Definitions containing the research մարդ : 3624 results

Բեմբ

NBHL (1)

Դիտանոցի երկնատեսակ բարձրութեան բեմբին։ Ոչ եթէ աթոռք արկեալ կան ձեռակերտական մարդկային բեմբի ի յերկրի ... դատեալ դատողացն. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Բնութիւնակից, կցի, կցաց

NBHL (1)

Ոչ ես ասէ յիմ բնութիւնակից մեղաւորացն եմ օտար, եւ ոչ դու ի քո բնութիւնակցին (հօր) ողորմութենէն հեռի։ Բնութիւնակից ձեր մարդիկն։ Նախատինք են բնութիւնակցացն իմոց. (Լմբ. սղ.։)


Բրիչ, չի, չաւ

NBHL (1)

Վերակացուք մարդկան ունին բանիւն կակղել զխստութիւն մտաց իբրեւ բրչաւ. (Իգն.։)


Գազանապէս

NBHL (1)

Գազանապէս խորհէր, եւ ոչ մարդկապէս. (Իսիւք.։)


Եղերդակ, ի, աց

NBHL (1)

Բաղարջ ընդ եղերդի կերիցես։ Բաղարջն նշանակէ զսուրբ մարդկան զբարի գործսն, եւ եղերդնակն զդառնութիւն եւ զզեղջ դարձելոց. (Ոսկիփոր.։)


Զրախօսութիւն, ութեան

NBHL (1)

Այսպիսիքս տան պատճառ վայրապարաց զրպարտողաց մարդկան ի զլացութիւն եւ ի զրախօսութիւն (ընդդէմ) տէրունական գրոց. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)


Է, ից

NBHL (2)

Զէն Աստուած, որ ի մարդ կերպարանեցաւ. (Եղիշ. Ե։ )

Է՜ մարդ, կա՛մ ՛ի դեհենէն երկի՛ր, կամ զարքայութենէն պէ՛տ արա. (Սեբեր. Ժ։ )


Է՜

NBHL (2)

Զէն Աստուած, որ ի մարդ կերպարանեցաւ. (Եղիշ. Ե։ )

Է՜ մարդ, կա՛մ ՛ի դեհենէն երկի՛ր, կամ զարքայութենէն պէ՛տ արա. (Սեբեր. Ժ։ )


Ընդդէմ, դիմաց

NBHL (1)

Ո՛չ ի բաց բառնայ զմարդն. այլեւ զընդդէմն եւս, աճեցուցանէ. (Անյաղթ պորփ.։)


Թողում, ղայ

NBHL (2)

Զթողանիլն զոր կրեացն ի սկզբանէ մարդոյս բնութիւն։ Որ էր յայտնապէս լուծողի զպատահեալն մեզ թողանիլն. յն. թողումն, կամ լքումն. (Պրպմ. չ։)

Թո՛ղ անդր զմարդիկ մեռեալ ... լային զթամուզ. (Մամբր.։)


Իւրովին

NBHL (1)

Ձգե՛լ իւրովին զանձինս ի նեղութիւնս՝ ցածնոց մարդոց է. (Ոսկ. եբր. ՟Ե։)


Խեղճ, խղճի

NBHL (1)

Ունելով ի ներքս զխեղճ մտացն չարչարէր զմարդն յուտելն զպտուղն. (Ոսկիփոր.։)


Խոստովան

NBHL (1)

Ոչ ոք է, որ ի դժոխս խոստովան առնի առ քեզ։ Խորհուրդք մարդկան խոստովան առնինառ քեզ.եւ այլն։


Ծալածոյ, ից

NBHL (1)

Աթոռ արարեալ երկաթի ծալածոյ, եւ ոտք են ոտից մարդոյ նման. (Կաղանկտ.։)


Ծնունդ, ծննդեան, ծննդոց

NBHL (1)

Արարատեան աշխարհիս ծնունդք (մարդիկ)։ Աշակերտք արդար վաստակոց, եւ ծնունդք առաքինութեան. (Յհ. կթ.։)


Կարճիչ

NBHL (1)

Եթէ կարճիչք յանցանաց էին դեւք, ոչ երբեք զմարդիկ ի կռապաշտութիւն յօժարեցուցանէին. (Եզնիկ.։)


Կլիմայ, ից

NBHL (1)

Որպէս ասեն իմաստունք. ՟Ժ՟Դ կլիմ անբնակ է մարդկան։ Յոթերորդ կլիմն, որ է երկրորդ բաժին երկրի. (Վրդն. պտմ. եւ Վրդն. ծն.։)


Հազարաւոր, աց

NBHL (1)

Կոտորեաց զհազարաւորս հազարօք։ Անհամար բիւրուց եւ հազարաւորաց մարդկան. (ՃՃ.։)


Հալումաշ

NBHL (1)

Պատեհ է յիշել զհալումաշ ջերմերն։ Միօրեայ ջերմն յորժամ յամենայն առ մարդն, փութով փոխի ի հալեւմաշ ջերմն. (Մխ. բժիշկ.։)


Հայեցած

NBHL (1)

Յոր դիպեցուցեալ զհայեցած նորոգատեսիլ մարդոց. (Փարպ.։)


Հետակորոյս

NBHL (1)

Վաղվաղակի դիքն զնա ի մարդկանէ հետակորոյս առնէին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Հետէ

NBHL (1)

Յորմէ հետէ մտի առ փարաւոն, չարչարեաց զժողովուրդն։ Պատմեսցէ, յորմէ հետէ արարի զմարդն։ Յորմէ հետէ բարձունք են, մեղաւ իսրայէլ։ Յորմէ հետէ մտեալ եմ, ոչ դադարեաց եւ այլն։


Հիզան

NBHL (1)

Տեսակն. հի՛զան, մարդ. (Պորփ.։)


Հոմասեռ

NBHL (1)

Ներսէս՝ մարդ երկնային, եւ հրեշտակ երկրային, գեր ի վերոյ յոքունց հոմասեռից. այսինքն մարդկան. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Ճակատատեղի, ղւոյ

NBHL (1)

Ընդ բանակս մարդկան երթան ստիպաւ ի ճակատատեղն. (Վեցօր. ՟Ը։)


Ճռուղեմ, եցի

NBHL (1)

Հաւ շուրջ թռչի, եւ ճռուուղէ զմարդով (կամ ճռողէ զանտառս). (Ածաբ. նոր կիր.։)


Ճռուուղեմ, եցի

NBHL (1)

Հաւ շուրջ թռչի, եւ ճռուուղէ զմարդով (կամ ճռողէ զանտառս). (Ածաբ. նոր կիր.։)


Ճրագարան, աց

NBHL (1)

Եօթն ճրագարան ոսկի, եւ ի մջէ եօթն ճրագարանացն նման որդւոյ մարդոյ. (Յայտ. ՟Ա. 12. 13։ յն. լիխնի՛ա։ Իսկ իբրեւ լի՛խնօս, այսինքն ճրագ, ասի,)


Մահտարաժամ

NBHL (1)

Յարձակումն թշնամեաց, կամ մահտարաժամ, կամ սով, կամ կարկուտ։ Եհաս մարդկան մահտարաժամ, սկիզբն արարեալ ի միւռոյ քաղաքէն. (Ճ. ՟Գ.։)


Միտեմ, եցի

NBHL (1)

Ասէ, ի մանկութենէ մարդիկ ի խնամս չարին միտեալ են. զի ցուցցէ, թէ որ միտին՝ կամօք միտի, եւ ոչ ուրուք բռնութեամբ. (Եզնիկ.։)


Յոխորտանք

NBHL (1)

Յոխորտութեամբ լի՝ զանձն առնէր հրապարակատես։ Ի բաց դնել երկայնմտութեամբ զմարդկօրէն յոխորտութիւնն. (Պիտ.։)


Յոխորտութիւն, ութեան

NBHL (1)

Յոխորտութեամբ լի՝ զանձն առնէր հրապարակատես։ Ի բաց դնել երկայնմտութեամբ զմարդկօրէն յոխորտութիւնն. (Պիտ.։)


Նազիմ, եցայ

NBHL (2)

Կնոջ մարդոյ այնչափ ոսկի զանձամբ արկանել եւ նազել։ Յայն թատր (երկնից) զարդարեսցին, անդ նազիցին, անդ յօրանայցեն։ Յորժամ չսիգայցես, չնազիցես. (Ոսկ. փիլիպ. եւ Ոսկ. եբր.։)

Եւ մայր նորա ասէր որպէս մարդոյ նազելով, եթէ հայր քո եւ ես տառապէաք խնդրէաք զքեզ. (Մեկն. ղկ.։)


Նմանական

NBHL (1)

Առ մարդով՝ նմանական է պատկեր. իսկ առ աստուծով՝ բնութեամբ. (Աթ. ՟Թ։)


Շնորհահատոյց

NBHL (1)

Եւ արդ ո՞ւմ լիցուք շնորհահատոյցք, աստուծո՞յ՝ թէ մարդոյ. (Սանահն.։)


Ողիւմպոս, ի

NBHL (1)

Երկին կոչեմք՝ առ ի սահման զերնոյն զնոյնն գոլով. եւ ողիմպոս վասն բոլորափայլ գոլոյն։ Ողիմպոս, զոր ասեն աստուածոցն վայր զգուշագոյն. քանզի ամենայն մարդիկ իղձ առնելով զձեռսն յերկինս վերաձգեն. (Արիստ. աշխ.։)


Պտղատու

NBHL (1)

ՈՒղիղ գտանել մարդոյն՝ եւ պտղատու. (Նար. երգ.։)


Ջրհեղեղ, աց

NBHL (1)

Բաղում ապականութեան մարդկան լինելն ջրհեղեղօքն իսկ եւ հիւանդութեամբք. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Սոսկեմ

NBHL (1)

Զամենայն կերակուրս՝ յորոց մարդն ոչ գարշէր եւ սոսկէր. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ։)


Տրփանք

NBHL (1)

Մոլեգնոտ տրփանօք տենչայր։ Ի տրփանս համբաւու արայի։ Տրփանացն զառածումն ի մարդիկ եղեալ. (Խոր. հռիփս.։ Արծր. ՟Գ. 20։ Պիտ.։)


Փունջ

NBHL (1)

Այլ գաւազանք ի միում փնջէ, զոր կապեաց որդին մարդոյ՝ որ էջն յերկնից. (Միսայէլ.։)


Քաղաքկնեար, ներոյ

NBHL (1)

Որք միանգամ ի քաղքակնեարդ են մարդիկ, գան առ քեզ։ Եւ ոմանք եկեալ ի քաղաքկներոյն՝ ասէին. (Պտմ. աղեքս.։)


Քարածերպք, պից

NBHL (1)

Օձք ընդ մացառս եւ ընդ քարածերպս մտեալ՝ մերկանան զհնութիւնս իւրեանց։ Բղխէ ականակիտ աղբիւր պղպջակեալ ընդ քարածերպս վիմարդ քարանցն. (Կոչ. ՟Գ։ Յհ. կթ.։)


Օրըստօրէ

NBHL (1)

Մաշին մարդկան կենքս օրըստօրէից եւ տարեաց շուր ճանապարհօք (այսինքն պարագայութեամբ). (Ածաբ. ժղ.։)


Այծ, ից

s.

cf. Այծի.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

. ի հլ. «այծ անասունը» (սովորա-բար էգի համար է գործածւում) ՍԳր. որ և այծի, յոգնակին այծիք, սեռ. այծեաց «այծ» ՍԳր. Կոչ. որից այծեամն ՍԳր. այծեմնիկ (իբր կնոջ յատուկ անուն գործածուած) Գծ. թ. 36, 39. այծենի «այծի մորթ» Վրք. հո. աւծեայ «այծի մազէ» Յայտ. զ. 12. ալծա-քաղ Վեցօր. կամ այծքաղ Օր. ժդ. 5. էշայ-ծեամն Խոր. բ. 81. այծենակաճ «այծի մա-զից շինուած թաղիք» Անյ. պորփ. այծարած Մամիկ. Մագ. այծամարդ «Սատիրոս» Խոր. աշխ. այծեղջիւր Շիր. Փիլ. քարայծ (նոր բառ). այստեղ է պատկանում նաև այծառ կամ այ-ծար, ածաղ «սև կաղամախ, populus nigrā (տեղը չէ նշանակած ՆՀԲ. նոյնպէս նաև ՀԲուս. § 36). իբր թրգմ. յն. αἰγειρος հոմա-նիշից. կազմուած αίς «այծ» բառից (սխալ-մամբ այսպէս է ստուզաբանուել յն. բառը, թէև բոլորովին ուրիշ ծագում ունի. տե՛ս Boisacq, էջ 20)։