cf. Այծաքաղ.
Զայծեամն, եւ զխարբուզ եւ զայծքաղ եւ զյամոյր. (Օր. ԺԴ. 5.) (ուր ըստ յն. փոխանակ երիցս նմանեաց դնի մի կամ երկու բառ. ὄρυξ, կամ τραγἑλαφος.)
that, it, the.
Դուն ուրեք խնդրով՝ ըստ օրինակի մասնական անուանց.
Խորհուրդքն Փենեհեզի, այն՝ որ զայս գիւտս նախանձու հնարեաց գտանել. (Եփր. թուոց.։) Տե՛ս եւ ԱՅՆ ըստ բ. նշ։
Ո՛չ այնու՝ զի ասեն գիրք անուանս անդամոց եւ զգայարանաց նմա, ըստ մարդոյս ձեւոյ եւ նմանութեան պարտ է իմանալ զնա. (Շ. թղթ.։)
such, similar, like;
equal, same;
as great, as much.
Որ այնպիսի իմն զօրաւորագոյն գտաւ խորհրդով, մինչ զի ... Այնպիսի իմն ըստ նոցա քաջարութեանցն զուգահաւասար եւ զիւրեանցն ցուցին իմաստութիւն. (Պիտ.։)
raillery, mockery, derision;
— կատականաց, ignominy, contempt;
— առնել, — եւ կատակ առնել, — կատականաց առնել, to jeer, to deride, to mock, to ridicule, to rail, to insult, to despise, to scorn;
— լինել, to be derided or a laughing-stock.
ԱՅՊՆ ԵՒ ԿԱՏԱԿ ԱՌՆԵԼ. κωμῳδέω. sicut in comoediis irrideo Այպն առնել ըստ միմոսաց եւ ծաղրածու խաղալկաց. մասխարա՝ իսթիհզա էթմէք.
evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.
այսր, այսմ, յայսմ, այսու, այսք, այսց. կամ այսորիկ, այսմիկ, յայսմանէ, այսուիկ, այսոքիկ, այսոցիկ, յայսցանէ, այսոքիւք. - դեր. ցուց. Իբր մերձաւոր քան զայդ եւ զայն. ըստ կարգի յօդիցս՝ ս, դ, ն. տե՛ս եւ ՍՈՅՆ. ՍՈՅՆ ԱՅՆ. ա՛ս. պու. իշպու. Οντος, αὐτη, τούτο. hic, haec, hoc, is, iste եւ այլն.
Հոլովք պէսպէս անսովոր գտանին՝ կա՛մ ըստ ինքեան, կամ ընդ միմեանս փոխանակութեամբ. զորօրինակ
Եւ զի՞նչ այս. այս ինքն՝ զի որպէս ի սկզբանն եւ այլն։ Ե՛կ եւ զբնութիւն իրին քննեսցուք. այս ինքն՝ զի յամենայն ամ ... Ընդէ՞ր բարկանայր նոցա Աստուած. այս ինքն զի ո՛չ ըստ պիտոյից էր ցանկութիւն կերակրոցն։ Բայց է՞ր վասն ցնծութիւնս. այս ինքն՝ զի վիշտ էր մեզ եւ այլն. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ.։)
Ասի եւ դեւ՝ ոգի, այլ ոգի չար. զոր թէպէտ եւ ի մեր լեզու այս չար ասեմք, որպէս ի խարանաց հարցն մերոց առաջնոց ըստ սովորութեան ի մեզ կարգելոյ, այլ գիտեմք՝ եթէ այսն հողմ է. (Եզնիկ.։)
Այս մոլորեցուցիչ գերիչքն են. Մխ. երեմ. ուր զկրկին նշանակութիւնս ի մի յօդէ ըստ հոմաձայնութեան բանիս. (Երեմ. Դ. 11.)
cf. Այսպիսի.
henceforth, henceforward, hereafter, for the future;
as for the rest;
now, then, but.
Մանաւանդ շ. Եւ արդ. արդ. եւ այժմ աղէ՛. ուրեմն. ուստի. եւ զի այս այսպէս, ապա հետեւաբար՝ ըստ ասացելոցս. τοίνυν, ὤστε, τοιγαροῦν, ἅγε νῦν. itaque, nunc ergo, igitur, unde, agedum, reliquum est. երբոր աս ասանկ է նէ, հապա. տէյինտի, իմտի.
thus, in this manner, in the same manner;
so.
οὔτω, οὔτως. sic Այսմ կամ սմին հանգոյն. ըստ այսմ. այսու օրինակաւ. ասանկ, ասպէս. պէօյլէ. պու մինվալ իւզրէ.
Այսպէս ասէ Տէր. ի գիրս մարգարէից հասարակօրէն դնի ըստ յն. եւ լտ. Զայսոսիկ, կամ արդ զայս ասէ Տէր.
Այսպէս ասէ, այս ինքն ըստ այսմ օրինակի վարդապետութեան. (Սարգ.։)
such, like, in this manner, of this sort;
such, so great.
Յամենայնէ այսպիսեացս անըստգիւտ եղեալ։ Այսպիսեօք դարմանօք. (Պիտ.։)
in this quantity, such, so numerous, thus great.
cf. Այրութիւն.
cf. ԱՅՐՈՒԹԻՒՆ. ըստ բ. նշ.
Այրիութիւն առանձին ըստ ինքեան՝ սաստիկ նեղութիւն է. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
burning.
ԱՅՐՈՒՄՆ որ եւ ԱՅՐԵՑՈՒՄՆ. Այրելն եւ այրիլն՝ ըստ ամենայն նշ. καῦσις. ustio, combustio
visit;
search;
inspection;
— առնել, յայց ելանել, to visit, to go to see, to make a visit;
— եւ խնդիր առնել, յայց եւ ի խնդիր ելանել, to search, to examine, to observe.
ՅԱՅՑ ԵԼԱՆԵԼ. cf. ԱՅՑ ԱՌՆԵԼ. ըստ պէսպէս նախկին առմանց.
visit;
visitation;
search;
inspection;
examine.
Վրէժխնդրութիւն ըստ անաչառ քննութեան. հատուցումն ըստ յանցանաց. պատուհաս. ինթիգամ.
to visit;
to search.
ԱՅՑԵԼԻ Է. դիմազուրկ (որ ըստ յն. մակբայ ասի). արժան է տեսանել. կամ պէտք են այց առնուլ, դիտել, նկատել, խուզել, խնդրել, հոգալ. աղէկ մը նայելո՛ւ է. պիր էյի պագմալը, միւլահազա էթմելի. ἑπισκεπτέον. oportet inspici, visendumest, respiciendum, dispiciendim
late, behindhand, tardily, long, slowly;
late, tardy;
long, slow, not ready, not prompt;
— ուրոմն, — երբէք, too late very late;
at latest, at the latest.
Յետ կամօք մեր գերելոյ ի հակառակութեանն խորխորատ՝ գերեցաք անագան ուրեմն եւ ըստ մարմնոյ. (Լմբ. ատ.։)
produced, done, born, created too late.
Ոմանք (որպէս կերինթեանք եւ արիանոսք) անագանեղ զմշտնջենաւորակիցն հօր հաւատացին։ Անագանեղ դանդաչեն զնա, որ անդրն է քան յամենայն յաւիտեանս եւ ժամանակս։ Թէեւ է անագանեղ՝ ըստ որում մարդ է, այլ էր նախ քան զյաւիտեանս որպէս Աստուած. (Պրպմ. ՟Լ՟Է. ՟Լ՟Թ։)
cf. Անագանիմ.
Յոչ սակաւ բառս եւս է նշանակ ստորասականի, ըստ որում նոյնանայ ընդ նախդիրդ Ըն, ընդ. եւ ընդ մասնիկդ Հան, որպէս համ, Համա. պրս. հէմ որպէս յն. եւ լտ. ἑν, ἑμ. in, im, συν, συλλ. con, coll. եւ այլն. տե՛ս զբառսդ ԱՆՋԱՏԵԼ, ԱՆՋՐՊԵՏ, ԱՆՈՏՔ, ԱՆԳԱՄ, ԱՆՏԱՌ, եւ այլն։
tardiness, slowness, lateness;
sluggishness.
Կանուխքն ( ի բուսոց) ըստ կանխութեան, եւ անագանքն ըստ անագանութեան. (Վեցօր. ՟Բ։)
perfidy, treachery, disloyalty;
cruelty, inhumanity, ferocity, barbarity.
ԱՆԱԳՈՐՈՅՆՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ԱՆԱԳՈՐՈՆՈՒԹԻՒՆ. ὡμότης, crudelitas անգթութիւն, անողորմութիւն որ ըստ յն. հմութիւն կամ խակութիւն ասի.
not free, dependant;
mean, ignoble, niggardly.
Ծառայք արտաքսեալք ի տանէն ըստ անարժանութեան անազատոյ. (Սարկ. քհ.։)
want of nobility;
niggardliness, lowness.
Եւ գռեհկութիւն. գործ սինլքոր մարդկան. յանդուգն ձեռներիցութիւն. ինքնագլխութիւն. խօրեաթլըգ. (որպէս թէ գրեալ լինէր ըստ յն. ապազատութիւն). ἁπελευθέρωσις.
insensible.
cf. Անախորժ.
cf. ԱՆԱԽՈՐԺ, ըստ ա նշ.
apathy, dispassion;
integrity, purity;
good constitution, health.
Փոխադրութեան էաք կարօտ ըստ ախտից, զի զայսոսիկ յանախտութիւն փոխեալ կացուսցէ. (Աթ. ՟Գ։)
incorruptible, unalterable;
incontestable.
ἁνιβδήλευτος, non adulteratus, ἁνεπίπληκτος, irreprehensibilis Որ ոչն աղարտի. անեղծանելի. անայլայլելի. անխարդախ. անըստգիւտ եւ անպարսաւ. սէօզ եօգ, խիլաֆ եօգ.
cleanliness, purity, neatness.
Մաքրութիւն. անարատութիւն. (ըստ յն. նաեւ անսպի գոլն) ἅσπιλον, immaculatum esse. չէքէսիզլիք, սաֆվէթ.
that does not grow, decreasing.
Կամ տկար ըստ աճման. ազազուն. ճռզած. արըգ.
cf. Անաճ.
cf. ԱՆԱՃ. ըստ ամենայն առման.
without shame, impudently;
audaciously.
cf. ԱՆԱՄՕԹ. ըստ կրկին առմանն. ἁναιδῶς, ἁνεπαισχύντως.
impudence, audacity, effrontery.
Թերեւս ըստ բազում անամօթութեան մերոյ բացցէ մեզ. (Վրք. հց.։)
invariably, immutably, constantly.
cf. Անայլայլակ.
Իմացականքն անայլայլելիք են ըստ էութեանն. (Նիւս. բն.։)
abandoned, forlorn, helpless.
Որում ոչ լինի այցելութիւն վրէժխնդրութեան. ըստ կամի գործօղ՝ անողորմ.
irreproachable, irreprehensible.
Զանանգոսնելի կիրսն կրել ըստ մարմնոյ. (Շ. թղթ.։)
Փորձեցաւ ըստ ամենայնի մերոցս անանգոսնելի կրիւք. (Լծ. ածաբ.։)
inanimate, lifeless;
impersonal.
ἅψυχος, inanimis, inanimatus, ( ի բառէս անձն, ո՛չ ըստ որում դէմք, այլ ըստ որում հոգի կամ շունչ բանական. որպէս եւ անձնաւոր ասի հոգիաւորն, շնչաւորն. տե՛ս ի կարգին). անհոգի. անշունչ. մարդկային հոգի չունեցօղ. ճանսըզ, պիճան, նարեվան.
Ոչ եթէ ըստ Ապողինարի անանձն մարմին ընդ ինքեան միաւորեաց բանն, այլ՝ մարմին՝ բանական անձն ունօղ. (Սարկ. հանգ.։)
anonymous;
ignoble.
Ինքն անանուն է, եւ անճառ՝ որպէս անհասանելի. այլ ըստ գոյութեանն որ Էն անուանի. (Փիլ.։)
Որում անուն էր Վրիւ, անանուն ըստ ազգի, եւ անփորձ իրի՝ որդի առն ասորւոյ։ Գուցէ անանուն եւ անպիտան մահուամբ ելանիցեմք ի կենցաղոյս. (Փարպ.։)
inseparable, indivisible.
ԱՆԱՆՋԱՏ ըստ փիլիսոփայից ասի այն ինչ, որում անհնար է բաժանիլ յէութենէ իրին կամ ենթակային. որպէս բանականութիւնն ի մարդոյ, կամ սեւութիւնն յեթովպացւոց.
Անանջատիցն ոմանց ելոց ըստ ինքեանց, եւ ոմանց ըստ պատահման. (Պորփ.։)
cf. Անանջատ.
Հօր համագոյն Որդի, եւ անանջատելի։ Անանջատելի գոլով Բանն ի Հօրէ ըստ աստուածայնոյն բնութեան. (Աթ. ՟Դ։)
cf. Անանց.
banished or driven from his country;
captive, enslaved;
strange, foreign.
Անաշխարհիկս կոչեաց զնոսա՝ ասելով, դուք չէք յաշխարհէ աստի ըստ իս. (Ոսկիփոր.։)
Գալ դնել զորդիսն իսրայէլացւոց յանաշխարհիկս իւրեանց. (՟Ա. Մակ. ՟Գ. 4.) այժմու յն. ի կորուստ. ἁπώλεια , այլ ըստ մեզ՝ ἁπολίτης, qui civis esse desiit.
cf. Անաչեայ.
cf. ԱՆԱՉԵԱՅ. իբր կոյր ըստ մարմնոյ. աչիկայ. կէօզսիւզ, կէօզիւ կէօրմէզ.
incorruptible;
pure, chaste, inviolate.
ԱՆԱՊԱԿԱՆ ՄԱՐՄԻՆ ասի Քրիստոսի՝ ի սուրբ խորհրդեան եւ յերկինս, զի է այժմ ի փառաւորեալ վիճակի. իսկ ըստ նախկին վիճակի յերկրի՝ որպէս անփուտ ի գերեզմանին, որպէս անախտ, կամ հեռի յանգոսնելի կամ ի հարկեցուցիչ կրից. զի զամենայն կամաւ կրեաց։
impenitent, hardened, obdurated.
desert, hermitage, solitude;
solitary, uninhabited lonely, unfrequented.
Իսկ ԳԱԶԱՆ ԱՆԱՊԱՏԻ, ըստ յն. վայրի. ἅγρου, (՟Բ. Թագ.։ ՟Դ. Թագ.։ Յոբ.։ Ես.։ Ովս.։)
loving solitude, or retired situations, retired, solitary.
dissolute, debauched, libertine, licentious, wanton, lewd;
prodigal, profuse.
Զայս մի ըստ միոջէ թուել զանառակն կորուստ (պատուոյ, իշխանութեան, եւ ընտանեաց) ոչ է հարկաւոր. մարթ է իմանալ որպէս անօրինակ, մեծ յոյժ։
without a guide or chief, indirected.
ԱՆԱՌԱՋՆՈՐԴ. ըստ յն. ոճոյ, իբր անղեկավարութիւն. τὸ ἁκυβέρνητον.
brutally, coarsely.
ԱՆԱՍՆԱԲԱՐ որ եւ ԱՆԱՍՆԱՊԷՍ. Նման անասնոյ. ըստ անբանից. հայվան կիպի.
cf. Անասնախառն.
Ոչ ըստ անասնական գառինն որ յԵգիպտոսն երբեմն էր պատարագեալ. (Կիւր. Ղկ.։)