Definitions containing the research վ : 10000 results

Բազմիմաստ

adj.

very wise, learned.

· Calfa

NBHL (1)

Փառաւոր եւ երեւելի լինէր յաչս անհաւատիցն իւրով բազմիմաստ գիտութեամբ. (Արծր. վէրջ։)


Բազմիշխանութիւն, ութեան

s.

polyarchy.

· Calfa


Բազմոստ

adj.

knotty, nodous;
cf. Բազմաճիւղ.

· Calfa


Բազմոտանի

adj. s.

having many fect;
polypous

· Calfa

NBHL (5)

πολύπους multipes Կենդանի՝ որոյ բազում են ոտք՝ աւելի քան զերկուս կամ զչորս. շատ ոտքով.

ԲԱԶՄՈՏԱՆԻ գ. որ եւ յունական ձայնիւ Պողիպոդ. πολύπους, -ποδος polypus Ազգ բազմոտանի լուղակի կամ ժժմակի ծովու. ռմկ. ըխտափօդ եւ որ ինչ նման է նմին.

Իբրեւ զճճիս զեռունս բազմոտանիս։ Ցոլմունս բազմոտանի վիշապին. (Նար. ՟Է. ՟Ղ՟Բ։)

Բազմոտանին, եւ բազմադէմ սերովբէն. (Մաքս. ի դիոն.։)

Բազմոտանիդ յորժամ յորս կերակրոյ է, զիւր մարմինն վիմաց նմանեցուցանէ առ ի պատրել զձկունս. զի թւեցեալ՝ թէ առ քարամբք լողին, բուռն հարեալ ըմբռնէ. (Փիլ. լիւս.։)


Բազմորդի

adj.

having many children.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ վասն բազմանուն անուանելոյ՝ բազմորդիս կարծեօք համարիցիս. յն. բազում որդիս. (Կոչ. ՟Ժ։)


Բազմորդութիւն, ութեան

s.

state of a person having many children.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ այնպիսւոյն ես ոչ ընդ բազմորդութիւն, եւ ոչ ընդ յոլովութիւն կենացն նախանձէի. (Ածաբ. ժղ.։)

Լիա օրինակ էր բազմորդութեամբն՝ առաջին ժողովրդեանն. (Շ. մտթ.։)


Բազմորոգայթ

adj.

full of snares or springes, dangerous, perilous.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր կայ որոգայթ բազում. բազմավտանգ.


Բազմոց, աց

s.

altar or resting-place;
chair, seat;
mattress;
couch, sofa.

· Calfa

NBHL (2)

Հսկումն է, եւ դնի սրբութիւնքն եւ սուրբ խաչն յատեանն ի վերայ բազմոցին. (Տօնակ.։)

Զողկոյզն գեղեցիկ բազմոցօք ցուցանէ ի վայր. (Վրդն. յանթառամն.։)


Բազմութիւն, ութեան

s.

multitude, great number, quantity, crowd, gross, heap, mass, bulk, body;
abundance, increase, inundation;
multiplicity, plurality, infinity;
people, troops, regiment, force, retinue.

· Calfa

NBHL (3)

πλῆθος multitudo Գումար բազում անձանց կամ իրաց. յոլովութիւն. շատութիւն.

Անթիւ լիցի ի բազմութենէ։ Որպէս զաստեղս երկնից բազմութեամբ։ Աճեաց ի բազմութիւն։ Հայր բազմութեան ազգաց։ Զօր բազում իբր զաւազ առ ափն ծովու բազմութեամբ։ Հասանէին իբրեւ զմարախ բազմութեամբ եւ այլն։ Զնոսա ոչ կարաց նուազեցուցանել ի բազմութենէն. (Եղիշ. ՟Գ։)

Անուամբ քով եկաք ի վերայ բազմութեանս այսորիկ։ Եկն միաբան բազմութիւնն եւ խռնեցաւ, եւ այլն։ Առեալ զամենայն բազմութիւննլ խաղայ յարեւելս հիւսիսոյ. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Բազմուսումն, մանց

adj.

very wise, learned, skilful, scientific.

· Calfa

NBHL (3)

πολυμαθής eruditus, doctus Քաջ ուսեալ. յոյժ գիտուն. աղէկ սորված, մեծ կարդացօղ.

Բազմուսումն փիւնիկեցի զպորփիւրոս անուանելով. (Անյաղթ պորփ.։)

Բազմալուրս առնելով, եւ բազմուսմունս՝ զբոլոր քերթողսն ուսանելով. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Բազմօրինակ, աց

adj. adv. in several ways or manners, divers, various;
in many shapes.

· Calfa

NBHL (3)

ԲԱԶՄՕՐԻՆԱԿ. մ. cf. բազմօրինակաբար. πολυτρόπως multis modis Բազում օրինակաւ. զանազան յեղանակօք. շատ կերպով.

Բազմօրինակք են մարդկան մեղանքն։ Ծանունս եւ բազմօրինակս ի վերայ հասուցանեն մահս։ Արուեստի պէտք են իմաստնոյն՝ բազմօրինակի, ըստ որում օգուտ արասցէ. (Փիլ.։)

Բազումք բազմօրինակաբար գրեցին, կամ վարեցան. (Կամրջ.։ Տօնակ.։)


Բազրիք, րաց

s. pl. flight (of stairs), balusters, balustrade (—);
bed.

· Calfa

NBHL (1)

Նեցուկք (որպէս բազուկք), կամ յենարանք (բազմելոցն). եւ վարդակք կամ ձողք՝ որք դնին յերկոսին կողմանս գահոյից, որպէս եւ սանդղոց, յորս (Յակոբայ՝) խաչն ... եւ բազրիքն՝ քահանայութիւն եւ թագաւորութիւնն Քրիստոսի. (Տօնակ.։)


Բազրոտն

s.

stair, step.

· Calfa

NBHL (2)

Ոտն բազրաց, որպէս աստիճանք սանդղոց, վանդակաց, գահոյից.

Շինել թագաւորին տախտս գեղեցիկս մեծ վանդակաւ ... մի բազրոտան փայտն պակա՛ս էր։ Կոփեա՛ զբազրոսդ ցայդ կարգաւ ի վերուստ մինչեւ ի վայր։ Ա՛ռ զերկուց կողմանց բազրոտն. (Ոսկիփոր.։)


Բաժակակալ

s.

salver.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զբաժակ կամ կրօղ, թէ՛ մատռուակն, եւ եթէ ափսեայն՝ յորոյ վերայ եդեալ իցեն բաժակք.


Բաժակեմ, եցի

va.

to soak, to water;
— զգետինն, զտունկս, to water the ground, the plants.

· Calfa

NBHL (4)

ποτίζω potum praebeo, rigo, irrigo որպէս թէ Բաժակաւ արբուցանել. իմա՛ Ոռոգանել զտունկս՝ փոս բանալով ի ձեւ բաժակի առ արմին. փոս բանալով ջրել.

Կա՛մ նուրբ երկրի հերձածով գնաց ջրոյ անցի գործեն անարգել, կամ շուրջ զծառովն բաժակելով, զի մնալով ի նմա ջրոյն, զայն՝ որ հազիւն ոռոգանէին, ջեռուսցեն. (Փիլ. յովն.։)

Տաժանէ (որթն զերկրագործն) ի բրելն եւ ի բաժակելն, զաւելորդ ուղէշս յապաւել, ջուրբ արբուցանել։ Տանել զյանձանձանս աճեցմանն՝ միայն շուրջ զինքեամբ բոլորակաբար բաժակելովն, եւ այնպէս անկարօտ ի վտակացն ոռոգմանէ դարմանեալ սնանի. (Պիտ.։)

Ոռոգանել ջուրբ վարդապետութեամբ, շուրջ բրել եւ կակղացուցանել ... եւ կարծրութեամբ երկաթոյն բաժակեալ, որ է բանին սրբոյ. (Սարկ. քհ.։)


Բաժակիկ

s.

small cup.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւր բաժակիկն նմա մատուցանիցէ, ասելով՝ թէ ուրախացի՛ր. (Մանդ. ՟Զ։)


Բաժամիտ

adj.

distrustful.

· Calfa

NBHL (2)

որ եւ ԲԱԳԱՄԻՏ. Երկմիտ. փոփոխամիտ. երկու մտքի վըրայ, թէրէհաւատ.

Խուժախումբ եւ բաժամիտ ժողովն բժշկեալ լինէին ի հարուածոյ օձին. (Թէոդոր. խչ.։)


Բաժամտութիւն, ութեան

s.

mistrust, suspicion

· Calfa

NBHL (2)

Երկմտութիւն. վարանումն կամ անհաստատութիւն ի խորհւրդս.

Պատիր պտղովն՝ կաղակարծելի բաժամտութեամբ ամայացեալ (ի դրախտէն). (Թէոդոր. խչ.։)


Բաժանաբար, աց

adv.

dividedly, separately.

· Calfa

NBHL (2)

μεριστῶς dividendo, ex parte, separatim Բաժանմամբ, մասն մասն. մասնաբար. եւ Անջատմամբ. ուրոյն ուրոյն. բաժնըւելով, բաժին բաժին, զատ զատ.

Սոցա ապաքէն եւ աղօթքն՝ բաժանաբար ըստ իւրաքանչիւրոցն վայել է լինել. (Յհ. իմ. ատ.։)


Բաժանական, ի, աց

adj.

divisible.

· Calfa

NBHL (1)

(Հրեշտակաց է) ո՛չ բաժանականօք, եւ կամ ի բաժանականաց ժողովել զաստուածայինն գիտութիւն։ Միատեսակ, ոչ բաժանական. եւ այլն. (Դիոն. ածայ. Դիոն. եւ եկեղ։)


Բաժանակից, կցի, կցաց

adj.

that partakes with another.

· Calfa

NBHL (2)

իբրեւ վաղիւն գայ, չար բաժանակիցն (կամ բաժնակիցն) մեր եկեալ մաղթէ՝ զայսօրն ինքեան, եւ զվաղիւն տեառն. (Բրս. մկրտ.։)

Զաստուած ընկեր եւ բաժանակից ունելով ստացուածոցն. (Վրդն. ղեւտ.։)


Բաժանարար, աց

s.

distributer;
divisor.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ կացոյց զիս դատաւոր կամ բաժանարար ի վերայ ձեր. (Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 14։)


Արեւածայրք

cf. Արեւագալ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ արեւածայրս արկանէ ցօղ մանրացօղ ի ժամանակս ամարայնոյ. (վեցօր. ՟Զ։) (Շիր.։)


Արեւակէզ

adj.

tanned;
— լինել, to be sun-burnt.

· Calfa

NBHL (1)

Զցերեկ արեւակէզ առնելով. (Պիտ.։)


Արեւապաշտ, ից, աց

adj.

who worships the sun.

· Calfa


Արեւելակողմն

s.

eastern region, East.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եղիցի նոցա արեւելակողմն մինչեւ ի ծովակողմն ... Յարեւելակողմն մինչեւ ի ծովակողմն. (Եզեկ. ՟Խ՟Ը. 1. եւ 2.։ (գրի եւ ԱՐԵՒԵԼԱԿՈՂՄ)։)


Արեւելեայ, եայց, եաց

adj. s. Oriental;
—ք, արեւելիք, the orientals;
the eastern regions.

· Calfa

NBHL (2)

Բնակեցուցանէ յարեւելեայ ուսոյ մեծի լերինն. (՟Ա 29։ Արեւելեայ պատուհանիւք. Արշ. վերջ։)

Զարեւելեայ տնկագործութեանն վերակացութիւն. (Պիտ.։)


Արեւելք, լից

s. pl. East;
sun rise;
eastern regions, the orientals;
դարձուցանել յարեւելս, to set towards the East;
կորուսանել, շփոթել զարեւելս, to turn from the East.

· Calfa

NBHL (2)

Տնկեաց Աստուած զդրախտն յեդեմ ընդ արեւելս։ Եւ եղեւ ի խաղալն նոցա յարեւելից։ Բանակեսցին յարեւելից կողմանէ։ Յայսկոյս յորդանանու յարեւելից։ Յորդանան զատուցանէ ի կողմանէ արեւելից։ Յարեւելից երիքովի։ Եկեսցեն յարեւելից եւ յարեւմտից.եւ այլն։

Իսկ քաղցր է ամենայն մարդկան արեւելք. (Նեղոս.) իմա՛ զծագումն արեւու, կամ զկողմն արեւելից ըստ որում ծագօղ արեւու։ Սովին նմանութեամբ ասի Սուրբ կոյսն.


Արեւիշուշտ

adj.

ungrateful.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն է՞ր ի մեծացուցչէն վրիպեալ, եւ զչքաւորն թախանձես. զհատուցիչն խլխլես, եւ զարեւիշուշտն հատուցանել հաշուիս. (Ոսկ. մ. ՟Գ 3։)


Արեւկայ

adj.

a sunny day;
fine weather.

· Calfa


Արեւմուտք, մտից

s. pl. West sun set;
the western nations;
յարեւմուտս կոյս, westerly, towards the west.

· Calfa

NBHL (5)

δύσις, δυσμή occasus (solis) Մուտք արեւու, այսինքն մտանելն ի խոնարհելով ի ներքին կիսադունտն. երեկոյ. արեւը մարը մտնալը.

Զի՞նչ արդեօք եւ արեւմուտք աստեղաց. վասն մերոյ օգտի՞ եղեն, քան թէ հարկի շրջաբերութեանն պատեալք ընդ բոլորին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Մինչեւ ցծովն արեւմտից։ Որոյ նիստն ընդ արեւմուտս է։ Որ նստի ընդ արեւմուտս։ Յարեւմտից մովաբու։ Յերկրէ արեւելից, եւ յերկրէ արեւմտից։ Յարեւմուտս կոյս քաղաքին.եւ այլն։

(Արեգակն) յարեւմտից մինչեւ յարեւելս երթայ ի մանկութիւն. դարձեալ յարեւմուտս կամօք քովք ծերացեալ հասանէ. (Ագաթ.։)

Որ զդէմս յարեւմուտս է հաստատեալ. (Նեղոս.) իմա՛, ի խաւարային կողմն անխրատ վարուց։


Արեւմտեայ, եայց

s.

west;
—ք, the western nations, cf. Արեւմուտք.

· Calfa

NBHL (1)

Արեւմտեայ պատուհանիւք. (Արշ. վջ։)


Արեւշատութիւն, ութեան

s.

health;
toast;
ըմպել յ— ուրուք, to give toast, to drink to the health of some one.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն մեղաց թողութեան, եւ արեւշատութեան։ Շինեցի զհիւրատունս ... վասն արեւշատութեան տերանց մեծոց։ Վասն երկար կենդանութեան եւ արեւշատութեան որդւոյ իմոյ Շահնշահի. (Յիշատ.։)


Արթնական, ի, աց

adj.

watchful, vigilant.

· Calfa

NBHL (2)

Քնով (ագամ) զգործեցեալ զարթնականին իէջ բերէ զգործ. (Ագաթ.։)

Արթնական կեանք ենով քայ. (Տօնակ.։)


Արթնութիւն, ութեան

s.

watch;
want of sleep;
vigilance, diligence, precaution, care.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուցանելով նմա բազում արթնութեամբ շուտութիւնս. (Փարպ.։)


Արթուն, թնոց

adj.

watchful, that does not sleep;
alert, lively, vigilant, diligent, careful;
— կալ, to watch, cf. Տքնել, cf. Հսկել, cf. Սկել, cf. Արթնանալ, cf. Զարթնուլ;
քուն ընդ —ս լինիմ, to doze, to drowse, to be half asleep.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ շաղախեցան ձեռք արթնոցն յարիւն։ Էջ զուարթունն յաղօթս արթնոյն։ Այն որ ննջէն հանդերձ արթնովն. (ՃՃ.։)

Արթուն ունել զոգիսն։ Արթուն խնդրուածովք կատարել զգիշերն յաղօթս. (Փարպ.։)

Զբազումս ի քուն կամ յարթուն սպան իսկ։ Սողունք վնասեն յարթունս, կամ ի հանգչելն յաշխատութենէ. (Խոսր.։)


Արժանալուր

adj.

that deserves to be heard.

· Calfa


Արժանահաս

adj.

that happens deservedly, worthy.

· Calfa

NBHL (1)

Արժանապէս ի վերայ հասեալ. իրաւացի. կարի դիպող.


Արժանահաւատ

adj.

credible, wo thy of being believed, faithful, worthy to be trusted or believed.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ ես վկայ արժանահաւատ։ արժանահաւատ ձեզ լինել թուիմ։ Արժանահաւատ առնել զանձն, կամ զվարդապետութիւնն։ Եթէ զգոյն ի չգոյից ած յառաջ, արժանահաւատ թերեւս է. (Ոսկ. յհ. ստէպ։)


Արժանապատիւ

adj.

worthy of honour, honourable, that deserves respect, respectable.

· Calfa

NBHL (3)

ἁξιότιμος honore dignus եւ pretiosus Արժանի պատուոյ. եւ ըստ արժանւոյն պատուեալ. պատուաւոր. արգոյ. յարգի. մեծարոյ. վսեմ. վսեմական.

Արժանապատիւ տէրութիւն։ Արժանապատիւ փառօք առաքեալք։ Զորպիսի՛ արժանապատիւ գովութիւնս ոչ ընդունիցիս։ Արժանապատիւ պատկեր։ Բնակիչ արժանապատիւ կենդանեաց երկրին. (Նար. առակ. եւ Նար. կուս.։)

Ուրախացիէր արժանապատիւ սիրով մարիամ կոյս. (Թէոդոր. կուս.։)


Արժանապէս

adv.

worthily.

· Calfa

NBHL (4)

ἁξίως, ἑπαξίως, προσηκόντως, ἡκότως digne, rite, convenienter, merito Որպէս եւ արժանն է. ըստ արժանեաց. ըստ արժանի. օրինօք. պատուով. ըստ պատշաճի. վայելչապէս. իրաւամբք.

Արժանապէս առաքել, կամ հանել, մատնել, բարեհամբաւել։ վերաքարողել, գանձել. (Խոր. ՟Գ. 57։ Նար.։)

Զքեզ մեծացուցանեմք արժանապէս երգով. (Շար. որ լինի եւ ածակ։)

Հանդերձ խնդրելով.


Արժանացուցանեմ, ուցի

va.

to make worthy.

· Calfa

NBHL (2)

Նախ իսկ յուստերացն զոր արժանացուցանէ (կամ արժանացուցանէ) լինել ժառանգորդ, գրիցէ (զկտակն)։ Որչափ եւ գնոյ արժանացուցանէ զվաճառեալ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)

Ես ոչ եմ սովորեալ զանձն իմ արժանացուցանել ոչ եւ միոյ չարի (պատժոյ). (Պղատ. սոկը։)


Արժանաւոր, աց

adj.

that deserves, worthy, just, meritorious.

· Calfa

NBHL (12)

κατήκων, προσήκον. conveniens, congruus եւ այլն. Դիպօղ. դիպան, օրինաւոր. պատշաճաւոր. վայելչական. բարեյարմար. իրաւացի. արդար. կարեւոր. միւնասիպ. ույկուն. ճայիզ. հագգ. եօլլու.

ἁξίως. digne. Արժանաւորապէս. վայելչապէս.

ἅξιος. dignus. Արժանի. որպէս անձն՝ անարատ վարուք, որ ունի արժանիս առաւել վարձուց, պատուոյ, կամ պատժոյ. եւ իր՝ որում անկ է եւ դիպող գովեստ կամ պարսաւ. լայըգլը, էրզանի, լայըգ, միւսթահագգ.

Ոչ չարակնեմ ընդ արժանիս. եւ արժանաւոր ո՞ ոք իցէ, բայց եթէ այն՝ որ ինձ եւ իմոյ կամացս հետեւեսցի։ Ի վերայարանց արժանաւորաց եւ սրբոց։ Արժանաւորացն մահ՝ այլոյ կենաց սկիզբն է։ Վասն միոյ արդարոյ եւ արժանաւորի բազում մարդիկ ապրին ազգակցութեամբ. (Փիլ.։)

Արդարապէս չարիք արժանաւորացն ի վերայ եկեալք. (Բրս. չար.։)

Արժանաւորք եղիցուք գոհութեամբ փառաւորել զքեզ։ Որում արժանաւորք եղիցուք հանդիպել ամպովք։ (Պտգ։ Ժմ.։)

Գովութեան արժանաւոր։ Թշնամանաց արժանաւոր։ Արժանաւորք ի զարմանալ։ Արժանաւոր գտեալ մեծամեծ սքանչելեաց. (Պիտ.։)

Կարգաւ պատմութեան զհետ անցանելով՝ զարժանաւորսն ասացից. (Փիլ. տեսական.։)

արժանաւոր փարթասութեամբ վախճանեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Արժանաւոր պատիւ, կամ ազատութիւն, պաշտպանութիւն, բարեբանութիւն։ Զարժանաւոր պարտ սիրոյհ հատուցանել։ Դարձուցանել ղարժանաւոր դարձուածս աշխատութեանն։ Ոչ արտաքոյ արժանաւորին է այս բան։ Այլ եւ այլս քան զորժանաւորն դէպ եղեւ կրել վարուց հետեւմունս. (Պիտ.։)

Զորպիսի՛ արժանաւոր գովեստ ընկալցի։ Յետնեալս ի նախադրութեանց արժանաւորաց. (Նար. մծբ. եւ ՟Լ՟Բ։)

Եսիւորդեայ արժանաւոր է առաւել միշտ զհրաշափառագոյն նազաբանութիւն հատուցանել։ Յաղագս որոյ արժանաւոր է միշտ գովաբանել զսոցա անվթար նահատակութիւն. (Պիտ.։)


Արժանաւորեմ, եցի

va.

to deserve, to render worthy;
to obtain, to procure.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ ի վերջին բանս արժանաւորեցաք շարել. (Խոր. ՟Ա 31։)


Արժանաւորիմ, եցայ

vn.

to be worthy, to merit.

· Calfa

NBHL (2)

ἁξιόομαι mereor, mereo Արժանաւոր կամ արժանի լինել, գտանիլ. եւ Ընդունել ըստ արդեանց վաստակոց.

(Վերին դասք) քան զամենայն՝ հրեշտակական մականունութիւնն լաւագո՛յն արժանաւորին՝ վասն նախ ի նոսա լինելոյ աստուծպտականին լուսափայլութեանն. (Դիոն. երկն ՟Դ։)


Արժանաւորութիւն, ութեան

s.

dignity, merit.

· Calfa

NBHL (8)

ἁξιότης, ἁξία dignitas, dignatio Արժանաւորն գոլ. արժանի գտանիլն. իրաւացի արժանիք, եւ արդիւնք վաստակոց. որպէս եւ Լաւութիւն իրաց.

ὀσιότης sanctitas, sanctimonia, pietas Գործելն զարժանն. լաւութիւն. բարեպաշտութիւն. սրբութիւն. երկիւղածութիւն. անարատ քաղաքավարութիւն. (որոյ հակառակն ասի՝ Գործելզանարժանս).

ἁξίωμα dignitas, auctoritas Աշտիճան պատուոյ. պատիւ եւ բարձ. վայելչութիւն. ճոխութիւն. իշխանութիւն. ռմկ. հեղինակութիւն. մեծութիւն. շքեղութիւն. եւ Սեպհական յարգ իրաց.

Ամենայնիւ վերջացելագոլով յարժանաւորութենէնն. (Սարգ. յկ. յռջբ։)

Ի վեր քան զբան եւ զարժանաւորութիւն պատմութեան (որ իցէ լաւ եւ արժանաւոր իրացն). (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)

Մեծարեալ ըստ արժանաւորութեան վկայ անուան. (Ագաթ.։)

Որոշելով եւ բաժանելով զարժանաւորութիւն անդր երանութեանցն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Զորոց զգովեստն արժանաւորութեան յայլում բանի պաշտեցի. (Նար. ՟Ժ՟Բ։)


Արժանեմ, եցի

va.

— արժան, to coin, to mint;
to stamp, to impress.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՐԺԱՆԵԼ ԶԱՐԺԱՆՍՆ. Կնքել զկնիք ի դրամս, եւ զարժողութիւն նոցին որոշել նովին.


Արժանի, նւոյ, նեաց

adj. adv.

worthy, that deserves something;
just, convenient, suitable, decent, proper;
— համարել, to deign;
գնալ —, to go worthily, conformably;
— ըստ արժանւոյն, յարժանի, worthily, justly, suitably, cf. Արժանապէս;
— լինել, to be worthy, to deserve;
— առնել, cf. Արժանաւորեմ.

· Calfa

NBHL (9)

Եղէց արժանի աթոռոյ հօր իմոյ։ Բարեաց յիշատակաց արժանի։ Արժանի ողջունի։ Եւ ոչ թաղելոյ արժանի առնել։ Եղբարցն արժանի եղեալ։ Արժանի իմոյ ծերութեանս երեւեցայց։ Արժանի ես դու լինել մեզ բարեկամ։ Արժանի լիցի ինձ (դուստր քո), եւ ես քեզ եղէց արժանի փեսայութեան։ Արժանի իսկ են բաժանակից նմա լինելոյ։ Արժանի իսկ էին նոքա վրիպելոյ ի լուսոյ։ Փորձեաց զնոսա, եւ եգիտ իւր արժանիս։ Տայ զյաղթութիւն արժանեաց իւրոց.եւ այլն։

Մատուցանելով մահու արժանոյս (այսինքն արժանւոյս)։ Զոչ արժանիս լուսոյ. (Նար. ՟Ժ. ՟Կ՟Ը։)

Զարժանիսն զրկելով. (Խոսր.։ Մահու արժանեացս. Լմբ. սղ.։)

Քահանայապետութեան ինչ արժանի գործ ոչ գործէր։ Գեղեցիկ խորհուրդս զարժանի հասակին։ Երազ պատմել արժանի ժամանակին։ Ոչինչ արժանի մահու կամ կապանաց ունէր վնաս.եւ այլն։

ԱՐԺԱՆԻՔ. Արժանավորութիւն. յարգ, եւ Արգասիք. վաստակք. եւ Իրաւունք.

ԸՍՏ ԱՐԺԱՆԵԱՑ. իբր Ըստ արդեանց վաստակոց, եւ Իրաւամբք. օրինօք. արժանապէս.

Ըստ վայելուչն արժանեաց եւ ոչ զարմանալ անգամ կարասցէ։ Ըստ արժանեացն եւ ոչ բնաւ ընդ ումեք համեմատեսցի. (Պիտ.։)

Որ այնչափ բարերարութեամբ չեղեւ պիտանի, յարժանի զանհնարին վրէժս տայցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա 12։)

Յարժանի կրեմ եղկելիս զանզովանալի զկիզումն. (Նար. ՟Ժ՟Թ։)


Արժանք

s. pl. dignity, merit;
coin, stamp.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յոլովագոյն գին հատանել ջանասցեն, այլ իբրու պարզագոյն ի նոյն արժանսն հրամայիցէ տալ այնմ՝ որ պայմանեալ իցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Արժեմ, եցի

vn.

to cost, to amount, to stand in;
to be worth;
հաւասար —, to be equivalent.

· Calfa

NBHL (2)

Ի վայր ջանան արկանել քան զի՞նչ (զոր ինչ) արժէ վաճառն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ 14։)

Ամենայն որ ի վերայ երկրի եւ ներքոյ սորա է ոսկի, զառաքինութիւնն ոչ արժէ. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)