peril, danger, risk, chance, hazard, ill, misfortune;
punishment;
—աւ, perilously, hazardously, dangerously;
ի — արկանել, դնել ի —ի, մատնել ի —, to put in jeopardy, to endanger, to compromise;
ի — արկանել զանձն, to put oneself in jeopardy, to risk or venture oneself;
ի —ի լինել, to be in jeopardy, to incur danger, to run risk;
խուսել, փրկել ի —ից, to shun danger, to avoid perils;
նաւն ի —ի կայր խորտակել, the ship was in danger of being wrecked;
— ի վերայ կայր նորա, he was in peril;
— է նմա, he is in danger, he runs the risk of;
—աւ կենացն, at the risk of his life;
—աւ անձինս, at the peril of my life.
· Calfa
cf. Վտանկ.
· Calfa
(ի հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց կայ միայն սեռ -ի՝ ոսկեդարեան վկայութեանց մէջ, յետ-նաբար ի, ի-ա հլ.) «փորձանք, աղէտ, նե-ղութիւն» ՍԳր. Ագաթ. «յանցանք, ատտռ-հաս» Արիստ. աշխ. Կանոն. որից վտանգել Դտ. ժզ. 16. Ագաթ. վտանգիլ ՍԳր. վտան-գագործ Ոսկ. գաղ. վտանգակից Ոսկ. բ. տիմ. վտանգութիւն Ոսկ. ես. անվտանգ Յհ, կթ. Մագ. բազմավտանգ Նար. գրուած է նաև վտանկ։-Բառիս մի նոր առումն է «հիւանդ, տկար». հմմտ. Անկ. գիրք Նոր կտ. 229-230. «Աղքատ եմ յոյժ և տնանկ ռոլով և վտանկ մարմնով... Տեսանես զիս որ այսպէս վտանկ եմ և ոչ կարեմ կանզ-նել... Ոչ տեսեալ որ զայսպիսի վտանկս կա-րող իցէ մարդ դեղով ողջացուցանել». (տե՛ս իմ Հայ. նոր բառեր, Բ. 234)։
Ընդ միմեանս շաղեալ ունին զվտանկիցն կարգ։ Փրկել զմեզ ի փորձութենէ եւ յամենայն վտանկից մերոց. (Նիւս. կուս.։ Ժմ.։ եւ Շար.։)
Վտանգ մեծ է առաջի իմ։ Նաւն ի վտանգի կայր ի խորտակել։ Եղիցին ձեզ ի վտանկս։ Վտանգ է ինձ յամենայն կողմանց յոյժ։ Ջամբեմ ժողովրդեանդ այդորիկ վտանգ։ Մատնեցից զնոսա ի վտանգ ամենայն թագաւորութեանց երկրի։ Օր նեղութեան եւ վտանգի։ Եւ մեզ վիշտ վտանգի է ընդ կռուոյս այսր աւուր.եւ այլն։
the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.
· Calfa
կ. մանաւանդ թէ զկնի ն տառի՝ գ հնչի կակուղ որպէս կ. վասն որոյ եւ անխտիր գրի, անգիւն, անկիւն. վտանգ, վտանկ. ժանգ, ժանկ. տունգ, տունկ. եւ այլն. որպէս եւ գայթակղիմ, գայթագղիմ. կղերք, գղերք։
inhabited place;
village, hamlet;
inhabitation;
edifice;
peopled, inhabited;
in good state, prosperous;
fertile, fruitful;
happy, gay;
ոչ միայն —ս, այլեւ յանշէնս, not only in inhabited but also in desert places;
եւ որ —ն մնասցէ, and that which shall not be destroyed.
· Calfa
Զշէնն թողուլ, եւ յաւերն երթալ՝, վտանկ է. (Ոսկիփոր.։)
misfortune, misery, adversity, wretchedness.
· Calfa
Յամենայն կողմանց յորդեալ հիքութեանցն վտանկք։ Որ ամենաթշուառ հիքութեանցն եղանի պատճառ։ Եղկելիք յոյժ, եւ լի հիքութեամբ։ Կենազրաւ հիքութեամբ (այսինքն ողորմ մահուամբ). (Պիտ.։)
passion, mental or bodily affection;
grief, sorrow, affliction, torment, trouble;
pain, illness;
necessity, want, indigence, constraint, extremity;
propinquity, nearness;
— որովայնի, մարմնոյ, excrement;
անհրաժեշտ —, pressing need, urgent necessity, utmost distress;
ելանել արտաքս վասն կարեաց, to go to the privy or to stool;
կարեօք հասանել ի վերայ, to assail, to assault or attack in force, to fall upon in crowds;
կարիս առնել, to pity, to commiserate, to compassionate, to regret, to be sorry for;
ի կարիս իմ, in my troubles, during my adversity.
· Calfa
Բազմավտանկ կրիցս կարեաց։ Ընդ կարեացս վշտակցելոյ։ Ապականութեանս կարիս։ Զկարիս ամօթոյս։ Կարիք անթուելիք։ Խոնարհեալ առ կարիս կարիս. (Նար.։)
cf. Վտանգեցուցանեմ.
· Calfa
Իբրեւ վտանգեցաւ, խնդրեաց զերեսս տեառն։ Վտանգեցաւ յաղեղանցն։ Հա՛ն զիս ի պատերազմէս, վասն զի վտանգեցայ։ Յետոյ վտանկեսցի (կամ մորմոքեսցի) յանձն իւր։ Հեռացեալք եւ մօտեալք՝ զնոյնօրինակ վտանկէին.եւ այլն։
Յաչացն վտանկեալ՝ գնաց հաւատով ի տապան սրբոյն. (Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Լ՟Ա.։)
halter, rope, noose;
bowstring;
strangulation, suffocation;
—ք շրթանց, flattery, wheedling, cajolery;
— առնել, — արկանել, ի — գալ, ի — մտաբերել, to strangle, to choke one's self;
— ընդ անձն ուրուք արկանել, առ —ս ածել զոք, to put a rope on the neck of, to bring to the halter, to strangle, to throttle, to choke;
— ընդ անձին հեղձամղձուկ պաշարիլ բանիւն, to be embarrassed & conounded by, not know what to say or do.
· Calfa
Խեղդ մահու հեծութեան ցաւոյ։ Վերացո՛ յինէն զխեղդ վտանկիս. (Նար. ՟Ի՟Է։)
to raise, to lift on high, to set up;
— մտօք, to abstract.
· Calfa
Զկրկնաբանութիւն ի բաց վերացուցանէր։ Վերացո՛ յինէն զխեղդ վտանկից։ Աղաչեաց զաստուած, զի վերացուսցէ զբարկութիւն անողորմ արքային. (Վրք. ոսկ.։ Նար. ՟Լ՟Է։ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ա.։)
cf. Տեսութիւն.
· Calfa
Տեսէ՞ք զողորմելի տեսումն։ Այլ տեսումն վասն երկիւղի է։ Տեսումն մեղաց։ Զայսպիսի նուրբ տեսումն՝ մտաց հայեցողութեամբ։ Մտացս տեսմամբ ամենայնիւ վտանկեալ. (Մանդ.։ Մամբր.։ Վրք. հց.։ Ոսկ. ես.։ Նար. ՟Հ՟Գ։)