cf. Թեւաբուսիմ.
· Calfa
Ամենայն բանական բնութիւնս թեւաբուսեալ է թեւօք հոգւոյն. (Եւագր. ՟Բ։)
cf. Թեւաբուսիմ.
· Calfa
Ամենայն բանական բնութիւնս թեւաբուսեալ է թեւօք հոգւոյն. (Եւագր. ՟Բ։)
to fledge, to get feathered;
to be winged, to have wings;
to begin to fly, to spread the wings for flight.
· Calfa
Ամենայն բանական բնութիւնս թեւաբուսեալ է թեւօք հոգւոյն. (Եւագր. ՟Բ։)
small wing, pinion;
clavicu, lacollar-bone;
skirt, lappet, fringe.
· Calfa
Զապարմանցն թեւակս խառնեալ՝ քան զզօրականացն բանակի, ուր սրահակք ձգիցին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 26։)
to flap, flutter or beat the wings, to soar up, to wing one's flight, to spread the wings for flight;
to try, to endeavour, to compel one's self to, to apply one's self to, to do without help;
to occupy one's self with;
to undertake, to follow;
— ի, to be bordering on;
յապստամբութիւն —, to insurge, to revolt;
յուսմունս —, to give one's self up to study;
— զմիմեամբք, to help mutually or one another, to assist each other;
ի տուրեւառս —, to devote one's self to commerce.
· Calfa
Ցորքան զպատուիրանապահութեամբն թեւակոխէր, ի բաց յինքենէ հալածէր զմահն եւ զապականութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
effort, eagerness, alacrity, earnestness, assiduity;
inclination;
application;
occupation, study.
· Calfa
Թեւակոխութիւն գովելի, կամ վնասակար, կամ ցնորական, կամ անտեղի, եւ այլն. (Մագ.։)
Թեւակոխումն է ներշրջանական հանճարոյ խրատուն բազումուսումնութիւն սիրեցեալ։ Որ չարութեանցն է թեւակոխումն կամաց. (Փիլ. լին.։)
cf. Թեւակոխութիւն.
· Calfa
Թեւակոխութիւն գովելի, կամ վնասակար, կամ ցնորական, կամ անտեղի, եւ այլն. (Մագ.։)
Թեւակոխումն է ներշրջանական հանճարոյ խրատուն բազումուսումնութիւն սիրեցեալ։ Որ չարութեանցն է թեւակոխումն կամաց. (Փիլ. լին.։)
to stretch wings;
to fly.
· Calfa
Զյարձակումն մտաց մերոց յաշխարհական զբօսանաց յերկինս թեւապարեալ վերացոյց։ Թեւապարի յերկիրն պարգեւաց։ Թեւապարեցայ ի վերինն երուսաղէմ. (Զքր. կթ.։)
to shelter with the wings, to cover.
· Calfa
Թեւասքօղեալ պաշտի ի հրեղէն անմարմնականացն. (Լմբ. ստիպ.։)
to extend the wings;
to be a protector, to patronize;
to obtain possession.
· Calfa
Թեւարկեալ պահպանական ամենայաղթ զօրութեամբ. (Զքր. կթ.։)
winged, that has wings.
· Calfa
Հօրն զօրութիւն ի վերայ անցեալ նստի ի վերայ թեւաւոր կառաց՝ առ հասարակ ի վերայ ամենայն աշխարհի, վարելով զնա։ Քանզի թեւաւոր էին զօրութիւնքն, թեւաւոր կառօք ի վերայ ամենայն աշխարհիս բնաւորեցան նստել. (Փիլ. լին. ՟Դ. 51. եւ Փիլ. տեսական.։)
πτερωτός, ὐποπτέρος, πετόμενος, πετάμενος alatus, pennatus Ունակ թեւոց. թռչուն, եւ թռչողական.
the being winged or feathered.
· Calfa
Թեւաւորութիւնն ցուցանէ զվերամբարձականն սրութիւն. (Դիոն. եւ Շ. հրեշտ.։)
if;
that;
whether;
perhaps;
— առնէք զայդ, if you do it;
ոչ գիտեմ — արարից զայդ եթէ ոչ, I do not know whether I shall do it or not;
կարծեմ — եկեսցէ, I think that he will come;
— արասցէ եւ եթէ ոչ, whether he do it or no.
· Calfa
Եբրայական ոճով ասի.
ԹԷ. Մեկնական, որպէս՝ Յայտ է թէ. այսինքն թէ. իբր թէ.
εἱ, εἵτε, ἅν, ἥν, ἑάν si Եթէ, որպէս թէական. թէ որ.
ԹԷ. ἥ;
an? Մի թէ, արդեօք, իբր հարցական կամ տրոհական.
even if, although, though;
whether;
-..., -..., whether ... or ...;
either ..., or ...;
թէպէտեւ իցէ, however, whatever.
· Calfa
Թէպէտ եւ ամենեքեան գայթագղեսցին ի քէն, սակայն ես ոչ գայթագղեցայց։ Թէպէտ եւ արտաքին մարդս մեր ապականի, այլ ներքին մարդս մեր նորոգի օրըստօրէ.եւ այլն։
Բայց սակայն՝ թէպէտեւ նոքա յոյժ զուարթութեամբ խնդային ըստ ներքին մարդոյն, արտաքին տեսիլն կարի ողորմելի էր։ Թէպէտեւ փակեաց եւ կնքեաց զդրունս եկեղեցեաց, նոքա զամենայն տուն եկեղեցի արարին։ Թէպէտեւ հայեսցուք ի ստորին կողմն երկրիս, տեսանեմք զսա լի ամենայն ապականութեամբ. (Եղիշ.։)
Ես չեմ թէպէտ արժանի, սակայն կամքդ միայն բաւական է ի սրբութիւն ինձ. (Երզն. մտթ.։)
s. bot. sorrel.
· Calfa
Բանջար թթու ախորժական. (որ եւ ռմկ. թրթռիչ, թթուարաղ) Ըստ Բժշկարան. գառնադմակիկ. .... եւ ըստ Ստեփ. լեհ. իբր ի Գաղիանոսէ, խոտ թթուագին եւ դառն, բայց հոտաւէտ։
cf. Թի.
· Calfa
Նաւ՝ եկեղեցի. առագաստ՝ խաչն փրկչական. թիակն՝ առաքելոցն պարք. (Ոսկիփոր.։)
who suceours, supports, takes the part of, *backs up.
· Calfa
Օգնական. թիկունք. արգա.
theriac.
· Calfa
ԹԻՒՐԱԿԷ θηριακή, -κά theriaca cf. ԹԵՐԱԿԷ, ԹԵՐԻԱԿԷ. ռմկ. թիրեաք. Բառ յն. թիրիագի՛, գա՛. այսինքն գազանական. Դեղ կամ դեղթափ կազմեալ ի մարմնոյ օձի եւ այլոց զեռնոց.
to become brown;
to grow gloomy, to darken;
to be brown.
· Calfa
Օդն ի տուէ ի ձեռն լուսոյն սպիտականայ, եւ ի գիշերի ի ձեռն խաւարին թխանայ. (Եփր. ծն. յորմէ եւ Վրդն.։)
cf. Թխատեսակ.
· Calfa
Թխատիպ սաթացն կապուտակաց։ Կորո՛ զզազիր թխատիպ կրիցս ապականութեանս կարիս. (Նար. խչ. եւ խ։)
carriage of letters.
· Calfa
Պատրաստեաց վաղվաղակի թղթատարս՝ ընթանալ ի թագաւորականն քաղաք. (Ժող. հռոմկլ.։)
s. pl. letters, epistles;
certificates, instruments, documents.
· Calfa
ԹՂԹԵԱՆ ԹՂԹԵՐ. Թուղթք. նամականի. մուրհակք. յետկարք.
full of enmity;
injurious
· Calfa
ἑφύβριστος contumeliosus Լի թշնամանօք. նախատական եւ անարգական. սիրտ տաղօղ.
cf. Թշնամանամ.
· Calfa
Ոչ երբէք թշնամենալ ընդ առն քերթողականի. քանզի քերթողքն մեծ զօրութիւն ունին առ կարծիսն. (Պղատ. մինովս.։)
cf. Թշնամանամ.
· Calfa
Ոչ երբէք թշնամենալ ընդ առն քերթողականի. քանզի քերթողքն մեծ զօրութիւն ունին առ կարծիսն. (Պղատ. մինովս.։)
to become miserable;
to be miserable.
· Calfa
ταλαιπωρέω miser sum, fio Թշուառ լինել. անկանիլ ի թշուառութիւն. չուառանալ. ապականիլ. վատթարանալ. խեղճ ողորմելի ըլլալ, շէնքը շնորհքը երթալ, աւրըւիլ.
ԹՇՈՒԱՌԱՑԵԱԼ. իբր Թշուառական. հիքացեալ. յն. անբախտ. դժբախտ. ἁτυχῶν, ἁτυχής infelix, miser
cf. Թշուառութիւն.
· Calfa
Ոտնհար եւս լինիմք թշուառանացն. յն. թշուառացս, կամ թշուառականացն։
starting-post, barrier.
· Calfa
Մինչդեռ իբրու ի թողարանի յարձակմունքն քո շարժեալ են, առ ուղիղն ընթացս ճեպեցի՛ր։ Իբրու զօրէն յարձականոցէ իմն ի թողարանէ՝ միմեանց փոխանակ (ընդդէմ) պատահել. (Փիլ. լին. ՟Դ. 129. 220։)
ԹՈՂԱՐԱՆ ἁφετήριον locus, unde cursu certaturi dimittuntur որ եւ ԱՐՁԱԿԱՐԱՆ. Արձականոց. տեղի ասպարիզի՝ ուստի թողեալ լինի ընթացօղն, կամ լարն եւ վանդակն ի պահու արշաւելոյ ձիոց եւ կառաց.
descended from Togarmah, Armenian.
· Calfa
ԹՈՐԳՈՄԱԾԻՆ ԹՈՐԳՈՄԱԿԱՆ ԹՈՐԳՈՄԵԱՆ. Ծնեալ ի Թորգոմայ յաբեթեան. հայկազն. հայկական. արամեան.
Թորգոմածին վկայն Գարեգին։ Տուն թորգոմական։ Տոհմ կամ գրոհ թորգոմեան. եւ այլն. (Գանձ.։ Շար.։ Յհ. կթ. եւ այլն։)
cf. Թորգոմածին.
· Calfa
ԹՈՐԳՈՄԱԾԻՆ ԹՈՐԳՈՄԱԿԱՆ ԹՈՐԳՈՄԵԱՆ. Ծնեալ ի Թորգոմայ յաբեթեան. հայկազն. հայկական. արամեան.
Թորգոմածին վկայն Գարեգին։ Տուն թորգոմական։ Տոհմ կամ գրոհ թորգոմեան. եւ այլն. (Գանձ.։ Շար.։ Յհ. կթ. եւ այլն։)
supputation, reckoning;
epoch, date.
· Calfa
Հաշուելն, կամ հաշիւ. եւ Թուական.
of the same number, counted together;
fellow.
· Calfa
Որք եւ թուակից յիշին աստուածայնոյ եւ թագաւորականի երրորդութեանն. (Լմբ. յայտն.։)
to number, to count, to calculate;
to rank, to range, to reckon;
եւ զի մի մի —, in a word.
· Calfa
ԹՈՒԱՑ. Ռամկականն ձայնիս Թուեցաւ.
Գունաւոր թուացեւ հաճոյ քան զբնական գեղն։ Չար թւաց Աստուծոյ. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. սղ.։)
to loosen, to relax, to slacken, to unbend, to untie;
to enfeeble, to enervate, to effeminate, to debilitate;
to let, to permit;
— զաղեղն, to unstring the bow;
— ի խնամոց, to neglect, to abandon;
առանց Աստուծոյ —նելոյ, without God's permission.
· Calfa
Թուղացուցեալ մարմնոյն կրել զիւրսն։ Նոյնպէս եւ զարտօսրն իրաւացոյց, զբնական լինել ի մարմնի պատահումնն թուղացոյց. (Յհ. իմ. երեւ.։)
poisonous quality or state;
poisoning.
· Calfa
Գազանական յափշտակութեամբ եւ թունաւորութեամբ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)
cf. Թինդ;
cf. Թնդիւն;
սիրտ ի թնդոջ իվեր վազէ եւ զկուրծս բախէ my heart throbbed.
· Calfa
Դարբընական բախման թընդոյն, որ գործօնեայք էին նիւթոյն. (Ներս. մոկ.։)
mouthful;
cf. Թուշ.
· Calfa
Զայն որ ի վերայ կիկղոպայ եւ Ոդեւսեայ ընկերացն զառասպելն յայտնի ցուցանիլ ի նոցանէ ճշմարիտ, պատառս եւ թուռս մարդկան ուտելով, որպէս ասէ քերթողն. (Փիլ. տեսական.։)
cf. Թուրմ.
· Calfa
Որպէս զգայռիւ ոք իւղս անոյշս ցանիցէ, եւ զթուրջ աղիւսով զբաղսամովնն ազնուականն. ընթերցի՛ր կամ շուրջ զաղիւսով, կամ զթուրծ աղիւսով. (զի յն. է լոկ, զաղիւսով)։
to flutter, to flap, to fly about.
· Calfa
(Զսիրտն) եւ յետ վախճանին տակաւին եւս թնդալ եւ թռթռալ ասեն, իբրեւ առաջին եղեալ, եւ յետոյ ապականեալ. (Փիլ. այլաբ.։)
cf. Թռթռեմ.
· Calfa
(Զսիրտն) եւ յետ վախճանին տակաւին եւս թնդալ եւ թռթռալ ասեն, իբրեւ առաջին եղեալ, եւ յետոյ ապականեալ. (Փիլ. այլաբ.։)
to vibrate;
to shudder;
to tremble.
· Calfa
(Զսիրտն) եւ յետ վախճանին տակաւին եւս թնդալ եւ թռթռալ ասեն, իբրեւ առաջին եղեալ, եւ յետոյ ապականեալ. (Փիլ. այլաբ.։)
to bathe, to wet, to moisten;
to drench, to soak;
to macerate.
· Calfa
Զանապակն ըմպելով՝ թմբրեալք եւ թրջեալք եւ զըմբրեալք. ( գինովութեան կամ գինիի մէջ թաթղուած) (Փիլ. տեսական.։)
gathering manure.
· Calfa
κοπρώνυμος, καβαλλήνος Որ ժողովէ եւ կամ տայ ժողովել զթրիք, կամ զաղբ անասնոց. իբր թարգմանութիւն յն. ձայնիցս՝ գօբրօ՛նիմօս, եւ գավալլինօս. որ են թրքանուն, թրքաբաշխ, եւ ձիական կամ գրաստական.