wheat;
corn, grain;
տուրք ցորենոյ, cornage;
փոխինդ ի ցորենոյ եւ ի կաթանէ, frumenty;
հարկանեն ճճիք զ—, weevils destroy corn.
σῖτος, πυρός triticum, frumentum. Նիւթ հացի՝ կարեւորագոյնն եւ լաւագոյնն յարմտիս եւ յունդս. ցորէն.
Ժողովեսցի ցորեան։ Ժողովեաց Յովսէփ զցորեան իբրեւ զաւազ ծովու բազում յոյժ։ Բազմութիւն ցորենոյ եւ գինւոյ։ Ցորենով եւ գինւով հաստատեցի զնա։ Երկիր ցորենոյ եւ գարւոյ։ Նաշիհ ցորենոյ եւ այլն։
Ճշդէ զցորեանն շահավաճառութեամբ. (Համամ առակ.։)
Հրաման ետ լնուլ զամանս նոցա ցորենեաւ (ցորենով). (Եփր. ծն.։)
• , ո հլ. (գրծ. ցորենաւ ունին Երեմ. իգ. 28 և. Եփր. ծն. էջ 112, ուր տպուած է ցորենեաւ. կայ և բցռ. ի. ցորենայն Իրեն. 15, որոնք ենթադրում են ուղ. *ցորենի) «ցորեն» ՍԳր. Եփր. ծն. որից ցորենահատ Փարպ. ցորենաբաշխ Առ որս. ցորենաշատ Վրդն. ծն. բազմացորեան Պտմ. աղէքս. ցո-րենավաճառութիւն (չունի ՆՀԲ) Եւթաղ. 175. եգիպտացորեն կամ . մսրացորեն (նոր բա-ևեր). գրուած նաև ցուրեան Վրդն. առկ. 27։
• Böttich Arica 79, 309 սանս. çūla, որ գտնւում է kuçūla «ի՛նչքան ռոռեն ու-նեցող» բառի մէջ։ Lag. Urgesch. 386 սանս. čarn «աղալ, մանրել»։ Pictet 1, 276 ձաար բառի հետ, իսկ 1, 264 հիռլ. tuireann և սանս. trna «խոտ» բառերի հետ, որ ընդունում է Bugge KZ 32, էջ 45։ (Նոյնը կասկածով նաև Po-korny 1, 744՝ նախաձևը դնելով to։ rlanā «ցորեան»)։ Հիւնք. առս. zar «ոսկի»։ Patrubány SA 1, 195 սանս. kšurás «ածելի, մկրատի բերան, դըժ-նիկ», յն. ἔορός «ածելի»։ Նոյն ՀԱ 1ՉՈ8. 187 սանս. ghásati «ուտել», լեթթ. goste «հացկերոյթ» բառերի հետ ghès-արմատից՝ ր և եան մասնիկնե-րով։ Karst, Յուշարձան 415 մոնգոլ.
• tari «սերմանել», tarja «հատիկ», թուն-գուզ. tarin «ցանք», թրք. tarla «արտ», 426 թթր. tar, ter «ցանել, սփռել», չուվաշ. tyra «ցանք»։ otir, Btrg. ala-гod. 108 հիռլ. tuirend, ափխազ. ad-caradz վար. ač̌i, սումեր. še ևն։ Schef-telowitz KZ 53 (1925), էջ 252 սանս. kána «հատիկ», հբգ. skeren «հեռառ-նել, անջատել» բառերի հետ, որոնց ին-քը KZ 54 (1927), 225 միացնում է նաև ցիր, ցրել։
• ԳՒՌ.-Ջղ. Վն. ցորէն, Ալշ. Մշ. Սչ. ցօրեն, Ախց. Գոր. Երև. Խրբ. Կր. Ղրբ. Ննխ. Ռ. Սեբ. Տփ. ցօրէն, Պլ. ցօրէն (հին ձևն է ցէօ-րէն), Ասլ. ցէօրէ՝ն, Մրղ. Սլմ. ցէօրէօն, Շմ. ցօրան, Հմշ. ցօրին (սեռ. ցօյնի), Տիգ. ցօ-րին, Մկ. ցուրին, Հճ. ցիյէն, Զթ. ցիյին, ցի-րին, Սվեդ. ցիրին, Մղր. ցո՛ւրան, Ագլ. ցա՛-րան, Հւր. ցmրmն։-Նոր բառեր են ցորենա-պուր, ցորենատէր, ցորենուկ, ցորենարտ, ցորենտեղ, ցորենքաղ, ցորենագունիլ, ցոր-նուկխոտ, ցորենաղանձ, ցորենոց, ցորենա-մորթ ևն։