Definitions containing the research վ : 10000 results

Այցելու, ուի, աց

s.

visitor;
inspector, bishop.

· Calfa

NBHL (5)

Եւ այս ստացուած ընչից նորա յայցելութենէն։ Տաց զայցելուս քո յարդարութիւն։ Այցելու եւ վերակացու ի վերայ նոցա. (Յոբ. Ի. 29։ Ես. Կ. 17։ Նեեմ. ՟Ժ՟Ա. 9։)

Եւ խնամօղ. յանձանձիչ. պէտ ընօղ, աչքը վըրան. կեօզէտէն, գայըրան.

Այցելու լինել սրբոց եւ այրեաց։ Այցելու լինել օրինացն, վրէժխնդիր լինել ի ձեռացն հեթանոսաց. (Յկ. ՟Ա. 27։ ՟Ա. Մակ. ՟Բ. 48։)

Որ յայց ելանէ. այցելօղ. այցօղ. ἑπίσκοπος, ἑπόπτος. inspector որպէս տեսուչ. վերատեսուչ. դիտօղ. վերակացու. ոստիկան. վրակեցու. նազըր. միւպալիր.

Եւ եպիսկոպոս. դիտապետ. վերադիտող. զի այս է եւ յն. էբի՛սգօբօս. ἑπίσκοπος. episcopus


Այցելութիւն, ութեան

s.

visit;
visitation;
search;
inspection;
examine.

· Calfa

NBHL (6)

Եթէ այցելութիւն (արասցէ), զի՛նչ պատասխանի արարից։ Փառաւոր առնիցեն զԱստուած յաւուրն այցելութեան։ Միթէ ի վերայ այսր ամենայնի ո՞չ առնիցեմ այցելութիւն։ Ի տեղիս՝ ուր ոչ լիցի այցելութիւն յաւիտենից. եւ այլն։

Որ այցելութեամբ տեսցէ զայսոսիկ։ Էիցն այցելութիւն առնել։ Դիտէ այցելութեամբ։ Յոլովք՝ որ այցելութեամբ քննեցին. (Նիւս. կուս.։)

ՅԱստուծոյ նմանութիւնն ի վեր ելանել այցելութեամբ սրբոց եւ այրեաց. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)

Յորժամ հոգւովն էջ յայցելութիւն (մեռելոց, կամ նախահարց). (Նար. ԽԸ։) Ըստ այսմ ասի,

Եւ ի կուռս հեթանոսաց այցելութիւն եղիցի։ Եղիցի ի Սաբաւովթ Տեառնէ այցելութիւն շարժմամբ եւ որոտմամբ։ Սրով եւ սովու եւ մահուամբ արարից այցելութիւն ի վերայ ազգին այնորիկ։ Ածից չարիս ի վերայ բնակչացն անաթովթայ յամի այցելութիւն նոցա։ Ածից ի վերայ նոցա չարիս յամի այցելութեան իւրեանց. եւ այլն։

Այցելութեանց բարեզգստից դիտողութեանց։ Ընծայեալ մատուցաւ վիճակն այցելութեան, ի պարկեշտ պատիւ եպիսկոպոսութեան. (Նար. ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)


Այցեմ, եցի

va.

to visit;
to search.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմին քահանային այցելի՛ է, զի մի՛ ինչ վրիպումն վնասու գացի։ Ճառս այս նշանակ իմանալեաց է, իսկ առ ի միտս՝ այլաբանութեան քաննովք այցելի է։ Այցելի է եւ խուզելի ամենայն ստուգութեամբ՝ բանիցն զիւրաքանչիւր ոք. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անագանիմ, եցայ

vn.

to delay, to linger, to loiter, to tarry, to stay;
to arrive late, to be late.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԱԳԱՆԻՄ որ եւ ԱՆԱԳԱՆԵՄ, եցի. չ. χρονίζω tardo, moror Յամենալ. յապաղել. դանդաղիլ. լան զժամանակն յետոյ մնալ՝ ժամավաճառ լինելով. ուշանալ. կէճիքմէք.


Անագանեմ, եցի

va.

cf. Անագանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մասնիկ բաղադրութեան ի սկիզբն բառից՝ հասարակօրէն է նշանակ բացասութեան կամ պակասութեան, որպէս ի մեզ Ապ. յն. ա, ան, աբօ, նի. պրս. նա, պի թ. (ի վերջէ) սըզ. զորօրինակ տեսցի յայսմհետէ յաճախութեամբ։ Սովին մասնկամբ բաղադրեալ գտանին առ յետինս եւ քանի մի այլազգական բառք. զորօրինակ ԱՆԽԱԼԱՏ, կամ ԱՆՂԱԼԱՏ. այս ինքն անսխալ։ ԱՆՆՈՊԱՅ, նէօպէթսիզ. այս ինքն անկարգաւոր, ԱՆՓԱԼԱՆ, փալանսըզ. այս ինքն անհամետ, եւ այլք։


Անագանութիւն, ութեան

s.

tardiness, slowness, lateness;
sluggishness.

· Calfa


Անագեայ

adj.

made of tin;
plated or covered with tin.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսին զվէմն անագեայ ի ձեռին զօրաբաբէլի. (Զքր. ՟Դ. 10։)


Անագորոն

adj.

cf. Անագորոյն.

· Calfa


Անագորուն

adj.

cf. Անագորոյն.

· Calfa


Անագորոյնութիւն, ութեան

s.

perfidy, treachery, disloyalty;
cruelty, inhumanity, ferocity, barbarity.

· Calfa

NBHL (1)

Անագորոյնութիւն գթով առողջանայ. (Խոսր.։)


Անազատ, աց

adj.

not free, dependant;
mean, ignoble, niggardly.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հատուցանելով զայլոցն՝ անազատ լինէր, եւ ապախտաւոր. (Փիլ. սամփս.։)


Անազատութիւն, ութեան

s.

want of nobility;
niggardliness, lowness.

· Calfa

NBHL (1)

Անազատութիւն գործելով ի կամակորութենէ ինքնահաճ միշտ վիճէին հովիւք. (Փիլ. իմաստն.։)


Անազգի, զգւոյ, ազգեաց

adj.

ignoble, vulgar, of low extraction, of mean birth.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ կամեցեալ խառն կարգօք եւ անազգի մարդկամբ վարել զթագաւորութիւն իւր. (Ուռպ.։)

Որք միանգամ անազգիք էին ի վաշտս, եւ անձամբ երեւելիք. (Խոր. ՟Բ. 61։)

Եւ օտարազգի, կամ վատատոհմիկ. դրսի կամ ցած ազգէ.


Անազդական, ի, աց

adj.

strange, extraordinary;
undutiful, insolent, impudent, froward, obstinate, stubborn;
rascally, wicked.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνενέργητος. Որում կամ որ չազդէ ինչ վնաս. աններգործելի.


Անազդելի, լւոյ, լեաց

adj.

insensible.

· Calfa

NBHL (1)

Բարբառով իմն անազդելեաւ ծածկատեսիդ զսոյն պաղատել. (Նար. ԿԶ։)


Անաթեմայեմ, եցի

va.

to anathematise, to excommunicate.

· Calfa

NBHL (1)

ἁναθεματίζω, exsecror, diris devoveo. Նզովել. անիծանել. բանադրել. լանէթ օգումագ.


Անալոցագոյն

adj.

insipid, tasteless;
pernicious;
very unproductive.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չէ ալոցագոյն. ո՛չ սննդարար, եւ ո՛չ պտղածին. իբր կարի անալացեալ եւ անբեր. անհամ, անպէտ եւ վնասակար.


Անախորժելի, լւոյ, լեաց

adj.

cf. Անախորժ.

· Calfa

NBHL (2)

Կերողացն անախորժելիք, զի զլինդս ատամանցն վնասեն. (Համամ առակ.։)

Իսկ Թէոփիլոսի անախորժելի թուէին գրեալքն Յովհաննու. (Վրք. ոսկ.։)


Անախտ

adj.

not subject to diseases or passions;
innocent, pure.

· Calfa

NBHL (1)

Որ գթացար յերկիր, եւ ծնար անախտ, ազատելով զախտ ի ծնունդս (կամ զախտի ծնունդս). (Շար.։)


Անախտաբար

adv.

without vices or passions, honestly, innocently.

· Calfa

NBHL (1)

Անախտաբար ծնանելով ի քէն. (Շար.։)


Անախտութիւն, ութեան

s.

apathy, dispassion;
integrity, purity;
good constitution, health.

· Calfa

NBHL (3)

Չէ՛ եւ չէ՛ օգուտ ի բազում անախտութեանց հոգւոյն՝ երբ միով ախտիւ արատաւոր լինիցի. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)

Պատահեալ վիճակի անմահութեան եւ անախտութեան. (Շ. ատեն.։)

ἁπάθεια. adfectuum vacuitas, sanitas, integritas Անախտ վիճակ. ազատութիւն յախտից հոգւոյ կամ մարմնոյ. ամբծութիւն. անարատութիւն. որ եւ ԱՆԱԽՏԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. ԱՆԱԽՏԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. ախտ մը չունենալը.


Անակնառու

adj.

cf. Անաչառ

· Calfa


Անակնկալ

adj.

hopeless, despondent, desperate;
unexpected, unforeseen, unlooked-for, sudden.

· Calfa

NBHL (2)

Յանակնկալս կենաց՝ վհէ։ Յանակնկալս կենաց՝ յուսահատութեան։ Յանակնկալ ժամուն յուսահատութեան. (Նար.։)

ԱՆԱԿՆԿԱԼ որ եւ ԱՆԱԿՆՈՒՆԵԼԻ. ἁπορδόκητος. inexpectatus Անյուսալի, անկարծելի. ի վեր քան զյոյս եւ զկարծիս՝ ի բարւոյ եւ ի չարի մասին. նամիւթեվագգը.


Անակնունելի, լւոյ, լեաց

adj.

cf. Անակնկալ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ անակնունելի (գոլով՝) գայցէ մահն։ Կարի օտար էր բանն, եւ անկարծելի եւ անակնունելի ասացեալքն. (Ոսկ. յհ.։)


Անահ

adj.

fearless.

· Calfa

NBHL (3)

cf. ԱՆԵՐԿԻՒՂ. անվախ.

Անահ յամենայն երկիւղական վտանգից. (Ճշ.։)

Տարէ՛ք զիս անահ, եւ մի՛ վհատիք. (Վրք. հց. ձ։)


Անաղի

cf. Անաղ.

· Calfa


Անաղարտելի, լւոյ, լեաց

adj.

incorruptible, unalterable;
incontestable.

· Calfa

NBHL (2)

Հաւաստեա՛ զճշմարիտն եւ անաղարտելի վասն Քրիստոսի բան։ Սրբազանից աւանդութեանց անաղարտելի գիտութիւն. (Պրպմ. ԼԷ։)

Եղեւ մեզ օրինակ, յորժամ եւ անաղարտելին էր մարդկութեանս չափուք վարել նմա. (Պրպմ. ԼԹ։)


Անաղտութիւն, ութեան

s.

cleanliness, purity, neatness.

· Calfa

NBHL (2)

Մաքրութիւն. անարատութիւն. (ըստ յն. նաեւ անսպի գոլն) ἅσπιλον, immaculatum esse. չէքէսիզլիք, սաֆվէթ.

Եթէ միով իւիք աղտեղեսցի, ոչ եւս կարէ ունել այնուհետեւ զանաղտութիւնն. (Նիւս. կուս.։)


Անաղօտ

adj.

shining, clear, bright.

· Calfa

NBHL (1)

Անաղօտ վառեալ լապտերք հաւատոյ. (Շար.։)


Անաճ

adj.

that does not grow, decreasing.

· Calfa

NBHL (2)

Ելով աճական մարմինն՝ այժմ անաճիցն հաւանի ստորակայիլ։ Որպէս անաճ մարմին, քար եւ երկաթ ... Եղեալ անուանակոչութիւն անմարմնոց եւ մարմնոց, աճականաց եւ անաճից. (Մագ. ՟Ժ՟Ա. եւ Մագ. քեր.։)

Գուբն ոչ բղխէ զջուր, այլ միայն զժողովեալն պահէ անաճ. (Գէ. ես.։)


Անամուսնութիւն, ութեան

s.

celibacy.

· Calfa

NBHL (1)

Որք անուամբ չափ զանամուսնութիւն հրահանգիցեն, ոչ ինչ զանազանեալք են ի հասարակաց վարուց. (Նիւս. կուս.։)


Անամպ

adj.

cloudless, clear, serene.

· Calfa

NBHL (1)

Անամպ եւ հանապազ ջինջ գոլով օդոցն. (Սահմ. ԺԷ։)


Անամօթ, ից

adj.

shameless, unblushing, impudent;
audacious, insolent.

· Calfa

NBHL (6)

ԱՆԱՄՕԹ. Պարզերես. աներկիւղ. աչալուրջ. համարձակ. անվախ, ճակատը բաց. սէրպէսթ.

Համբերութիւն զհանդէս, եւ նա զանամօթ յոյսն։ Յոյսն անամօթ մնայ, եւ սիրովն զովանայ ի Քրիստոս. (Լմբ. առակ. եւ Իմաստ։)

Պահողի՝ պարկեշտ գոյն, ոչ շառագունեալ անամօթ ծաղկելով. (Բրս. պհ.։)

Յանամօթս ժպրհելով. (Նեղոս.։)

Կա՛լ զսանձս իմաստութեան, որով անամօթ արշաւես։ Թախծեալ սրտիւք առ երկնային թագաւորն անամօթ վերաղաղակէին։ Պա՛րտ է՝ անամօթ զողորմութիւնն Աստուծոյ թախանձել. (Կլիմաք.։)

Անամօթաբար. անպատկառաբար. լրբաբար. քիւսթահանէ. ἁναιδῶς, ἁναιδές, impudenter, չխըպնելով, ութանմատան.


Անամօթաբար

adv.

without shame, impudently;
audaciously.

· Calfa


Անամօթանամ, ացայ

vn.

to lose all shame, to be shameless.

· Calfa

NBHL (2)

Մայրն անամօթացաւ ի գործս իւր. (Լմբ. ովս.։)

Մոլար ախտիւն (վաշխառուք) անամօթացեալք. (Մանդ. ՟Զ։)


Անամօթիմ, եցայ

vn.

cf. Անամօթանամ.

· Calfa

NBHL (3)

Առ նոյն ինքն վեհագոյն բնութիւնն անամօթեցար զհայհոյութեանդ քո ձգել բան։ Պախարակել զմեզ անամօթին. (Յհ. իմ. երեւ. եւ պաւլ։)

Եթէ քօղով լուսոյ խաւարականի մտանել ընդ աչս անամօթեսցի. (Նար. ԿԶ։)

Անամօթել յայնպիսի իրս։ Յէ՞ր վերայ այնչափ անամօթեալ ժխտիցիս. (Ոսկ. մտթ. եւ Եբր.։)


Անամօթութիւն, ութեան

s.

impudence, audacity, effrontery.

· Calfa

NBHL (2)

Անամօթութիւնն առանձինն ուրոյն վատթարին է։ Անամօթութեանն յարացոյցք՝ ամենայն խայտառականք են. (Փիլ.։)

Ընդ վայր ծաղր, անամօթութիւն. (Մանդ.։)


Անայլայլաբար

adv.

invariably, immutably, constantly.

· Calfa

NBHL (2)

Անայլայլ մնալով յիւրում ձեւոջ։ Հնա՛ր է աճել եւ նուազել՝ անայլայլ մնալով. (Անյաղթ ստորոգ.։)

Ըստ մեզ մարդանալովն՝ առ շարադրութիւնն անայլայլաբար եկն. (Դիոն. եկեղ. ՟Գ։)


Անայլայլակ

adj.

invariable, unalterable, immutable.

· Calfa

NBHL (1)

Անայլայլակ նոյնութեամբ։ Անայլայլակ խորհրդով։ Օրինակ ուղղութեան անայլայլակ վրիպութեան (այս ինքն յերեսաց վրիպութեան). (Նար.։)


Անայլայլելի, լւոյ, լեաց

adj.

cf. Անայլայլակ.

· Calfa

NBHL (2)

Առանց այլայլութեան. անվրէպ.

ἁναλλοίωτος, ἁνετερείωτος, immutabilis, alterationis expers. Որ ոչն այլայլի. անփոփոխելի. անյեղլի. անշարժ. անվրէպ. անփոփոխ. տէյիշիլմէզ, թէղայիւրսիւզ.


Անայլայլութիւն, ութեան

s.

invariability, immutability.

· Calfa

NBHL (1)

Միութիւն յանայլայլութեան, եւ անայլայլութիւն ի միութեան խոստովանելով. (Յհ. իմ. երեւ։)


Անայր

adj.

unmarried (woman).

· Calfa


Անայցելու

adj.

abandoned, forlorn, helpless.

· Calfa

NBHL (3)

Մի՛ անայցելու խոցելոցն վիրաւորաց լինիցիք. (Երզն. լուս.։)

Որում ոչ լինի այցելութիւն վրէժխնդրութեան. ըստ կամի գործօղ՝ անողորմ.

ἁνεπίσκεπτος, neglectus. Ոյր չիք ոք այցելու. առանց այցելութեան. անվերակացու. անխնամ. անտերունչ. մարդ չունեցօղ, երեսէ ձգած. թէրք օլունմուշ.


Անանգոսնելի, լւոյ, լեաց

adj.

irreproachable, irreprehensible.

· Calfa

NBHL (2)

Անանգոսնելի պահեալ զիւրն սահման ամբողջ։ Յանձն առնուլ եւ զքուն, եւ խռովել եւ տրտմել, եւ զայլսն զմարդկայինսս անանգոսնելի (կամ անանկոսնելի) կիրս։ Անանգոսնելի համարիմ զամենայն. (Պրպմ.։)

Ունի եւ զմերս, եւ զկիրս սոցա զանանգոսնելիսն՝ առանց մեղաց ամենեւին ... Գեր ի վերոյ բնաւին իսկ կրից անանգոսնելեաց. (Տօնակ.։)


Անանձն

adj.

inanimate, lifeless;
impersonal.

· Calfa

NBHL (3)

ἅψυχος, inanimis, inanimatus, ( ի բառէս անձն, ո՛չ ըստ որում դէմք, այլ ըստ որում հոգի կամ շունչ բանական. որպէս եւ անձնաւոր ասի հոգիաւորն, շնչաւորն. տե՛ս ի կարգին). անհոգի. անշունչ. մարդկային հոգի չունեցօղ. ճանսըզ, պիճան, նարեվան.

Մարմին անանձն եւ անմիտ ոչ ընդունի յինքն տրտմութիւն։ Յորժամ եղեւ մարդ միածինն, ո՛չ անանձն եւ անմիտ մարմին առեալ, այլ շնչաւոր յաւէտ։ Ընդ անձնաւոր մարմնոյ, եւ ո՛չ անանձին զինքն անճառաբար միացուցեալ։ Որք Ապողինարի կարծեօքն պատրեալք, ասելով անանձն եւ անմիտ գոլ զմիաւորեալն ընդ բանին մարմինն. (Պրպմ. ստէպ։)

Իջանելն՝ զանձնաւոր իրաց նշանակէ, եւ ոչ զանանձնից։ Անանձն թուին իրքն՝ որ յուսովն են. եւ հաւատքն անձն շնորհեն նոցա. (Սարգ. յկ. ՟Դ. եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)


Անանձնաւոր

adj.

cf. Անանձն.

· Calfa

NBHL (1)

Ես եւ Հայր իմ մի եմք. մի վասն անքակութեանն ասէ, եւ զեմքն՝ զի մի՛ ոք անանձնաւոր զերեսն համարեսցի. (Սեբեր. ՟Դ. (գրեալ էր վրիպակաւ՝ անձնաւոր։))


Անանձրեւ

adj.

without rain, arid, dry.

· Calfa

NBHL (2)

Ի վերայ երաշտու, եթէ անանձրեւ իցէ. (Մաշտ.։)

Անդալար բուսովք ի լերինս, եւ անանձրեւօք զվայրսն առակէ. (Երզն. քեր.։)


Անանուն

adj.

anonymous;
ignoble.

· Calfa

NBHL (3)

Կամ աննշան. ոչ անուանի. եւ վատանուն.

Գերագոյն քան զամենայն անուն՝ Էն անանուն։ Որպէս անանուն օրհնաբանեն զնա՝ եւ յամենայն անուանէ։ Աստուածավայելչապէս օրհնել զանկոչին եւ անանուան Աստուածութեանն բարերարականսն բազմանունութիւնս. (Դիոն. ածայ. ՟Ա։)

Անանուն որդի Աբգարու. (Խոր. ՟Բ. 31։ Շ. վիպ.։)


Անանջատ

adj.

inseparable, indivisible.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԱՆՋԱՏ ըստ փիլիսոփայից ասի այն ինչ, որում անհնար է բաժանիլ յէութենէ իրին կամ ենթակային. որպէս բանականութիւնն ի մարդոյ, կամ սեւութիւնն յեթովպացւոց.


Անանջատելի, լւոյ, լեաց

cf. Անանջատ.

· Calfa

NBHL (1)

Հօր համագոյն Որդի, եւ անանջատելի։ Անանջատելի գոլով Բանն ի Հօրէ ըստ աստուածայնոյն բնութեան. (Աթ. ՟Դ։)