cf. Մերձաւորեցուցանեմ.
· Calfa
Մերձաւորեա՛ դու քեզ զմերձաւորութիւն իմ։ Տայր ցընկեր իւր, որ մերձաւորելոց էր զմերձաւորութիւն նորա։ Եթէ մերձաւորեցուսցէ զքեզ մերձաւորիչն քո, բարի է. ապա թէ ոչ կամիցի մերձաւորեցուցանել զքեզ, ես մերձաւորեցուցից զքեզ։ Ոչ կարեմ մերձաւորեցուցանել ես ինձ. (Հռութ. ՟Դ. 6. 7։)
Մերձաւորեցուսցեն որդիքն իսրայէլի զիւրաքանչիւր հայրենի ժառանգութիւն իւր. (Թուոց. ՟Լ՟Զ. 8։)
to approach, to draw or bring near;
to hold, take, possess, inherit or appropriate any thing in right of relationship.
· Calfa
Մերձաւորեա՛ դու քեզ զմերձաւորութիւն իմ։ Տայր ցընկեր իւր, որ մերձաւորելոց էր զմերձաւորութիւն նորա։ Եթէ մերձաւորեցուսցէ զքեզ մերձաւորիչն քո, բարի է. ապա թէ ոչ կամիցի մերձաւորեցուցանել զքեզ, ես մերձաւորեցուցից զքեզ։ Ոչ կարեմ մերձաւորեցուցանել ես ինձ. (Հռութ. ՟Դ. 6. 7։)
Մերձաւորեցուսցեն որդիքն իսրայէլի զիւրաքանչիւր հայրենի ժառանգութիւն իւր. (Թուոց. ՟Լ՟Զ. 8։)
to approach, to go or come near, or towards, to go closer to;
to be allied, related by marriage, to intermarry with, to marry into.
· Calfa
Զի էր աշակերտ քրիստոսի, որ մերձաւորեալ էր գառինն աստուծոյ, ո՛ւր եւ երթայր. (Եւս. պտմ. ՟Է. 1։)
proximity, neighbourhood, contiguity;
approximation;
familiarity;
affinity, alliance by marriage;
relationship, kindred;
copulation.
· Calfa
Եհարց, եթէ յետ քանի՞ աւուր կնոջ առ այր մերձաւորութեան՝ արժա՛ն է մտանել ի տէրունիսն. (Պիտ.։)
to approach, to accost, to draw near;
to touch;
to keep company with, to join, to be united;
to know, to have carnal connection with.
· Calfa
Մերձեցաւ աբրամ մտանել յեգիպտոս։ Մինչեւ մերձենալ առ եղբայրն իւր։ Մինչեւ ի մահ մերձեցաւ։ Մերձեսցի ի լեառնն։ Մատամբ միով ի բեռինսն ոչ մերձենայք։ Ոչ կարէին մերձենալ առ նա յամբոխէ անտի։ Մերձեցարո՛ւք առ աստուած, եւ մերձեսցի առ ձեզ։ Մերձենալ ի սեղանն, կամ ի սրբութիւնս. կամ ի դրօշակ հանդերձի, ի հանդերձս, յաչս. եւ այլն։
cf. Մեքենայեմ.
· Calfa
Նամակս այրն հանճարեղ եւ ճարատարբան յերկոցունց կողմանց մեքենաւորեաց. (Նար. խչ.։)
membrane, pellicle;
secundine, after-birth;
cf. Մզումն.
· Calfa
Յովհաննէս մկրտիչ չեւ ելեալ ի սաղմաբոյն մզանացն՝ խաղայր ցնծայր ընդդէմ կուսորդւոյն։ Արուեստ կոչեմ զոստայնանկութիւնն, մինչ զի զհանդերձս (եւ) վերարկուս առնիցէ, եւ ոչ մզանց եւ սարդի ոստայնից նման. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 24։)
mist, fog, haze;
թանձր —, dense fog, thick mist.
· Calfa
γνόφος caligo ὀμίχλη nebula. պ. միյզ, միւծ. սանս. մէկհա. դաղմ. մղլա. Մառախուղ. բալ. ամպ վայրիջեալ. մռայլ. մութ. շամանդաղ. մշուշ.
one, only, sole;
alone;
only, solely;
— մի, each, every one, each one.
· Calfa
Կիսոց չըկայր ոք՝ որ լային, այլ մէնըս մէնըս թաղէին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
Մէն մի բռնաքար առ այր՝ հրամայէին, զի բերցեն ընկերեսցեն՝ շեղջ կուտել. (Բուզ. ՟Գ. 7։)
cf. Միջերկրեայ.
· Calfa
μεσόγαιος mediterraneus. Եղեալն ի միջին վայրս երկրի կամ ցամաքի.
ՄԷՋԵՐԿՐԱՅՔ րայց. գ. μεσογεοτικίς mediterranei μετογειότης mediterraneae regiones. գրի եւ ՄԷՋԵՐԿՐԵԱՅՔ. որ եւ ՄԻՋԵՐԿՐԱՅՔ, րայք. Բնակիչք միջին վայրաց երկրի՝ հեռի ի ծովէ. սահմանք ցամաքի. ցամաքակողմն.
index of scales;
weight, heaviness;
moment, instant;
oscillation;
inclination, propensity;
inclined or prone to, bent on;
— առ —, — ի —, oscillating, balancing;
undulating, floating;
— ի — խոնարհել, to float, to undulate, to wave;
— լինել, to be inclined, prone, to bend, to tend towards.
· Calfa
ῤοπή libramentum, momentum, punctum. (յորմէ Միտեալ) Միջին կէտ կշռոց, որ դոյզն իրօք միտէ՝ այսինքն հակի ի մի կողմն. չափ. կշիռ. եւ Միտումն ինչ դուզնաքեայ. ... (յն. րօբի՛. որ եւ րոպէ. վայրկեան. դոյզն շարժումն)
dark, dark coloured.
· Calfa
Գետ մթագոյն եւ հրեղէն հոսի ի վերուստ ի վայր. (Ոսկ. ի նեռն.։)
darkening, darkness.
· Calfa
Վանքս գեղ արարեալ կայր ի խաւարի ... ի զազիր մթազգածութենէն հասուցանել նախկին փառաւորութեանն. (Յիշատ.։)
to darken, to grow dark, to become dusk;
to dim, to obscure;
to tarnish;
— օդոյ, to begin to lower;
— աստեղաց, to be eclipsed;
— մտաց, to grow dim.
· Calfa
Մթանայր լուսարանք երեսացն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)
obscure, gloomy, dark;
obscure, abstruse, occult, of difficult interpretation;
— կեանք, life of obscurity;
— վարս վարել, to live obscurely, to lead an austere life.
· Calfa
Էր անդ ղեղբայր մի խստակրօն, որ մթին վարս վարէր. (Բուզ. ՟Ե. 28։)
no, not, none;
մի՛ ասեր ինչ, say nothing about it;
մի՛ արդեօք, is it not ?
մի՛ արդեօք դու իցես եգիպտացին, art not thou that Egyptian ? is it not you ?
մի՛ գուցէ, lest, for fear that;
that it may not;
մի՛ երբեք, մի՛ բնա, never, not at all;
մի՛ եւ մի՛ or մի՛ եւ մի՛ իւիք, beware ! not at all, by no means, never;
մի՛ եւս, never, not again, no more;
մի՛ եւս առներ, take care not to do so again;
մի՛ իւիք, by no means;
մի՛ եղիցի, մի՛ լիցի, may it never be ! God forbid ! never;
մի՛ ոք, nobody;
մի՛ perhaps ?
կերիցէ մի՛, neither should he eat;
մի՛, մի՛ վշտացուցանէք զիս, no, no, do not afflict me.
· Calfa
Կրկին տանջանք առնին մեղաւորաց. մի՝ զի միշտ այրին եւ խորովին, եւ միւս եւս՝ զի յայնպիսի փառաց վրիպեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22։)
Տալ արքային ասորեստանեայց յիսուկ սիկղ արծաթոյ առ այր մի. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 20։)
Նաեւ ըստմիոջէքդ ամենայն մինչեւ ի բուն ծայր երգոյս ոչինչ անյար. (Անյաղթ բարձր.։)
Մի՛ երբէք վայրենի ձիթենի իցէ, եւ կարծիցես՝ թէ ընտանի իցէ. մի՛ երբէք գայլ իցէ, եւ կարծիցես մարդ. (Ոսկ. ղկ.։)
to agree, to cause to agree, to conciliate, to reconcile, to reunite, to match;
to compose, to unite, to join;
ի մի —, to reunite;
cf. Միաբանիմ.
· Calfa
Կամ իբր ռմկ. ոճով. Միաբան եւ եղբայր գրիլ վանաց՝ տալով ինչ հոգեբաժին.
unanimity, agreement, concord, union, harmony, consent, good understanding;
conciliation, union;
harmony, consonance, concordance, homophony, symphony, concert;
conformity, fitness, suitableness;
commonalty, community, communion;
company, society, club, corporation, congregation;
copulation;
— թագաւորաց, alliance, confederation, league;
— ի չարիս, cabal, plot, conspiracy;
միաբանութեամբ, unanimously, with one accord;
միաբանութեամբ կեալ, to live on good terms;
քակտել զ—ս, to sow division in.
· Calfa
Անցեալ կայր ժողովուրդն սրբեալ ի միաբանութեանց առ կանայս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
monochromatic;
of the same colour, uniform.
· Calfa
Խաշն համակ եւ միագոյն (կամ միագունի)։ Մայրն հասարակ միագոյնն, որ ծնաւ զնկարէն գառինսն. (Եփր. աւետար.։)
Միանգամայն իսկ զճշմարտապէս եւ զմիագոյն եւ զմիակշիռն ասէ, թէ ես ի հայր, եւ հայր յիս. (Ագաթ.։)
cf. Համագումար.
· Calfa
Ի մի վայր միաժողով են։ Միաժողով եղեն ամենայն ազգք եւ ազինք յոյժ. (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 27. 38։)
Ոչ իբրեւ ի գերութենէ ցիր եւ ցան վայրավատինք. այլ յարդարեալք միաժողով. (Ոսկ. ես. յորմէ եւ Գէ. ես.։)
Only Begotten;
— որդի, only son.
· Calfa
Ընդ որդւոյն միածնի զմայրն ամենօրհնեալ մարիամ. եւ այլն։ (Շար.։)
cf. Համակամութիւն.
· Calfa
Միաբան եղբայրութեանս սէր եւ միակամութիւն. (Վանակ. յուրախացիրն.։)
only, sole, singular.
· Calfa
Մի հայր միայնոյ որդւոյ՝ միական հոգւովն պատուեալ։ Միական միածին որդին աստուծոյ։ Որդիդ միական։ Քեզ տէր յիսուս՝ հօր միական. (Նար. ՟Հ՟Ե։ Տօնակ.։ Գանձ.։ Տաղ.։)
uniform;
monotonous.
· Calfa
Այն իսկ որ կայր, միակերպ էր, հող էր միայն. բայց այնք՝ որ ի նմանէ եղեն, զանազանք եւ ազգի ազգի են. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 24։)
married only once;
monogamist.
· Calfa
Կիկղոփ այր էր անճոռնի եւ յաղթ, եւ միակն (կամ մի ակն) էր ի ճակատն. (Պիտառ.։)
որպէս ռմկ. միակնիկ, կամ միակին. միոյ կնոջ այր լեալ. միանգամ եւեթ ամուսնացեալ. μονόγαμος unico matrimonio contentus.
equal, of the same weight, equipollent.
· Calfa
Միանգամայն իսկ զճշմարտապէս եւ զմիագոյն եւ զմիակշիռն ասէ, թէ ես ի հայր, եւ հայր յիս. (Ագաթ.։)
paralytic, palsied, crippled;
one-sided;
from one part only.
· Calfa
Ցիր եւ ցան եհան զվիճակս նոցա (ղեւեայ եւ շմաւոնի), եւ ոչ ըստ այլոցն միակողմանի. յն. միացեալ, որպէս ի միում վայրի. (ռմկ. միակտուր։)
even, flat, smooth, equal, levelled.
· Calfa
Մի է սրբասացութիւն եւ փառաբանութիւն երից անձնաւորութեանց՝ ըստ միահեծան եւ միահարթ բնութեանն եւ զօրութեանն եւ իշխանութեանն։ Միահեծան եւ միահարթ ունէր զբնութիւնն եւ զիշխանութիւն առ հայր. (Նանայ.։)
monarchical, absolute, despotic;
— իշխան, absolute master, monarch;
— իշխանութիւն, absolute power, monarchy;
— ունել, to reign absolutely;
— առնել, to make universal.
· Calfa
μονάρχης, μόναρχος monarcha, qui solus imperat եւ μοναρχικός monarchicus. Ունօղ զմի հեծան՝ այսինքն զգաւազան իշխանութեան ի վերայ բազում վայրաց կամ ազգաց. բացարձակ եւ ընդարձակ տէրութեամբ. ինքնակալ. միապե եւ Միապետական.
all together, in crowds, in troops.
· Calfa
Միահոյլ ի մի վայր ժողովել։ Միահոյլ ի չու անկեալ։ Ի միասին միահոյլ խաղան ելանեն յիւրաքանչիւր կայանից. (Վեցօր. ՟Դ. ՟Ը։)
cf. Ձայնակցութիւն.
· Calfa
Ի ձեռն այսորիկ ցուցանէր առ հայր զմիաձայնութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 22։)
united, joined, attached, chained together;
continuous, continual;
immediate;
at a single stroke, at one bout, in a moment, immediately, at the same time;
— տողել, to join together, to link, to chain.
· Calfa
Գրեցի առ բանին սպասաւորսդ, եւ միայար եղբայրութիւնսդ. (Կիր. պտմ.։)
only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.
· Calfa
Ոչ է բարւոք մարդոյդ՝ միայն լինել։ Մնաց յակոբ միայն։ Չեմ միայն, զի հայր ընդ իս է։ Դու միայն օգնեա՛ ինձ միայնումս։ Նմա միայնոյ։ Միայն տեառն։ Քեզ միայն. (յն. միայնոյ տեառն. քեզ միայնոյ։) Նոցա միայն տուաւ երկիր։ Ի վերայ գզաթու միայնոյ (կամ միայն). եւ այլն։
cf. Մենանամ.
· Calfa
Ոչ զայրին, եւ ոչ զհանգուցելոյ առնն միայնացեալ։ Միայնարան, յորում միայնանալով նոքա՝ զպարկեշտ եւ զնազելի վարուց զխորհուրդսն կատարեն. (Փիլ. քհ. ՟Թ. եւ Փիլ. տեսական.։)
cf. Միայնարան.
· Calfa
Արտաքոյ քաղաքի բերեալ՝ ի միայնանոց վայրի առնեն իւր դեգերանս. (Փիլ. իմաստն.։)
solitude, hermitage, monastery.
· Calfa
Տարաւ ի պատիւ մայրութեան իւրոյ զսուրբ կոյսն մարիամ՝ լինել նմա սենեակ եւ միայնարան. (Վրդն. երգ.։)
only, indivisible;
monastic.
· Calfa
Ամենայնիւ պսակեսցի (գր. լուս) առաքելականաւ, հայրապետականաւ եւ միայնաւորականաւ. (Կիր. պտմ.։)
cf. Միայնուկ.
· Calfa
Յարուցեալ երթայր առ նոսա միայնիկ մնջիկ։ Զատեալ եւ որոշեալ ի բացեայ նստի միայնիկ. (Եղիշ. ՟Ը։)
alone, all alone, quite alone, by oneself.
· Calfa
Յարուցեալ երթայր առ նոսա միայնիկ մնջիկ։ Զատեալ եւ որոշեալ ի բացեայ նստի միայնիկ. (Եղիշ. ՟Ը։)
at once, only once, at one blow;
որ —, whatever, whoever, whosoever;
որպէս —ն եւ միւսանգամն, as usual, as at other times;
հարից զսա գեղարդեամբս եւ ոչ կրկնեցից, I will transfix him with a single blow and he will have no need of a second.
· Calfa
Զայն միանգամն (մեղաւ) ադամ աստուծոյ, եւ զայլ ամենայն ժամանակս անմեղ յապաշխարութեան եկաց. որպէս սողոմոն վկայէ. (Մխ. այրիվ.։) cf. ԱՆԳԱՄ. եւ cf. ՈՐ ՄԻԱՆԳԱՄ։
solitary, coenobitical, monkish, monachal, monastic;
conventual;
unitarian.
· Calfa
եւ հայրն իբրեւ զմիաւորութիւն ի միաւորութեան։
Հայր միայն գիտէ զօծեալն իւր, եւ որդին զհայր իւր՝ իբրեւ զմիանձնական ի միանձնութեան. գուցէ գրելի՝ միասնական, եւ այլն.
Հայրն պօղոս նախ եւ առաջին էր միանձնական. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Զոր պատմեաց միանձնական ոմն մեծի հայրապետին. (Վրդն. ծն.։)
cf. Միայնանոց.
· Calfa
Գնայր սուրբն եպիփան ի գաւառէն ծոփաց յիւրմէ միանձնանոցէն. (Բուզ. ՟Ե. 28։)
monachism, monastic life;
solitude.
· Calfa
Երեք կարգք եղեն տեառն մերոյ. մի՝ աստուածութեան նորա՝ միայնութեամբ (առանց մարդկութեան ի յաւիտենից). եւ երկուս՝ աստուածութեանն եւ մարդկութեան նորա խառնութեամբ (ի մարդեղութեան), եւ երեք (այսինքն երրորդ) միանձնութեամբ մտածելով (այսինքն լոկ ըստ մարդկութեան), կամ ի բաժանիլ հոգւոյն ի մարմնոյ ... խնդրէք սպանանել զիս՝ զայր մի. այս մարդկութեանն. (Եփր. համաբ.։)
cf. Միաշաբաթի.
· Calfa
Յերեկոյի շաբաթուն, յորում լուսանայր միաշաբաթին։ Ընդ առաւօտս միաշաբաթուն (կամ միաշաբաթւոյն)։ Բայց ի միաշաբաթուն (կամ միաշաբաթոջն) վաղքաջ ընդ առաւօտն։ Ի միաշաբաթւոջն (կամ միաշաբաթոջն)։ Ի միաշաբաթւոջ աւուրն։ Ըստ իւրաքանչիւր միաշաբաթուցն (կամ միաշաբաթիցն). եւ այլն։
first day of the week, sunday.
· Calfa
Յերեկոյի շաբաթուն, յորում լուսանայր միաշաբաթին։ Ընդ առաւօտս միաշաբաթուն (կամ միաշաբաթւոյն)։ Բայց ի միաշաբաթուն (կամ միաշաբաթոջն) վաղքաջ ընդ առաւօտն։ Ի միաշաբաթւոջն (կամ միաշաբաթոջն)։ Ի միաշաբաթւոջ աւուրն։ Ըստ իւրաքանչիւր միաշաբաթուցն (կամ միաշաբաթիցն). եւ այլն։
walking in the same steps, conformable, like.
· Calfa
Հայրն որդւովն միաշաւիղք գնացին չարաւ, որպէս քամ եւ քանան. (Վրդն. աւետար.։)
unanimity, concord.
· Calfa
Զպտուղսն հոգւոյն, որ նախ քան զայս ի միաշնչութեան անդ տայր ամենայն աշխարհ. (Լմբ. ատ.։)