cf. Քարտէս.
ՔԱՐՏ ՔԱՐՏԷԶ ՔԱՐՏԷՆ ՔԱՐՏԷՍ. Բառ յն. խա՛րդիս, խարդիօ՛ն չ լտ. քա՛րդա, քարդուլա. χάρτης, χαρτίον, χαρτίδιον charta, -tula. եբր. մէկէլա. Թուղթ կամ մագաղաթ, յորոյ վերայ լինի գրել. թերթ գրոց. գիր ողջունի. նամակ. հրովարտակ. յետակար. գիրք. մատեան.
Առեալ քարտ՝ գրեաց ի նմա զհարկանօղն, եւ կառուցեալ զքարտն ի ճակատն՝ այնպէս շրջէր. (Նոննոս.։)
Որ զհրովարտակս ոք արքունի պատառէ, ոչ միայն զքատն փոխանակ քարտին պահանջէ. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)
Չնայիս ի քարտն եւ յերէգն, այլ ի պարգեւն ձեռին թագաւորին՝ որ գրեաց. (Սեբեր. ՟Գ։)
Մատեան է՝ գալարելով գրել զքարտն. (Մխ. երեմ.։)
Զյետկար քարտին։ Զքարտս ամենայն՝ նիւթս գրելոյ. (Յհ. կթ.։ Սարգ.։)
Ըստ այսմ եւ ես նըկարեցի՝ զներտաղական բանս ի քարտի։ Երկօք վաստակոց ի նիւթս քարտի։ Բան գրի ի քարտ եւ ի մագաղաթ. (Յիսուս որդի.։ Սկեւռ. ի լմբ.։ Վրդն. ծն.։)
Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից։ Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենդ. (Նար.։)
Զնոյն գրով ի քարտէնս (կամ ի քարտինս) թողուն. (Կլիմաք.։)
Քարտէզն եւ սեւադեղ եւ եղէգնն։ Իմանալի քարտրզ։ Բե՛ծ այսր քարտէզ եւ թանաք. (Սեբեր. ՟Գ։ Անյաղթ բարձր.։ ՃՃ.։)
Ա՛ռ դու քեզ քարտէս մատենի։ Գրեաց բարուք ի քարտիսի մատենին։ Սպառեցաւ ամենայն քարտէսն ի հուր կրակարանին։ Ցուցանէին զքարտէսն պակասեալ։ Ոչ կամեցայ քարտիսիւ եւ դեղով գրել. (Երեմ. ՟Լ. ՟Զ։ ՟Գ. Մակ. ՟Բ։ ՟Գ. Յհ.։)
Գրոյ եւ յիշատակի, որ ի քարտէս։ Ի քարտէս արքունի։ Գրեաց ի քարտիսի։ Հրամանք թագաւորին գրին առ իշխեցեալս ի վերայ քարտեսի. (Փիլ.։ Խոր.։ ՃՃ.։ Շ. բարձր.։)
Քարտէս (կամ քարտէզ) զչար գրեալ եւ զբարի՝ միապէս ընդւոնի. այլ պա՛րտ է մեզ, զի զբարին գրեսցուք ի նա, եւ ոչ զչարն. (Վրք. հց. ՟Զ։)
• տե՛ս Քարտ։
• «Կիլիկեան դրամ, որ արժէր 11/2 ֆրանսիական սօլ կամ 1/e արծաթ դե-կան». նորագիւտ բառ, որ երեք անռամ գտնում եմ գործածուած հետևեալ ձևով. Եւ թէ ի դատըստնօղն յերևան զարկք կենայ, այրոյն ելած, նա տայ ամէն զարկուց 30 սօլ. և կապոյտին որ այրոյն չլինի ելած՝ ամէն զարկուց քարտէզ ժը, որ է տօլ մէկ ու կէս» (Անսիզք 61). Զտղայք զոր ի վեց քար-տէզ ծախէին (Նշխ. մատ. 70), «Կա՛մ հա-տուցէք զկայսերն, կամ տուք քարտէզ և ար-ծաթ» (Բրս. մրկ. 184)։-Անսիզքի հրատա-րակիչը (անդ, ծան.) ասում է թէ գոր-ծածուած է նաև Մխիթար Գօշի Դատաստա-նագրքի ինչ ինչ ձեռագրերի մէջ։
• = Ասոր. ❇ qartīs «փոքրարժէք դրամ, nummulus» (ZDMG 40 451) որ համարւում է յն. ϰεράτιον ձևից ծագած (Brockelm. Lex. syr. 338)։-Աճ.