԻՒՆ. ՆԱԽԱԳԻՏՈՒԹԻՒՆ. Կանուխ գիտութիւն. նախատեսութիւն, նախախնամութիւն Աստուծոյ. եւ Կանխաձայնութիւն. մարգարէութիւն. եւ Կանխագոյն տեղեկութիւն.


Յառաջընծայ

adj. s. fig.

offered beforehand;
first fruits;
the first proselyte.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանե՞ս զելսն յառաջընծայս։ Որում յառաջընծայ իսկ եղեալ յերգ սաղմոսարանին մարգարէն։ Որպէս ասէն իսկ յառաջընծայ մարգարէութիւնն. (Ագաթ.։)


Յարձակեմ, եցի

va.

cf. Արձակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս յետ սոցա էութիւնքն՝ առ փափագելին սոքա յարձակեցուցանեն։ Մեր առ նա յարձակելոյ եւ յարձակեցուցանելոյ։ Յարձակեցուցանել զտրուպսն յառաջ կոյս, իսկ նոցա եւ յառաջ երթալ։ Որպէս գոյութեամբ բարի՝ յամենայն էսս յարձակեցուցանէ զբարերարութիւնսն. (Դիոն.։)


Յարձակեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Արձակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս յետ սոցա էութիւնքն՝ առ փափագելին սոքա յարձակեցուցանեն։ Մեր առ նա յարձակելոյ եւ յարձակեցուցանելոյ։ Յարձակեցուցանել զտրուպսն յառաջ կոյս, իսկ նոցա եւ յառաջ երթալ։ Որպէս գոյութեամբ բարի՝ յամենայն էսս յարձակեցուցանէ զբարերարութիւնսն. (Դիոն.։)


Յեղանակաբար

cf. Յեղանակագոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Յեղանակաբար զգնացս ղոշոտութեան եւ զանլուր խաբէութիւնս դիւական պատրանաց ի գինի առակէ. (Համամ առակ.։)


Յեղանակագոյն

adv.

figuratively, allegorically, symbolically, mystically, mysteriously.

· Calfa

NBHL (1)

Յեղանակաբար զգնացս ղոշոտութեան եւ զանլուր խաբէութիւնս դիւական պատրանաց ի գինի առակէ. (Համամ առակ.։)


Մեկուսութիւն, ութեան

s.

separation;
retirement.

· Calfa

NBHL (1)

Մեկուսութիւն եւ ոչ մի է հօր եւ որդւոյ։ Մեկուսութիւնս եւ որոշմունս յաստուածայինն էութիւն ի ներքս բերել անուսումնաբար. (Աթ. ՟Գ։ Կիւրղ. գանձ.։)


Մերթ

adv.

sometimes, now and then, from time to time;
cf. Երբեմն.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ բանայ, մերթ խնու զմարգարէութիւնն. Մերթ հաւատային, եւ մերթ չհաւատային. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ.։)


Մերկ, ոյ, ոց, ի, աց

adj. fig. prep. adv.

naked, bare;
unadorned, plain, simple, evident;
impudent, brazen-faced;
without;
evidently, obviously, palpably;
— ընդ — մարտընչել, to wrestle naked.

· Calfa

NBHL (1)

Մարգարէքն օրինակս եւ նմանութիւնս տեսանէին (հրեշտակաց), եւ ոչ գործս մերկս եւ էութիւնս տեսանէին. (Մաքս. ի դիոն.։)


Մերկանդամ

fig. bot.

adj. adv. quite naked;
unarmed;
nakedly, openly, ingenuously;
— պտուղք, drupa.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկանդամ ոչ յայտնեաց, այլ իբրեւ ընդ վարագուրաւ թաքոյց (զմարգարէութիւնն). (Գէ. ես.։)


Մշտնջենաւորական, ի, աց

adj.

perpetual, continual, eternal, everlasting, endless;
— շարժումն, perpetual motion.

· Calfa

NBHL (1)

Մի էութիւն մշտնջենաւորական է, եւ պատճառ ամենեցուն լինելոյ. (Եզնիկ.։)


Մոգութիւն, ութեան

s.

profession of a sorcerer;
magic art, demonology, witchcraft, charm.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդաճէր զմոգութիւն եւ զքաղդէութիւն։ Գրեալ զօրէնս մոգութեան գահ եւ պատիւ չտայք. (Եղիշ. ՟Բ։ Փարպ.։)


Մոլորութիւն, ութեան

s.

wandering, straying, aberration;
error, heresy;
seduction, perversion, subornation, corruption;
fury, mania, folly, frenzy, madness;
— մտաց, mental aberration;
ծայրայեղ —, sad extremity, excess;
բազում դպրութիունք զքեզ ի — դարձուցանեն, much learning doth make thee mad.

· Calfa

NBHL (1)

πλάνη, πλάνησις error, erratio, seductio, vagatio. Մոլորիլն. խոտորումն. թիւրութիւն. մոլար ընթացք կամ վարդապետութիւն, խաբէութիւն. պատրանք. եւ Թափառումն. ելք արտաքոյ ուղւոյ՝ իրօք կամ նմանութեամբ.


Հայրազեղծ

cf. Հայրախեղդ.

· Calfa

NBHL (1)

Բամբասել զիս, եւ հայրազեղծ կոչել (վասն դառնալոյ ի քրիստոնէութիւն). (Դիոն. թղթ.։)


Հայրապետութիւն, ութեան

s.

patriarchate, pontificate.

· Calfa

NBHL (1)

Որ առաջի երթային, հայրապետութիւնք, մարգարէութիւն ... Իսկ զկնի՝ երանելի առաքեալքն. (Մեկն. ղկ.։)


Ծաղկեմ, եցի

vn. fig. med.

to blossom, to bloom, to flower, to put forth flowers, to be in flower;
to flourish, to prospere, to thrive;
to be pitted with small-pox;
— ալեաց, to become grizzled, to grow grey;
ծաղկեն տակաւ հերք նորա, my hair begins to grow grey.

· Calfa

NBHL (1)

Քրիստոնէութիւնն ծաղկեաց. (Ճ. ՟Ա.։)


Ծայր, ից

s. fig.

end, extremity;
border edge;
summit, head, top, point;
the utmost pitch, the highest degree;
over-measure, excess;
— ի —, from beginning to end, from one extremity to the other;
to the full;
punctually;
քաղել զսաղմոսն — ի —, to recite the whole psalter;
ի ծայրն հասանել, to reach or attain the maximum;
—իւք աչաց, glancing slily at;
—իւք ականջաց լսել, to listen furtiyely, to eavesdrop;
cf. Ծագ.

· Calfa

NBHL (1)

Լսացելոյն չէ ինչ պիտոյ, բայց միայն ծայրիցն. Ծայր (մատին) նշանակէ զչնչին իրս բնութեան եւ խորհրդոյ։ Ի ծայրն հասեր իմաստիցն։ Փառաւորեալ կոչէ զէութիւն աստուածութեանն, որ ծայրն է ամենայն փառանց եւ վայելչութեան. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Ծեքեմ, եցի

va.

to overstrain, to distort the sense of a passage, phrase or word, to parody.

· Calfa

NBHL (1)

Որք յայլ դէմ ծեքելն կամին զհոգենուագ մարգարէութիւնն ի քրիստոս։ Մի՛ զասացեալսդ ծեքիցես. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. հռ.։)


Ծիածան, ի, աւ

s.

rain-bow, iris;
halo.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ի յօդդ բազում լինին փայլմունք յարեգականէ եւ կամ ի լուսոյ, զոր ծիածանդ կոչեմք. որոյ էութիւն ոչ գոյ։ Ծիածան ասի բակն, որ զարեգակամբ։ կամ ամպ զլուսնիւ պարագայի. (Հին բռ.։)


Լկտէբանութիւն, ութեան

s.

obscene, filthy, licentious language.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գործ հայիք՝ տալ ըստ վաստակոց զհատուցումն, եւ ոչ ի լկտէբանութեան Խաբէութիւն. (Փարպ.։)


Խոշտանգանք, նաց

s.

torture, torment, punishment, rack, pain.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ զոք խոշտանգանօք ածել ի քրիստոնէութիւն, այլ հոգեւոր վարդապետութեամբ եւ սիրովն քրիստոսի. (Վրք. սեղբ.։)


Հակառակ, աց

adj. adv. fig.

contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
prep. adv. against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ո՛չ էութիւն հակառակ նմա. (Եզնիկ.։)


Համաբնութիւն, ութեան

s.

homogeneousness, connaturality, consubstantiality.

· Calfa

NBHL (1)

Համաբնութեամբ ընդ հօր դաւանեմք զէութիւնն միածնին։ Տկարանայ բանն մեր զհամաբնութիւն հոգւոյն յայտնել. (Լմբ. հանգ. եւ Լմբ. իմ.։)


Համագոյ, ից

cf. Համագոյակից.

· Calfa

NBHL (1)

ὀμοούσιος consubstantialis, ejusdem essentiae Ունօղ զմի եւ զնոյն գոյացութիւն եւ զգոյութիւն. էակից. իսկակից. համաբուն. համաբնութիւն. համէութիւն. միասնական. համագոյակից. եւ համագոյական.


Կրունկն, կրնկան

cf. Կրուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Զաշխարհ արար, զհեռ եւ զանկարգ եւ զանդաս եւ զկրուն էութիւն (նիւթոյ) հաշտ եւ համբոյր՝ քաւիչն բարեգործեալ. (Փիլ. լին.։)


Կրօն, Կրօնք, նից

s.

religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ մովսէսի ասացեալ էր զայս կամ այլոյ մարգարէի, ի դէպ էր ի խնդիր եւ ի կրօնս առնուլ ... եւ զկարծիսն չէ պարտ ի կրօնս առնուլ։ Թէ մարգարէութիւն էր, ի դէպ էր զասացեալս ի կրօնս առնուլ. իսկ եթէ պատմութեամբ ասացաւ, եւ այլն. (Կիւրղ. թագ.։)


Կրօնաւոր, աց

s.

friar, monk, cenobite;
— նորընծայ, novice;
— ուխտեալ, professed monk;
— լինել, to enter a convent, to take the cowl, to turn monk.

· Calfa

NBHL (1)

Կրօնաւոր աստ զճշմարիտ քրիստոնէութիւնն դնէ։


Կցորդակից

cf. Կցորդ.

· Calfa

NBHL (1)

Յայլ իմն էութիւն յեղաշրջեն կցորդակից տարերաւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Կցուածոյ

adj.

adventitious, additional.

· Calfa


Հագագ, աց

s.

breath, respiration;
throat, gullet, larynx;
aspiration;
pronunciation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թառանչ սրտին՝ հագագին դուռն հրդեհեալ։ Զհաչման հագագին, զէութիւն շնչոյն։ Կենդանութեան հագագաւ ազդէ։ Շնչման հագագին. եւ այլն. (Նար.։)


Կեղծաւորական, ի, աց

adj.

hypocritical, dissembling, fallacious, feigned, simulated.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛կ ի քեզ, եւ զկեղծաւորական զխաբէութիւն մտաց եւ պաճուճանաց ընկեա՛ ի քէն. (Մանդ. ՟Դ։)


Կեղծիք, ծեաց

s. adv.

dissimulation, feint, sham, fiction, counterfeit, forgery, fable, idle fancy, crotchet, fantasy, chimera;
կեղծեօք, fictitiously.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԵՂԾԻՔ որ եւ ԿԵՂԾՔ, ծիւք. ὐπόκρισις simulatio προσωπεῖον larva, res simulata. Կեղծաւորութիւն. արտաքին ցոյցք. ձեւ. երեւոյթ. պատրուակ. եւ Պատրանք. խաբէութիւն. նենգ


Կենսացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կենդանացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

կենսացուցանել ի մեռելութենէ մեղաց։ (Գետն) զանազան որակս ծառոց եւ բուսոց ոռոգեալ՝ յէութիւն իւրեանց կենսացուցեալ՝ կանաչացուցանէ. (Լմբ. հանգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Կենցաղասէր

adj.

mundane, worldly-minded, fond of life, of this world.

· Calfa

NBHL (1)

Մերժեն զսնոտի կենցաղասէր խաբէութիւն պատրանաց. (Տօնակ.։)


Պատրանք, նաց

s.

deceit, cheat, fraud, imposition, seduction, trick, imposture;
mistake, error;
illusion, deception;
աստղ —նաց, erratic star, planet;
ի —նս արկանել, —նս մատուցանել, to deceive, to cheat, to seduce, to induce or lead into error;
cf. Ըմբռնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπάτη deceptio, fraus μεθοδεία circumventio, insidiae, dolus. Պատրել, եւ իլն, պատրիք. խաբէութիւն. նենգ. դաւ. ալ.


Պատրողութիւն, ութեան

s.

deceit, cheat, imposition, fraud, trick.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրանք. խաբէութիւն.


Պարաբառնամ, բարձի

vn.

to raise around;
to sustain, to support, to take away, to suppress.

· Calfa

NBHL (1)

Պարաբառնան՝ ի նմանէ զհայրականն էութիւն եւ զանուն. (Լմբ. հանգ.։)


Պարագրեմ, եցի

va.

to circumscribe, to confine, to limit;
to comprehend, to contain;
to describe;
to trace or draw the first strokes, to sketch the outline of;
to rough-draw.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբազան աստուածաբանքն զգերագոյ եւ անկերպ էութիւն յոլովակի ամենայն ուրեք հրեղէն պարագրեն. (Դիոն. երկն.։)


Կանխաձայնութիւն, ութեան

s.

prediction.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխաւ ձայնելն. կանխասացութիւն. մարգարէութիւն.


Կանխաճառ

adj.

foretold, predicted.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխաճառ բանք մարգարէից, կամ մարգարէութիւնք. (Լմբ. առակ.։)


Կանխասաց, ից

adj.

predicting, foretelling;
foretold, foreboded;
— բանք, predictions;
— լինել, to foretell, to predict, to prognosticate;
to forewarn.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ աստ ոչ միայն մարգարէութիւնքն, այլ եւ կատարումն կանխասացից. (Ոսկ. ես.։)

Կանխասաց բան, բարբառ, տառ, գիր, իրք, մարգարէութիւն. (Նար.։ Սկեւռ.։ Ագաթ.։ Մագ.։ Շար.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։ Շ. մտթ.։)


Կանխասացիկ

adj.

prophetic.

· Calfa

NBHL (1)

Չես ինչ օգտելոց ի կանխասացիկդ բանէ։ Հակառակէին չհաւատալ կանխասացիկ պատգամացն։ ընդ սքանչելիսն խառն են եւ կանխասացիկքն (մարգարէութիւնք). (Ոսկ. ես.։)