booty;
pillage, sack, capture, recapture, prey;
plunder, marauding;
devastation, depredation, disorder;
— ածել՝ առնուլ հարկանել, յ— մատնել, յաւարի առնուլ՝ տանել, to spoil, to make booty, to pillage, to sack, to plunder, to ravage;
լիաձեռն աւարաւ, charged with plunder;
յ— մատնիլ, to be a prey, to be given to pillage.
προνομή, σκῦλον, λάφυρον. praeda, exuviae, spolium. եւ այլն. Անկած պատերազմի. առ. ապուռ. կապուտ. կողոպուտ. ալափ. եւ գերի. քելեփիր. թալան. շիքեար. տօյում. տօյումլըգ. եազմա.
Առին զամենեայն աւար նոցա։ Զկապոտ եւ զաւար բանակին։ Զգինտս ոսկիս զաւարի իւրոյ։ Զառաջինս աւարոյն։ Աւարօքն մեծամեծօք՝ զոր առին։ Յաւարացն զոր ածին։ լցան աւարաւ բազմաւ. եւ այլն։
Բաժանելով զաւարիցն ընչեղութիւնս։ Վարին յաւազակութիւնս եւ յաւարիցն հինահարութիւնս. (Պիտ.։)
Զառ եւ զաւար ի մի վայր ջոլիրս տուեալ. (ՅՀ. կթ.)
Եւ որպէս վերացեալ, Աւարառութիւն. աւարումն. յափշտակութի.
Մատնել յաւար։ Լինել յաւար։ Բաշխել յաւարի. եւ այլն։
Զի ի նմանէ է սպանութիւն, նա է աւար եւ գերութիւն. (Շ. այբուբ. ՟Ա։)
Հողն պարսից չբաւիցէ նոցա յաւարի. (Փարպ.։)
Յառ յաւար արշաւեալ գաս. (Եզեկ. ՟Լ՟Ը. 13։)
ԱՒԱՐ կամ ՅԱՒԱՐ կամ ՅԱՒԱՐԻ ԱԾԵԼ, կամ ՏԱՆԵԼ ԱՒԱՐ, կամ ՅԱՒԱՐԻ ԱՌՆՈՒԼ. ԱՒԱՐ ՀԱՐԿԱՆԵԼ. προνομεύω , σκυλεύω, ἁφαρπάζω, διαρπάζω. spolio, depredor, diripio եւ այլն. Աւարել. յափշտակել. կողոպտել. թալլել, թալանել, գերել գերփել. թալամագ. եազմա էթմէք. զարէթ էթմէք.
Ածին աւար։ Զկապուտ քաղաքացն ածաք մեզ յաւար։ Զոր ածին յաւարի։ Զաւար նորա եւ զանասուն նորա ածցես յաւարի։ Բազում գանձս յաւարի տանէին։ Առցէ աւար զամենայն որդիս սեթայ։ Աւար առին զամենայն քաղաքս նոցա։ Զամենայն ստացուածս նոցա առին յաւարի։ Զամենայն կապուտ նորա եւ զանասուն առին յաւարի։ Զտղայս իմ աւար հարկանել։ Ո՞վ իցէ՝ որ ոչ հար աւար զկապուտ նորա։ Վաղվաղակի աւա՛ր հարկանիջիր։ եւ այլն։
Աւար հարկանել զհաւատացեալս կամ զեկեղեցին, (Գծ. ՟Թ. 21։ եւ Գաղ. ՟Ա. 13.) իմա՛ որպէս յն. πορθέω. diruo, vasto, depopulor. վեր ի վայր առնել. քակել քակտել, աւերել։ պասմագ. վուրմագ.
Աւար հարան զարգք եւ կազմուածք տանց. (Յհ. կթ.։)
Բազումք ի նոցանէ յաւար երթեալ էին ի քաղաքս բոսորոյ. (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 26. յն. ըմբռնեալ էին։)
• , ի-ա հլ. (սեռ. աւարոյ՝ Ա. թագ. ժե. 12. յետնաբար նաև ի հլ.) «կողոպուտ, թա-լանած բաները» ՍԳր. «աւարառութիւն, թա-լան» Եզեկ. լը. 13. Փարպ. որից աւարել ՍԳր. Բուզ. աւարաբաշխ Դատ. ե. 30. աւարաբար Լ. մև. ս. 3. աւարամասն Բուզ. աւարառու ՍԳր. Ոսկ. ես. աւարութիւն (կարդա՛ աւա-րառութիւն) Բուզ. գ. 6։
• = Պհլ. ävār «կողոպուտ», բելուճ. āvār «աւար, կողոպուտ», աֆղան. avār «կողո-պուտ, աւարի տալը», մանդայ. [hebrew word] āvār «աւերածութիւն»։-Հիւբշ. 112։
• Bugge IF 1, 454 պհլ. apar «գողու-թիւն», օսս. abreg, ավար. aburik «ա-ւազակ», յն. έναρα «աւար, կողոպուտ» սանս. sánara «աւար» բառերի հետ իբրև ընիկ հայ. մեր բառը դնում է *անար նախաձևից։ Horn § 53 մեր րառը փոխառեալ է դնում իրանեանից։ Müller WZKM 9, 287 յն. ἀπαυράω «կո-ղոպտել» և պրս. [arabic word] avār, [arabic word] āvā-ra ըստ Horn § 53։ Scheftelowitz BВ 2ο. 42 յն. ἐείρω «ըռնել»։ Patrubány SA 2, 33 թէ՛ հայը, թէ՛ պհլ. ձևերը
• և թէ՛ յն. ἔναρα հանում է հնխ. ar (առ-նում, ἂρνυμαι) արմատից, apa-և -en-մասնիկներով։ Նոյն, ՀԱ 1908, 246 ap-մասնիկով առնուլ բայից։ Փորթուգալ փաշա, Եղիշէ 285 պազենդ. աբար «ա-ւար»։ Թիրեաքեան, Կարնամակ ծան-129 պհլ. աւարկար «ճակատագիր» բա-ռի հետ։ Գաբրիէլեան ՀԱ 1910, 235 ափ բառից։
• ԳՒՌ.-Տփ. ավար, որ պահուած է միայն՝ վուրին ա՛վար, վուրին խա՛վար ասացուածի մէջ։
• ՓՈԽ.-Վրաց. ავარი ավարի կամ օაგარი իավարի «աւար, կողոպուտա, որս», ოხავარი ոնավարի, որից մինգր. ნავარი նավարի «կողոպտիչ» (кипաидзе, Гpaм. мингр. яз. 1914, էջ 285), այսպէս և իմեր. ნავარი նավարի «անտէր, փճացած» (ըստ Бepид-зe, Гpyз. rлocc. էջ 31)։