Definitions containing the research լի : 10000 Results

Զարտուղիմ, եցայ

vn.

to be led astray, to lose one's way, to deviate, to turn aside;
to lose one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ զարտուղեսցէ ի բնութենէն, եւ յըստմտացն գործոյ (լինի) օտարանալ. (Նիւս. կազմ.։)


Զաւակագործեմ, եցի

va.

to bring forth children

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն որոց ծնունդք զաւակագործիցին. այսպէս առաւել ուղիղ թուի՝ քան զգրեալն, աւագագործիցին. (Փիլ. լին. ՟Դ. 17։)


Զբաղասէր

adj.

intriguing, that meddles with many intrigues;
fond of play or trifles (child).

· Calfa

NBHL (1)

Որ սիրէ զզբաղանս կամ սնոտի խաղալիկս.


Զբաղումն, ման

s.

cf. Զբաղութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Այսքան զբաղմամբ եւ սիրով հարեալ է յերեւելիս եւ ի հոսանուտս. (Իգն.։)

Զպաճուճեալ լի զբաղմամբ կեանս. (Մաշկ.։)


Զբօսանամ, ացայ

vn.

cf. Զբօսնում;
to take some relaxation, to unbend one's mind.

· Calfa

NBHL (1)

Զբաղիլ. եւ դեգերիլ ի զուարճալիս. պարապիլ ի վաստակոց, ոգի առնուլ, եւ դիւրել անձին շրջագայութեամբ, զրուցիւք, եւ այլն. դեգերիլ ախորժանօք յիրս ինչ. զբօսանք ելլալ, ժուռ գալ, սիրտը բացուիլ.


Զբօսանիմ, սայ

vn.

cf. Զբօսանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զբաղիլ. եւ դեգերիլ ի զուարճալիս. պարապիլ ի վաստակոց, ոգի առնուլ, եւ դիւրել անձին շրջագայութեամբ, զրուցիւք, եւ այլն. դեգերիլ ախորժանօք յիրս ինչ. զբօսանք ելլալ, ժուռ գալ, սիրտը բացուիլ.


Զբօսանք, նաց

s.

diversion, relaxation, refreshment, recreation, pastime, sport, amusement, toy;
occupation, distraction, care;
pleasure;
trouble, agitation, flutter of spirit;
water, torrent, tbe ebb and flow;
— ծովու, waves, fluctuation, storm;
— ջրոց, watering places, well watered pleasure-grounds or gardens, lake scenery;
— բարձանց, irrigated uplands;
— հովտաց, pleasant valleys;
— աչաց, proud or naughty glance.

· Calfa

NBHL (7)

ԶԲՕՍԱՆՔ գրի եւ ԶԲՈՒՍԱՆՔ, ՍԲՕՍԱՆՔ, ՍԲՈՒՍԱՆՔ. որպէս ἁνάψυξις recreatio. իտ. spasso Զբաղումն ի զուարճալիս. սփոփանք. սթափութիւն. հանգիստ բնութեան. եւ պատաղումն յանզանազանս՝ ախորժելով կամ ընկղմելով. դեգերանք ի զրոյցս, եւ այլն.

ԶԲՕՍԱՆՔ. περιφορά, παραφορά, μετεωρισμός vagatio, hallucinatio, excessus, aberratio Տատանումն, ցնորումն, ցնդումն, պտոյտք, կոհակք, ծուփք, ալիք. ալեկոծութիւն.

Կոչի դարձեալ զբօսանքն՝ հանգիստ մարմնոյ, եւ հեշտալիք ի տեսիլ աչաց, եւ ի լուր ականջաց. (Վրդն. երգ.։)

Որ արարեր զտիւ ի զբօսանս բարեգործութեան. իմա՛ պատաղումն կարեւոր եւ զուարճալի։

Զի՞նչ է զբօսանքն Սահակայ ... Զերկայն խօսս եւ զճառսն սովորեցաք կոչել զբօսանս. (Փիլ. լին.։)

Ամենայն զբօսանք քո եւ ալիք քո անցին ի վերայ իմ։ Զամենայն զբօսանս քո ածեր ի վերայ իմ։ Զբօսանք ծովու. (Սղ. ՟Խ՟Ա. 10. ՟Ձ՟Է. 8։ ՟Զ՟Բ. 4։ Յոնան. ՟Բ. 4։)

Ուստի՞ լինին զբօսանք եւ խորհուրդք ... Լինի զբօսանք ի դատարկութենէ մտացն, ոչ պարապելով հարկաւորացն. (Բրս. հց.։)


Զբօսացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զբօսուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԲՕՍԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԶԲՕՍԵՑՈՒՑԱՆԵՄ, περισπάω distraho, occupo որ եւ ԶԲՕՍՈՒՑԱՆԵԼ. Զբաղեցուցանել. պատաղեցուցանել ի զուարճալիս կամ ի հոգս. զբաղեցնել աղէկ կամ փուճ բանով մը.


Զբօսեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զբօսուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԲՕՍԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԶԲՕՍԵՑՈՒՑԱՆԵՄ, περισπάω distraho, occupo որ եւ ԶԲՕՍՈՒՑԱՆԵԼ. Զբաղեցուցանել. պատաղեցուցանել ի զուարճալիս կամ ի հոգս. զբաղեցնել աղէկ կամ փուճ բանով մը.


Զբօսումն, ման

s.

diversion, sport, pastime

· Calfa

NBHL (1)

Լինի զբօսումն, յորժամ ոչ ոք մարդ ի միջի, այլ յապահով խաղաղարարով (ընդ անձին խօսելով). (Փիլ. լին. ՟Դ. 140։)


Զգալապէս

adv.

sensibly;
sensually;
materially;
openly.

· Calfa

NBHL (2)

ԶԳԱԼԱՊԷՍ αἱσθητῶς sensibiliter որ եւ ԶԳԱՅԱՊԷՍ. Զգալի օրինակաւ. մարմնապէս. նիւթապէս. զգալով. զգալի լինելով եւ զգայութեանց.

Զգալի մարմին զգալապէս եւ զնիւթ բժշկութեան սիրէ. (Ի գիրս խոսր.։)


Զգամ, ացայ, ացի

vn.

to feel, to be sensible of, to hear, to have a glimpse of, to learn, to know;
to scent;
— յառաջագոյն, to foresee;
անձին —, — խելաց, մտաց, to come to one's senses, to recover ones wits.

· Calfa

NBHL (5)

αἱσθάνω, αἱσθάνομαι (որ է իբր Ազդիլ). sentio γινώσκω, ἑπιγινώσκω novi μεταλαμβάνω concipio եւ այլն. որպէս թէ զիւրեւ կամ յինքն գալ. գրի եւ ՍԳԱԼ, իբր ըսգալ. Ըմբռնել զերեւելիս մարմնեղէն գործարանօք. ճանաչել. իրազեկ լինել. ըմբռնել. իմանալ ազդմամբ իմն. զգալ, իմանալ, հասկընալ.

Եթէ լինիցի հեղեղ, ոչ զգասցէ. (Յոբ. ՟Խ. 18։)

Ծաղկեցին ալիք նորա, եւ նա ոչ զգաց. (Ովս. ՟Է. 9։)

Ոչ միտքն իմանայր, եւ ոչ զգայութիւնն զգայր։ Զարարողին զգայ եւ ընդունի զլինելն, եւ ուրանայ գիտել զՏէր։ Յանծննդութենէն զգացեալ ամուլս զնոսա (գոլ). (Փիլ.։)

Եւ այն եւս իմն աւելի դժնդակագոյն է, զի եւ սգան (այսինքն զգան) իսկ ոչ ցաւոցն. (Ոսկ. ես.։)


Զգայաբար

adv.

sensibly;
intellectually

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ անբաժ լինել եւ նշանաց ոմանց, ի ձեռն որոց զգայաբար ծանիցէ հաստատեալ զխոստումնն։ (Փիլ. լին. III. 2)


Զգայական, ի, աց

adj.

sensitive;
sensible;
sensual;
discreet, vigilant;
-*, the sensible things;
the beasts, brutes;
the senses.

· Calfa

NBHL (3)

ԶԳԱՅԱԿԱՆ. ն. αἱσθητός sensibilis Անկեալն ընդ զգայութեամբ. զգալի.

Երեք մասունք են ոգւոյ, է որ սննդական, է որ զգայական, եւ է որ բանական. արդ բանականին՝ Աստուածային ոգին գոյացութիւն է ըստ Աստուածաբանին (Մովսեսի). իսկ զգայականին եւ կենդանականին՝ արիւնն է էութիւն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 59։)

Որպէս զի զմեզ վերաբերցէ զգայականօք յիմանալիսն. (Դիոն. երկն.։)


Գարգափք

cf. Գարգափումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զեղջ եւ ապաշավ լինիցի առ ի գար հայելոյ իւր յուղիղ յարարածսն, զոր աղաւաղեալ կամակորիցէ. (Եզնիկ.։)


Գարեհատ, ի

s.

grain (sort of weight).

· Calfa

NBHL (1)

Կերատն կորիզ եղջերուենոյ, որ է չորից դարւոց կշռորդ. եւ իդ կերատն լինի ղզ գարեհատ. (Անան. չափ եւ կշռ.։)


Գարեհաց, ի

s.

barley bread.

· Calfa

NBHL (1)

Գարէհացիւ դարմանեալ լինէր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Գարեղէն, ղինի, նաց

adj.

of barley, that is made of barley.

· Calfa

NBHL (1)

Ալիւր գարեղէն. (Թուոց. ՟Է. 15։ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գարնային, այնոյ, ոց

adj. s. vernal, spring;
spring.

· Calfa

NBHL (3)

Աւուրք գարնայնոյ։ Ծաղիկ գարնայնոյ. (Թուոց. ՟Ժ՟Գ. 21։ Իմ. ՟Բ. 7։ Խոր. ՟Բ. 41։ Փիլ. լիւս.։)

Բոյսք բողբոջոց գարնայնոյն։ Ընդ գարնանոյն ժամանակս։ Ի ժամանակս գարնայնոյ։ Յետ լինելոյ գարնանւոյն. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Ա.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)

Ի գարնայնումն (կամ ի գարնանում) ժամանակին. (Փիլ. լին.։)


Գարնանամուտ, մտի

s.

entrance or commencement of spring.

· Calfa

NBHL (2)

Verno ԳԱՐՆԱՆԱՆԱՄ կամ ԳԱՐՆԱՆԱՄ . Գարուն լինել. փոխիլ ի գարուն.

Օրն եւ գիշերն հաւասար լինի ի գարնանամուտն. (Երզն. երկն.։)


Գարշանք, նաց

s. pl. execration, abomination, horrour;
stain.

· Calfa

NBHL (1)

αἷσχος Turpitudo, foeditas, dedecus գարշութիւն. գործ գարշելի. ամօթ. ամօթալի ինչ.


Գարշատեսիլ

adj.

ugly, deformed;
hideous, horrible.

· Calfa

NBHL (1)

Սրտմտութիւն ... տաղտկալի առնէ եւ գարշատեսիլ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)


Գարշեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to abhor;
to abhor, to detest;
to make execrable.

· Calfa

NBHL (2)

βδελύσσομαι Abominor եւ μιαίνω inquino, foedo Գարշելի համարել, այսինքն գարշիլ, խորշիլ իբրեւ ի պղծոյ. ընդ պիղծս գրել. կամ գարշելի կացուցանել. զզուելի առնել. պղծել. աղտեղել. իքրահ եթտիրմէք, մուրտար սայմագ, մուրտարլամագ.

Գարշեցուցանէին եգիպտացիքն զորդիսն իսրայէլի. (Ել. ՟Ա. 13։)


Գարշեցուցիչ, չի, չաց

adj.

that causes to abhor;
that abhors, detests.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ իբր Զզուեցուցիչ. գարշելի. որպէս յն. βδελικός Execrabilis

Ընդ ատելիս ձեր եւ ընդ գարշեցուցիչս. (Ես. ՟Կ՟Զ. 5։)

Ներքինն լի է հոտով նեխութեան եւ գարշեցուցիչ ախտիւ. (Սարկ. քհ.։)


Գարշիմ, եցայ

vn.

to abhor, to abominate, to detest, to hate.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ որպէս կր. բայիս Գարշեմ. այսինքն Գարշանալ. զզուելի լինել. պղծիլ.


Գարշութիւն, ութեան

s.

abomination, detestation, horrour, execration;
ugliness, deformity, the act of growing ugly;
dirt, filth, ordure, stain, nastiness, filthiness.

· Calfa

NBHL (1)

βδέλυγμα Abominatio. Պղծութիւն. զազրութիւն. գարշանք. իրք գարշելիք. աղտեղութիւն. աղտ. իքրահ, իսթիքրահ, փիսլիք, մուրտարլըգ, նէճասէթ.


Գաւազան, աց

s.

stick;
rod, switch, whip;
wand;
cudgel;
crook;
flail;
bar;
sprig, shoot;
twig;
stock, lineage;
— իշխանութեան, sceptre;
— եպիսկոպոսական, crosier.

· Calfa

NBHL (2)

Գաւազան իշխանութեան եգիպտացւոց։ Փոքու գաւազանի ցեղի իսրայէլի։ Ըստ իշխանութեանց ձերոց եւ գաւազանաց ձերոց։ Եբեր նմա գաւազան թագաւորութեան. եւ այլն։

Միոյ քրիստոսական գաւազանին յարդարեսցին լինել հօտ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Գաւազանաւոր

adj.

that carries a'stiek or sceptre;
cf. Գաւազանակիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ կամ կրօղ գաւազանի՝ ըստ ամենայն առման. տէյէնէկլի, ասալը.


Գաւառակալ, ի, աց

s.

cf. Գաւառապետ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ընդ ձեռամբ ունի զգաւառ ինչ. կուսակալ. ոստիկան. այան, վէլի, միասէլլիմ.


Գաւառական, ի, աց

adj.

provincial;
native.

· Calfa

NBHL (2)

ἑγχώριος, αὐτοχθόνος Indigena Սեպհական գաւառի. գաւառային. մանաւանդ Բնակիչ գաւառին. որ եւ ասի ԲՈՒՆ ԳԱՒԱՌԱԿԱՆ, ԲՆԱԿ. երկրցի. վիլայէթլի, եէրլն.

Բազումք ի գաւառականաց վկայէին։ Զբուն գաւառականօքս զանցուցանեմք. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Գաւառակոյտ

adj.

provincial;
assembled from several provinces.

· Calfa

NBHL (1)

Գաւառակոյտ քաղաքաժողով ուրախութիւն լինէր. (՟Ա. Մակ. ՟Դ. 1։)


Գաւառապետ, ի, աց

s.

governor of a province, prefect;
agent, manager;
— միմանձանց, provincial.

· Calfa

NBHL (1)

Մատակարար իմն, կամ գաւառապետ, կամ հազարապետ։ Վերակացուի, եւ գաւառապետի, եւ խնամածուի. (Փիլ. լին.։)


Գգուեմ, եցի

va.

to caress, to cajole, to coax, to fondle, to flatter, to cocker, to dandle.

· Calfa

NBHL (1)

Զմանկագոյնս իբրեւ զորդիս սիրելիս գգուէր. (Եղիշ. ՟Ը։)


Գելանիմ, ելայ

vn.

to twist, to wring, to writhe;
to distress, to break one's heart;
to grow tender, to be moved, to pity.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԵԼԱՆԻԼ կամ ԳԵԼԱՐԱՆԻԼ. Գելեալ լինել գելոցօք. գելարանօք պրկիլ, տանջիլ.


Գելարան, աց

s.

an instrument of torture, press, gag, torture, fetters.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԵԼԱՐԱՆ որ եւ ԳԵԼՈՑ. իբր στρεβλωτής Tortura, eculeus եւ corum եւ այլն. Պրկոց, ոլորան. գործի եւ մեքենայ պրկիչ, եւ ոլորմամբ ճնշիչ եւ ճմլիչ. որպէս կոճղ, մամուլ, փոկ, լար, եւ այլ տունջանարան երկաթի կամ փայտեղէն. իսքէնճէ, շիքենճէ.


Գելում, ելի, ելայ

va.

to tighten. fo press, to close;
to wring, to distress.

· Calfa

NBHL (2)

ԳԵԼՈՒՄ գելի, Գելանիմ, գելայ. στρεβλόω Torqueo, contorqueo, distorqueo, στρέφω flecto, σπαράσσω lactero Արգելուլ եւ գալարել ի կապանս. պրկել. ոլորել. ճնշել. ճնլել զմարմինն կամ զսիրտն։ տրորել, ճզմել, սըխմել. գըսգըվրագ պաղլամագ, սըգմագ, ինճիթմեք.

Յաջ կողմն զպարանոցն գելեալ թիւրէր. (Փիլ. լիւս.։)


Գեհենաժառանգ

adj.

heir or worthy of hell.

· Calfa

NBHL (1)

Իվիհս անկանգնելին կորստեան գեհենաժառանգ սատակման. (Անան. եկեղ։)


Գեղաբնակ

adj.

countryman.

· Calfa

NBHL (1)

Գիւղաբնակ. բնակեալ ի գեղջ. գեղը նստօղ. քէօյլիւ.


Գեղագոյն

adj.

very handsome.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Գեղեցկագոյնս. աւելի աղուոր, տեսքով.

Վարազ եւս զօրագոյն. (Ոսկ. փիլիպ. է։)


Գեղազարդութիւն, ութեան

s.

embellishment.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրանալ ի փառս գերապայծառս պանծալի եւ վայելուչ գեղազարդութեան. (Անան. եկեղ։)


Գեղածիծաղ

adj.

smiling, graceful.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարթագին տեսլեամբ, եւ զուարճալի.


Գեղականութիւն, ութեան

s.

the condition of a peasant;
peasant-life.

· Calfa

NBHL (1)

Շինականութիւն. գեղացութիւն. քէօյլիւլիւք.


Գեղապանծ

adj.

glorious, graceful, charming, superb, excellent.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԵՂԱՊԱՆԾ որ գրի եւ ԳԵՂԱՊԱՆՁ. Գեղեցիկ եւ պանծալի գեղով. չքնաղ. գեղաղէշ.


Գեղապարեմ, եցի

vn.

to dance prettily;
to advance excellently.

· Calfa

NBHL (2)

Մերթ՝ Յառաջ խաղել գեղեցիկ ընտացիւք իբր պարելով. յառաջադէմ լինել. զարգանալ.

Պանդուխտ է իմաստակութիւն, եւ ի ձեռն ներշրջանակացն գեղապարէ։ Ի ներշրջանական խրատն բազում ինչ գեղապարիցէ այր առաքինի։ Որք ուղիղ խղատուք գեղապարեցին. (Փիլ. լին. ՟Գ. եւ ՟Դ։ Զգեղապարելն ուսեալ ներշրջանակացն. Յհ. իմ. ատ.։)


Գեղապարոյր

adj.

encompassed or endowed with beauty, very handsome, graceful, charming.

· Calfa

NBHL (1)

Պարուրեալ գեղով. լի գեղեցկութեամբ.


Գեղապարութիւն, ութեան

s.

dance or agreeable movement of the feet.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալի գեղապարութեամբ զեռահիւսակ սրբասացութիւնս յօրինէ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Գեղարդն, դեանց, դանց

s.

dart, javelin, lance, halberd;
— արձակել, to dart, to lance, to throw a dart.

· Calfa

NBHL (1)

δόρη, λόγχη hasta, lancea, κοντός contus, σειρομάστης lanceola, jaculi genus Արդն (գեղեցիկ կամ գելիչ). նիզակ. տէգ. աշտեայ. սուին. գայիսոն.


Գեղարդնաւոր

s.

lancer.

· Calfa

NBHL (1)

Աղեղնաւորութիւն, եւ գեղարդնաւոր լինել. (Մագ. քեր.։)


Գեղաւոր, աց

adj. s.

handsome, graceful, pretty, charming;
dancer.

· Calfa

NBHL (1)

Տգեղագոյնքն իբրեւ զգեղաւորս երեւէին սքանչելիք, եւ գեղաւորք՝ ըստ ժամանակին առ հասարակ դիւցազնացեալք։ Գեղաւոր կուսից համեմատ. (Խոր. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 39։)


Գեղգեղանք, նաց

s.

modulation, melody, trill, shake, quaver.

· Calfa

NBHL (1)

Գութ գեղգեղանացս յօրհնութեան իբրեւ վարդապետ իմն լինի ածել յուղղութիւնս. (Ոսկ. ես.։)