Definitions containing the research վ : 10000 results

Այծաքաղ

s.

chamois, wild goat.

· Calfa


Այծեամն, եման, եմանց

s.

wild goat;
roe;
buck, hart;
deer.

· Calfa

NBHL (3)

δορκάς, δόρκων. caprea, dorcas եւ capreolus, parva capra. եբր. ձէպի իբր թ. լէփիջ. Այծ վայրի՝ արագոտն եւ սրատես, բազմաճղի եւ տկար եղջերօք. եապան քէչիսի, գարաճէ, կէյիք սըզընը, ճէյրան, զազալ.

Իբրեւ զայծեամն եւ զեղջերու։ Որպէս ուտիցի այծեամն եւ եղջերու։ Ասայէլ էր թեթեւ ոտիւք իբրեւ զմի յայծեմանց ի դաշտի։ Թեթեւագոյնք ոտիւք իբրեւ զայծեմունս ի վերայ լերանց։ Նման է եղբօրորդին իմ այծեման, կամ որթուց եղանց։ Իբրեւ զերկու ուլս երկուորիս այծեման։ Իբրեւ զայծեամն փախուցեալ. եւ այլն։

Արգելլով ի ներքս այծեմունս երագունս. (Խոր. ՟Բ. 38։)


Այծեայ, էի, ից

s. adj. goat's hair;
stuff made of goat's hair;
of or belonging to goats.

· Calfa

NBHL (3)

Ցուցանելով նմա զցփսիսն այծեայս. (Յհ. կթ.։)

Որք միով այծէիւ շատանան. (Լաստ. ՟Զ։)

Բերին վուշս եւ այծեայս ( ի մանել). (Վրք. հց. ԻԶ։)


Այծեղջիւր, ջեր

s.

Capricorn.

· Calfa

NBHL (1)

αἱγόκερως. capricornus Անուն միոյ ի կենդանակերպից՝ յարմարեալ ի հեթանոսական պատմութեանց, յոր յածի արեգակն ի իա դեկտ. ցյունվարի իա. եւ յայնժամ կոչի ԱՐԵՒԱԴԱՐՁ ԱՅԾԵՂՋԵՐ. օզլագ. ճէտի. ճէտա պիւրճի. պիւզէ.


Այծենի, նւոյ, ենեաց

s. adj. cf. Այծեայ.

· Calfa

NBHL (3)

Մորթովք այծենեօք. (Եբր. ՟Ժ՟Ա. 37.) որ գրի եւ այծենւովք։

Բերցեն նմա այծենի եւ վուշ. (Վրք. հց. ԻԶ։)

Այծենի վուշ։ Այծենի ծածկոց. (Հ=Յ.։)


Այծէք

s. pl. goats hair.

· Calfa

NBHL (2)

Պարտ է ագանել այծէս։ Զգենու զայծէս հաւատոյ։ Զսպեն այծէովքն, բաճկոնովն. (Մաշտ. սքեմ.։)

Հանդերձ նորա այծէս խոշորս, եւ վերարկուս այծէս. (Ճ. ՟Բ.։)


Այն, այնր, այնորիկ, այնու, այնուիկ

pron.

that, it, the.

· Calfa

NBHL (29)

Մարդն այն. արքն այնոքիկ. արքն այն։ Յաւուր յայնմիկ. յաւուրսն յայնոսիկ։ Ընդ այն ճանապարհ։ Ընդ ամենայն երկիրն ընդ այն։ Յայնմ օրէ կամ յօրէ յայնմանէ եւ առ յապա։ Այնր ժամու։ Ծառային այնորիկ։ Մշակացն այնոցիկ։ Յայնց ժամանակաց։ Այն՝ որ ինչ վասն նիկանովրայ իրացն խօսք են, այսչափ։ Այս ա՛յն այր է։ Ո՞չ այս ա՛յն մեծ Բաբիլոն է. եւ այլն։

Դուն ուրեք խնդրով՝ ըստ օրինակի մասնական անուանց.

Գովութեան արժանի այնք ի թագաւորաց իցեն. (Խոր. ՟Ա. 2։)

Հոլովք ինչ ոչ այնչափ յաճախեալք, եւ զգուշալիք.

Զրկեալ յայնոցիկ եղեն։ Այնիւ. այնով. զայնով. յայնցանեաց։ Խնդրուածովք այնոքիմբք. (Խոսր.։ ՃՃ.։ Եփր. ՟բ. կոր.։)

Նովիմբք այնուք մակուկօք. (Պտմ. աղեքս.։)

ԱՅՆ. Պէսպէս ոճով վարեալ վայելչապէս. իբր այնպիսի, նա, նոյն, այն որ, եւ այլն.

Չէ՛ ինչ կարի չար, եթէ մահն՝ որում պարտապան եմք, այն մեզ վրիժաբար հասանիցէ. (Յհ. կթ.։)

Լուայք ձայնի Տեառն Աստուծոյ ձերոյ, այնմ՝ որ ժողովեաց զձեզ. (Լմբ. ատ.։)

Էմմանուէլին, այն՝ որ արար խաղաղութիւն։ ԶԱրարչէն ամենայնի, այն՝ որոյ բանիւ երկինք հաստատեցան։ Դատաստանացն Աստուծոյ, այն՝ որ չափով եւ կշռով բաժանէ։ ԶԱրիոսին կրեն հերձուած, այն՝ որ չարչարելի ասաց զԱստուածութիւն Բանին։ Զսատանայական յանցանս, այն՝ որ հակառակ եկաց Աստուծոյ. (Շ. թղթ.։)

Ճառել, եւ այն չափաւորապէս։ Սակաւք եղիցին, եւ այն հանդարտութեամբ։ Փոխել, եւ այն՝ ճշմարիտ վկայիւք. (Շ. թղթ.։)

Հրամայեաց՝ գանձ բազում արկանել ցրիւ, զի զայնու (կամ զայնով) անկցին. (ՃՃ.։)

Իբր պատճառ կամ բան, եւ պէտք. դէպք. ո՛ վէճհ.

Եթէ այլք ոչ ունին սովորութիւն, մի՛ ոք այնու զմերս ստգտանիցէ. (Շ. թղթ.։)

Իսկ այն՝ զի զցուցակն ասեն ոչ ընդունելի. սուտ են։ Եւ այն՝ զի ոչ կարացեր առանց Աստուծոյ տալ զշահն մեզ, վկայի ի ձայնէն։ Ի բանից իմաստնոյն ուսանիմք, այն՝ զի ասէ (այս ինքն ի բանից անտի՝ զի ասէ). (Շ. թղթ.։)

Այն՝ զի (այս ինքն առ այն՝ կամ այնու զի) Աստուած եմ, եւ Որդի Աստուծոյ, ոչինչ վկայութիւն ինձ պիտոյ է յումեքէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։)

Նաեւ ո՛չ ծնգովքն վարեցաւ, այն զի անյարիր էր։ Այն՝ զի ծով է ինձ ծփանաց՝ կենցաղոյս բերմունք. (Նար. ԺԴ. ԿԵ։)

Յանցանք՝ որում չիք ներումն թողութեան, այն զի անզեղջ է ի չարիսն։ Չի՛ք այլ խիստ եւ նուրբ ճանապարհ քան զլեզուին պահպանութիւնն, այն զի դիւրաշարժ է ... Է՞ր վասն գնէ զնոսա հզօրս, այն զի նոքա անմարմինք են, եւ մեք մարմնաւորք։ Այն զի վերջացաք ի սահեցմանէ իրաց կենցաղոյս նայել ի սքանչելի փառս այսր աւուր. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. համբ.։)

Որդի Մասեկայ ընդոծնի իմոյ, այն է Եղիազար Դամասկացի։ Ի ճանապարհին Եփրաթայ, այն իսկ է Բեթղահէմ։ Ետուն պատերազմ ընդ թագաւորին Բաղակայ, այսինքն է Սեգովր. եւ այլն։

Զայն ինչ ի վեր ոչ հանէր. (Ագաթ.։)

Հաստատեալ յայն ինչ՝ զոր դու իսկ վկայեցեր. (Նար. ՀԹ։)

Դեռ եւս զայն ինչ վախճանեցելոյ վիհ. (Պիտ.։)

Որք յաղջամղջին տեղւոջ ելով՝ այն ինչ յարեգակն հայել ձեռնարկեն. (Մագ. ԾԷ։)

Այն ինչ գիշերոյն ժամս ունելով սակաւս. (Խոր. ՟Ա. 25։)

ԱՅՆ ՈՐ. Իբր յարաբերական որ՝ յամենայն հոլովս.

Մինչեւ ցԱբրահամ, այն որ պարծին նովաւ եբրայեցիք։ Էր ընդ Պօղոսի Արիստարքոս, այն՝ որ վասն այսորիկ կոչէ զնա գերեկից իւր։ Դիոնեսիոսն այն որ ասէ վասն նորա ի գործս առաքելոցն. (Եւս. պտմ. ստէպ։)

ԱՅՆՈՒ ԶԻ. իբր շ. Վասն այնորիկ՝ զի. այնուիկ՝ իբր զի. որովհետեւ. չիւնքի, օլ սէպէպտէն քի.

Ինքն է պատճառ չարեացն՝ այնու զի ոչ եղծ զչարն։ Այնու՝ զի ընդ չարեաց գործոցն վրէժս պահանջէ, յայտ է՝ եթէ ոչ ախորժէ զչարիսն. (Եզնիկ.։)

Անպիտանք գտանին՝ այնու զի ո՛չ ի մեծ ատենիցն վարին հանդէս, եւ ոչ յայլ ինչ։ Իմաստնագոյն ցուցան քան զամենեսեան, այնու՝ զի զամենեցունցն կարացին ծածկել գիտութիւն. (Պիտ.։)


Այնուհետեւ

conj.

ever, since, from that time, thenceforward, thenceforth.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ իժիք ազդիցէ այնուհետեւ։ Այնուհետեւ ոչ եւս պիտոյ է վասն մեղաց պատարագ։ Հայեցաւ ի մարմին իւր այնուհետեւ իբրեւ ի մեռեալ։ Գիտաց՝ եթէ բազում ժամանակք են այնուհետեւ։ Փախստեայ գնացին այնուհետեւ բնակիչք յԵրուսաղեմէ. եւ այլն։

Ի հարկէ յուղիղն այնուհետեւ վարին կարգաւորութիւն. (Պիտ.։)


Այնչափ

adj. adv.

so great;
such;
so, so much, in such a manner.

· Calfa

NBHL (5)

ԱՅՆՉԱՓ. մ. Նովին չափով. նովին համեմատութեամբ կամ հաւասարութեամբ. յայնմ աստիճանի. օ գըտար. օլ տերեճետէ. օլ մերթէպէտէ. τουσοῦτῳ, τοσούτον. tanto, adeo

Որ ինչ է այնու չափով. նոյնաչափ. այնքան, եւ այնպիսի՝ մեծ կամ փոքր, շատ կամ սակաւ. ա՛նչափ. օլ գըտար. չիւնան. τοσοῦτος. tot եւ tantus, τηλικοῦτος.

Յայնչափ քաջութենէ սրտի։ Զայնչափ տարապարտուց բռնութիւն։ Այնչափ հաց, մինչեւ յագեցուցանել զայսչափ ժողովուրդ։ Այնչափ նշանս արարեալ էր առաջի նոցա։ Այնչափ ինչ կայր, եւ ոչ պատառեցաւ գործին։ Ա՞յնչափ գնոց զգեօղն վաճառեցէք. եւ նա ասէ, այո՛ ա՛յնչափ։ Այնչափ ազգ ձայնից են յաշխարհի։ Այնչափ անցք անցին։ Յետ այնչափ ժամանակաց։ Այնչափ լաւագոյն ուխտի. եւ այլն։

Ոչ կարեն վնաս ինչ պահել ի նոցանէ, եւ ո՛չ այնչափ՝ թէ լումի հանել ի տանէ. (Ագաթ.։)

Եւ ցայնչափ ժամանակս. ցայն վայր.


Այնպէս

adv.

so, also, equally, as much, in like manner, likewise, as well as.

· Calfa

NBHL (1)

Այնպէս լուսաւորեսցէ լոյս ձեր, որպէս զի։ Եւ այնպէս ուսուսցէ զմարդիկ։ Աստուած այնպէս զգեցուցանէ։ Այնպէս սիրեաց Աստուած զաշխարհ, մինչեւ ... Այնպէս՝ որպէս անշունչքն ձայն տայցեն։ Միթէ որպէս նայն եհար, սա այնպէ՞ս վիրաւորեսցի։ Գիտասջիք զայնպիսիսն, որ այնպէսն գնայցեն. եւ այլն։


Այնպիսի, սւոյ, պիսեաց

adj.

such, similar, like;
equal, same;
as great, as much.

· Calfa

NBHL (4)

τοιοῦτος, τηλικοῦτος. talis, tantus Այնմ նման. նոյնպիսի. եւ այնպէս մեծ կամ փոքր, լաւ կամ վատթար. անանկ, անանկը. օ դարզ. էօյլէսի. օնճուլայըն.

Ոչ կարացեալ տանել այնպիսում վատթարութեան։ Այնպիսւով սաղապաճեմիւ մտաք յԵգիպտոս. (Խոր. ՟Գ. 25. 62։)

Ո՞ր հայր գթած, կամ ո՞ր մայր ողորմած այնպիսի եղէկիզին ի վերայ թշուառութեան որդւոց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)

Որ այնպիսի իմն զօրաւորագոյն գտաւ խորհրդով, մինչ զի ... Այնպիսի իմն ըստ նոցա քաջարութեանցն զուգահաւասար եւ զիւրեանցն ցուցին իմաստութիւն. (Պիտ.։)


Այնքան, ոյ

cf. Այնչափ.

· Calfa

NBHL (6)

Այնքան բարեացն։ Զարծուսցէ յայնքան վնասուց. (Յճխ. ՟Գ. ԺԹ։)

Որքան վիրացն հարուածք անբժշկականք, այնքանեօք չափովք կրկին առ սմին եւ իմաստք արուեստից բարձրեալ բժշկիդ. (Նար. ՟Թ։)

Գիշեր ոչ այնքան զժամանակն որքան թէ զհրէական զանհաւատութիւնն անուանելով. (Յհ. իմ. ատ։)

Զբոլորիւքն գերազանցեաց քերթուածովք՝ այնքան, մինչ զի ... (Պիտ.։)

Այնքան յաչաղանքն գրաւեալ զառաջնորդական զմիտս, որպէս զի զայսքան իմ զվէրս թողեալ եւ այլն. (Լմբ. ատ.։)

Ցայնքան կրթեալ, մինչ սիրելիք կարի քաջ՝ թագաւորացն եղանիլ։ Ցայնքան, որ զի եւ զինքն իբրեւ զզօրավար նշանակէր։ Զիւրեանցն հանէին յաջորդս՝ ցայնքան, մինչ ի սպառել չուոյն։ Զլռութիւն սիրելով՝ ցայնքան ոչ հանէին խօշիւն, մինչեւ ... (Պիտ.։)


Այո

adv.

yes, even so, truly.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՅՈ՛. Այդ այդպէս է. եւ կարի իսկ քաջ. արդարեւ. յիրաւի. անշուշտ. ամէն ասեմ. հա՛ հրամերես. հէ՛. պէլի. եվվեթ. (լծ. հյ. յաւէտ) ναί, νή, ἧ μήν. nae, etiam, certe, ita.

Այո՛, օրհնելով օրհնեցից զքեզ։ Ասէ իւրաքանչիւր ոք ցեղբայր իւր. այո՛, քանզի ի մեղս եմք. եւ այլն. (ուր ասէ Եփրեմ.)

ԱՅՈ՛ ԱՅՈ՛. Կրկնութիւն վերնոյն առ առաւել հաստատութիւն.

Կամ իբր վա՛շ վա՛շ. εὗγε εὗγε. euge euge!


Այպանեմ, եցի

va.

to jeer, to make a jest of, to ridicule, to mock, to deride, to hold in contempt, to despise, to scoff at, to scorn, to banter, to rally, to rail at, to revile, to abuse;
to treat with contempt, with abuse or ridicule.

· Calfa

NBHL (3)

(լծ. թ. այըպլամագ) παίζω, ἑμπαίζω, καταπαίζω , καταγελάω, μυκτηρίζω, χλευάζω, γελάω. illudo, derideo, irrideo, subsanno Այպն առնել. խազ առնել. ծաղր առնել. ունչս առնել. կատակել. ձաղել. եպերել. դսրովել. յամօթ առնել. անարգել. արհամարհել. մասխարա՝ իսթիհզա էթմէք. մեզեյէ՝ քեսինտիյե ալմագ. զէֆքլենմէք. կիւլիւլմէք. խօրշամագ.

Այպանեսցեն զքեզ։ Այպանել հարկանել եւ ի խաչ հանել։ Իւրաքանչիւր զբարեկամ իւր այպանեն։ Ծանեան զքեզ եւ այպանեցին։ Զօր ամենայն հանի ի գլուխ այպանեալ։ Արհամարհօղք, այպանօղք։ Ոչ նստայց յատենի այպանողաց։ Այպանեաց զնոսա Եղիա Թեղբացի, եւ ասէ. մեծաձա՛յն կարդացէ՛ք, զի Աստուած է։ Եթէ ոչ այպանիցէք զբանիւք իմովք. եւ այլն։

Որ այպանէ, երգիծանի։ Մի՛ այպանեսցի մարգարէութիւն ի վտանգելոցս անհաւատութեամբ. (Լմբ. թղթ. եւ Լմբ. ատ.։)


Այպանութիւն, ութեան

s.

derision, mockery, raillery, ridicule, scorn, contempt.

· Calfa


Այպնարարութիւն, ութեան

s.

cf. Այպանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Այպնարարութեամբ արհամարհութիւն բանից. (Լմբ. ամովս.։)


Այսակիր

adj.

possessed with a devil or evil genius, tormented with a devil, demoniac.

· Calfa

NBHL (2)

πνευματοφόρος, δαιμονῶν. spiritu (malo) ductus, afflatus, a daemone actus Որ կրէ յանձինս զայսն պիղծ. այսահար. ճինլի. սայալը. կամ բնակարան դիւաց. տիվ եաթազը. տիվապատ.

Իբրեւ զայր մի այսակիր։ Մարգարէք նորա այսակիրք։ Այսակիր (կամ այսաբեկ) եղեւ. (Ովս. ՟Բ. 7։ Սոփ. ՟գ. 4։ Երեմ. ՟Բ. 24։)


Այսահար, ի, աց, ից

adj.

possessed with a devil, demoniac.

· Calfa

NBHL (3)

δαιμονιζόμενος, δαιμονισθείς, ἑνεργούμενος. daemonium habens, daemoniacus, energomenus Հարեալ յայսոյ պղծոյ. դիւահար. որ եւ ասի ԱՆՄԱՔՈՒՐ. եւ ԱԽՏԱՑԵԱԼ. դեւ ունեցօղ. ճինլի. մէճնուն. տիվտար. փէրիսայ.

Եւ մոլեգնեալ իբրեւ զդիւահար. վերնոտ. սայալը. չըլզըն. դութարըգլը. ἑπίληπτος. furens, furiosus, insanus

Զի՛նչ եղեւ այսահարին, եւ զի՛նչ վասն խոզիցն. (Մրկ. ՟Ե. 16։)


Այսահարիմ, եցայ

vn.

to be possessed with a devil;
to roar, to make a dreadful noise;
to rave, to be frantic, to storm, to be furious.

· Calfa


Այսամուտ

adj.

cf. Այսահար.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՅՍԱՄՈՒՏ ԱՅՍԱՄՏԵԱԼ. Յոր մտեալ իցէ այս պիղծ. այսակիր. դիւահար. մէճնուն. տիվապատ.


Այսանակ

adj.

such, like, in this manner or fashion.

· Calfa

NBHL (2)

Վերբերական է, որ եւ նմանական. ո՛րգոն, այսանակ, այսպիսի. այսչափ, այսքան. (թր. քեր.) (ուր օրինակք ինչ վրիպակաւ գրեն ԱՅՍԱԿԱՆ։)

Այսանակ ճոխագունիցն վերջոյ եւ առաջոյ պատուագիրքն յաճախեն զփառս։ Այսանակ եւ դու հրապուրողականդ քո բանիւք ծովացուցեր. (Յհ. իմ. ատ. եւ երեւ։)


Այսբար

adv.

cf. Այսպէս.

· Calfa

NBHL (1)

Այսբար տնօրինեալ յաշխարհ ծովացուցանէին. (Պիտ.։)


Այսգոյն, ունի, ից

adj.

cf. Այսպիսի.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ ձեռն այսգունի անճառ միաւորութեանն. (Խոսրովիկ.։)


Այսուհետեւ

adv.

henceforth, henceforward, hereafter, for the future;
as for the rest;
now, then, but.

· Calfa

NBHL (3)

Մեռայց այսուհետեւ, որովհետեւ տեսի զերեսս քո։ Ոչ եւս յաւելից հարկանել ... այսուհետեւ ... մի՛ դադարեսցեն։ Ննջեցէ՛ք այսուհետեւ, եւ հանգերուք։ Ժամանակս կարճեալ է այսուհետեւ։ Այսուհետեւ եղբարք, ո՛ղջ լերուք, հաստատո՛ւն կացէք. եւ այլն։

Այսուհետեւ զգո՛յշ լերուք յանօգուտ քրթմնջենէ։ Այսուհետեւ խրատեցարո՛ւք բանիւք իմովք։ Այսուհետեւ՝ որ անարգէ, ոչ զմարդ անարգէ, այլ՝ զԱստուած։ Այսուհետեւ եւ մեք՝ որ այսչափ շուրջ զմեօք մածեալ ունիմք. եւ այլն։

Արդ այսուհետեւ մեծատունք լացէ՛ք. այսուհետեւն ասելով՝ թուի ինձ, եթէ խոր իմն միտս ընծայեցուցանէ. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Այսչափ, ի, ից, աց

adj. adv.

to this degree, in this quantity, so great;
so much, so.

· Calfa

NBHL (5)

ԱՅՍՉԱՓ. τοσοῦτος, τηλικοῦτος. tot, et tantus Որ ինչ է այսու չափով. այսքան. այսպիսի, այսպէս մեծ կամ փոքր, շատ, եւ այլն. ասչափ, ասչաք. պու գատար. պունճա.

Հրաման ետ նմա զայսչափ գանձս հանել։ Այսչափ ժամանակս ընդ ձեզ եմ։ Այսնչափ հաց, մինչեւ յագեցուցանել զայսչափ ժողովուրդ։ Այսչափ բազմութիւն վկայից։ Այսչափ մեծութիւն քո. եւ այլն։

Ի վերայ այսչափ ստգտանաց։ Զայսչափ օգտութեանցն պատճառ. (Պիտ.։)

Առ այսչափաց մատակարարութիւն՝ բազում ժամանակ լինի ի վերայ։ Արդ այսքանից եւ այսչափաց արկածից չարեաց ի վերայ արկելոց եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 7 եւ Իմաստն։)

ԱՅՍՉԱՓ. Այսու չափով. ցայսչափ.


Այսպէս

adv.

thus, in this manner, in the same manner;
so.

· Calfa

NBHL (7)

οὔτω, οὔτως. sic Այսմ կամ սմին հանգոյն. ըստ այսմ. այսու օրինակաւ. ասանկ, ասպէս. պէօյլէ. պու մինվալ իւզրէ.

Իբրեւ այս իրք այսպէս հաստատեալ կային։ Այսպէս եղիցի ամենայն առն՝ զոր արքայ փառաւորէ։ Կարծեալ այսպէս էր, եթէ, եւ այլն։ Յիսուսի Քրիստոսի ծնունդն էր այսպէս։ Այսպէս գրեալ է։ Այսպէս վայել է։ Այսպէս եւ այսպէս խօսեցաւ. եւ այլն։

Այսպէս ասէ, այս ինքն ըստ այսմ օրինակի վարդապետութեան. (Սարգ.։)

Եւ այսպէս ամ յամէ սովորութիւն կարգեաց։ Որպէս ոչ խառնեցաւ ի կարգ սուրբ ամուսնութեան աշխարհիս, այսպէս չեմուտ ընդ մարմնաւոր պիտոյիւք. (Եղիշ.։)

Այսպէս արասցեն ինձ աստուածքն, եւ այսպէս յաւելցեն, եթէ ոչ վաղիւ եդից զանձն քո իբրեւ զմի ի սպանելոցն. (Ոսկ. պետր. եւ Եղ.) որ է բացատրութիւն երդմանս ՕՆ ԵՒ ՕՆ։

Այսպէսն մանկավարժ։ Այսպէս բարեկարգութեամբ։ Ոչ այսպէսն ընդ պատճառաւ է. (Պիտ.։)

Զայսպէս երեւման կիրս. (Խոսրովիկ.։)


Այսպիսի, պիսւոյ, պիսեաց

adj.

such, like, in this manner, of this sort;
such, so great.

· Calfa

NBHL (6)

Ո՞ւր եղեւ այսպիսի չարութիւն (այս ինքն այսչափ մեծ)։ Այսպիսի իսկ եւ վայել էր մեզ քահանայապետ, սուրբ, անմեղ. եւ այլն։

Այսպիսում ծիծաղական աւանդից։ Գողանալով կամ սպանանելով, կամ որ յայսպիսեաց իցեն. (Շ. թղթ.։)

Այսպիսեաւ տեսակաւ բանից վարեցաւ. (Բրս. գորդ.։)

Յն. ոճով ասի.

Այսպիսի իմն եկեալ հասեալ էր վախճան տէրութեանն. (Եղիշ. ՟Ա։)

Այսպիսի իմն զկատարելագոյնսն բերէ շահս, մինչ զի ... Ժա՛մ է վարկանել զ ի բաց ի կենցաղոյս խուզումն՝ այսպիսի ինչ. (Պիտ.։)


Այսր

adv.

here, in this place;
hither, to this place;
— աղագաւ, therefore, for this reason.

· Calfa

NBHL (7)

αὑτοῦ, ἑνταῦθα, ἑνθάδε, ᾦδε. huc, hic Յայս վայր, ուր մեքս եմք. ի տեղիս յայս. հոս. պուրայա.

Այսր անդր վառեալք ընթանային։ Յիւրեանս այսր անդր խուճապեցան. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 26։ ԺԴ. 44։)

Այսր եւ անդր լինել (թափառելով). (Շիր.։)

ՄԻՆՉԵՒ ՅԱՅՍՐ. իբր մինչեւ ցայս վայր կամ ժամանակ. ἔως ὤδε. usque huc

Ծովեզերեայք, եւ այսր եւս քան զնոսա. (Խոր. ՟Բ. 50։)

ԵՒ ԱՅՍՐ. մ. կամ նխ. ի մեր կոյս. դէպ այսր. եւ ի վայր. յետոյ. դէպ ի հոս, անկից վար. պէրիյէ. պէրիտէ. աշաղը. και ὦδε. citra, intra

Կամ հետէ. անտի եւ յառաջ, այս ինքն յատ այնորիկ կարգաւ՝ մինչեւ ցայս վայր, ցարդ. անկից էտեւ՝ յաջորդաբար. օնտան պէրի. καθεξῆς. ordine, deinceps.


Այսրէն

adv.

back, again;
եկից — ենդհուպ, I shall return here immediately, I shall be hack presently.

· Calfa

NBHL (3)

Ժողովուրդ իմ դարձցին այսրէն։ Է՛ջ, եւ ե՛լ այսրէն։ Իբրեւ մտանէր Մովսէս, մերկանայր զպատրուակն, մինչեւ այսրէն ելանելոյ։ Այսրէն վաղվաղակի տագնապաւ դառնային։ Հասեալ այսրէն՝ ունէին զճակատուն տեղի. եւ այլն։

Առի ինձ այսրէն։ Որո՛վ չափով չափեցից զանձինս ստգտանք, ի քոցդ աննուազ գթութեանց այսրէն չափեցայց. (Նար.։)

Այսրէն այլք վաստակին, եւ այլք հանգչին. իսկ անդէն իւրաքանչիւր ոք վաստակոց իւրոց տիրեսցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 19։)


Այսքան, ոյ, ի, ից, Այսքանի, նւոյ, նեաց

adj.

in this quantity, such, so numerous, thus great.

· Calfa

NBHL (8)

Այսքանի ամք են, զի ծառայեմ քեզ. յն. ահա զայսքան ամս. (Ղկ. ՟Ժ՟Ե. 29.) (ուր սովորութիւն եղեւ ընթեռնուլ ի մեզ, "Այս քանի՞ ամք են")։

Այսքանում վայելուչ կարգի. (Պիտ.։)

Քանո՞յ վաճառեցեր զայգ. եւ նա ասէ, այսքանոյ. (Վրք. հց. ԺԴ։)

Այսպիսեօք եւ այսքանեօք ժողովրդովք բազմացեալ. (Խոր. ՟Բ. 88։)

Ընդ այսքանեաց բարեաց։ Զայսքանեաց խնամոց յանձանձեալս։ Ի վերայ այսքանեաց յուսահատութեանց։ Այսքանեօք բանիւք. (Նար.։)

ԱՅՍՔԱՆ. մ. Այսու չափով. այսչափ. ասչափ.

Այսքան վաստակ եղէ ի քուրձ եւ ի մոխիր. (Վրդն. սղ.։)

Այսքան առաւելեալ։ Այսքան արձանացեալ էր հաստատուն։ Եւ այս վասն սորին այսքան շատասցի. (Պիտ.։ Լմբ. ատ.։ Շ. թղթ.։)


Այսօր, զայս օր, ցայսօր

adv.

today, this day;
մինչեւ ցայսօր, to this day, up to this time.

· Calfa

NBHL (5)

Ո՛չ է այսօր իբրեւ զերէկն եւ զեռանդն։ Այսօր է, եւ ի վաղիւ այլ ոչ գտանի։ Այսօր եղեւ փրկութիւն տանս այսմիկ։ Յիսուս Քրիստոս՝ երէկ եւ այսօր, նոյն եւ յաւիտեանս. եւ այլն։

Այսօր մաքուր հոգեկիր, եւ վաղիւ մոլի խելագար. (Նար. ՀԱ։)

Առնու երբեմն զյօդ կամ զհոլով՝ պահելով զբնիկ նշանակութիւնսդ.

Ամենայն կեանք մարդոյ այսպէս կատարի՝ յայսօրն եւ ի վաղիւն. զի ամենայն օր այսօր է, եւ զվաղիւն ծնանի. (Սարգ. ՟Ժ։)

Տո՛ւր ինձ զայսօր, եւ ա՛ռ քեզ զվաղիւ. (Ոսկ. մտթ.։)


Այսօրածին

adj.

horn today, new-born.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօրածին տղայ եղեալ ի մօրէ վասն մեր առանց հօր. (Յհ. տար.։)


Այտ, ի, ից

s.

cheek;
համբուրել զայտս, to embrace, to kiss the cheek.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՅՏ մանաւանդ ԱՅՏՔ. Որպէս թէ այտուցեալ կամ ի յայտք եկեալ մասն երեսաց. որ եւ ԹՈՒՐԾ. որպէս եւ երես՝ իբրեւ երեւեալ. Փափուկ մասն ծնօտից դիմաց՝ ի գոյն խնձորոյ կամ դեղձի, որոյ ներքին կողմն ասի թուռ. երես, թուշ. եանագ. ավուրտ. μῆλον (որ եւ խնձոր). παρεί. mala, gena, maxilla

Յերկոցունց կողմանց շուրջ զշրթամբքն այտս որոշելով. (Նիւս. կազմ. ԺԳ։)

Պայծառանայ դէմքն գունովն, սկսանի մորուսն ի վերայ այտիցն բողբոջել. (Լմբ. սղ.։)

Ո՛չ ասաց՝ վա՛յ զինեւ, եւ զայտս ոչ պատառեաց. (Վանակ. յոբ.։)


Այտի

adv.

thence, from that place.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ ոչ այտի ոք առ մեզ անցանել։ Ե՛լ այտի. եւ ասէ Յովաբ, չելանեմ. (Ղկ. ԺԶ. 26։ ՟Գ. Թագ. ՟Բ. 30։)

Ոչ վրիպեսցի այտի բան, մինչեւ կատարեսցի ամենայն. (Փարպ.։)

Զի մի՛ ոք ի մեղաց այտի լսելով այսպիսի բանս. եւ այլն. (Շ. թղթ.։)


Այտումն, ման

s.

inflammation, tumefaction, swelling, protuberance, enlargement;
cf. Այտոյց.

· Calfa

NBHL (5)

Տեսանելով զայտումն զայրացեալ ախտին. (Վրք. հց. ԻԶ։)

Ոչ վէրք, ոչ այտումն, ոչ հարուածք խղխայթեալք. յն. հետք գանից։

Կամ ուռնուլն այլով օրինակաւ. եւ փքացումն. ուռիլը, տկռիլը. գապարմագ.

Իսկ փողն՝ միթէ եղջի՞ւր ինչ գոչիցէ։ Թռալիր օդով՝ փողիցն այտմամբ. (Ագաթ.։)

ԱՅՏՈՒՄՆ ասի առ Գաղիանոսի եւ որ ինչ ի վեր երեւի յայտս կամ յերեսս մարդոյ. որպէս դեռաբոյս հերք մօրուաց, կամ մազ աղուամազ. եւ բիծք կամ պիսակք ծաղկան։ թիւյ, շիլ. ἵονθος lanugo primipili, villus, et faciei lentigo.


Այրական, ի, աց

adj.

virile, manly.

· Calfa

NBHL (3)

Ասելովն այրական՝ յայտնելով թէ կատարեալ մարդ եղեւ. եւ աստուածագործութեամբն, թէ Աստուած է եւ մարդ՝ նոյն ինքն զաստուածայինսն նշանագործեալ. (Մաքս.։)

Առ ամենայն այրական զօրութիւնս վատթարագոյն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)

(Մկրտեալն՝ սպիտակ զգենու), վասն զի այրականիւ եւ աստուածատեսակաւ առաքինութեամբ ի հակառակիցն՝ անզարդն զարդարի. (Դիոն. եկեղ. ՟Բ։)


Այրաձեւ

adj.

manlike, manly.

· Calfa

NBHL (1)

Հոմանուն՝ մարդ կենդանի, եւ այրաձեւն. որպէս եթէ՝ մինչ այրաձեւ հարկանիցի, զայրն ասիցէ ոք զվէրս ընդունել. (Սարկ. հանգ.։)


Այրանամ, ացայ

vn.

cf. Այրիանամ;
cf. Արիանամ.

· Calfa


Այրասէր

adj.

that loves her husband.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սիրէ զայր իւր. իր էրիկը սիրօղ. գօճասընը սէվէն. φίλανδρος. amans viri


Այրասպան

adj.

that has killed her husband.

· Calfa

NBHL (2)

Զի թէ այրասպանն ի մի ոք վնասելոյ անձն՝ իրաւամբ ըմբռնեալ, եւ այլն։ (Պիտ.)

Աններելի պատիժ պատուհասից այրասպանացն։ Ի վերայ այրասպանաց եւ մատնչաց։ (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ.)


Այրեմ, եցի

va.

to burn, to enflame, to fire;
to torrefy, to scorch, to parch, to dry.

· Calfa

NBHL (10)

Հրով կիզուլ՝ տոչորել եւ ծախել. էրել. եագմագ. որպէս καίω, ἑκκαίω, κατακαίω. uro, exuro, comburo.

Կամ որպէս հրձիգ առնել. հրդեհել. ἑμπυρίζω. incendo կրակ ձգել, կրակ տալ. աթէշ վէրմէք, դութուշթուրմագ.

ԱՅՐԵԼ. որպէս լուցանել. վառել զկրակ կամ զճրագ. բորբոքել. դութուլ թուրմագ. եագմագ. καίω. accendo կր. ardeo

ԱՅՐԵԼ. որպէս մորմոքեցուցանել կամ ճմլել եւ վառել զսիրտ։ Կր. մորմոքիլ. տապիլ. նեղիլ. բորբոքիլ. խշխշցնել, խշխշալ, տաքնալ. եիւրէյինի եագմագ. եանմագ. գըզմագ. դութուշմագ. παραθερμαίνω calefacio, ἑμπυρίζω incendo, προσεκκαίω inflammo, ζέω ardeo

Ոսկերս մարդկան այրեսցէ ի վերայ քո։ Հուր բորբոքեալ այրեսցէ մինչեւ ի դժոխս ներքինս։ Այրեսցէ ի վերայ նորա քահանայն փայտ։ Հուր այրեսցէ զտունս կաշառառուաց։ Այրեցից ծխով զբազմութիւն քո։ Այրեսցեն զզէնս, զասպարս ի կրակի։ Հանէ՛ք զնա (զյանցաւորն) արտաքս, եւ այրեսցի։ Մորենին վառեալ էր հրով, եւ ոչ այրէր մորենին ... զի՞ է՝ զի ոչ այրի մորենին։ Որ ինչ մնասցէ ի նմանէ յայդ, հրով այրեսջիք։ Այրեսցեն զզուարակն, զորօրինակ այրեցին զառաջին զուարակն. եւ այլն։

Այրեաց Յեսու զքաղաքն հրով։ Գուցէ այրիցեմք զքեզ եւ զտուն հօր քոյ։ Այրեաց զօրանն։ Այրեցեալ էր քաղաքն։ Այրեցին ի հուր զսրբութիւն քո. եւ այլն։

Ի վերայ աշտանակին սրբոյ այրիցէք զճրագունսն առաջի Տեառն։ Այրիցի ճրագ հանապազորդ արտաքոյ վարագուրին ի խորանին վկայութեան։ Հուրն՝ որ այրիցի ի վերայ սեղանոյն. եւ այլն։

Հուր ասէ այրեսցի ի վերայ բագնին անշէջ։ Այրել բազմակս ի վերայ տէրունեան աշտանակին. (Փիլ. բագն.։)

Աղի ցօղով արտասուացս այրիմ. (Նար. ԿԶ։)

Յոգւոց հանելով՝ ասեն. այրեն զմեզ եւ խորովեն։ Այրին եւ խորովին առ սէր ընչիցն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Այրեցած, ի, ոյ

s.

burning, deflagration;
burn, mark caused by fire;
soot;
torrid.

· Calfa

NBHL (3)

Ամենայն դէմք, կամ երեսք ամենեցուն իբրեւ զայրեցած պուտան. (Յովէլ. ՟Բ. 6։ Նաւ. ՟Բ. 10։)

Չափեցին յայրեցածէն մինչեւ ցքիմեռոն։ Ի վերայ այրեցածին բերին կենդանատեսակքն. (Խոր. ՟Ա. 29. եւ Խոր. աշխարհ։)

Ի վերայ այրեցածին ասին երկոտասան աստեղատունքն. (Շիր.։)


Այրեցուած, ոյ

s.

burn, burning.

· Calfa


Այրեցումն, ման

s.

conflagration, deflagration, combustion, burning.

· Calfa

NBHL (1)

Զտաճարն լուցեալ զկռոց՝ դիտելով զայրեցումն ոգւոց նոցա. (Ժմ.։)


Այրեւձի, առն եւ ձիոյ

s.

cavalry, horse.

· Calfa

NBHL (1)

Զօր հատանէր, այրեւձի առնէր իբրեւ վեզ հազար. (Ա. մկ. Դ. 28։)


Այրութիւն, ութեան

s.

virile age, age of manhood, virility, manhood;
widow-hood.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՅՐՈՒԹԻՒՆ. որպէս այրի գոլն. այրիութիւն. վիճակ այրեաց. որբեւարիութիւն. որբեւարիութիւն. χηρία, χήρισις. viduitas, vita vidua.

Մնաց մայրն այրութեամբ ի մատաղ հասակի։ Ձմեռն այրութեան ի վերայ կայր. (Վրք. ոսկ.։)


Այրուկ

s.

dwarf, very little man.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այլ ոմն ընդ նմա փոքրիկ այրուկ մի։ Տեսանէր ի հովտի միում փոքրահասակ այրուկ մի. (ՃՃ.։)


Այրուձի, ձիոյ

s.

horseman;
trooper;
horse-soldiers, cavalry.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծաւ զօրութեամբ եւ այրուձիով։ Զայլ այրուձին յաջ եւ յահեակ թեւս գնդին կազմեցին։ Այդչափ այրուձիոյ։ Ձեր ինքնին լուեալ իցէ վասն առնուձիոյ ճանապարհին. (՟Բ. Եզր. ՟Դ. 23։ ՟Ա. Մակ. ՟Զ. 38։ ՟Ժ. 73։ ՟Գ. Մակ. ՟Գ. 9։)


Այրումն, ման

s.

burning.

· Calfa

NBHL (2)

Մարմին նորա տուաւ յայրումն հրոյ։ Հոգւով դատաստանաց, եւ հոգւով այրման։ Լիբանան չէ բաւական յայրումն։ Մերձ է յանէծս, եւ վախճան նորա յայրումն. (Դան. ՟Է. 11։ Ես. ՟Դ. 4։ Խ. 16։ Եբր. ՟Զ. 8։)

Եւ զհրաբաժակ դառնութեան այրմանն ընկալեալ Սոդովմ ի յաւուրն տոչորման. (Շար.։)


Այց

s.

visit;
search;
inspection;
— առնել, յայց ելանել, to visit, to go to see, to make a visit;
— եւ խնդիր առնել, յայց եւ ի խնդիր ելանել, to search, to examine, to observe.

· Calfa

NBHL (10)

(լծ. հայեացք. ա՛չս, ակն. եւ հայց). դիտողութիւն եւ խուզարկութիւն լաւաց եւ վատթարաց, լաւութեան կամ կարօտութեան, եւ յանցաւորութեան. տեսչութիւն, խնամ. եւ վրէժխնդրութիւն;
cf. ԱՅՑԵԼՈՒԹԻՒՆ, cf. ՀԱՆԴԷՍ։

Ա՛յց արա եւ տե՛ս ի տունս պահպանութեանց գրոց յիշատակարանաց։ Այց արար՝ խնդրեաց եւ եգիտ ի տունս թագաւորաց։ Կային ի վերայ գործոյն, եւ վերակացուքն նոցա ղեւտացիք՝ այց առնել։ Ես ինքնին խնդրեցից զխաշինս իմ, եւ այց արարից դոցա։ Եւ անդ այց արարից ընծայից ձերոց. եւ այլն։

Հայեցաւ ի խնորհութիւն աղախնոյ. յն. վերահայեցաւ. (Ղկ. ՟Ա. 48.)

Այց արար ի վերայ խոնարհութեան։

Որոց (բանից) եթէ ոք խնամով այց արասցէ, գտցէ բազմապատիկ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Այցելութեամբ այց արասցէ ձեզ Աստուած, եւ հանցէ զձեզ յերկրէս յայսմանէ։ Յայցելութեան՝ յորում այց արասցէ ձեզ Աստուած, հանջիք եւ զիմ ոսկերս։ Ուրախ եղեւ, զի արար Աստուած այց որդւոցն Իսրայէլի։ Եւ այց արար Տէր Աննայի, եւ յղացաւ։ Ո՞վ է որդի մարդոյ, թէ այց ինչ արասցես դու նմա։ Ա՛յց արա այգւոյս այսմիկ, եւ դարմա՛ն տար սմա։ Ա՛յց արա մեզ ի փրկութեան քում։ Այց արար Աստուած ժողովրդեան իւրում ի բարութիւն. եւ այլն։

Ես ինքնին խնդրեցից զխաշինս իմ, եւ այց արարից դոցա։ Որովք այց արասցէ մեզ ( Ժմ. երեւեցաւ) արեգակն ի բարձանց. եւ այլն։

Կենդանի մաղթանք նորա այց ինձ արասցէ։ Ոչ ձեռն կարկառի առ կիրս վտանգաւորին՝ այց առնել նմին. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ԺԹ։)

Կամ վրէժ խնդրել. քննութեամբ պատուհասել ի հատուցումն.

Յաւուր՝ յորում այց արարից, ածից ի վերայ նոցա զմեղս իւրեանց։ Այց արարից մեղաց նոցա։ Եւ այց արարից ի վերայ նոցա՝ որ նստէին յերկրին Եգիպտացւոց, որպէս արարի այց Երուսաղէմի, սրով եւ սովու։ Այց արարից անօրէնութեան մանկութեան քո. եւ այլն։