for, by reason of, for the sake of, on account of, in consideration of, considering, touching, concerning, upon the subject of;
as to, as for, with respect to;
— սիրոյն աստուծոյ, for the love of God;
— իմ, for me, for my sake;
as for me, for my part;
— թեթեւ ինչ յանցանաց, for a slight fault;
— երկիւղի, for fear of;
— ընտրելոց, in favour of the elect;
— զի, for, because, wherefore;
— է՞ր, why ? for what reason ?
— այնր or այնորիկ — այդր or այդորիկ —այսր or այսորիկ, for that reason, therefore, to that end, on that account;
— ո՞յր, for which ? for whom ?
— որոյ, why, therefore, by reason of which, consequently, wherefore;
— անգիտութեան, through ignorance, ignorantly;
— խաչի քո պատուականի, by means of Thy most precious Cross, through Thy intercession;
cf. Մեղք;
սմին իրի or վասն, for this reason.
ἔνεκα, ἔνεκεν, διά, χάριν propter, ob, de, gratia, causa. Յաղագս. սակս. ի պատճառս. ի շնորհուկս. զ, պատմական. համար, սեպը
Հալածեալ վասն արդարութեան։ Վասն իմ. վասն անուան իմոյ։ Վասն բանին։ Վասն արքայութեան։ Վասն օգտի։ Վասն զօշաքաղութեան։ Վասն եղբարց։ Վասն այսորիկ։ Լեզուք՝ նշանակի վասն են. եւ այլն։
Դու եթէ խոնարհիս, վասն քո խոնարհիս. իսկ ես (տէրս) ո՛չ վասն իմ ինչ, այլ վասն քո (օգտի). (Ոսկ. մ. ՟Գ. 12։)
Երդման պէտք՝ հաւատալոյ վասն են. եւ արդ տեսանեմ, զի որ չերդնուն, նոքա առաւել հաւատարիմ են. (Ոսկ. եփես.։)
Զվասն նոցա կշտամբութեան յարմարել զբանս. (Խոր. ՟Ա. 1։)
Զվասն որոյ եղեն սոքայ եղծեալ. (Լմբ. ատ.։)
Վասն սիրոյ յատելութիւն կրթեցաք, եւ վասն գլխոյն անկեան քակտեցաք. յաղագս վիմին սասանեցաք. (Առ որս. ՟Գ. (որ բերի եւ ի յաջորդ նշ)։)
ՎԱՍՆ. Ի ձեռն, միջնորդութեամբ. ըստ համաձայնութեան յն. διά per. (որ կազմեն զգործիական).
Վասն զինուն արդարութեան.եւ այլն։
Եմք վասն փրկչին շնորհի ի բարւոք խոհականութեան։ Բազում ինչ գործեմք վասն անգիտութեան. (Պրպմ. ՟Խ՟Բ։ Նիւս. բն.։)
Վասն խաչի քո պատուականի։ Եւ վասն սրբուհւոյ աստուածածնին տէր ընկա՛լ զաղաչանս մեր. (Ժմ.։)
Հելլենաբանութիւն է եւ գնելն Վասն՝ կից ընդ աներեւոյթ բայի. զի առ յոյնս չիք հոլով առ ի կազմել զդերբայ.
Վասն զանկեալսն յարուցանել. (Սեբեր. ՟Բ։)
Ամենայն քահանայ վասն մատուցանել զուխտսն եւ զպատարագս հաստատի. (Եփր. եբր.։)
Վասն ի գիշերի ... խօսել մեզ զբան տէրն։ Վասն անբիծ եւ անդատապարտ կալ մեզ առաջի ահեղ ատենին Քրիստոսի. (Ժմ.։)
ԶՎԱՍՆ ՄԵՂԱՑՆ. այսինքն Զզոհն՝ որ վասն մեղաց. cf. ՄԵՂՔ։
շ. ՎԱՍՆ ԱՅՆ. շ. այսինքն Վասն այնորիկ. իբր յն. ոճով (հյց. խնդ) διὰ τοῦτο propter hoc. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Գ։)
շ. ՎԱՍՆ ԱՅԴՈՐԻԿ, ԱՅՆՈՐԻԿ, ԱՅՍՈՐԻԿ. շ. διὰ τοῦτο, τουτού ἔνεκα, διό ideo, propterea եւ այլն. ատոր համար, անոր համար, ասոր համար. ստէպ յամենայն գիրս։
Վասն այնորիկ զինքն որդի մարդոյ կոչէ, զի եւ մարդիկ զաստուած հայր կոչեսցեն. (Աթ. ՟Ա։)
շ. ՎԱՍՆ ԶԻ. շ. γάρ enim, quia, quoniam. այսինքն ՎԱսն այսորիկ՝ զի. քանզի. զի. ստէպ յամենայն գիրս։ Եւ իբր Որպէս զի. (Ագաթ.։)
Իսկ (Մտթ. ՟Ի՟Գ. 14.)
Վասն զի աւելի դատաստան ընդունիցիք. ըստ յն. վասն այսորիկ։
ՎԱՍՆ Է՞Ր կամ Ո՞ՅՐ. cf. Է՞Ր. ԸՆԴԷ՞Ր. այսինքն Վասն որո՞յ իրի. διὰ τί; quare? ինչու՛ համար. նի՛չին։
մ.շ. ՎԱՍՆ ՈՐՈՅ. մ.շ. Ոյր վասն. նմին իրի. վասն այնորիկ. ἁνθ’ οugr-SmCi;
եւ այլն. quapropter, quare. ստէպ յամենայն գիրս։
• «համար, պատճառաւ. 2. միջո-ցաւ, շնորհիւ» ՍԳր. Ոսկ. ևն. սրանից են վասն զի «որովհետև, որպէս զի» ՍԳր. Ա-գաթ. վասն է՞ր «ինչո՞ւ», վասն այնորիկ, վասն որոյ ևն։ Միջին հայերէնում բառը դարձած էր վանց. ինչ. Կոստ. երզն. 135, 138. Անսիզք 13, 19 ևն։
• -Պհլ. *vasn ձևից. հմմտ. սոզդ. wásən «վասն, պատճառաւ», մանիքէական պհլ. (հիւս.-արևմ. բարբառ) [hebrew word] vasnādl «պատճառաւ, համար» (Salemann, ЗAH 8 (1908), էջ 76), հպրս. vašna «շնորհիւ կամ ըստ կամաց, կամօքն», զնդ. [arabic word] vasna «ըստ կամաց», փոխառութեամբ գնչ. vaš «վասն», vašosi «վասն է՞ր»։ Հին պրս. արձանագրութեանց մէջ սովո-րական բանաձև է [other alphabet] vašna Auramazdaha «կամօքն (կամ շնոր-հիւն) Արամազդայ»։ Այս բառերի այլ զե-ղակից ձևերն են սանս. [other alphabet] vaç (ներկ. vá-çmi) «ուզել, ցանկանալ, կամիլ, փափագիլ», uçant-«կամաւ, կամովին», զնդ. [arabic word] vas «կամենալ», [arabic word] vasmi «կամիմ», [other alphabet] vasah-«կամք, փափագ, ցանկու-թիւն», յն. έϰών «ըստ կամս, ազատակամ», ἄϰων «ակամայ, հակառակ իր կամքին», ἕϰητι «շնորհիւ, ի շնորհս, ի կամս, վասն, աատճառաւ», ἕνεϰα (ένfεxα) «պատճառաւ» ևն։ Այս բոլորի արմատն է հնխ. vek'-«փափագիլ, ցանկանալ», որ բնիկ լինելու պարագային պիտի տար հայերէնի մէջ *գես ձևը (Pokorny 1, 244, Boisacq 236-237)։
• Ուղիղ համեմատեց նաև Եւրոպա 1849, էջ 200, որ կցում է հպրս. vasna, vašna ձևերի հետ։ Նոյն իրանեան և սանս. ձևերի հետ են միացնում Böttich. ZDMG 1850, 362, Lag. Urgesch. 548, lusti, Zendsp. էջ 271։-Հիւբշ. Arm-Stud. § 263 իբր բնիկ հայ կցում է նոյն բառերին։ Բնիկ է ընդունում նաև «բաղձալ» արմատից։ Հիւնք. յն. φασἰς «բան, ասացուածք» բառից։ Բառիս ծագման վրայ վիճում են մի կողմից Bugge KZ 32, 56, BВ 17, 93, Meillet, Rev. crit. 1897, էջ 388 (հյ. թրգմ. Բազմ. 1898, էջ 119) և Pedersen, Նը-պաստ էջ 2, որոնք նախաձայն վ-ի, մի-ջին ա-ի և նշանակութեան պատճառաւ եռանեան փոխառութիւն են համառում հալերէն բառը, և միւս կողմից Հիւբ» Arm. Gram. 494 և IF Anz. 10, 46, որ բնիկ է համարում, առարկելով թէ իրանեան vašn ձևը պիտի տար հյ. *վաշն և ո՛չ թէ վասն։ Վճռական մեկ-նութիւնը տալիս է Meillet MSL 17, 354 նորագիւտ մանիքէական գրուածք-ների մէջ գտնելով իրան. vasn-ձևը, որից ուղղակի փոխառեալ է հայր։
• ԳՒՌ.-Զթ. վանց, Մշ. վասն «համար»։