to fan;
to air, to let air in.
Համր եղիցի հովեալ բերանս. թուի գրելի Հոծեալ. (զոր տեսցես) թո՛ղ եւ զգրելն ոմանց Հովել, Հովիչ, Հովութիւն, իբր Հովուել, հովուիչ, հովուութիւն։
to publish, to make public, to promulgate, to divulge;
to declare, to disclose, to report.
ՀՐԱՊԱՐԱԿԵԼ. փոխանակ գրելոյ Հրապուրել.
to tremble with age, to write in a trembling hand.
Նուաղեալ ի լուսոյ աչաց ... խարխափմամբ եւ ձաբռտելով ստացայ զսա (ի գրել իմում). (Սարգ. յիշատ.։)
sinistrously, unfavourably, awkwardly, untowardly, perversely unluckily, unfortunately;
cf. Ձախողակ;
— բարեպաշտութիւն, mistaken piety;
— պատկառանք, bashfulness, sheepishness;
առ — ամօթոյ, from mere shamefacedness.
Նամակ մի գրել ըստ ձախողակի դենին իւրեանց։ Փոխանակ այսր ամենայնի տեսանեմ զձախողակի հատուցումն։ Տե՛ս եւ զձախողակի հատուցումն այնր սիրոյ. (Եղիշ. ՟Բ. եւ չրչրնս։ Սարգ. յուդ. ՟Ա։)
cf. Ձաղ;
cf. Ձաղկանք;
ի ծաղր եւ ի —նս լինել, cf. Ձաղ լինիմ.
ՁԱՂԱՆՔ. Փոխանակ գրելոյ Ձաղկանք. որ է գան. ծեծ.
hair;
horse-hair;
mane;
czar.
Ցանցիւք ձարեօք, կամ չարեօք. (Ժող. ՟Թ. 12։) գրելի է չարօք. յն. ցանցիւ չարաւ։
to write with one's own hand;
to sign, to subscribe.
ՁԵՌԱԳՐԵՄ կամ ՁԵՌՆԱԳՐԵՄ. χειρογραφέω mea manu scribo. Ձեռամբ գրել, ստորագրել. դատակնքել. ձերքովը գրել, ձեռք դնել.
Ձեռագրեցաւ մեզ ազատութեան նշան։ Կամէր ձեռագրել զմարդիկ ի կենաց գիրս. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Ձեռագրեմ.
to put one's hand to, to undertake, to try, to attempt;
to lay hands on, to make an attempt, to attack, to encroach;
to argue, to reason, to dissert, to descant.
Յօժարութեամբ ձեռնարկեցաք (գրել) զայն ինչ, որ է մխիթարութիւն սիրելեաց. (Եղիշ. ՟Բ։)
Ձեռնարկեցին ի թարգմանել եւ ի գրել. (Խոր. ՟Գ. 63։)
Յօժարութեամբ ձեռնարկեցաք զայս ինչ. (Եղիշ. ՟Ա.) իմա՛, սկսաք գրել։
cf. Կերպարանեմ.
σχηματίζω, σχηματοποιέω figuro, formo. որ եւ ՁԵՒԵԼ. Ձեւակերպել. առնել. կազմել. կերպարանել. նմանեցուցանել. տպաւորել. նկարագրել. երեւեցուցանել.
inference, conclusion, conjecture, supposition, hypothesis.
Մակ հուսկ յեզերս գրել։ Կնիք կապարեայ մակ կոփեալ։ Մակ զերկինն հայելով. (Մագ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ծ՟Ա. եւ չ։)
to inscribe, to write upon, to entitle;
to ascribe;
to compose.
ἑπιγράφω intitulo, describo, inscribo եւ assigno, adscribo Վերագրել. որպէս վերնագրել. գրել ի վերայ.
Եւ որպէս Վերագրել, իբր ընծայել. սեպհականել.
Որք շրջաբերութիւն աստեղացն զպատճառ եղելոցն ամենայնի մակագրեն։ Այլեւ ո՛չ աստուծոյ այնպէս պարտ է մակագրել ամօթալիս նչ գործս եւ անիրաւս։ Հարկի, եւ ոչ յօժարութեան մակագրեն զչարութիւնն. (Նիւս. բն.։)
ՄԱԿԱԳՐԵԼ. ἑπιγράφω, συγγράφω inscribo, conscribo. Շարագրել. գրել. դրոշմել. արձանագրել. ճառել.
Զորս հանդերձեալ եմք մակագրել։ Սրբազան աջոյդ մակագրեալ ընկալայ զտառ։ Ոչ պերճաբանութեամբ զբոլորն բաւեմ մակագրել քեզ. (Մագ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Դ. ՟Կ՟Զ։)
cf. Վերնագիր.
Զդիտաւորութիւն իրին առաջիկայի բազում անգամ ի մակագրութենէ բանին դիւրածանօթապէս կարէ ոք ի միտ առնուլ համառօտագոյն. (Սարկ. հանգ.։ Կամ ըստ պէսպէս առման բայիդ Մակագրել.)
Ոչ է մեզ ստուգել զայս, այլ իբրեւ մակագրութիւնս ինչ եւ տիպս արտագրել. (Նիւս. բն.։)
wood, forest;
trees, grove;
cavern, den, lair.
ՄԱՅՐԻ. Փոխանակ գրելոյ Մարի. որ է մայր հաւու. էգ հաւ կամ թռչուն.
related in detail, told minutely;
in detail, minutely;
— առնել, to enter into details, to describe, relate or recount circumstantially, to give a full and particular account.
Յայտնի գրել զամենայն եւ մանրապատում. (Խոր. ՟Բ. 6։)
introduction.
Զմարմնատեսակ ներածութիւն օրինաց Իսրայէլի հոգեպէս առնուլ եւ գրել. (Լմբ. սղ.։)
to imprint, to impress.
fellow-soldier, comrade;
ally, confederate;
allied, leagued, confederate.
sign, mark;
spot, speckle;
point;
այս —, այն —, such a one, such;
so and so;
յայս — աւուր, in such a day;
բանից նիշ, cf. Նշանաբան.
Ետ բանից նիշ ի զօրապետն եւ առ իշխանսն։ Ետ գրել ողջոյն, եւ բանից նիշ (ա՛յլ ձ. նշանաբան). (Մամիկ.։)
to paint, to represent;
to portray, to depict, to paint, to describe, to give a description of;
to characterize.
γράφω, διαγράφω, ὐπογράφω , σκιαγράφω, χαρακτηρίζω pingo, scribo, describo, delineo, subscribo, obumbro, charactere et nota distinguo, notam et formam exprimo. Գրել նկարուք. նկարել զպատկեր, կենդանագրել. եւ Փորագրել. դրոշմել. գծագրել. պատկերք գրել՝ քաշել
Նկարագրեաց զպատկեր մանկանն եւ զհօրն եւ զմօրպն։ Նկարագրեալ պատկեր աստուծոյ եւ տեառն մերոյ փղկչին յիսուսի քրիստոսի։ Մարդակերպ նմանութեամբ նկարագրեմք։ Պատկեր թագաւորական յառաջ կապարեայ նկարագրի։ Հիւսունք, նկարագրողք, եւ անդրիաստեղծք։ Ձեռն տայ նկարագրել զքարինս ճշգրտագործ նմանահանութեամբ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. եւ ձ։ Յհ. իմ. պաւլ.։ Շ. մտթ.։ Նիւս. բն.։ Արծր. ՟Ե. 8։)
ՆԿԱՐԱԳՐԵԼ. Ըստ նմանութեան պատկերիհ գծագրել, տպաւորել. դրոշմել. ստորագրել. ստուերագրել. ճառել.
Նկարագրել զպատկեր ճառի սորտ չեմ բաւական. քանզի առաւելու գեղեցկութիւն սորա քան զերանգս իմ. (Եփր. ի ստեփ.։)
to paint;
to represent, to figure, to form;
to depict, to describe, to write;
— ի միտս, to imagine, to fancy, to picture to oneself;
— ի գրի, to write, to describe.
γράφω, ζωγραφέω, διαγράφω, ὐπογράφω pingo, ad vivum depingo, delineo, describo, subscribo πλάττω fingo διαρρυθμέω concinno γλύφω sculpo. Որպէս Նկարուք յօրինել զպատկեր. կենդանագրել. գծագրել. ձեւացուցանել գունագոյն. պատկթեր քաշել՝ գրել, նախշել .... պ. նիկէարիյտէն, նիկէաշթէն.
ՆԿԱՐԵԼ. որպէս Ստուերագրել. ստորագրել. օրինակել. յանդիման առնել՝ իբրեւ ի պատկերի.
to write a similar hand;
to fac-simile.
ՆՄԱՆԱԳՐԵԼ. Գրել զնմանութիւն օրինակին. նկարագրել. ստորագրել.
tracing, counterdrawing.
Ձեռն տայ նկարագրել զքարինս ճշգրտագործ նմանահանութեամբ. (Արծր. ՟Ե. 8։)
likewise, in like manner, in the same manner, conformably, equally, analogically.
Նմանապէս ստորոգիլ, կամ ասել, գրել, նշանակել, բացատրել, լինել. (Պորփ.։ Աթ. ՟Ա։ Արիստ. ստորոգ. եւ Արիստ. պերիարմ.։)
watch-word, pass-word.
Ետ գրել ողջոյն, եւ նշանաբան. ((այլ ձ. եւ բանից նիշ). Մամիկ.։)
character, letter;
register, archives;
secretary;
cipher;
signature, paraph, flourish;
—ք, alphabet;
elements, rudiments;
—ք եգիպտականք, hieroglyphs.
Հրամայեցին նշանագրի միում գրել զառ յինքեանց ասացեալսն. (Մամիկ.։)
Իւր նշանագրաւս ձեռամբ ասէ գրել զողջոյնս. (Ոսկ. ՟բ. թես.։)
to characterize;
to write, to compose;
to note, to mark;
to delineate.
Նշանագրովք դրոշմել. գրել, շարագրել.
Ոմն ատենական դպիր նշանագրելով ի քարտիսի՝ ետ մեզ. (Ճ. ՟Գ.։)
Անցուցեալ զժողովուրդն՝ հանէ յանապատ. զոր եւ նշանագրել վայելեցուցանէ. (Ագաթ.) այսինքն արժանի առնէ գրով տալ պատգամս։
ՆՇԱՆԱԳՐԵԼ. Գծագրել. նկարել. նկարագրել. նշանակել.
character, letter;
writing;
note, annotation.
Նշանագրելն, եւ նշանագիր, ըստ ամենայն առման.
character, letter.
to signify, to denote, to betoken, to indicate, to declare, to notify, to express, to distinguish;
to signalize;
to characterize;
to note, to mark, to remark;
to figure, to represent, to mean, to signify, to have the sense or a meaning of;
to cross, to make the sign of the cross;
— զգինս, to quote;
— զվաճառս, to ticket.
ՆՇԱՆԱԿԵԼ. σημιόω, σημαίνω, σφραγίζω noto, obsigno. Որոշել նշանաւ իւիք. տպաւորել. դրոշմել. գծագրել. նշանել.
mark, butt, aim, target;
— or առակ —ի, spectacle, butt, object of derision, laughing-stock;
առակ —ի կացուցանել, յառակ —ի դնել, to expose to the mockery or contempt of the people, to set up to public ridicule;
տեսիլ —ի լինել, to make a show of oneself, to make oneself ridiculous to everybody;
— լինել, կալ, գտանիլ, to become an object of opprobrium, to be a prey or victim to ignominy, to be exposed to dirision;
— կալ կշտամբանաց, to be exposed to the darts of reproach or rebuke;
եդին զիս — իւրեանց, they regarded me with horror, or as an abomination;
եղիցին դիակունք — ընդ երեսս դաշտաց, the carcasses shall lie as dung upon the open field;
— եղէ ես բազմաց, I was as a wonder unto many;
cf. Առակ;
— ի նետաձգութիւն, skilful in archery.
Զնշաւակ արքայութեան նորին՝ փեսայ նորին՝ ներողութեամբն աստուծոյ առ. (Վրք. հց. ձ. (եթէ չիցէ գրելի Նշանակ. որպէս եւ ի Լմբ. սղ. ՟Խ. եւ այլն, Նշանակ գրի որպէս Նշաւակ)։)
to rise, to rise against, to revolt, to rebel, to mutiny, to rise in insurrection;
to reject, to despise;
— զոք, — ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to shake off the yoke, to free or rid oneself from another's domination.
ՆՇԿԱՀԵԼ. լայնբար՝ Մերժել եւ յոչինչ գրել. կամ անպատուել եւ անարգել եւ առ ոտն հարկանել զոք, կամ զոր ինչ եւ է.
telegonus.
ուստի առնու Ստեփ. լեհ. գրել այսպէս.
to write anew.
ՆՈՐԱԳՐԵԼ. Նոր գրել.
new-fashioned, innovated, newly found out or invented;
modish, capricious, fantastical;
—ք, fashion, mode, novelty;
նորաձեւս առնել՝ ձեւել՝ մուծանել, cf. Նորաձեւեմ.
Ատելութիւն նորաձեւ աւանդութեանց ոչ տայ տեղի։ Զի՞նչ էր պատուիրանն այն. յայժմու՞ գրելոցս, եթէ այլ ինչ նորաձեւ. (Շ. թղթ.։)
to write running hand;
to draw up a deed.
to write running hand;
to examine minutely.
ՆՕՏՐԵՄ որ եւ ՆՕՏԱՐԵԼ. Նօտր գրով գրել. արագ գրչութեամբ օրինակել. կամ մանրամասն քննութեամբ զննել.
sarcophagy, devouring carrion;
voracity.
Անսովոր է գրելն,
the whole of a discourse;
sound doctrine.
Հանդէս է մեր ո՛չ զպատմութեանն ողջաբանութիւն գրել. (Խոր. ՟Ա. 8։)
not any thing, nought, void, nothing;
none, no one, no, not any;
no, in no wise, not at all;
— ամենեւին, nothing at all;
գրեթէ —, almost nothing, scarcely any thing;
— հեռի ի քէն, not very far from you;
վասն ոչնչից, for nothing;
— իւիք, no how, in nowise, by no means;
ստեղծել յոչընչէ, to create out of nothing;
առնել յոչընչէ, to produce from void;
յ— դարձուցանել, to reduce or bring to nothing, to annihilate;
to nullify;
յ— or առ — գրել, համարիլ, to hold or esteem as nothing, to care nothing for, to make no account of, to despise, to contemn;
յոչընչէ յինչ գալ, to be raised or taken from nothing;
ես — ասեմ, I say nothing;
— պատճառ ունիս, you are wrong;
ոյր չիք առողջութիւն՝ չիք եւ —, who has not health has nothing;
— գիտեմ, I know nothing, I don't know.
to adopt;
to affiliate.
ՈՐԴԵԳՐԵԼ. ըստ յն. որդեգրել. ὐιοθετέω adopto. Որդեգիր առնել. յորդեգիրս առնուլ. կր. լինել.
to adopt;
to affiliate.
Որպէս որդի իւր կացուցանել. որդեգրել.
cf. Մտադիր լինիմ.
Ոմն ատենական դպիր մտադրելով խօսից սրբոյն, եւ նշանագրելով. (Ճ. ՟Գ.։)
meditation, ponderation, reflection.
Յայս մտախոհութեան էի՝ գրել առ ձեզ. (Շ. յկ.։)
sharp, perspicacious, shrewd.
Զկտակն ետ գրել իւր իսկ կորովամիտ եւ մտատես իմաստութեամբն. (Պտմ. աղեքս.։)
written with ink.
cf. Մօտակաց.
Ի մօտականացս հարկ է սովորաբար վարեցելոցս ստորագրել զազոխ (որ ի գիրս). (Համամ առակ.։)
assisting, present, neighbouring, near, close to.
Ի մօտականացս հարկ է սովորաբար վարեցելոցս ստորագրել զազոխ (որ ի գիրս). (Համամ առակ.։)
to stagnate, to be stagnant, to form a swamp or bog, to stand.
Սակս շուրջանակի մացառախիտ մօրացեալ թաւալոցացն. թուի գրելի, մօրիացեալ կամ մայրիացեալ։
the twenty first letter of the alphabet, and the sixteenth of the consonants;
three hundred, three hundredth.
Յ. Յերկբարբառդ ոյ, լծորդ է ընդ ո՛ւյ. կամ ի յոլովիլն փոխի ստէպ ի ու. զոր օրինակ գրի յոմանց Թողոյի, Թողոյիր, Թողոյր. իմա՛ հնչելով՝ Թողույի, Թողույիր, Թողույր. այլ նովին հնչմամբ առաւել սովորական է գրել, Թողուի, Թողուիր, Թողոյր. որպէս եւ գոյն, կոյս, լոյս եւ այլն, հնչեն՝ գո՛ւյն, կո՛ւյս, լո՛ւյս, վասն որոյ եւ հոլովին՝ գունոյ, կուսի, լուսոյ. եւ այլն։
Ի ծնանել ձայնին ի յամլոյն՝ ծնաւ զբարբառ զաքարիաս. (Գանձ.։ (ուր անսովոր է գրելն, յի ծնաննելն)։)
Լոկ դնի ստէպ, փոխանակ գրելոյ ի յ. զի եւ անմարթ էր գրել կրկին յյ.
Երբեմն գրիչք ի բաց թողնուն զգիրդ յ ՝ զկնի նախդրիս զ. անխտիր գրելով՝ զյորձանս կամ զորձանս. զյօդ ակմ զօդ. զյանձնառութիւն կամ զանձնառութիւն. զյաւանակ զաւանակ. զյատակ, զատակս. զյոլովութիւն, զոլովութիւն. զյստակութիւն, զստակութիւն. եւ այլն։