Definitions containing the research գոյն : 3154 results

Փայեթոն, ի, իւ, աւ

s.

Phaeton.

· Calfa

NBHL (1)

Վերնագոյնն՝ երեւակն, համանգամայն եւ կռոնոսի կոչեցեալ բոլոր, եւ յետ այնմիկ փայիթոն, եւ արամազդայ ասացեալ. ապա հրատն. . . ապա արեգակնն. (Արիստ. աշխ.։)


Փայլածու

ast.

Mercury.

· Calfa

NBHL (1)

Στιλβών, Ἐρμής Stibon, Mercurius. Անուն մոլորակի, որ մօտագոյն է արեգական, վասն որոյ եւ դժուարաւ երեւի, եւ ըստ ստէպ արծարծման՝ ի սնդիկ օրինակի. եւ ի գիրս որպէս դպիր եւ պատգամաւոր այլոց էր համարեալ. այն է Հերմէս.


Փայլակնատարած

adj.

gleaming flashes;
extending, diffused as a lightning flash.

· Calfa

NBHL (1)

Ծայրագոյն լուսոյ ծագումն.. . փայլակնատարած ճառագայթարձակ փայլմամբ. (Խոր. վրդվռ.։)


Փայլատակն, կունք, կանց

s.

lightning, flash;
spark;
brightness, brilliancy;
thunderbolt.

· Calfa

NBHL (1)

Մարիամ՝ լուսոյն տեղի լապտեր փայլատական։ Մեծի փայլատական նշոյլք։ Իբրեւ զփայլատական բոց էր գոյն երեսաց նոցա. (ՃՃ.։)


Փայլիմ, եցայ

vn.

cf. Փայլեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գոյն արեան կարմիր փայլիք, զոր ինքնակամ ձերով հեղիք։ Յամենայն հրապարակս փայլեցաւ. (Շ. եդես.։ Լմբ. պտրգ.։)


Փայտ, ից

s. bot.

wood;
tree;
— կենաց, the Holy-Rood, the Cross;
tree of life, lignum-vitae, guaiacum, thula or thuya;
— խնկոց, odorous, scented wood;
— իւղոյ, olive-wood, olive;
չնչին —, fragile wood;
— այրելի, fire-wood;
— հարկանել, պատառել, to cut wood;
to cut down, to fell;
— ընկենուլ, to draw or cast lots;
կախել զ—է, to crucify.

· Calfa

NBHL (1)

Տապան ի չորեքկուսի փայտից։ Պատառեաց փայտ յողջակէզ։ Կախեսցէ զքեզ զփայտէ։ Փայտ նիզակի։ Ի բազում փայտից զուարթանայ հուր։ Ընտրեաց հիւսն փայտ։ Առ փայտն՝ որ քան զնաւափայտն տկարագոյն է, աղաղակէ.եւ այլն։


Փաստաւոր

adj.

guilty, culpable, unworthy.

· Calfa

NBHL (1)

Գեր զասացեալսս վատթարագոյն եւս այս է՝ մեղադրանաց փաստաւոր. (Յհ. իմ. ատ.։)


Փուտ, փտոյ

adj. s.

rotten, putrid, spoiled;
rottenness, corruption, putrefaction;
— ատամանց, caries, cariosity;
cf. Ատամն.

· Calfa

NBHL (1)

Առնեն կարծրագոյն (կաւ) զլոյծն, եւ երեւի հաստ փուտն. (Սեբեր. ՟Դ։)


Փուքսիա

s. bot. fuchsia;
— ծիրանեգոյն, — coccinea.

· Calfa


Փոքր, քու, քունք, քունց

adj.

little, small;
few;
inconsiderable, trifling;
minor;
— ինչ, — մի, somewhat, a little;
փոքու իմն, in few;
almost;
յետ փոքու, զկնի փոքու ինչ, յետ — ինչ, shortly after, in a short time, shortly;
ի փոքուստ, from small matters;
ի փոքուն, in small things;
ի փոքուստ or փոքրուստ, in infancy, yet young;
— —, առ — —, ըստ փոքու փոքու, առ ի — —, by little and little, little by little, by degrees, insensibly;
— մի յառաջ, shortly before;
— մի եւս՝ եւ, — միւս եւս, — ինչ՝ եւ, little was wanting, there was little wanting to, almost, nearly;
— միւս եւս եւ անկանէի, I was very near falling in;
— մի եւս սասանեալ էին ոտք իմ, my feet were near sliding;
— ինչ համարել, վարկանիլ, — իմն թուիլ յաչս, to hold as trifles, to consider as insignificant;
ի փոքունս յարեալ հայիլ, to stand upon trifles, to lay much stress upon things of no importance.

· Calfa

NBHL (2)

Կշիռ մեծ կամ փոքր։ Չափ մեծ կամ փոքր։ Բեա մի մեծ կամ փոքր։ Ի փոքուէ մինչեւ ցմեծն։ Ըստ փոքուն եւ ըստ մեծին դատիցիս։ Եւ ես եմ մանուկ փոքր։ Սեղանն պղնձի փոքր էր։ Միթէ փո՞քր ինչ իցէ քեզ այդ, զի զատոյց զքեզ Աստուած իսրայէլի։ Փոքր մատնս իմ ստուարագոյն է քան զմէջ հօր իմոյ։ Որոջ մի փոքր։ Խնդիր մի փոքր։ Զամենայն սպասս՝ զմեծամեծս եւ զփոքունս։ Անգոսնեաց զաւուրս փոքունս։ Ի փոքունց նոցա մինչեւ ցմեծամեծս։ Ի պատուիրանացս յայսցանէ ի փոքունց։ Որ ի փոքուն հաւատարիմ է, եւ ի բազմին հաւատարիմ է։ Զփոքր ինչ դատաստան ինքեանք դատեսցին։ Առ փոքր մի սրտմտութեան. յն. սրտմտութեան փոքու. եւ այլն։

Այր ոմն ի պարսից՝ ոչ ի փոքունց եւ յաննշանից։ Փոքումբքն առ բարձրագոյնս ածէին զնոսա։ Ոչ է փոքր՝ թշնամանելոյն ոչ հատուցանել փոխարէնս։ Մի՛ փոքր վարկանիր։ Փոքր իմն թուեցեալ. (Խոր.։ Ոսկ.։ Սարգ.։ ՃՃ.։)


Փսխած, ի

s.

vomit;
շուն դառնայ ի — իւր, the dog returns to his vomit.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զշունց փսխածն աղտեղագոյնս եւս փոխեն զտաղակալի բանիցն զգարշութիւնս. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)


Փրկումն, ման

s.

cf. Փրկութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ ոչինչ ինքեանց ունել զկատարելագոյն զօրութիւն առ փրկումն հօտին։ Հոգալոյ զփրկումն հոգւոյս իմոյ. (Նանայ.։ Ուռպ.։)


Փրփրատեսակ

adj.

resembling froth, foam-like.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիւն՝ փրփրատեսակ եւ սպիտակագոյն։ Ի փբփրատեսակ մարմնոյ նորին թոքոցն։ Զմեղացն փրփրատեսակ ալեացն։ Ի չար հողմոց երբեմն անգնգնապտոյտ փրփրատեսակ ալեացն հանդարտեալ. (Արիստ. աշխ.։ Նիւս. բն. ՟Ի՟Ե։ Խոր. հռիփս. եւ Խոր. վրդվռ.։)


Քահանայագործութիւն, ութեան

s.

consecration.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զամենայն օրինաւոր քահանայագործութիւնն պայծառագոյն եւ մաքրագոյն։ Ի ձեռն որդւոյն իւր քահանայադործութեան։ Որ պաշտպանող քահանայագործութեանն բարեխօսութեամբ ընդ աջմէ հօր սրբէ զմեզ օր ըստ օրէ, (Ածաբ. մակաբ.։ Լմբ. սղ.։)


Քահանայապետեմ, եցի

vn.

to be or become high priest or pontiff;
to perform the duties of pontiff.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու ի նոյն իսկ յաստուածութենէ քահանայապետիլ նոցունց։ Երիցագոյնն եւ մերձ առ Աստուած իմացութեանց բարեզարդութիւն ի կատարողապետականէն լուսափայլութենէ քահանայապետեալ. (Շ. հրեշտ.։ Դիոն. երկն.։)


Քահանայավարութիւն, ութեան

s.

sacerdotal order or function.

· Calfa

NBHL (1)

Զի յառաջագոյն իսկ ի կարգս քահանայավարութեանն իւրաքանչիւր ոք տարեալ հաստատ եսցի. (Յհ. կթ.։)


Քահանայութիւն, ութեան

s.

priesthood;
hierarchy.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ոք է արժանաւոր մեծին Աստուծոյ զենման եւ քահանայութեանն, որ ոչ յառաջագոյն զինքն յանդիման կացոյց Աստուծոյ պատարագ կենդանի. (Առ որս. ՟Բ։)


Քաղաքանիստ

adj.

town-like.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէր զտուն չաստուծոցն այնպիսի մեծամեծ լայնութեամբ եւ երկայնութեամբ եւ այնչափ բարձր պարսպաւ՝ իբրեւ փոքրագոյն քաղքանիստ մի. (Ոսկիփոր.։)


Քաղաքավարութիւն, ութեան

s.

behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.

· Calfa

NBHL (1)

Որ առատապարգեւ բնաւորաբար զքաղաքավարութեան ունիս զիշխանութիւն՝ առ ի յանդիմանել զվատթարացեալսն, եւ ի փառաւորել զլաւագոյնսն. (Քերթ. տաղ ի տրդատ.։)


Քաղաքիկ

s.

small town.

· Calfa

NBHL (1)

Փոքրիկ քաղաքիկ էր յառաջագոյն։ Գնաց ի քաղաքիկ մի փոքրիկ։ Քաղաքիկ մի. (Փարպ.։ Ճ. ՟Բ.։ Պտմ. աղեքս.։)


Քամակ, աց

s.

back, back-bone, spine.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ թիկանց եւ քամակի նոցա արկանէին։ Սրունք եւ բարձք, եւ քամակ եւ կողք։ Գօտի ածեալք՝ ի վեր կոյս զհանդերձսն ժողովեալ, զառաջի կողմանէսն խոնարհագոյն Քրիստոս զբարձսն ի ներքոյ ծնկին. իսկ զկնիսն ի վեր սակաւ մի ընդ քամակաւն. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 12։ Փիլ. լին. ՟Գ. 8. եւ Փիլ. տեսական.։)


Քանակի

adv.

in how many ways?.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ է ասել, որպէս վարկանիմ, թէ քանակի. յաստուածաբանութենէն ի վերայ հօր եւ որդւոյ յայտնագոյն ասի տէր. այլ՝ տէր է եւ հոգին սուրբ. (Դիոն. ածայ.։)


Քանակութիւն, ութեան

s.

quantity.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն է՛ր ոչ ունի ընթացս բանք աղօթիցս ընդարձակգոյն, այլ՝ ի քանակութիւն տանց է բաժանեալ։ Աստուած ի յօդուածոց քանակութենէ մարմնական անդամոց օտար է. (Լմբ. սղ.։)


Քանասարեան

cf. Քանասարիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէ ի շանց եւ ի խոզից զգուշանալ, եւ ի միւսոյ եւս քանասարիկ ազգէն գայլոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։) (չարագոյն)


Քանասարիկ

adj.

wolf-like, ferocious, fierce.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէ ի շանց եւ ի խոզից զգուշանալ, եւ ի միւսոյ եւս քանասարիկ ազգէն գայլոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։) (չարագոյն)


Քանիութիւն, ութեան

s.

quantity.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք ամենեւին հեռագոյնք են, եւ կէսք քանիութեամբ մերձեցեալ. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)


Քաջաբան, ից

cf. Քաջաբանիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց վռամ արծաթ բազում տալ նմա իբրեւ քաջաբանի եւ ուժգնասրտի առն։ Առ ի յիմաստութիւն ճահաւոր՝ գեղեցկագոյնքն ի համբակացն. քանզի զքաջակերպն ասեն եւ քաջաբանս գոլ։ Քաջաբան եւ լի իմաստութեամբ շարադրած. (Խոր. ՟Գ. 65։ Նոննոս.։ Արծր. ՟Ա. 15։)


Քաջաբանիկ

adj.

well-spoken, abounding in words, eloquent, fluent.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց վռամ արծաթ բազում տալ նմա իբրեւ քաջաբանի եւ ուժգնասրտի առն։ Առ ի յիմաստութիւն ճահաւոր՝ գեղեցկագոյնքն ի համբակացն. քանզի զքաջակերպն ասեն եւ քաջաբանս գոլ։ Քաջաբան եւ լի իմաստութեամբ շարադրած. (Խոր. ՟Գ. 65։ Նոննոս.։ Արծր. ՟Ա. 15։)


Քաջաբարութիւն, ութեան

s.

probity, integrity, honesty;
fortune, good fortune.

· Calfa

NBHL (1)

Զքաջաբարութիւն՝ պատուեցին՝ (առաքինիք)։ Աստուածոյ հաճոյ եղեւ. քաջաբարութեան երեւելի յանդիմանութիւն։ Վասն արդարութեան եւ այլ եւս քաջաբարութեան։ Զառն զքաջաբարութիւնն եւ զբարեպաշտութիւն Աստուած արժանի արար ցուցանել։ Քան զքաջաբարութիւն ոչ ինչ է ընտանեգոյն այնոցիկ, որ զրբարի խորհուրդսն առաջի արկեալ է. (Փիլ.։)


Քաջաբոլոր

adj.

well turned.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր ինչ պայծառագոյն եւ տեսանելոյ գեղեցկագոյնիցէ, քաջաբոլոր արասցէ. (Պղատ. տիմ.։)


Քաջաբուսութիւն, ութեան

s. fig.

fine vegetation;
good temper or nature;
happy disposition.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ մտաց ընդհանուր զի՞նչ այլ, զոր ոչ Աստուած յառաջագոյն գործեաց՝ մտօք սերմանեալ քաջաբուսութիւն. (Փիլ. նխ. ՟Բ։)


Քաջագեղեցիկ

adj.

very pretty, graceful, charming.

· Calfa

NBHL (1)

Խուզեալ զքաջագեղեցիկ աշխարհս։ Զի յոլովագոյն զգունոցն ոնի զանազանութիւն՝ քաջագեղեցիկն փաղփեալ ձեւով. (Փիլ. նխ. ՟ա.։ Պիտ.։)


Վարչութիւն, ութեան

s.

government, direction, conduct;
triangular table of laws.

· Calfa

NBHL (1)

Վեհագոյն է եւ հաստատուն ի վարչութեան. (Արիստ.։)


Վարսեմ, եցի

va.

to drive in, to fix, to thrust in, to plant.

· Calfa

NBHL (1)

πηγνύω pango, impingo ἑγκρούω, πατάσσω impello, infingo, percutio . Վարել խորագոյնս. հարստել. մխել զվարոց կամ վարոցաւ. բախելով հաստատել, անցուցանել բռնի ի գետին, հեղուսեալ յորմն. սեւեռել. բեւեռել. խօթել, գամել.


Վաւեր

cf. Վաւերական.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՒԵՐ, մանաւանդ ՎԱՒԵՐԱԿԱՆ. δεκτός acceptabilis κυριότερος dignior. (լծ. պ. պաւէր, հաւատ, հաւատալի. պաւէր գէրտէն, հաւատալ. եւ յն. վէվէօս. լտ. վալիտուս, հաստատուն. զօրեղ). Արժանահաւատ. ընդունելի. հաւատարիմ. հաւաստի. պատուական. տիրագոյն. ստոյգ.


Վաւերական, ի, աց

adj. s.

authentic, valid, legitimate;
—, —ն, seal, signet, ring;
— մատանի, signet-ring;
— արքունի, great seal.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՒԵՐ, մանաւանդ ՎԱՒԵՐԱԿԱՆ. δεκτός acceptabilis κυριότερος dignior. (լծ. պ. պաւէր, հաւատ, հաւատալի. պաւէր գէրտէն, հաւատալ. եւ յն. վէվէօս. լտ. վալիտուս, հաստատուն. զօրեղ). Արժանահաւատ. ընդունելի. հաւատարիմ. հաւաստի. պատուական. տիրագոյն. ստոյգ.


Վեհագունութիւն, ութեան

s.

superiority, pre-eminence.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՀԱԳՈՒՆՈՒԹԻՒՆ βελτίωσις major praestantia τὸ κρείττον optimum, bona pars ἑξαίρετον electum, peculiare ἁμείνον amoenissimum. (գրի եւ ՎԵՀԱԳՈՅՆՈՒԹԻՒՆ). Վեհագոյնն գոլ. գերազանցութիւն. առաւելութիւն. վսեմութիւն. մեծութիւն. բարձրութիւն. լաւութիւն. ընտրականութիւն.


Վեհանամ, ացայ

vn.

to be exalted, ennobled or elevated.

· Calfa

NBHL (1)

Վեհ կամ վեհագոյն լինել. մեծանալ. բարձրանալ. լաւ եւս լինել.


Վեհացուցանեմ, ուցի

va.

to exalt, to elevate, to extol, to deify.

· Calfa

NBHL (1)

Վեհացեալ տեսանեմք յաւէտ՝ քան թէ վեհացուցեալ։ Վեհագոյն երեւեալ, եւ ոչ վեհացուցեալ զնա. (Կիւրղ. գանձ.։)


Վեհափառ

adj.

majestic, august, royal.

· Calfa

NBHL (1)

Վեհագոյն փառօք. գերափառ. վեհապատիւ. գերագոյն.


Վեհերեմ, եցի

vn.

cf. Վեհերիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլոցն ի նմանէ հեռանալով վասն բարձրութեան եւ մեծութեան նորին, նա յիրէն ոչ վեհերեաց։ Զայնպիսի այրն ոչ վեհերեաց ըմբռնել։ Խառնակել զպարզագոյնս յիրաց եւ ի բանից ոչ վեհերեն. (Արիստ.։ Երզն. մտթ.։ Սարկ. պատկ.։)


Վեհիմաց

adj.

divinely inspired.

· Calfa

NBHL (1)

Իմացօղ բարձրագոյն իրաց. վսեմամիտ. նրբահայեաց.


Վերաբանական, ի, աց

adj.

analogical.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուականագոյն է քան զմարգարիտ, զոր (ինչ) կամիմ ածել ի վերաբանական անդնդոց. (Ոսկ. խչ.։)


Վերաբանութիւն, ութեան

s.

analogy.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ կամ ՎԵՐԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. Բառ երկդիմի. որպէս յն. ἁναλογία analogia, propositio, similis ratio եւ ἑπιλογία epilogus, summa. Վերաբերութիւն բանի. համեմատութիւն. եւ Վերագոյն բան, հանճար. խորհուրդ. գիտութիւն. կամ Վերջաբանութիւն. բովանդակութիւն. լրումն.


Վերաբերեմ, եցի, րի

va. med.

to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խոնարհագունէն վերաբերէ ի բարձրագոյն զհարցուած. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Վերագամ

vn.

cf. Վերագայիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մահ ո՞ր իցէ դառնագոյն. որ յանօրինաց վերագայի. (այսինքն ի վերայ անօրինաց, կամ ի ձեռն անօրինայ). (Ոսկիփոր.։)


Վերագայիմ

vn.

to supervene, to happen, to befall;
to descend, to come.

· Calfa

NBHL (1)

Մահ ո՞ր իցէ դառնագոյն. որ յանօրինաց վերագայի. (այսինքն ի վերայ անօրինաց, կամ ի ձեռն անօրինայ). (Ոսկիփոր.։)


Վերադիտող

s.

overseer, inspector;
bishop.

· Calfa

NBHL (1)

Թեթեւագոյն եւ թռչուն բանիցն (ընդդէմ ծնողաց)՝ ծանրագոյն են տուգանքն, քանզի վերադիտող առ այսոսիկ կարգեալ է՝ իրաւանց հրեշտակ նեմեսիս. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Վերադրական, ի, աց

adj.

cf. Վերագիր;
— անուն, surname.

· Calfa

NBHL (1)

Բացբարձական աստուածաբանութիւնքն գերագոյնք են եւ հզօրագոյնք յաստուած քան զվերադրականսն. եւ են վերադրականք, որպէս յորժամ ասեմք զաստուած թագաւոր, ի վերայ նորին դնելով զամենայն, եւ տէր, եւ բարի, եւ լոյս. (Վահր. երրդ.։)


Վերադրեմ, եցի

va.

to impose, to put upon, to add, to join.

· Calfa

NBHL (2)

ՎԵՐԱԴՐԵԼ. Ամբառնալ. ի վեր առնուլ՝ հանել. վերագոյն կացուցանել.

Գերազանցէ քան զհեղեղին յորդութիւն, եւ գլխոց լերանց վերադրէ։ Համբարձեալ վերադրեաց գերագոյն դրան. (Նար. ՟Ժ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)