pity, compassion;
pity-stirring, piteous, pitiable, moving, touching, miserable, unhappy, unfortunate, sad, deplorable, dismal;
—, —ս, — —, touchingly, humbly, in a suppliant manner;
miserably, piteously, pitiably, deplorably, lamentably;
compassionately;
— խօսել, to speak pitifully or deplorably;
յաղերս եւ յ— խոնարհեցուցանել, to touch, to excite or move to compassion, to inspire pity;
անկցի — իմ առաջի քո, have compassion on me ! have mercy on me !.
ἕλεος misericordia. (լծ. ընդ իւղ, եւ աղիք). Ողորմութիւն. աղեխարշութիւն. գորով. գութ. կարեկցութիւն.
Յաւիտեան է ողորմ (կամ ողորմութիւնն) նորա. (Սաղմ. -ճժէ. ստէպ։ Դան. ՟Գ. 89. 90։)
Ողորմ տրտմութիւն (է) ի վերայ այլոց չարեաց. (Նիւս. բն.։)
Ողորմ աղքատի, գթալ տնանկի. (Գանձ.։)
Ողբաս, եւ լաս ողորմով. (Մանդ. ՟Ա։)
Դրդուեաց՝ ո՛չ ողորմ, այլ կարծիք ապաշխարութեան առ լաւն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 233։)
Իսկ (Երեմ. ՟Լ՟Է. 19.)
Աղաչեմ, տէր իմ արքայ, անկցի ողորմ իմ առաջի քո». իմա՛ գութ, որպէս ողորմագին աղերս՝ յայտնիչ ողորմելի վիճակի։
ՈՂՈՐՄ. ա. οἱκτρός, ἑλεεινός miserabilis, miser, flebilis ἑλεεινότερος miserabilior. իբր Աղիողորմ. ողորմագին. ողորմելի. գթալի. կարեկցութեան արժանի. շարժիչ սրտի ի գութ. աւաղելի. եղկական. ողորմուկ, ողորմելի, խղճալու, խեղճ.
Ձայն ողորմ։ Կոծ ողորմ։ Ի ձայն ողորմ լոլոյ։ Ողորմ տեսիլ. (Իմ. ՟Ժ՟Ը. 10։ Երեմ. ՟Զ. 26։ ՟Թ. 19։ ՟Գ. Մակ. ՟Ա. 3։ ՟Բ. Մակ. ՟Գ. 23։)
Ողորմ կերպարանք։ Ողբերգութիւն ողորմ։ Ողորմ հառաչմամբ. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։ եւ Ոսկ. եբր.։ Պիտ.։ Նար. ՟Կ՟Բ։)
Քան զո՞ ողորմ չլինի, կամ քան զո՞ թշուառական։ Զի՞արդ ողորմ, եւ բազում արտասուաց արժանի պատիժս պատուհասից յանձն իւր առնու. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2. 9։)
Պարտեաց զդաւիթ աշտիճանէ յաշտիճան աղերսանօք ողորմ ողորմ ձայնիւ։ Ողբերգութիւնք եւ ձայնք եւ աշխար ընդ արտասուս խառնեալ լինէին ողորմ բանակօք. (Եփր. թագ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
ՈՂՈՐՄ. մ. Ողորմելի եւ ցաւագին օրինակաւ. կողկողելով. աղերսանօք. պաղատանօք. գութ առաջի արկանելով. եւ Կարեկցաբար, ախտակցաբար.
Զհայրն աբրահամ ողորմ աղաչէր։ Կարի ողորմ խօսեսցի, եւ յեղուկս անկանիցի. (Գանձ.։ Ոսկ. եբր.։)
Արտասուագոչ ողորմ ողորմ զձեռս համբարձեալ յերկինս՝ խնդրէին ի կամարար տեառնէն ապրեցուցանել զնոսա։ Տրիփոնա տիկին՝ ձայն աղիողորմ կոկորդալից ողորմ ողորմ գուժէր. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Գ.։)
Հեզաբար խօսին եւ արտասութեանն ողորմս. (Վրք. հց. ՟Զ.) որպէս յն. συμπαθῶς cum compassione.
• , ո հլ. «գութ, կարեկցութիւն» Բ. մնաց. ե. 13. Սղ. ճլե. 1-26. Դան. գ. 89, 90. «աղերս, պաղատանք» Երեմ. լէ. 19. «թշուառ, ցաւալի» ՍԳր. Ոսկ. Եփր. թգ. Ա-գաթ. որից ողորմիլ ՍԳր. Ոսկ. ողորմած ՍԳր. ողորմածութիւն ՍԳր. Սեբեր. Ոսկ. մ. բ. 6, 2. ողորմուկ Եփր. թգ. անողորմ ՍԳը. Ոսկ. ես. անողորմածութիւն Բուզ. Ոսկ. աղիողորմ Մամբր. ևն։
• = Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. orm-արմատից (կրկնութեամբ *որորմ, տարանմանութեամբ՝ ողորմ). նոյն արմատի այլ ժառանգորդներն են գոթ. arms «թշուառ», հիսլ. armr, aumr «դժբախտ, ողորմելի», հբգ. arm, aram, հսաքս. arm, հոլլ. arm, անգսք. earm և գերմ. arm «խեղճ, աղքատ», գոթ. arman բռթալ, խղճալ», armahairto «ողորմած». գերմ. erbarmen «գթալ», erbarmlich «ողոր-մելի» ևն։ Հնխ. orm-արմատը այս երկու ըն-տանիքից դուրս ուրիշ տեղ չէ պահուած։ Գերմանականից է փոխառեալ ֆինն. armas «սիրելի» (Kluge 23)։
• ՆՀԲ լծ. իւղ և աղիք։ Տէրվ. Altarm. 73 ողոքել, շողոմել, լողոքորթ բառերի հետ՝ կցում է զնդ. ram «հանգչիլ, ու-րախանալ», սանս. rama «ուրախութիւն հաճոյք», լիթ. rimti «հանգչիլ», գոթ. rimis «հանգիստ» բառերին. ողորմ շրջուած է *ողոմր ձևից։ Bugge, Beitr. 38 յն. ὄδυρμός «ցաւի աղաղակ», ὄδύρομαι Հիւնք. յն. ἐλαιαϰομίον «մշակութիւն ձի-թենեաց»։ Müller, Armen. VI, 5, որից ւետո։ Meillet MSL 10, 280 և Յռ.. շարձան 211 տալիս են վերի մեկնու-թիւնը։ Նոյնը յիշում են Հիւբշ. IF Anz 10, 49 և Pokorny 1, էջ 184։ Patrubány
• ՀԱ 1906, 56 հնխ. or «շարժիլ» առմա-տից. հմմտ. լտ. orior, յն. ὄρνυμι և հյ. յառնել. հմմտ. սիրտը շարժիլ ղարձուա-ծը։ Pedersen, Հայ. դր. լեզ. 132 յն, ἔλεαίρω «գթալ»։
• ԳՒՌ.-Վն. օղօրմել, Սչ. վօղօրմել, Ննխ. օղօրմէլ, Ալշ. Ախց. Ակն. Խրբ. Կր. Մկ. Մշ. Պլ. Ռ. Սեբ. Տիգ. Տփ. օղօրմիլ, Հմշ. օղօr-մուշ, Ագլ. Գոր. Երև. Ղրբ. ըղօ՜րմիլ, Շմ. ուղօրմիլ, Զթ. ուղույմիլ, ուղուրմիլ, Ասլ-էօղէօրմիլ, Սվեդ. վուղուրմիլ, Մրղ. օղօրմած, Սլմ. օղօրմութո՞ւէն, տաճկախօս հայերից Էնկ. օղօրմիս «Աստուած ողորմի՛ ասելը», օր. օղօրմիս չխարմաք «ողորմիս ասել» (Բիւր. 1898, 866), Ատն. օղօրմած, օղօրմու-թիւն (Արևելք 1888 նոյ. 9)։-Նոր բառեր են ողորմաթաս, ողորմածիկ, ողորմածհոգի, ողորմակոթ, ողորմաճաշ, ողորմասիրտ, ո-ղորմատեղ, ողորմորալ։