Definitions containing the research ական : 10000 results

Սողնակ, աց

s. mech.

reptile;
bolt;
slide, slide-valve.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՈՂՆԱԿ, ի, աց. գ. Պարզունակ. նիդ շարժական ի ներքսակողմն դրան. լեզու աղխի՝ որ բանալեօք վարեալ՝ փակէ եւ բանայ զդուռն.


Սողոմոնեան

adj.

Solomonic.

· Calfa

NBHL (2)

Զսողոմոնականն բան. (Ածաբ. պենտեկ.։ Ճ. ՟Գ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)

հիացեալ ընդ քո սողոմոնական իմաստութիւնդ. (Արշ.։)


Սողոսկեմ, եցի

va.

to cause to glide in, to instil, to insinuate, introduce or bring in cleverly, to foist.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զգուշացայ ոտից իմաց. (առաւելեալ մարմնական տիղմս՝ սողոսկեաց զիս. Վրք. հց. ձ։)


Սոփեստ, ից

cf. Սոփեստոս.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՈՓԵՍՏ ՍՈՓԵՍՏԷՍ ՍՈՓԵՍՏՈՍ. Բառ յն. սօֆիսդի՛ս. σοφιστής , իգ. σοφίστρια sophista, -tria;
doctus, sapiens, orator եւ deceptor, impostor. Իմաստակ. ուսումնասէր. բանագէտ. հռետոր. գիտնաւոր՝ իրօք կամ կարծեօք. եւ Իմաստակական. ճարտար.


Սոփէ, ի

s.

letter, character.

· Calfa

NBHL (1)

Յորում կայր փորագրեալ վերադիր եղանական (հեղենական) սոփէիւք՝ անգիտելի եւ անանունն ասհտուծոյ. (Անան. եկեղ։)


Սպանակ

s.

an ancient Egyptian land-measure.

· Calfa

NBHL (1)

κανών (ի καίνω ) իբրու գործի սպանօղ, կամ պահօղ ի սպանութենէ. Անուն չափոյ եւ երկրաչափական կանոնի առ եգիպտացիս.


Սպանանեմ, սպանի

va.

to kill, to slay, to put to death, to take away life, to assassinate, to massacre, to slaughter, to cut the throat of, to behead, to execute;
— զմիմեանս, to kill each other;
— զկրակ, to put out, to extinguish, to quench fire;
cf. Ընթադրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Սպանեցէք զայնպիսի ճոխ կրականի։ Սպանէք զմոգեանն. (Փարպ.։)


Սպանիչ, չի, չաց

cf. Սպանող.

· Calfa

NBHL (1)

Նենգութիւն սպանչին։ Գեհեն տանջիչ է կենդանեաց, եւ ոչ սպանիչ ապականեցելոց. (Եփր. համաբ.։)


Սպանող

adj. s.

killing, murderous;
assassin, murderer, homicide.

· Calfa

NBHL (1)

Նենգութիւն սպանչին։ Գեհեն տանջիչ է կենդանեաց, եւ ոչ սպանիչ ապականեցելոց. (Եփր. համաբ.։)


Սպանութիւն, ութեան

s.

cf. Սպանումն.

· Calfa

NBHL (1)

φόνος caedes, homicidium. Մարդասպանութիւն. սպանողութիւն. հեղումն արեան. եւ Կոտորումն սրոյ. մարդ սպաննելը, արունտէր ըլլալը ...։ Տե՛ս (Ել. ՟Ի՟Թ. 2։ Առակ. ՟Ա. 18։ Իմ. ՟Ժ՟Դ. 25։ Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 7. եւ այլն։) Իսկ ἁλληλοφονία mutuae caedes. նիւթական թարգմանութեամբ ասի՝ Զմիմեանս սպանութիւն.


Սպառազէն, զինաց

adj.

armed at all points, armed from head to foot, cap-a-pie.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ որպէս Սպառազինական.

πάνοπλος omni ex parte armatus ὀπλίτης miles armaturae gravis ὀπλομάχος armis pugnans, bellator τρισσός, τριστάτος tribunus եւ այլն. Զինեալ ի սպառ. բոլորովին զինազարդեալ. զինուոր կամ զօրական զրահաւոր, վառեալ ամենայն զինու զարդու.


Սպառիչ

s.

consumer.

· Calfa

NBHL (1)

φθαρτικός corruptor, destructor. Որ սպառէ. հալիչ մաշիչ. ծախիչ. կամ ըստ յն. ապականիչ.


Սպառնալից

adj.

full of threats or menaces.

· Calfa

NBHL (1)

Լի սպառնալեօք. սպառնական. ահարկու. խրոխտ.


Սպառուած, ի, ոյ

s.

end, term, extremity;
summit, top.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սպառուածս տաւրոսականն լերինն. (Արծր. ՟Ա. 5։)


Սպառումն, ման

s.

exhaustion, consumption, consummation, destruction, loss;
cessation, termination, term.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրորդ գալուստն քրիստոսի այսմ յաւիտենիս սպառումն է։ Մօտ ի սպառումն կենաց աշխարհի։ Յաւիտենական է՝ ոչ սպառումն ունելով. (Խոսր.։)


Սպառսպուռ, ի սպառսպուռ

adj. adv.

total, entire, complete, extreme;
extremely, to the last extremity, utterly, entirely, totally.

· Calfa

NBHL (2)

Որ սպառսպուռ տեղեակ էր օրինաց հոռոմոց։ Ապականեցաւ տաճարն ի սպառսպուռ հրձիգ լինելով։ Եհատ զյոյս կենաց սպառ ի սպուռ (կամ սպառսպուռ)։ Յանդիմանեաց նա սպառսպուռ զաղանդն զայն։ Սպառսպուռ ուրացան յօրինաց եւ ի մարգարէից։ Փախուցանէ սպառսպուռ զհոգին սուրբ. (Եւս. պտմ.։)

ՍՊԱՌՍՊՈՒՌ, ՍՊԱՌ Ի ՍՊՈՒՌ, Ի ՍՊԱՌՍՊՈՒՌ, Ի ՍՊԱՌ Ի ՍՊՈՒՌ. παντελῶς, παντελῆ , τελεῶς, ἀπλῶς, ἰκανῶς, ληρέστατα penitus, perfecte, ultimum, simpliciter, absolute, satis abunde ἡκριβωκώς diligentissimus եւ այլն. Ի սպառ սպառմամբ. բոլորովին. գլխովին. ամենեւին. բոլորական.


Սպասահարկութիւն, ութեան

s.

service, office, function;
administration;
վարժել ի —, to inure or accustom to service.

· Calfa

NBHL (1)

Մտերմական ծառայութեամբ կատարէր զբոլոր սպասահարկութիւն նորա։ Յոլով ժամանակս կատարեցին ի սպասահարկութիւնս (առաքեալք)։ Առ սուրբս սպասահարկութեան։ (Զհրեշտակս) քումդ հրամանատրեաց կալ յանդադար սպասահարկութեան։ Սպասահարկութեան ուղղութիւն. (Յհ. կթ.։ Կանոն.։ Նար. խչ.։ Անան. եկեղ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Սպասաւոր, աց

s.

attendant, servant, valet, domestic, waiter;
lictor, usher;
cf. Գործակալ.

· Calfa

NBHL (1)

διάκονος, -ών minister ὐπηρέτης, ὐπουργός , λειτουργός, προσκαρτέρων minister, administer. Որ սպաս տանի կամ կայ ի սպասու. արբանեակ. ծառայ. եւ Գործակալ. մատակարար. պաշտօնեայ արքունի կամ եկեղեցական.


Սպասաւորակ

cf. Սպասակալ.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ է սրտմտութիւն սպասաւորակ խոհեցողական. (Նիւս. բն.։)

δορυφορικόν satellitium, satelles. Սպասաւոր. արբանեակ. զինակիր. եւ Սպասաւորական.


Սպասեակ, եկաց

s.

cf. Սպասաւոր;
guardian;
assistant, helper, sick woman's nurse.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գործոյ կարօտէր դրախտն, եւ ոչ սպասեկի. քանզի ո՞ էր՝ որ դրժելոցն էր։ Եթէ զօրութիւն ոգւոց փոխեսցի, աստուածպաշտութիւն զսպասեակ զնստական անկարութիւն եւ ամպարշտութիւն հարկ է ակն ունել։ Բազումս ունելով զդարանամուտ սպասեակսն. (Փիլ.։ 3)


Սպասեմ, եցի

vn.

to hope for, to expect, to wait for, to look for, to look forward to;
to observe, to watch, to spy;
to serve;
to be reserved for.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ունէր այլ պատուական քան զգլուխն, որով սպասէր կենսաբեր ոտիցն (հերովք). (Տօնակ.։)


Սպեղանի, նւոյ, նեաց

s.

plaster, poultice, salve, unguent, ointment, pomatum;
diachylum, cerate, cataplasm;
—ս ի վերայ դնել, cf. Սպեղանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ուստի՞ խնդրեցից սպեղանի իմոյ անբժշկականս հարուածոց. (Պիտ.։)


Սպիտակագոյն

adj.

white, white-coloured, whitish.

· Calfa

NBHL (1)

Գոյնք վայելչականք աստուածոցն թերեւս իցեն սպիտակագոյնք յոստայնէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Սպիտակազգեաց, եցից

cf. Սպիտակազգեստ.

· Calfa

NBHL (1)

Սպիտակազգեստ երիտասարդ տեսին։ Արս սպիտակազգեստ։ Ի կերպարանս առն սպիտակազգեստի։ Ի մի վայր եկեալ ժողովեսցին սպիտակազգեստք։ Սպիտակազգեստ լինէր. (Սկեւռ. յար.։ Հ=Յ. յնվր. ՟Ի՟Բ. Հ=Յ. յունիս. ՟Ժ՟Զ.։ Փիլ. տեսական.։ Վրք. սեղբ.։)


Սպիտակազգեստ, ից

adj.

dressed in white;
— քորք, Nuns consecrated to the Holy Virgin.

· Calfa

NBHL (1)

Սպիտակազգեստ երիտասարդ տեսին։ Արս սպիտակազգեստ։ Ի կերպարանս առն սպիտակազգեստի։ Ի մի վայր եկեալ ժողովեսցին սպիտակազգեստք։ Սպիտակազգեստ լինէր. (Սկեւռ. յար.։ Հ=Յ. յնվր. ՟Ի՟Բ. Հ=Յ. յունիս. ՟Ժ՟Զ.։ Փիլ. տեսական.։ Վրք. սեղբ.։)


Սպիտակախայտ

adj.

spotted with white speckled, dapple-grey, grey.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զխայտուց սպիտակ. սպիտականիշ. պուտ պուտ ճերմակ.


Սպիտակաձիգ ջորիք

sn.

white draught mules.

· Calfa

NBHL (1)

Յոսկիապատ կառս արքունականս սպիտակաձիգ ջորւոցն. (Ագաթ.։)


Սպիտակամազ

adj.

white (colour of animal's coat).

· Calfa

NBHL (1)

Ձիւնագոյն սպիտակամազս կառաձիգ ջորւոցն արքունականաց. (Ոսկ. ես.։)


Սպուդէք, էից

s.

monks devoted to study.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. սբուտէի. լտ. սդուտիօ՛ղի. σπουδαῖοι studiosi, seduli. այսինքն փոյթք, ժիրք. որպէս ճգնազգեաց միանձունք եւ վանականք երեւելիք.


Սպրդեմ, եցի

va.

to insinuate, to introduce gently, to bring in privily, to foist, to thrust on.

· Calfa

NBHL (1)

Հերքեալ ի վեհիցն՝ սոսկականացն սպրդիմ. (Նար. ՟Հ՟Ա։ 1)


Սռինչք

cf. Սռիչք.

· Calfa

NBHL (1)

Զեպերականն եւ զհեգնականն առնել ճառս եւ սռիչս. (Երզն. քեր.։)


Սռիչք

s.

blast, hiss, whistle, sound, song.

· Calfa

NBHL (1)

Զեպերականն եւ զհեգնականն առնել ճառս եւ սռիչս. (Երզն. քեր.։)


Սռնչանք

cf. Շռնչան;
cf. Սռինչք.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ ձեւ զմայլական պարառաբար կաքաւողացն խնջիւնս եւ սռնջանս, եւ ոտիւք թափառումն։ Եւ այլ ուրեմն խնձորս սռնչանս անդամաբեկ խաղուցն հայելի գեղմն։ Իբրեւ զտղայ խաղալիկ ի խնձորս սռընչանս վազիւք տատանէի զնա բազում բանիւք. (Մագ. ՟Ծ՟Դ. ՟Կ՟Թ. եւ Մագ. յիշ. ոտ. մանուչ։)


Ստաբանութիւն, ութեան

s.

cf. Ստախօսութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Լռութեամբ (լեզուիդ՝) ձեռն քո ստաբանութիւն քարոզէ՝ շուրջ փայլակեալ ի մատանեաց ականց. (Բրս. ընչեղ.։)

Որ այսքան առասպելական ստաբանութեանցս գտաւ գլուխ։ Անդր եւս քան զքերթողացն զանցանէ ստաբանութիւն։ Զի թէ գոյր հնար յաղագս ստաբանութեանցն զյաղթութեանն առնուլ մրցանակ. (Պիտ.։)


Ստածումն, ման

s.

cf. Տածումն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այս բաւական է ստածումս միօրեայ ջերմանն. (Մխ. բժիշկ.։)


Ստամոք, աց

s.

stomach;
belly;
ոչ գոյ յիս — կերակրոյ, I have a weak digestion;
— իմ ցաւէ, I have the stomach-ache.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրտ եւ ստամոք։ Գործարանք են կերակրականին՝ բերանն եւ ստամոքն եւ որովայնն։ Գործեալ կերակուրն առաքի յորովայնն ի ձեռն ստամոքին. քանզի ստամոքսն ոչ միայն գործարան է կարօտութեան, այլ եւ ճանապարհ կերակրոյն. (Նիւս. բն.։)


Ստամոքացաւ, ի

adj. s.

having a pain in the stomach;
stomach-ache.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք մատուցանէ նոցա խրատ՝ ըստ ստամոքսացաւացն նմանութեան, որոց դառն մաղձիւք ապականեալ իցեն։ Ոչինչ այլ, բայց զստամոքսացաւացն ախտանամք, որոց թէեւ զառաւել փափկագոյն կերակուրն ընձեռես, այնպէս է որպէս զանարգն. (Շ. ընդհանր.։ Ներս. աբեղ. ի լմբ.։)


Ստանամ, ացայ

vn.

to acquire, to gain, to obtain, to get;
to have, to possess, to hold;
to purchase, to buy;
to create;
վերստին —, to regain, to re-acquire, to recover;
փառս —, to achieve glory.

· Calfa

NBHL (1)

Տէր ստացաւ զիս ի սկիզբն ճանապարհաց իւրոց. իմա՛ հաստատեաց, որպէս դնի յայլ ձեռ. այսինքն մարդկութիւն քրիստոսի՝ որ ծնաւ ի ժամանակի, նախասահմանեցաւ յառաջ քան զամենայն եղականս. զոր արիանոսք խեղաթիւրէին ի վերայ աստուածութեան քրիստոսի՝ զի արարած կամ եղական համարէին զբանն։


Ստանուէր

adj.

pseudoclerical.

· Calfa

NBHL (1)

Ստութեամբ նուիրական՝ սուտ՝ քահանայ. անսրբազան.


Ստապատիր

adj.

false, fallacious, fictitious.

· Calfa

NBHL (4)

ՍՏԱՊԱՏԻՐ կամ ՍՈՒՏԱՊԱՏԻՐ. Սուտ եւ պատիր. եւ Ստութեամբ պատրօղ կամ պատրողական. խաբեբայ. խաբեպատիր. մոլար.

Ի ստապատիր կռոցն բազմաստուածութենէ։ Ստապատիրն ստորնականաց բազմաձեռնեան խարդաւանողաց. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)

Սուտապատիր եւ խաբեբայ կրօնիցդ։ Քոյին կորստական եւ սուտապատիր բանիցդ։ Ճ. (՟Բ.։)

Ի սուտապատիր զոհիցն, եւ ի հեթանոսական ճենճերացն. (Մաշտ.։)


Ստացիչ, չի, չաց

cf. Ստացող.

· Calfa

NBHL (1)

Արբուցեր որպէս մայր՝ ստացողին զքեզ՝ զկուսական քո սուրբ զկաթն։ Ի ձեռն ձեռին ստացողին իմոյ յանէից։ Իմաստութեանն շնորհ ի բոլորեցունցն իջեալ ստացողէ. (Շար.։ Նար. ՟Ժ՟Ա։ Պիտ.։)


Ստացող

s.

possessor, occupier;
purchaser, buyer;
creator.

· Calfa

NBHL (1)

Արբուցեր որպէս մայր՝ ստացողին զքեզ՝ զկուսական քո սուրբ զկաթն։ Ի ձեռն ձեռին ստացողին իմոյ յանէից։ Իմաստութեանն շնորհ ի բոլորեցունցն իջեալ ստացողէ. (Շար.։ Նար. ՟Ժ՟Ա։ Պիտ.։)


Ստացուած, ոց

s.

purchase, acquisition, property, possessions, goods, substance, power;
creature.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ ստացուած է, եւ ոչ արարած, այլ յաւէտ զի՝ հօր էութեանն պտուղ. (Կիւրղ. գանձ.։) ստացուած. Ստացումն. ստանալն՝ զոր ինչ չունիցի ոք կանխաւ. ստացական ինչ։

κτῆμα, κτῆσις possessio ἑγκτήσις acquisitio, emptio ὔπαρξις, τὰ ὐπάρχοντα, ὐπόστασις substantia, -tiae, facultates ἁποσκευή apparatus եւ այլն. Ստացեալ եւ սեպհական ինչ. ինչք. գոյք. մեծութիւն. ժառանգութիւն. կալուած. անասունք. կահ կարասի. աղխ.


Ստացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to possess or acquire;
cf. Սըտացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարդոյս տիրական իշխանութիւն զուգահաւասար ստացուցանէ ի ծովու եւ ի ցամաքի. (Պիտ.։)


Ստացք, ցից

cf. Ստացումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ստացական է, որ ընդ ստացիւքն ստորանկեալ է, ներբակառեալ ի ստացողէն. ո՛րգոն, դաւթեան երիվարն. (Թր. քեր.։)


Ստեղագունդ

s.

go-cart.

· Calfa

NBHL (1)

Գունդն այն է, որ դիւրաւ շարժի եւ գլի. եւ Ստեղագունդն՝ երեքանկիւնի՝ տղայոց շինեն, որ ի վերայ գնան, երբ դեռ չեն հաստատեալ. (Լծ. փիլ.) (այսինքն շարժական ինչ ի վերայ երից անուոց մանունց)։


Ստեղի

s. mus. Armenian modulated chants.

· Calfa

NBHL (1)

(շարական). իբրու Բազմաստեղն, բազմաճիւղ, գեղգեղեալ որպէս մեղեդի. եւ կամ ստեղեալ երգ՝ հանգստեամբ եւ հանդարտ նուագելի. (Շար.։ Տօնաց.։ Տե՛ս եւ Ստեղն կամ Ստեղ ըստ ՟Բ նշ։)


Ստեղծաբանեմ, եցի

va.

to invent, to find out, to forge.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հմտութենէ քերթողութիւնքն ստեղծաբանին ըստ զանազան իրաց առասպելական պատմութեանց. (Երզն. քեր.։)


Ստեղծուած, ոց

s.

creature;
invention, production.

· Calfa

NBHL (1)

κτίσις, κτίσμα creatura, structura. Արարած աստուծոյ. հաստուած. եղական. յօրինուած արարչին. եւ Ստեղծումն. կազմութիւն եղելոցս. բնութիւն.


Ստեղծումն, ման

s.

creation;
invention.

· Calfa

NBHL (1)

Զստեղծումն մարդոյն ասէ՝ յանարգ բնութենէ կաւոյ՝ բանական իմաստութեամբ պատուեալ՝ աստուածային պատկերին վեհագոյն պարստութեամբ. (Նար. յովէդ.։)