Definitions containing the research ական : 10000 results

Ձայնարկութիւն, ութեան

s.

sound, voice, cry;
shout, exclamation;
complaint, lamentation.

· Calfa

NBHL (3)

Գոչիւն ողբական, կամ արիական.

Աւաղական ձայնարկութեամբ։ Լեզուիս եւ շրթանցս ձայնարկութեամբ. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Ղ՟Գ։)

Ընդ ողբակիցս եւ զմարգարէականն առնուլ ի ձայնարկութիւն։ Արիական ձայնարկութեամբ դիմէր ի վերայ թշնամեացն. (Արծր. ՟Ա. 1։ ՟Բ. 6։)


Ձայնաւոր, աց

adj.

vocal;
s. gr. vowel;
* — պատարագ, high-mass

· Calfa

NBHL (3)

φωνήεις, -είεν, εὕφωνος vocalis, -le;
bona voce praeditus, sonorus. Ունակ ձայնի. ձայնական. հնչողական. բարբառողական. երգողական. քաջաձայն.

ՁԱՅՆԱՒՈՐ. կոչին ըստ քերականաց Տառք, որ ինքնին տան զձայն՝ առանց կարօտելոյ այլում տառի.

Ի քերականութեան եօթն են թուով ձայնաւորք. (Փիլ. այլաբ.։)


Ձայնեմ, եցի

va.

to raise one's voice, to cry out, to exclaim, to vociferate;
to call, to invite, to convoke;
to pronounce, to utter, to address, to tell, to express;
to name;
ի խրախոյս —, to encourage, to inspirit, to give heart to.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայնես զլսողիս։ Տիրական անուամբ ձայնացեալք։ Խրախոյս միմեանց ձայնելով. (Նար.։)


Ձարխոտ, ոյ

s. bot. maiden's hair, adiantum;
— վայրի, fern.

· Calfa

NBHL (1)

Խոտ վարսաւոր՝ մանրատերեւ, մշտականաչ, ի խոնաւ վայրս, այլ իբր անթաց։ Բժշկարան. ուր կոչի եւ Դիւաձար, Պառվու ձար. Գետնիձար, Խոզիմազ, Ջրհորի գինձ. ... յն. ἁδίαντον . այսինքն անթաց. τριχομάνες . այսինքն մազ ուրուականաց. այսինքն մազ ափրոդիտեայ. լտ. capillus Veneris. այսինքն մազ ափրոդիտեայ։


Ձգանք, նաց

s. anat. geom.

act of stretching or spreading;
*braces;
drying-place or room;
ligament, aponeurosis;
tendon, sinew;
chord of an arc, subtense;
line;
rope, cord;
— հրացանի, trigger.

· Calfa

NBHL (1)

Ձգանք ուռականց եղիցի ի մէջ ծովուն։ Եղիցիս ի ձգանս ուռկանաց։ Ձգանք ուռկանաց առանձինն եղիցի. (Եզեկ. ՟Ի՟Զ. 5. 14։ ՟Խ՟Է. 10։)


Ձգիչ

adj.

attractive;
overpowering, winning;
— զօրութիւն, attractive power, attraction.

· Calfa

NBHL (1)

Ձգօղ. ձգողական. քարշօղ. քաշօղ.


Ձգտեցուցանեմ, ուցի

va.

to stretch, to extend, to distend, to draw;
to tighten, to stiffen.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յանընդելական մեծամեծս ձկտեցուցանէին. (Ագաթ.։)


Ձեզէն

cf. Ձեզոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեզոյն լայնեալ տոհմականս բազմացուսջիք. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Ձեզոյն

pron. adv.

yourself, you yourself;
personally;
դուք ձեզէն տուք զիրաւդ, judge of it yourselves.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեզոյն լայնեալ տոհմականս բազմացուսջիք. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Ձեռագիր, գրաց

s.

manuscript, hand-writing;
bond, obligation, bill, note;
signature.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ կայսերական ձեռագրիւն. (Յհ. կթ.։)


Ձեռագործութիւն, ութեան

s.

manufacture, handiwork, industry.

· Calfa

NBHL (1)

χειροποίησις manuum labor, vel actio, et creatio. Ձեռագործելն. գործ աշխատութեան կամ ծառայական. ձեռագործ. եւ Արարչագործութիւն.


Ձեռակերտ, աց

adj. s. fig.

made with the hand, manufactured;
manufacture;
creature;
building, town built by oneself;
farm;
craft, calling;
— իւր, the work of his own hands.

· Calfa

NBHL (2)

ՁԵՌԱԿԵՐՏ ա. իբր Ձեռակերտական. արհեստական. նիւթական. եւ Ձեռական. սեպհական. ինքնակամ. եւ Աշխատաւոր ձեռօք. ձեռագէտ. արուեստաւոր.

Ձեռակերտ աղքատութիւն եւ կարօտութիւն կազմեցին. (Փիլ. տեսական.։)


Ձեռակերտիկ

cf. Ձեռակերտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռակերտական. եւ Ձեռագործ, կամ ձեռագործութիւն.


Ձեռատունկ

adj. s. fig.

planted with one's own hand;
tree planted with one's own hand;
creature, being;
pupil;
client, dependent.

· Calfa

NBHL (1)

Շինականք եւ բնակք, ձեռատունկք եւ ձեռնասունք մեր արշակունեացս. (Ագաթ.։)


Ձեռարուեստիկ

cf. Ձեռարուեստակ.

· Calfa

NBHL (2)

Վաճառականաց եւ ձեռարուեստաց. (Բրս. արբեց.։)

Արուեստական. մարդկային.


Ձեռարուեստակ

s. adj.

artisan;
manual.

· Calfa

NBHL (1)

Վաճառականաց եւ ձեռարուեստաց. (Բրս. արբեց.։)


Ձեռնադրութիւն, ութեան

s.

laying on of hands, ordination;
consecration;
anointing, coronation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն առաքելոցն ձեռնադրութեան։ Ձեռնադրութիւն եպիսկոպոսութեան։ Քահանայական ձեռնադրութեամբ շնորհս ընձեռէ ի հոգւոյն սրբոյ. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։ Եւս. պտմ.։ Յճխ.։ Մաշտ.։)


Ձեռնազնին

adj.

tangible, palpable, material.

· Calfa

NBHL (1)

ՁԵՌՆԱԶՆԻՆ կամ ՁԵՌՆԱԶՆՆԻՆ. Ձեռամբ զննելի կամ զննեալ. նիւթական.


Ձեռնահմայութիւն, ութեան

s.

cf. Ձեռնագիտականն.

· Calfa


Ձեռնարկեմ, եցի

vn.

to put one's hand to, to undertake, to try, to attempt;
to lay hands on, to make an attempt, to attack, to encroach;
to argue, to reason, to dissert, to descant.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ ձեռնարկութեան պղատոնականացն՝ ինքեանք ձեռնարկեն բաժանել. (Սահմ. ՟Ի՟Ա։)


Ձեռնարկութիւն, ութեան

s.

cf. Ձեռնարկումն.

· Calfa

NBHL (3)

ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹԻՒՆ. ἑπιχείρημα argumentum, argumentatio. Իմաստասիրական դիմախօսութիւն, առարկութիւն, հաւաքաբանութիւն կամ հնարք, ցուցումն.

Ձեռնարկութիւն սատանայի, կամ սատանայական ազդման։ Ձեռնարկութեամբ իւրեանց։ Իմով ձեռնարկութեամբ։ Ձեռնարկութիւն բժշկաց։ Ձեռնարկութեամբ սրբոյն սեղբեստրոսի. (Խոսր.։ Աթ.։ Փիլ.։ Պտմ. աղեքս.։ Եղիշ.։ Խոր.։)

Հոգեւոր գործոյ ձեռնարկութիւն։ Արգելուլ ի ձեռնարկութենէ չարութեան։ Այսպիսի ձեռնարկութեամբ թարգմանեաց, կամ ապականեցին զաշխարհս, կամ ամայացաւ երկիրս. (Փարպ.։ Ոսկ.։ Վրք. ոսկ.։ Լաստ.։)


Ձեռնկալու, աց

adj.

lending a hand, assisting, succouring;
— լինել, cf. Ձեռնկալեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ՁԵՌՆԿԱԼՈՒ կամ ՁԵՌԸՆԿԱԼՈՒ. ἁντιλαμβανόμενος , ἁντιστηρίζων apprehensor, susceptor, auxiliator, confirmans. Որ կալեալ ունի զձեռանէ այլոյ. ձեռնտու. օգնական. զօրավիգն. պաշտպան. ձեռքէն կամ ձեռք բռնօղ, թեւ թիկունք.

Ձեռնկալու եւ օգնական լինիցի տկարութեանս մերում. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)


Ձեռնկալութիւն, ութեան

s.

aid, succour, assistance.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνίληψις opitulatio, subsidium, patrocinium. Ունելն զձեռանէ, կամ զաջոյ որպէս զդաստիարակ. ձեռնտուութիւն. օգնականութիւն. նպաստ.


Ձեռնհաս

adj.

able, capable;
— լինել, գտանիլ, to be capable, able, clever, endowed with ability, cf. Կարեմ;
to be within reach of, in the way to.

· Calfa

NBHL (3)

Ոյր ձեռն հասանէ առ առնել ինչ. կարօղ. բաւական. ճոխ.

Յորժամ ձեռնհաս իցես օգնել նմա։ Չիցէ ձեռնհաս բաւական լինել ոչխարաւ։ Ձեռնհաս էի առնել քեզ չար։ Ոչ ինչ էր ձեռնհաս առ նոսա եւ ոչ իւիք։ Օգնական լինել, որչափ ձեռնհաս լինէին։ Զի մի՛ այլ իշխան ձեռնհաս լիցի ի վերայ նոցա.եւ այլն։

Իբրեւ այլ ոչինչ էր ձեռնհաս, փախստական անկանէր. (Եղիշ. ՟Ը։)


Ձեռնհասութիւն, ութեան

s.

ability, capacity.

· Calfa

NBHL (1)

Բաւականութիւն. կարողութիւն. ունեւորութիւն.


Ձեռնձգութիւն, ութեան

s.

stretching or holding out the hand;
encroachment, usurpation.

· Calfa

NBHL (1)

Մերժեսցես ի քէն զկնճիռն եւ զձեռնձգութիւն. ձեռնձգութիւն զյափշտակութիւնսն ասէ, եւ կամ թէ զանխտիր իսկ ձեռնադրութիւնս. (Ոսկ. ես. ուր յունական բառն պարզաբանի։)


Ձեռնուրար

s.

maniple.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս ձեռնուրարս, եւ բազպանս քահանայական՝ համարել ի սպասաւորութիւն սպասաւորաց քոց. (Մաշտ.։)


Ձեռնտու

adj.

lending a hand, helping, succouring, aiding, assisting;
contributing, favourable;
— լինել, to cooperate, to lend a help, to succour, to aid, to assist, to relieve, to contribute, to second, to favour.

· Calfa

NBHL (2)

Ձեռն տուօղ. ձեռնկալու. օգնական. սատար.

Ձեռնտուաց եւ օգնականաց պէտք էին քեզ. (Մաշկ.։)


Ձեռնտուութիւն, ութեան

s.

succour, aid, assistance;
cooperation;
means.

· Calfa

NBHL (1)

Բանք եւ խորհուրդք քրիստոսի հոգի են եւ կեանք՝ ձեռնտուութեամբ մարմնական նշանակաց. (Լմբ. պտրգ.։)


Ձեր, ոց, րմէ

pron.

adj. poss. your;
ոչ խնդրեմ ինչ զ—, I do not require anything of yours;
—ն, yours.

· Calfa

NBHL (1)

(գերան. ա. ի գոյակ. Դուք, ձեր) ὐμέτερος, ὀ, ἠ, τὸ ὐμῶν vester, -tra, -trum. Որ ինչ ձեր է. ձեզ սեպհական. ձերային. ձերոյին. ձերը.


Ձեւանամ, ացայ

vn.

cf. Կերպարանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեւանայի աղօթական, եւ տիրապէս ոչ էի. (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Ձիաբոյծ, ուծից

s.

horse-breeder.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք ձիաբոյծք, եւ վաճառականք, եւ վաշխառուք։ Ի ձիս եւ ի ջորիս յօրանալ, ձիաբոյծս լինելով. (Կանոն.։ Տօնակ.։)


Ձիաթափ

cf. Ձիարշաւ.

· Calfa

NBHL (1)

Փախստական եղեալ ձիաթափ անկանի ի քաղաքն։ Ձիաթափ արագամէտ ընթացիւք երթեալ. (Լաստ. ՟Զ. ՟Ժ՟Թ։)


Ձիահալած առնեմ

sv.

to pursue or hunt on horseback.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զմնացեալսն առաջի իւր տանէր փախստական ձիահալածք արարեալք. (Բուզ. ՟Դ. 32։)


Ձիամարտութիւն, ութեան

s.

combat on horseback, cavalry fight.

· Calfa

NBHL (3)

ՁԻԱՄԱՐՏՈՒԹԻՒՆ ՁԻԱՄԱՐՏՔ. Մարտ ձիով. պատերազմ ձիական. հեծելութիւն.

Երամակ փղաց բուծանէր առ ի ձիամարտութիւն հակառակիր օգնականութիւն. (Փիլ. լիւս.։)

Եւ ոչ ի ձիամարտութեան ոք յաղթիցէ, եթէ ոչ ձիական զօրութեամբ հակառակ մարտնչիցի. (Նիւս. երգ.։)


Ձիամարտիկ

adj.

fighting on horseback.

· Calfa


Ձիաստանի, նւոյ

cf. Ձիաստաց.

· Calfa

NBHL (1)

Յապականութենէ մեռելոց ծնեալ, որպէս եւ ձիաստացք ի ձիական մարմնոց. (Փիլ. բագն.։)


Ձիաստաց, ի

s.

horsefly, gad-fly, wasp.

· Calfa

NBHL (1)

Յապականութենէ մեռելոց ծնեալ, որպէս եւ ձիաստացք ի ձիական մարմնոց. (Փիլ. բագն.։)


Ձիավարժ, ից

s.

horse-breaker;
horseman, rider.

· Calfa

NBHL (2)

ἰππευτής equitandi peritus. Վառժ ի հեծանել ի ձի. կիրթ ի ձիավարել. ձիաւոր. ձիական զինաւոր, հեծեալ.

Ձիավարժից, եւ սոսկականաց։ Ձիավարժից, եւ հետեւակաց. (Նար. ՟Գ. եւ գնձ խչ։ Շ. ընդհանր.։)


Ձիավարութիւն, ութեան

s.

equitation.

· Calfa

NBHL (1)

ἴππευσις, ἴππευμα, ἰππασία equitatio. Ձիավարելն. արհեստն ձիավարական. ընթացուցանելն զերիվար. հեծելութիւն. եւ Երթ ձիով կամ կառօք ի պատերազմ.


Ձիաւոր

cf. Հեծեալ.

· Calfa

NBHL (1)

ἰππεύς eques. Ունօղ ընդ իւրեւ զձի. հեծեալ. ձիական. ասպետ.


Ձիաւորիմ, եցայ

vn.

cf. Ձիարկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսն թագաւորական ունելով ախորժակս, եւ ձիաւորեալ. (Սարկ. քհ.։)


Ձիընթացք

cf. Ձիընթացարան.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ էր իպպէն այն թագաւորական ձիընթացք. եւ անդ կայր մարկոս։ Յիման այն ի ձիընթացս ի բացեայ բնակի. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Ձիութիւն, ութեան

s.

nature of a horse.

· Calfa

NBHL (1)

Ձնութիւն ձիական. ձի գոլն.


Ձիւնաբեր

adj. s. fig.

bearing snow;
great abundance of snow;
snow storm;
calamity, evils, pain, grief.

· Calfa

NBHL (4)

Որպէս ձիւնաբեր ամարայնի տօթացելոյ օգնական է։ Ձիւնաբեր եղեւ յոյժ. (Առակ. ՟Ի՟Ե. 13։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 22։)

Բիւրապատիկ տրտմականացն ձիւնաբեր ի վերայ հոսիցին։ Բազում եւս ձիւնաբերս յանձին կուտեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 8։)

Իսկ ՟Ա. իբր Ձիւնական.

Եւ ձիւնաբեր բերմունք լինին ձմեռնական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Ձիւնագոյն

adj.

snow-coloured, as white as snow, snowy.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիւնագոյն ջորւոջն արքունականաց. (Ոսկ. ապաշխ.։)


Ձիւնածաղիկ, ղկան

s.

snow-ball-tree.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ հարսանիս արեգական. եւ լուեալ ձիւնածաղկի եւ այլոց այսպիսեաց՝ փութացան քան զբազումս ժամանել. եւ ի ժողովիլն այլոց՝ զի ի միասին վայելեսցեն, ոչ երեւէր նա. զի խորշակահար եղեալ ցամաքեցաւ. (Մխ. առակ. ՟Լ՟Բ։)


Ձիւնակիր

adj.

carrying snow.

· Calfa

NBHL (1)

Զձիւնականսդ՝ ամարանոցաց պահակս, եւ ձիւնակիրս. (Խոր. ՟Բ. 7։ Ասող. ՟Ա. 6։)


Ձիւնանման

adj.

snow-like.

· Calfa

NBHL (1)

Քաւեա՛ սրբական՝ ասրաքատական եւ ձիւնանման։ Ձիւնանման պատմուճանաւ. (Գանձ.։)


Ձկնորսութիւն, ութեան

s.

fishing, fishery;
fisher's calling.

· Calfa

NBHL (1)

Որսորդութիւն կամ որս ձկանց. ձկնորսականն արուեստ.