after, since, afterwards;
— զատկի, after Easter;
— տրայիանոսի, after Trajan;
— երկուց ամաց, after two years;
— գալոյ քո, after or since your arrival;
— մեկնելոյ քո, since you set out;
— բազում ժամանակաց, a long time since;
— սակաւուց, a short time since, shortly after;
— այսորիկ, — այնորիկ, after that, since that time, then, since, afterwards, after;
— որոյ, after that;
back;
— յառաջ, before and behind;
ի — ընկենուլ, to lay aside;
— դարձուցանել, to bring back;
— դառնալ, to return, to come back;
— կալ, to recede from, to desist;
— հայիլ, to look back;
— ընթադրել, to retort, to repulse, to repel.
μετά, ὔστερον post ἑχόμενος consequenter. Զհետ. զկնի. (արմատն է Ետ, Հետք) էտեւ, ետքը, էտեւէն.
Յետ գերութեան։ Յետ նեղութեան։ Յետ յարութեան։ Յետ տանելոյ. յետ իմանալոյ։ Յետ վեց աւուր. յետ երից աւուրց. յետ բազում ժամանակի. յետ ամենեցուն. յետ սորա. յետ այնորիկ. եւ այլն։
Յետ այսորիկ. յետ որո՞յ. յետ մերկանալոյն յամենայնէ, յետ գալոյ բարեկամացն. (Իսիւք.։)
Յետ այսր ամենայնի այլ բանիւք զմեզ մի՛ հարցաներ. (Եղիշ. ՟Բ։)
Որ էր յայնժամ յետ Կիւրղի քահանայապետին. (Ճ. ՟Ա.։)
Ասի եւ խառն ոճով ընդ հյ. եւ յն.
Յետ սակաւ միոյ. (Մտթ.։ Մրկ.։ Ղկ.։ Եւս. քր.։ Վրք. հց.։ Ճ. ՟Բ.։)
Յետ սակաւու միոյ. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 10. 17։ Արծր. ՟Բ. 3։)
Յետ փոքու ինչ. (Աթ. ՟Ը։)
Յետ սակաւ իրիք. (Եւս. քր.։)
Յետ փոքր ինչ իրի. (Ոսկ. ի տղայս վախճ.։)
Յետ սակաւ ինչ։ Յետ սակաւ մի. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։ Եւս. քր.։)
Յետ սուղ ինչ. (Աթ. ՟Ա։ Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)
ՅԵՏ. մ. իբր ռամկական ոճով. այսինքն Յետս. եւ Յետոյ. դէպ ի էտեւ, ե՛տ, ետքը
Տապանակաւն յետ դարձուցանէ զջուրսն Յորդանանու. (Իգն. (տպ. յետս)։)
Յետ դառնայ ջուրն։ Յետ կալ յերկրպագութենէն Աստուծոյ. (Տէր Իսրայէլ.։)
Մերժեալ յետ արար յիւրմէն. (Հ. փետր. ՟Գ.։)
Փոյթ ընդ փոյթ յետ հայի՝ երկուցեալ. (Լմբ. սղ.։)
Զամօթ ի յետ ընկեցեալ՝ լրբէր զբարւոք լրբութիւնն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)
Զամօթն յետ ընկեաց. (Երզն. մտթ.։)
Պահեաց եւ Յեսու երիս քառասունս, երկու ընդ Մովսեսի, եւ մի յետ. (Տօնակ.։)
Բարդումոս մինն ի յետ անկեալ յառաքելոց դասէն մնացեալ. (Գանձ.։)
ՅԵՏ ԵՒ ՅԱՌԱՋ. կամ ՅԵՏ ՅԱՌԱՋ. մ. Յետս կոյս, եւ յառաջ կոյս.
Դարձեալ՝ յաջ եւ յահեակ ասելով նշանակէ եւ յետ եւ յառաջ. որ զքառակուսի տիեզերս յայտ առնէ. (Սկեւռ. ես.։)
Ծուփս առեալ յետ յառաջ. բայց զելս իրացն ոչ գտանէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Թ։)
Բան ասաց յետ յառաջ. (Եփր. ծն.։)
ՅԵՏ ՈՐՈՅ. (ըստ հին ոճոյ) Յետ այսց բանից. յետ այսորիկ.
Յետ որոյ՝ ոչ բանի ինչ աստուածայնոյ, եւ ոչ յայտնութեան ինչ իրիք եղելոյ, սա քաջայոյս՝ եղեալ՝ կոչէ զԱստուած։ Յետ որոյ նոյն ժամանակագիր յառաջ մատուցեալ՝ ասէ, եւ այլն. (Խոր. ՟Ա. 4. 8։ ՟Բ. 63։ ՟Գ. 60։)
Յետ որոյ ի չափ փարթամութեան ծնողաց իւրոց հասեալ, եւ այլն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
(Ըստ նոր ոճոյ) Յորմէ հետէ. քանի՛ որ.
Յետ որոյ էառ զփրկական մկրտութիւնն, ոչ երդուաւ. (Վրք. հց. ձ։)
• «յետոյ, ետքը» ևն։
• = Բնիկ հայ բառ, որի մեկնութիւնը տե՛ս հետ։-Հիւբշ. 466։
• Ուղիղ են մեկնում ՆՀԲ, Muller SW. AW 41, 8 և 43, 302, Justi, Zendsp. 189, Տէրվ. Մասիս 1882 յունիս 7, Հիւբշ. arm. St. §§ 164, 212։-Տէրվ. Նախալ 121 հյ. հուսկ, սանս. paçča, լիթ. pas-kui բառերի հետ՝ իբր հնագոյն *հեստ ձևից. հմմտ. լտ. post «յետոյ». Karoli-des, Γλ. υγϰρ. 102 կպդվկ. γατάρ «յե-տին, վերջին»։ Հիւնք. յետին <թրք. (իմա՛ արաբ.) էտնա «ստորին», յետ-նիլ<ետնա լեռան անունից, յն. aἰω «սևագոյն, թխատիպ», տճկ. avdən «լոյս»։ Karst, Յուշարձան 427 թաթար. kat, kit, kuč̌։ Պատահական նմանու-թիւն ունի չին. ❇ hóu' -t'ou? «յետևը»։
• ԳՒՌ.-1. Սլմ. Վն. յետ, Ջղ. չետ, Ախց. Կր. յէտ, Գոր. Ղրբ. Շմ. յէտ, յէ՛տը, Երև. Խրբ. Հճ. Ննխ. Պլ. Ռ. Սչ. Տիգ. լէդ. Սեռ. չէդ, Ագլ. յիտ, Հմշ. յիդ, Ոզմ. հիտ, Տփ. հիդ. Զթ. իդ.-2. Մշ. չէտեվ, Ալշ. τէդեվ, Մրղ. յէտէվ, Ախց. Կր. τէտէվ, էտէվ, Սեբ. ἐէդէվ, Ասլ. յէդէվ (նշանակում է «յետոյ». օր. յէ-դէվ էգէօ «յետոյ արի՛»), Ննխ. Պլ. Ռ. էդէվ, Ակն. էդվէն «յետևից», Հմշ. Տիգ. Տփ. էդիվ. Սլմ. իտեվ, Հճ. իդեվ, Զթ. Սվեդ. իդիվ, Մև հիտիվ. -3. Մշ. յէտք, Ախց. Կր. յէտքը, Սեռ չէդքը, Ակն. էթգ, էքգը «վերջը, յետոյ», Ռ յէթքը, Պլ. յէթգը «յետոյ», Ագլ. յիտք.-4 Տփ. էդնէն, Ջղ. τետնա։-Նոր բառեր են յետևանց, ետևերես, ետևոռանց, ետևոռիկ, յետոռիկ, յետվրայ, ետևօք, յետի կամ ետի «ուշ» (գիտէ արդէն էֆիմ. 73 յետի ձևով), Էտիհետր «այնուհետև», ետիտես, ետնտրուկ, ետքինեկ, յետանալ, յետացնել, յետինք «ի-րիկնադէմը» (սրա հետ պատահական նմա-նութիւն ունի հիւս. օսթյ. jetən «երեկոյ»՝ ǰet «վերջանալ» արմատից), յետկնեկ, յետ. նաթեր, յետնակապ, յետնակին, յետնահաջ, յետնանձիւղ, յետնափակ, յետնուց, յետոռել, յետոռիկ, յետփախ, յետքաշ։