Definitions containing the research ական : 10000 results

Շնիկ

s. ast.

little dog, bow-wow;
Canis Minor, Canicula, dog-star, Sirius;
բանոնեան —, lapdog;
— որսական, beagle;
— հրացանի, cock;
շնկային աւուրք, dog-days.

· Calfa


Շնկնճիթ

adj. s.

dog-muzzled;
Scylla, nymph beloved by Glaucus and changed into the catulus or spotted shark (sea fish).

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանի իրական կամ այլաբանական՝ որոյ կնճիթն կամ ցռուկն նման իցէ քթի շան. դնի որպէս յն. σκύλαξ catulus. որ է շնիկ, սկունդ.


Շնորհալի

cf. Շնորհալից.

· Calfa

NBHL (1)

ՇՆՈՐՀԱԼԻ՝ մականուն տուաւ իրաւամբք սրբոյն Ներսեսի կլայեցւոյ ի բազում դարուց հետէ. իսկ մխիթար ապարանցի՝ անխտիր Շնորհալի կամ Շնորհալից կամ Ներսէս Շնորհաց կոչէ զկլայեցին եւ զլամբրոնացին՝ շփոթելով եւ զգրուածս ինչ նոցա։


Շնորհալից

adj.

full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.

· Calfa

NBHL (3)

Զի՞նչ մտածութիւն քան զմեծավայելչութիւն աստուծոյ շնորհալից։ Շնորհալից մտաց՝ սակաւ բանք խրատուց բաւական են յուղղութիւն. (Բրս. հց.։ Յճխ.։)

Վարդապետականզ շնորհալից իմն կանխագիտութեամբ։ Ըստ շնորհալից կրիցն հանել բարեբանութիւն (աստուածոյ) եւ ձայն ցնծութեան. (Պիտ.։)

χαριτωθείς, κεχαριτομένος, κεχαρισμένος, -νη, ἑπιχαρίτος , χάριες, χαριέστερος, εὕχαρις gratiosus, gratia plenus, -na, gratior et suavior, facetus, jucundissimus. որ եւ ՇՆՈՐՀԱԼԻ, եւ ՇՆՈՐՀԱՒՈՐ. Լցեալ շնորհօք. ճոխացեալ հոգեւոր եւ մարմնաւոր ձրիւք. շնորհազարդ. բարեշնորհ. սիրուն. գեղեցիկ. վայելուչ. չքնաղ. զուարթ. բերկրեալ, (որ ըստ յն. ասի շնորհացեալ, կամ շնորհաւորեալ) եւ Ուրախարար. աւետաւոր. բերկրական. հաճոյական. զուարճալի.


Շնորհալոյս

adj.

pure, candid, bright.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զլոյս եւ զփայլիւն շնորհալի եւ հաճոյական. լուսափայլ.


Շնորհակալ

adj.

grateful, obliged, beholden.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ ընդ գովասանական բանիցդ շնորհակալ եմ, եւ ոչ երկիր պագանեմ. (Խոր. առ արծր.։)


Շնորհաձիր

adj.

granting gratuitously;
given gratis.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Ձրի շնորհեալ. շնորհական. ձրիական.


Շնորհապատում

adj.

narrated gracefully.

· Calfa

NBHL (1)

Ունիմք եւ զկանոնական յաջորդեալ յառաքելոցն անտի զշնորհապատում գրեալսն։ Ականատես եղեալ կերպարանացն եւ լսող շնորհապատում վարդապետութեան. (Կորիւն.։)


Շնորհապարտ, ից

adj.

much obliged, very grateful, mindful of benefits received;
— գոհութիւն, gratefulness, gratitude, thankfulness;
— գտանիլ ումեք, -զանձն դաւանել առ ոք, to be indebted for, to owe, to be under obligations, to be beholden to;
— կացուցանել զոք, to oblige a person, to obtain a right to his gratitude;
— եմ բիւրուց խնամոցդ, ով եղբայր, I am grateful to you for all your care, my brother.

· Calfa

NBHL (2)

Պարտական շնորհին առելոյ. երախտապարտ. երախտագէտ. շնորհակալու. որպէս լտ. obligatus եւ gratiarum memor.

Եւ որ պարտական ունի զայլս վասն շնորհացն՝ զոր արար. երախտաւոր. բարեացապարտ. բարերար. իբր լտ. obligans, qui meritum habet, benefactor.


Շնորհավաճառ

adj. s. simoniac.

· Calfa

NBHL (1)

Վաճառօղ զշնորհս. սիմոնական. եւ Մարդահաճոյ.


Շնորհավաճառութիւն, ութեան

s.

simony.

· Calfa

NBHL (3)

Սիմոնականութիւն.

Վասն սիմոնականութեան, այսինքն շնորհավաճառութեան. (Մարթին.։)

Եւ Առատ բաշխումն կամ ստացումն շնորհաց իբրեւ ի տօնական վաճառս.


Շնորհատուր

adj.

granting or granted gratis.

· Calfa

NBHL (1)

Տուեալ ի շնորհացն աստուծոյ. աստուածապարգեւ. երկնաձրի. եւ Շնորհական. ձրիական. եւ Պատճառ շնորհաց կամ գործի. շնորհատու.


Շնորհաւորեմ, եցի

va.

to grant favours, to endue or adorn with favours;
to congratulate, to felicitate, to wish joy, to pay compliments.

· Calfa

NBHL (1)

Երբ գայր տարին եւ ի կատար ելանէր, ընծայք տային նաեւ սիրելեաց եւ ազգականաց, շնորհաւորելով զառաջիկայն, եւ զանցելոյն գոհանային. (Վանակ. տարեմտ.։)


Շնչաբոյս

adj. s.

vegetable;
cf. Կենդանաբոյս.

· Calfa

NBHL (1)

Տունկք՝ շնչաբոյսք անուանին սննդականաւն եւ աճեցմամբն։ Տունկք աճեցմամբն եւ սննդականաւն՝ կենդանական կոչին, եւ շնչաբոյս, արտաքոյ զգայութեան. (Շ. բարձր.։)


Տամկութիւն, ութեան

s.

humidity, moisture, dampness.

· Calfa

NBHL (1)

Հասեալ ջերմութեան ճառագայթից արեգական՝ շքթեցուցանէ ի բաց զտամկութիւն։ Զցամաքն եւ զանմասն ի տամկութենէ. (Եզնիկ.։ Գէ. ես.։)


Տամոջէլ տամուժէլ

s.

damsel, girl, young lady.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ գաղղիական. տամզել. մատմօազէլ. այսինքն Օրիորդ. աղջիկ ազնուական.


Տանիմ, տարայ, տար

va. vn.

to carry, to carry away or off, to bear off, to take or convey away, to lead, to bring, to fetch away, to transport;
to drive at, to tend or lead to;
to hold, to contain, to comprise, to include, to comprehend;
to bear, to suffer, to endure;
to carry to an end, to accomplish, to crown;
to be brought, conducted, led;
յինքն —, to appropriate to oneself, to assume wrongfully, to arrogate, to lay claim to;
ընդ միտ —, to take exception or offence at, to find fault with;
— եւ ածել ինչ, to publish, to celebrate, to make public.

· Calfa

NBHL (5)

Ծովն պղնձի տանէր իբրեւ երկուս հազարս մարս։ Տանէր երիս հազարս չափ։ Տանէին մի մի ի նոցանէ մարս երկուս կամ երիս։ Եւ ոչ աշխարհս բաւական էր տանել զգիրսն։ Տարայք մեզ, զի ոչ ումեք մեղաք.եւ այլն։

Ոչ կարէին նոքա տանել զմեծ գիտութիւնս զայս։ Զանմարմնոցն զմաքրութիւնսն մարմնական կրիւք տարեալք ի յանձինս իւրեանց։ Զոր ոչ բնութիւնք արարածոց զաստուած տանիւր։ Որ տարար յորովայնի զանտանելին ամենեցուն. (Իգն.։ Շար.։)

Զաւետարանական ընթացսն եւ զվերակացութիւն եկեղեցւոյ սրբոյ շնորհօքն աստուծոյ առանց պակասութեան տանէր. (Բուզ. ՟Գ. 6։)

Գիտեմք, եթէ ոչ բաւականապէս իմանալ զաստուածայնոցն իմացուածս տանեմք (այսինքն բաւեմք). (Դիոն. ածայ.։)

ՏԱՆԻՄ. χωρέω capio, contineo. Կարօղ լինել պարունակել. բաւել. բաւական լինել. ընդունել. յինքեան կամ սիրով.


Տանձիկ

s.

small pear or pear-tree.

· Calfa

NBHL (1)

Կարող էաք ասել զտանձիկն իգական, եւ զդեղձուկն չէզոք. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Տանուտէր, տեառն, տերանց

s. ast.

master of a house, head of a family;
landlord, house-holder;
patriarch, chief of a tribe or race;
— տարւոյ, the Sun's house.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձեալ ի թիւ մոլորակաց ի եօթնական, որք տանուտեարք եօթանց դարուց անուանեցան. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Տանուտէրացոյց

s.

zodiacal ephemeris.

· Calfa

NBHL (1)

Մասն գուշակական տոմարի, ցուցիչ տանուտեարց տարւոյն՝ թէ ե՛րբ՝ զիա՛րդ ասին իշխել.


Տանջանարան, աց

s.

rack, instrument of torture.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէ հանել զնա ի տանջանարան երկաթեղէն տապակի։ Զտանջանարանսն բազմապատիկս։ Հերքեսցին տանջանարանքն բազմօրինակք։ Այրեցողականն առանց լուսոյ՝ մեղաւորաց կարգի տանջանարան. (Յհ. կթ.։ Նար. հթ. ղե։ Շ. բարձր.։)


Տանջանաւոր, աց

adj. s.

tortures, in torment;
tormenting;
torturer, executioner.

· Calfa

NBHL (2)

ՏԱՆՋԱՆԱՒՈՐ. Տանջողական. չարչարական. չարաչար.

Ընդ պատժական տանջանաւոր խոշտանգանօք արկանելն զմեզ։ Եւ մի ի ձեռն տանջանաւոր մահու ելանիցէք ի բնակութենէ ձերմէ. (Արծր. ՟Գ. 5։)


Տանջանք, նաց

s.

torment, torture, punishment, suffering, pain, plague, grief;
—նս ածել ի վերայ or արկանել զգլխով ուրուք, cf. Տանջեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Յորժամ արասցէ յանցանս, արկից տանջանս զգլխով նորա։ Ընկալան զտանջանս իւրեանց ընդ իջեալսն ի խորխորատ։ Զմնացելոց տանջանաց լուծցեն զպատիժս։ Մեռաւ մեծաւ տանջանօք։ Մեծամեծ տանջանօք խոստովանել։ Բազում տանջանք են մեղաւորաց։ Ցաւովք եւ տանջանօք խրատեսցիս երուսաղէմ։ Ի տանջանաց լեզուի ծածկեսցէ զքեզ։ Ի միտս իւր իջանէր առ տանջանացն աստուծոյ։ Երթիցեն ի տանջանս յաւիտենականս.եւ այլն։

Զանանցական վրէժս տանջանաց յանշէջ հուր գեհենին։ Մեքենայք հարուածոց տանջանաց։ Վերինք եւ ներքինք եղեն մեզ գործիք տանջանաց. (Եղիշ.։)


Տապալեմ, եցի

va.

to fell or throw to the ground, to beat down, to prostrate, to overturn, to overthrow, to upset;
to subvert, to demolish, to destroy, to ruin, to roll, to turn;
— զխորհուրդս ուրուք, to destroy a person's projects;
cf. Խոչ.

· Calfa

NBHL (1)

Զքերթողացն արուեստ տապալեն։ Տապալէր իբրեւ զօձ։ Գելոյր եւ տապալէր երկդիմի մտօք։ Յիսկական էուեւենէն ոչ երբեք տապալի։ Տապալէր այնուհետեւ զմիութիւն եկեղեցւոյ ի մասունս բազումս. (Թր. քեր.։ Արծր.։ Եղիշ.։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ատեն.։)


Դատ, ից

s.

lawsuit, cause, litigation;
justice;
— վարել, դնել, to proceed, to sue in law, to bring an action;
— առնել, to do justice;
to judge a lawsuit;
— տալ հատուցանել, to judge one's self, to condemn one's self, to be condemned;
ի — կոչել, to summon, to cite.

· Calfa

NBHL (1)

պ. տատ. κρίσις judicium որ եւ Դատաստան, Դատումն, Դատողութիւն. Հանդիսական քննութիւն իրաւանց. վէճ եւ խնդիր յատենի. վճիռ արդարութեան։ Իրաւունք.


Դատակնիք, կնքի, կնքաւ

s.

sentence;
condemration, proscription, censure, fulmination.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածական դատաստանաւ իբրեւ դատակնքաւ. (Խոսր.։)


Դատապարտ, ից

adj. s.

condemned;
crime;
— առնել, to condemn, cf. Դատապարտեմ;
— լինել, to be condemned.

· Calfa

NBHL (1)

Դատապարտ արար յաւիտենական հրոյն. (Լմբ. սղ.։)


Դատավճիռ, ճռաց

cf. Դատակնիք.

· Calfa

NBHL (1)

Պահքն դարձոյց ի նինուէացւոց զդատավճիռ ստուգութեանն, զի մի՛ ապականեսցին. (Եփր. պհ.։)


Դատարան

cf. Դատաստանարան.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոչ առ սոքօք զբաւական դատն կալցի, առ այլ հասցէ դատարան։ Եթէ երկու դատարանքն ոչ կարասցեն հաշտեցուցանել, դիցէ զկատարած, ըստ որում դատարանացն կարգաւորութիւնքն են, եւ կամքն իշխանաց. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Դատարկացուցանեմ, ուցի

va.

to empty, to evacuate, to clear;
to exhaust.

· Calfa

NBHL (1)

Դատարկացուցանել զծոմական աւուրս, կամ զաղօթս, կամ զխրատ. (Յհ. իմ. ատ.։ Մխ. երեմ.։ Եւագր ՟Ժ՟Գ։)


Դատեմ, եցի

vn.

to judge;
to discern;
to criticize;
to know;
to think, to esteem;
to reason;
to condemn;
— ընդ ումեք, to bring an action against some one;
հրով, ի հուր —, to burn, to consume by fire, cf. Այրիմ;
սրով՝ ի սուր —, to kill with a stroke of a sword, cf. Կոտորեմ, cf. Խոցեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտական դատիմ ... ընծայել. (Լմբ. վերափոխ.։)


Դարահոսեմ, եցի

va.

cf. Դարահոս՞՞՞առնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գերգեսականն յայն լեալ դարահոս. (Անան. եկեղ։)


Դարանամուտ, մտից

cf. Դարանակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխանութիւն ամենայն սխալ է եւ վրիպակ, բազումս ունենալով զդարանամուտ սպասեական. (Փիլ. իմաստն.։)


Դարբնութիւն, ութեան

s.

lock-smiths trade or work, ironmongers trade, ironware, smithcraft.

· Calfa

NBHL (1)

χαλκευτική Արհեստ դարբնաց. երկաթագործութիւն. պղնձագործութիւն. դարբնականն (ըստ յն. ոճոյ).


Դարձուցանեմ, ուցի

va.

to return, to turn;
to avert;
to restore;
to bring or carry back, to reinstate;
to bring back, to recall;
to return, to send back;
to make over again;
to reduce;
to distract;
to abate;
to resolve;
to convert;
— յետս or ի բաց —, to revoke;
to reject;
to reflect;
— անդրէն, to cede, to resign, to yield;
— զերախտիս, to remunerate;
— զմաղձ, to vomit.

· Calfa

NBHL (1)

Զգերանդիսն հրամայի ի պատերազմական անօթս դարձուցանել. (Արշ.։)


Դարմանաւոր

adj.

curing.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քաղցական եւ դարմանաւոր աշխարհիս՝ լի եւ անկարօտ ամենալցոյցն շրջէր. (Ագաթ.։)


Դարմանիչ, չի, չաց

adj.

careful of;
who nourishes.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակունք բանական բուսոց դարմանիչք. (Նար. առաք.։)


Դարմանութիւն, ութեան

s.

cf. Դարման.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջին բարութիւնքն՝ մարմնականք, եւ վերջինքս՝ ոգւոց դարմանութիւնք. (Ոսկ. ես.։)


Դաւաճան, աց

adj. s. fraudulent, fallacious, disloyal;
impostor;
felon, cheat, prevaricator, sycophant, traitor.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ իբր Դաւողական.

Ինձ առիթ եւ դաւաճան ապականութեան փորեցին։ Դաւաճանօք թշնամեացն, կամ յանցուցելոցն. (Լմբ. սղ.։)


Դաւանութիւն, ութեան

s.

confession or declaration of faith.

· Calfa

NBHL (1)

Քրիստոսաւանդ, կամ խոստովանողական դաւանութիւն։ Դաւանութեան բարեաց ուսուցիչք։ Ըստ բանի աստուածազգացիկ քում դաւանութեան։ Զհերձուածողականն խիստ դաւանութիւն. (եւ այլն. Նար.։)


Դաւանումն, ման

s.

cf. Դաւանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ստոյգ դաւանմամբ։ Դաւանման ճշմարտականի։ Ուղղահամբոյր դաւանմամբ։ Ստայօդն թիւր դաւանման. (Նար.։)


Դեգերիմ, եցայ

vn.

to frequent company;
to trifle;
to wander, to recreate one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յուսումնականին դեգերեալ է։ Որ դեգերեալ են յուսմունս իմաստասիրութեան օրինաց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Դեգերումն, ման

s.

cf. Դեգերանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ասպականին ընդ շունս եւ ընդ գազանս առնէ զիւր զդեգերումն վարուց։ Յիմաստասիրութեանն արարեալ զդեգերմունս շրջելոյ։ Ո՜վ յերկինս աստուածային դեգերմանցն (մտօք). (Փիլ.։)


Դեհկանութիւն, ութեան

s.

government of a province;
office or dignity of the governor of a province;
cf. Կողմնակալութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Սկիզբն գործակալութեան, աշխարհատարած դեհկանութեան. (Բուզ. ՟Դ. 2։) (իսկ պ. եւ ար. տիհգան, տիխհան, է գիւղապետ, եւ շինական)։


Դեղագործ, աց

s.

apothecary;
that prepares tinctures, physic or poison.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կազմէ զդեղ բժշկական. դեղ շինօղ. (Ոսկիփոր.։)


Դեղատու, աց

s.

that gives medicaments;
poisoner;
sorcerer, bewitcher.

· Calfa

NBHL (1)

φαρμακεύς confector medicamentorum եւ veneficus, facinator Տուօղ զդեղ, մանաւանդ զմահադեղ, կամ զկախարդական բժժանս. կախարդ. ամոքիչ.


Դեղատուութիւն, ութեան

s.

cf. Դեղատութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԵՂԱՏՈՒՈՒԹԻՒՆ գրի եւ ԴԵՂԱՏՈՒԹԻՒՆ. φαρμακία medicandi actio, medicamentum Տալն զդեղ. բժշկականն (արուեստ).

Կենցաղական դեղատուութեանցն։ Հեշտութիւն է մեծամեծ չարեաց դեղատուութիւն. (Բրս. հց. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Դ։)


Դեղարան, աց

s.

pharmacy, apothecarys or chemists shop;
drug-box.

· Calfa

NBHL (1)

Զանբժշկականն մարմնեղէն ախտին ի մարդկեղէն դեղարանաց. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Դեղեմ, եցի

va.

to poison;
to infect with poison;
to physic;
to dye.

· Calfa

NBHL (2)

φαρμακεύω, φαρμάσσω, -ττω medicamento utor Դեղատուել. բժշկական դեղով դարմանել. բուժել.

Մտամոլորն չարութիւն զանզգամացն դեղելով զբնական բարսն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Դեղձուկ

s.

small peach.

· Calfa

NBHL (1)

Կարող էաք ասել զխնձորիկն իգական, եւ զտանձիկն իգական. եւ զդեղձուկն չէզոք. (եթէ մասնիկն ակ՝ լինէր ի մեզ արական). (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)