that has many tracks or ways.
Ճանապարհս ի ծովու բազմահերձս եւ բազմահետս մինչեւ ի նաւահանգիսն. (Փիլ. բագն.։)
Եւ Որ գնայ ընդ այլ եւ այլ հետս, կամ ընդ շաւիղս աննմանս այլոց. շատ ճամբով քալօղ.
Բազմահետք եւ բազմաշաւիղք եղաք. (Յհ. իմ. ատ.։)
very ingenious, dexterous;
several, diverse, in several ways.
Դաւիթ ՝ այն, որ զբազմահնար քնարն պատրաստէր. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)
that has many windings or ways.
Արեգակունք բազմահոլովք (առաքեալք)։ Զբազմահոլով հոգիս նաւողաց։ Զգադերոնն բազմահոլով՝ ընդ Ասորեստանն մեծ եւ երկայնանիստ. (Նար. առաք.։)
very numerous, immense, infinite.
Բազմահոյլք եւ սակաւերամք. (Արշ.։)
Զբազմահոյլ խաչանցն առաւելուի. (Պիտ.։)
Բանայ դուռն լուսաւոր ծննդեան վերստին նորոգմանն բազմահոյլ ժողովոց. (Սարկ. տոմար.։)
Բանայ դուռն լուսաւոր ծննդեան վերստին նորոգմանն բազմահոյլ ժողովոց. (Սարկ. տոմար.։)
that has much sound;
that has several sounds, very sonorous;
polyacoustic.
Ո՞ր միտք բաւական իցեն զբազմահունչ հերձուածողաց առասպելս առեղծանել. (Սեբեր. ՟Թ։)
that has several sounds, that speaks several languages, resounding;
in various voices.
πολύφωνος multisonus որպէս Մեծաձայն. քաջահնչօղ. ձանը զօրաւոր՝ սաստիկ.
powerful, strong;
numerous, much, in several manners.
πολύχειρ multimanus, numerosus Որ իցէ բազում ձեռն, այսինքն չափ եւ թիւ զինուորական ուժոյ, կամ բազմութիւն արանց ուժաւորաց. բազմաթիւ. յոքնախումբ. յաճախագունդ. (որոյ ներհակն Սակաւաձեռն ասի). շատւոր.
Զհետ նոցա կրթել բազմաձեռն գնդաւ. (Խոր. ՟Գ. 25։)
hand, power, great number of people.
Որ եւ այժմ արասցէ Աստուած աղօթիւք բազմաձեռնութեամբ՝ թագաւորիս մերոյ բժշկութիւն. Աստուծոյ միաբան աղօթիւք. (Վրք. սեղբ.։)
multiform.
Նուրբ՝ եւ գրեթէ օդային թեւովքն (մեղուաց) բազմաձեւ ձգեցելովքն. Եւ սոյն բազմաձեւ, եւ աղգի ազգի. առ որս. ՟Է։ Բազմաձեւ արուեստականագոյն անօթք ճախարակեայք։ Հեշտ ցանկութիւն՝ բազմապատիկ եւ բազմաձեւ օձի նմանեցաւ. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. այլաբ.։)
full of rays or light, splendid, brilliant.
πολύφωτος, αὑγήεις lucidissimus, splendidus Ճաճանչագեղ. լուսափայլ. ճառագայթաւէտ. պայծառ.
that has many claws or fangs.
πολύς ὅνυξι multis unguibus Որ ունի բազում եւ ահաւոր մագիլս. ճանկերը շատ, կամ մէնծ.
having many children.
πολυπαιδία, πολυτεκνία multitudo liberorum Ունելն բազում մանկուս կամ որդիս. բազմազաւակութիւն. բազմորդութիւն. շատ զաւկի կամ տղոց տէր ըլլալը.
that is formed of several parts;
diverse, various, multifarious.
Արժանաւոր լեալ բազմամասն խնամոց. (Վրդն. երգ.։)
given much or abundantly.
Սակաւիկ մի ի բազմամատոյցն պակասեսցի պարենիցն (ձի). (Պիտ.։)
populous;
— առնել, բազմամարդացուցանել, to people.
Ի բազմամարդ սպասաւորութենէ ծառայիցն՝ երկուս զերիցագոյնսն ... առեալ ընդ իւր. (Փիլ. իմաստն.։)
Եւ են երկրաւորք թագաւորք՝ բազմամարդ եւ պատերազմողք. (Լմբ. յայտն.։)
state of an inhabited town;
great population.
πολυανθρωπησία hominum multiplicatio, propagatio Բազմաւորութիւն մարդկան. որպէս բազմանալն եւ աճումն սերնդեամբ.
Բազմամարդութիւն ազգիս դիպեցաւ. (Պիտ.։)
Յայնքան բազմամարդութեանն միջի՝ այնքան սակաւ արդարք գտան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։)
peopled;
of great concourse, numerous;
tumultuous.
Բազմամբոխ գնդաւ գայր յարքունիս. (Եղիշ. ՟Ե։)
Ըստ դիպելոյ աշխարհիս հայոց բազմամբոխ դարուց, երբեմն խաղաղութեան, եւ երբեմն սաստիկ եւ անբաւ շփոթմանց. (Փարպ.։)
Թագաւորութեան ձեւ եւ շուք խոստանալով նմա, եւ բազմամբոխս յարի արանց. (Խոր. ՟Ա. 20։)
old, aged, ancient, of old date.
πολυετής multos annois habens, longaevus, annosus Բազում ամաց, հինաւուրց ոք, եւ ինչ մի յերկարաձիգ. տարիքը շատ, շատ տարւան, հին.
Դատապարտէ ... մանկութիւն վաղվաղակի վախճանեալ՝ զբազմամեայ ծերութիւն անիրաւի. (Իմ. ՟Դ. 15։)
Բազմամեայն (ցաւ) անբժշկելի է. (Վրք. հց. ՟Դ։)
burdened with many sins, great sinner.
Որոյ բազում են մեղք. յետին մեղաւոր , կարի յանցաւոր. բազմայանց. մեղքը շատ.
Հայեցաւ ի կինն բազմամեղ. (Եղիշ. խաչել.։)
Զբազմամերաց յիրաւի ոք ասիցէ զայն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)
abounding in silk.
Աշխարհն ... քրքմաւէտ, եւ բազմամետաքս. (Խոր. ՟Բ. 78. կամ 81։)
longevity.
Կարեն եւ այլ եւս տակաւին բազմամութեան թերեւս հանդուժել։ Ծերութեամբ պատուեալք, ո՛չ բազմամութեամբ՝ երկայնութեամբ ժամանակաց, այլ՝ կատարեալ թուոցն ելիւք. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. ել.։)
plentiful, abundant.
Բազմայեղ այլայլութիւնս դաւանէին. (Կանոն.։)
Յորմէ անկեալն զանազան եւ բազմայեղանակ հիւանդութեամբ ախտացաւ. (Բրս. չար.։)
copious.
Լուծանէ զղամեքայ զբազմայորդ անմտութիւն. (Եփր. աւետար.։)
active, very diligent.
Բազմայորդոր փութով հաւանեցարո՛ւք ի շնորհավաճառութիւն այսր աւուր. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)
who has many husbands;
populous (town).
Ի բաց փախչին գազանք իբրեւ ի բուն իշխանէ ի մարդկանէ. վասն որոյ յորժամ բազմայր լինին՝ ոչ գան ի քաղաքսն։ Մեղուք եթէ առաւելեալ լիցին զօրէն բազմայր քաղաքի՝ գաղթեալք յայլ վայր փոխին. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. լիւս.։)
that has many joints;
false;
Piecemeal.
Որով խորտակի բազմայօդ՝ ի վերայ շրջեալ մարդկային բնութեանս չարութիւն, զոր նաւս թարսշայ մարգարէն անուանէ. (Նիւս. երգ.) յն. բազմահե՛րձ. πολυσχιδῶς
to increase, to grow in great numbers, to shoot, to multiply, to enlarge;
to abound, to overflow.
Եւ բազմացաւ ձայն կանչողին՝ փոխան սրբոյ ժամահարին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
ԲԱԶՄԱՆԱԼ. Առատանալ. առաւելուլ. լիանալ.
Բազմացաւ ջուրն։ Բազմանայր յոյժ յոյժ։ Բազմացան չարիք մարդկան ի վերայ երկրի։ Վասն բազմանալոյ անօրէնութեանն։ Ողորմութիւն ձեզ, խաղաղութիւն եւ սէր բազմասցի։ Եկեղեցին՝ մխիթարութեամբ հոգւոյն սրբոյ բազմանայր. եւ այլն։ Որպէս եւ յայլ գիրս ասի.
that abounds in materials;
that contrives in several ways.
ԲԱԶՄԱՆԻՒԹ. πολύπλοκος valde implicatus, versatus Որ նիւթէ զբազում ինչ. բազմահնար. նենգաւոր. չարարուեստ.
provided with many pictures;
various
Անճառ փառօք փառաւորիք, բազմանըկար գոյն պաճուճիք. (Շ. եդես.։)
polygonal.
Ունի յինքեան տասնեակն եւ զերեքանկիւնիցն եւ զչորեքանկիւնիցն եւ զայլոց բազմանկիւնիցն երեւելի յատուկ առանձնաւորութիւնն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
prostituted, whoremonger;
prostitute;
cf. Բազմայր.
Ստեղծանեն զբազմանկողին զոմն կին, որոյ էութիւն բնաւ ուրեք ոչ է. (Իգն.։)
cf. Բազմաճաճանչ.
Ի նորոգել զարարածս բազմանշոյլ շնորհօք եւ լուսաւոր աւազանաւն. (Յճխ. ՟Զ։)
Երկանունն, եւ բազմանշոյլն՝ յաւազանէ, եւ ի կոչմանէ (Ստեփաննոս պսակ՝ եպիսկոպոս). (Նար. խչ.։)
that is composed of, or has many tunes;
harmonious, melodious.
Բազմանուագ ձայնիւք (կենդանիք) զերաժշտականացն վերաթուեն նուագ. (Սհկ. արմաւ.։)
that has many names.
Բազմանունք են (կամ բազմանուն կոչին) որք սահմանաւ հաղորդին, եւ անուամբ տարբերին. (Դամասկ.։)
very useful, profitable;
բազմաշահ լինել, cf. Շահել, cf. Ճոխանալ, cf. Հարստանալ.
πολυκερδής multum quaestuosus, multum lucri adferens Որ ինչ բազում շահս ունի կամ բերէ. շահաւէտ. խիստ շահաւոր.
Բազմաշահ վաճառաւ շահաւորեա՛ զորդիդ քո իբրեւ իմաստուն վաճառական. (Եփր. պհ.։)
Նաւ բարձեալ բերիցէ զբազմաշահ վաճառասն, կամ զբազմաշահն վաճառս. (Վեցօր. ՟Զ. յորմէ եւ Շիր.) յն. լոկ՝ բիւրաբեր. μυριόφορος
laborious, that loves work, that has worked much;
laborious, painful, heavy, difficult, hard;
laboriously, with much difficulty and work.
Բազմաշխատ քրտամբք փայլէր։ Բազմաշխատ քրտամբք երկոց զհարկաւոր պէտս մարմնոցնվճարէին. (Յհ. կթ.։)
that has suffered much.
Բազմաչարչար նահատակ, կամ վկայ. (Շար.։ Յայսմաւ.։)
immense, vasty.
Խմոր եղեւ նա հաւատոյ քարոզութեանն, եւ միացոյց ի հացն կենաց զբազմաչափ բնութիւնս մարդկան. (Պրոկղ. ոսկ.։)
very clear, brilliant, most illustrious.
λαμπρότατος, εὑφεγγής splendidissimus, lucidus Յոյժ պայծառ, լուսաւոր, մեծապայծառ. յստակ. մաքրափայլ. փայլուն՝ սիրուն.
Կամ πολυτελής sumtuosus Մեծաշուք, հոյակապ, շքեղ, բազմածախ. փառաւոր, մեծաշէն, շատ ծախքով.
Բազմապայծառ յարկ տանն Աստուծոյ, կամ քաւարան, տաճար. (Յհ. կթ.։)
multiple;
diverse, much, several;
magnificent;
— առնել, to multiply, cf. Բազմացուցանեմ, cf. Բազմապատկացուցանեմ, cf. Բազմապակեմ;
— լինել, to multiply, cf. Բազմանամ, cf. Շատանամ, cf. Բազմապատկանամ;
more, moreover
ԲԱԶՄԱՊԱՏԻԿ. մ. πολυπλασίως, -σία, πολλαχῶς, ἑπί πολύ multipliciter եւ այլն. Բազմապատկաբար. եւ բազմամասնաբար. բազմօրինակ. պէսպէս օրինակաւ. եւ Առաւելագոյն. բազումս. յոյժ, մեծապէս.
Մի դու ընդ իս բազմապատիկ տանջիր, եւ ոչ ես ընդ քեզ սակաւագոյն. (Եղիշ. ՟Բ։)
Աստուած զմարդն միայն բազմապատիկ փառաւորեաց. (Ագաթ.։)
Բազմապատիկ զաննաւապետ հոգին հեղձուցանեն. (Մաշկ.։)
that deceives much, very cunning.
Ըստ բազմապատիր նենգութեան բարոյից դաւող աղուեսուց. (Նար. կթ։)
Բազմապատիր փառք յաւիտենիս. (Կիւրղ. խչ.։)
much honoured, very honourable, respectful.
Որքան սակաւու գնոյ զբազմապատիւն դնէ, այնքան խնդայ։ Հանդերձիւ բազմապատուով ոչ զգեցուցանես զքեզ. (Բրս. ապաշխ.։)
very bashful.
Զիա՞րդ յաւելից զնոյն գովութիւն՝ աղաչաւորս բազմապատկառ. (Նար. կ.։)
to multiply;
to repeat.
ԲԱԶՄԱՊԱՏԿԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԲԱԶՄԱՊԱՏԿԵՄ. որ եւ ԲԱԶՄԱՊԱՏԿԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. πολλαπλασιάζω multiplico Բազմապատիկ առնել. բազմացուցանել իւրք օրինակաւ. առաւելուլ. յաճախել. շատցնել, էւելցնել, վրայ դնել.
Քրիստոս վէմ բազմապատիկ, որ բազմապատկեաց զինքն՝ վէմ կոչելով զՍիմոն, եւ նա զամենայն հաւատացեալսն. (Տօնակ.։)
Ամենայն թիւ բազմապատկելով՝ մեծ թիւ բացակատարէ, քան զշարադրելով (գումարմամբ). ո՛րդոն, երիցս երեք՝ ինն, եւ երեք եւ երեք՝ վեց. ահաւադիկ բազմապատկելով՝ մեծ թիւ արար՝ ինն. քան թէ զշարադրելով՝ որ է վեց։ Իսկ երկեակդ ո՛չ այդպէս. քանզի բազմապատկելով եւ շարադրելով՝ զնոյն թիւ բացակատարէ զչորս. երկիցս երկու՝ չորք. երկու եւ երկու՝ չորք. (Սահմ. ՟Ժ՟Դ։)
multiplication
πολυπλασιασμός multiplicatio Բազմապատիկն գոլ կամ բազմապատիկն առնել որ է եւ օրինակաւ.
Կամ Յաւելուած. աճեցուցանելն զգին իրաց, եւ այլն. շատնալը, շատցնելը.
Կամ Առաւելութիւն. առատութիւն. լիութիւն. շատութիւն. πλεονασμός cumulatio, abundantia
that gives or is given abundantly.
Ապաշնորհս առ բազմապարգեւդ։ Բազմապարգեւ թագաւոր. (Նար. ՟Է. ՟Ժ՟Դ. ՟Ձ՟Բ։)
that owes much;
much obliged.
Կինն մեղաւոր բազմապարտն. (Մծբ.։)
Բազմապարտ յանցաւոր։ Բազումողորմ առ բազմապարտ դարձեալսն. (Վրդն. երգ. եւ Վրդն. ել.։)
polyarchy.
Առաջինն՝ յաղագս միայնապետութեան ... իսկ սակաւապետութիւն եւ բազմապետութիւն՝ ի վնաս քաղաքավարութեան բուսան ի մարդկանէ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
that abounds in fruit, that produces much, fruitful.
Ցորենահատն անկեալ մեռաւ, եւ բազմապտուղ հասկ եղեւ. (Վրդն. յաւետար.։)
to multiply, to increase by propagation.
Որոյ բազում են սերունդք, կամ զաւակք. բազմազաւակ.