short;
little;
short, brief, curt, concise, succinct, laconic;
— հասակաւ, short in stature;
—ոյ ճանապարհ, the shortest way;
ընդ —ոյ գնալ, to take the shortest or nearest way, to take a short cut;
ի —ոյ or — ի —ոյ, short, brief, abridged, summary;
in short, briefly, in a few words, laconically, succinctly, summarily;
ի —ոյ, in a short time, quickly;
ի —ոյ հատանել, to cut short, to state in few words.
κολοβός currus βραχύς brevis μικρός parvus. Նուազ ըստ երկարութեան կամ ըստ բարձրութեան. հակիրճ. համառօտ. կարճառօտ. կարճիկ. կարճահասակ. եւ Սուղ ըստ ժամանակին. ... պ. խօրա. լտ. գու՛րդուս. իտ. գու՛րդօ, սքա՛րձօ. դաղմ. քռա՛թքի. Իբր հակառակ երկայն գոլոյ՝ ասի.
Կարճ հասակաւ. (Ղկ. ՟Ժ՟Թ. 3։ Խոր. ՟Բ. 6։)
Առ հայրն յովհաննէս կարճն։ Երանելւոյն յովհաննու կարճին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ը. եւ ՟Ժ՟Է։)
Ի կարճ բանից։ Կարճ բանիւ. (Ոսկ. յհ.։ Խոսր.։ Շ. բարձր. եւ Շ. մտթ.։)
Ո՜վ կարճ եւ համառօտ խնդիր. (Ոսկիփոր.։)
Եւ իբր հակառակ երկար գոլոյ,
Կարճ ժամանակ, կարճ կեանք, կարճ (տառ կամ վանկ). (Ոսկ. մտթ.։ Լմբ. ժող.։ Կորիւն.։)
ԿԱ՛ՐՃ. իբր մ. Համառօտիւ.
Ընթանալով ասեն զբանն, եւ կարճ զիրսն ծանուցանեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 18։)
ԿԱՐՃՈՅ, կամ ԿԱՐՃ Ի ԿԱՐՃՈՅ. ա. ἑπίτομος, σύντομος brevis, compendiarius, praecisus. Կարճ. համառօտ.
Ոչ առաջնորդեաց նոցա ընդ կարճոյ ճանապարհն. (Ել. ՟Ժ՟Գ. 17։)
Թող նա զճանապարհն կարճոյն եւ զդիւրինն. (Եփր. ել.։)
Գնայր զկարճ ի կարճոյ ճանապարհն. (Փիլ. իմաստն.։)
Կարճ ի կարճոյ ճառիւք. (Կոչ. ՟Դ։)
Ի ԿԱՐՃՈՅ. եւ ԿԱՐՃ Ի ԿԱՐՃՈՅ. συντόμως breviter, concise, compendiose κεφαλαιωδῶς capitulatim. Համառօտիւ, կարճառօտիւ. ի սուղ ժամանակի, փութով. եւ սուղ բանիւ. կա՛րճ, կարճառօտ, քիչ խօսքով, քիչ ատենէն, շուտով.
Ի կարճոյ հնարեցաւ վախճան նոցա. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 14։)
Ի կարճոյ նշանակել, կամ յիշել, կամ յիշեցուցանել. (Նախ. ՟Բ. Մակ.։)
Ոչ ի կարճոյ ջնջէ զթշնամիսն։ Ո՛չ ի կարճոյ հալածեն զդեւս եւ զախտս. (Վրդն. ել.։)
Կարճ ի կարճոյ հանդիպի մեծի մխիթարութեան. (Կանոն.։)
Կարճ ի կարճոյ ցուցանել, լսել, ասել, գրել. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 24։ ՟Գ. Մակ. ՟Գ. 5։ Եփր. եբր.։ Գծ. ՟Ի՟Դ. 4։ Կոչ. ՟Ժ՟Զ։ Խոր. ՟Բ. 1։)
• , ո հլ. «ո՛չ-երկար, համառօտ» Ղկ. ժթ. 3. Ոսկ. յհ. և մտթ. Կորիւն. որից կար-ճոլ «կարճ» Ել. ժգ. 17. Եփր. օրին. էջ 272. կարճ ի կարճոյ ՍԳր. Կոչ. ի կարճոյ Իմ. ժդ. 14. կարճել ՍԳր. Եւս. պտմ. Ոսկ. Ագաթ. Եզն. կարճաբերձ Վեցօր. (որ Ս. Վ. Նազա-րէթեան, Պատկեր 1893, էջ 39 ըստ մի ըն-տիր ձեռագրի ուղղում է կարճամբարձ) կարճակեաց Եփր. թգ. 961. Վեցօր. կարճա-հաս Ագաթ. կարճամիտ Առակ. ժդ. 29. Ոսկ. «յուսահատ» Ես. լե. 4. Ա. թես. ե. 14. «կծծի» Ոսկ. յհ. բ. 90. կարճազգեստ Մծբ. կարճապատում Ագաթ. կարճապարանոց Վեցօր. կարճառօտ Բ. մակ. բ. 29, 33. Եւս քր. Սեբեր. կարճատել Երեմ. զ. 4. Ոսկ. բ. կոր. կարճունչ Ղևտ. իա. 17. կարճատես (նոր բառ) ևն։
• Klaproth, Asia pol. 102 գերմ. kurz, պրս. chord, լտ. curtus հոմանիշների տաւ. curto. scarzo, ռուս. краткiи։ Տէրվ. Altarm. 30 հյ. կուրտ բառի հետ նոյն է դնում։ Նոյն, Նախալ. 70 հնխ. kart «կտրել, կոտրել» արմատի տակ դնում է սանս. kart, լիթ. kirtau «կըտ-րել», հյ. կարճ, կրճատել, կուրտ, կըրտ-ներ, լտ. curtus։ Եազրճեան, Արևելք 1884 նոյ. 16 սանս. varjayāmi ձևից։ Հիւնք. քերծուլ բայից է հանում։ Հիւբշ. 459 մերժում է կցել յն. ϰολοβός, ϰιλ.βόω «կարճ, կարճել» բառերին, Pez dersen, Հայ. դր. լեզ. 76 կապ չունի լտ. curtus «կարճ» բառի հետ։ (Այս-պէս նաև Walde 216, Pokorny II. էջ 580)։ Patrubány ՀԱ 1908, 187 դնում է կտրել բայից, իբր կտր>կրտ>կարտ >կարճ։ Թիրեաքեան, ՀԱ 1912, 288 նոյն ընդ քարձ։ Մառ ЗВО 1925, 799 և 801 ռուս. korot և գերմ. kurz ձևե-րի հետ։ Պատահական նմանութիւն ու-նի արաբ. [arabic word] qard «կարճ» (Կամուս-թրք. թրգմ. Ա. 669)։ Պատահական են թերևս նաև վրաց. դակարծախեբա «տափատի վարի ծայրը նեղացնել», կրեճա, գակրենա «խուզել, ածիլել, փոքրել զհերս»։
• ԳՒՌ.-Ախց. Գոր. Երև. Կր. Ղրբ. Շմ. Ոզմ. Սլմ. Տփ. կարճ, Խրբ. Ննխ. Պլ. Ռ. Սեբ. Սչ. գարջ, Ասլ. գարջ (գարժ, գարշ), Սվեդ. գարջ, Տիգ. գmրջ, Մկ. Մրղ. Ջղ. Վն. կառճ, Ալշ. Մշ. կառջ, Հմշ. գայջ, Զթ. գ'mյջ, գ'mրջ, Ագլ. կօռճ։ Նոր բառեր են կարճակոթիկ, կարճակող, կարճաղագ, կարճաթաթիկ, կար-ճատոտիկ, կարճարև, կարճաւուն, կարճիկ. կարճուկ, կարճճուկ, կարճլիկ։