glorious, illustrious;
— առնել, to pay honours to, to glorify, to praise, to celebrate, to extol;
— լինել, to be glorious, glorified, honoured, extolled.
· Calfa
ἕνδοξος gloriosus, honoratus, inclytus, nobilis. Ունօղ զփառս՝ զներքին կամ զարտաքին. փառացի. պանծալի. մեծանուն. հռչակաւոր. ճոխ. պատուական. ազնուական. իշխանաւոր. յարգելի. գովելի, փառաւորեալ. փառազարդ. հոյակապ (անձն կամ իր).
Փառաւոր եւ ի դասուց համազարմ նմանացեղիցս ցանկալի երգօք ներբողականս տաւղօք. (Նար. կուս.) իմա՛ փառաւորեալ։
with much honour, gloriously, magnificently, pompously.
· Calfa
ա. ἑνδόξως, ἑπιδόξως gloriose, honorifice. Փառաւոր օրինակաւ, շքով, փառօք. հանդիսապէս. եւ Հանդիսական.
glorified, glorious.
· Calfa
(ա՛յլ է եւ ընդունելութիւնն. ) ἕνδοξος gloriosus, honoratus. որպէս ա. (ա՛յլ է եւ ընդունելութիւնն ն. δοξάζων glorificans. կ. δεδοξασμένος glorificatus ). Որ փառաւորեալ է, կամ արժանի փառաց. փառաւոր. գովելի կամ գովեալ. պանծալի. պատուական.
glorification;
glory, magnificence, pomp, splendour;
փառաւորութեամբ, cf. Փառաւորապէս.
· Calfa
Յովսէփ արեմաթացի՝ պիղատոսի ծանօթ վասն փառաւորութեան (ազնուականութեան). (Բրսղ. մրկ.։)
glory;
honour, praise, fame, renown, celebrity;
majesty, splendour, magnificence.
· Calfa
ՓԱՌՔ. δόξα, δόκησις existimatio, opinio. Կարծիք, ճանաչումն, դաւանութիւն. (յն. ոճով. ուստի եւ ի մեզ յունական բարդութիւնքս ուղղափառ, այլափառ. եւ այլն. ) cf. ՓԱՌԱԲԱՆԵՄ.
gloriously, with glory, pompously, splendidly;
ճշմարիտ, անարատ or անստգիւտ, անեղծ, անկապուտ, շքեղ, յաւերժական —, true, spotless, solid, real, great, imperishable glory;
սուտ, փախստական, սնոտի, կորստական —, false, fleeting, vain, perishable glory;
սիրել զփառս, to love glory;
փառս ստանալ, to acquire fame or glory;
փառաց ի փառս բարձրանալ, to be raised or exalted to the highest pitch of glory;
ընթանալ ի փառս, to be in a fair way the glory;
անկապուտ փառս անձին համարել, to put one's chief glory in;
ուղիղ փառս ունել, to be of an orthodox belief or profession, to have a catholic sense;
տալ փառս աստուծոյ, to glorify God, to give or render glory to God, to thank God;
վասն փառաց մեռանել, to die for glory;
անկանել փառօք, to fall gloriously;
յաւերժացուցանել զփառս իւր, to make one's glory eternal;
կնիք տալ փառաց, to put the seal to one's fame;
տենչալ փառաց, զակատիլ զհետ փառաց, to aim at glory, to pursue glory;
աղարտել զփառս իւր, to tarnish one's glory, to stain one's reputation;
աղօտացուցանել, նսեմացուցանել զփառս իւր, obscure, darken or efface one's glory;
անկանել ի փառաց, to abase, degrade or dishonour oneself;
առանց փառաց, inglorious;
փառաւորեալ փառօք, covered with glory, with laurels, renowned, famous;
շքեղապանծ փառօք, with extraordinary splendour;
փառս քեզ համարեսջիր, make it your aim and glory to;
տեսէք, մի գուցէ քակտեսջիք ի փառացդ, take care not to lose your renown;
անմահական փառս յաւելցէ քեզ այս, this will bring you immortal glory;
նսեմացեալ անհետանայր գոգցես եւ — նորա զոյգ ընդ բաղդին, his glory seemed to be eclipsed with his fortune;
ի փառս աստուծոյ, to the glory of God;
— հօր, the Gloria Patri;
— տեառն, — աստուծոյ, glory to God ! God be praised! thank God !
— քեզ, տէր, glory to Thee, o God;
— ի բարձունս աստուծոյ, glory to God in the highest;
որում միայնոյ վայելեն —, to Whom alone glory belongs.
· Calfa
fold, sheep-fold, pen, cattle-shed;
church, convent, hotel;
ժողովել ի —, to bring back to the fold.
· Calfa
Հովիւ քաջ՝ զեղեցականն ամրացուցնելով փարախ. (Սկեւռ. լմբ.։)
to stable, to put in a stable, to gather into the fold.
· Calfa
Փարախել զցնդեալսն։ Որպիսի՛ ինչ եկեղեցի է.. . եւ որպիսի՛ ինչ հրէական փարախեալս. (Թէոդոր. մայրագ.։ Սեբեր. ՟Դ։)
to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.
· Calfa
Չար գազանի դիպեալ նմա՝ փորոտեաց զնա. երեւի ռամկական առումն, որպէս փառատել, փարալամագ, կամ որպէս պատառել զփորն։
cf. Փարատեմ;
— զցաւս, to soothe, to allay pain;
— զտրտմութիւն, to drive away melancholy.
· Calfa
Շամանդաղ, զոր պատառեալ եւ ցրուեալ եւ փարատեցուցեալ։ Զանձնական զխուճապ խնճոյի՝ Աստուծոյ յինէն ի բաց փարատեցուցեալ։ Փարատեցուցանելով զծմականիստ մէգս։ Զտրտմութիւն իւղաբերիցն փարատեցոյց. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. այլաբ.։ Պիտ.։ Շար.։)
brach, setting-dog;
libidinous.
· Calfa
ՓԱՐԱՔ կամ ՓԱՐԱԳ. cf. ԲԱՐԱԿ 3. պ. պարաք. այսինքն շուն որսական, կամ բրդոտ։
luxury.
· Calfa
Զվրջողականսն.. . զբազմաստեղնեան ճիւղսն զրահետականս, զանպատկառ փարաքմունսն. զգժտութիւնս, զդժդմնութիւնսն. (Նար. ՟Խ՟Ե։)
affecting, moving, touching;
amiable, dear;
offscum, offscouring, cf. Ջնջան;
— առնել, ասել, to conjure, to beseech, to entreat, to beg, to supplicate.
· Calfa
Փարելի եւ սիրելի թագաւորին։ Որ փարելին էր քրիստոսական հօտին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ՃՃ.։)
ՓԱՐԵԼԻ. Խանդաղատական, աղերսական. սրտառուչ. գորովական.
cf. Փութանակի.
· Calfa
(ի գործիականէ բառիս Փոյթ) σπουδὴ, ἑν σπουδῇ, σπουδαίως studiose, diligenter εὑθέως, ταχύ statim, cito, celeriter. Փութանակի. փութապէս. անդանդաղ. եւ Խնամով. շուտով, թեզով, շուտ մը.
thorn, spine, prickle;
thistle;
an Armenian note;
— ձկան, bone, fish-bone;
— պսակ, crown of thorns.
· Calfa
Ոչ այնպէս հարուածք փշոց կամ կարճաց ապականեն զձեռս, որպէս մեղաց խայթոցք. (անդ։)
oven;
bake-house;
kiln;
ծակ փռան, kiln-hole;
— հացագործի, baking-oven;
— խորովածոյ, Dutch oven;
— հասարակաց, common, parish oven;
— խոհակերոցի, kitchen-range;
— խնայողական, economical stove, soup-kitchen;
— կղմինտրի, brick-kiln;
— կրելի, portable oven;
portable air furnace;
ի — or փռան, in the oven;
ջեռուցանել զ—, to heat the oven, to charge, to fill;
արկանել ի —ն, to put in the oven;
cf. Թի.
· Calfa
process, action, law-suit.
· Calfa
պրս. փիւրսիզ. Հրացուփորձ. քննութիւն ատենական. (լտ. պռօչէսսուս)
to change, to alter, to turn, to convert, to vary, to modify, to permute, to transform, to transmute.
· Calfa
Իւրաքանչիւր փոփոխմամբք յայտ առնեն, եթէ է ոմն որ փոփոխէ զնոսա. զի որ շարժին եւ փոփոխի՝ չէ էական. եւ որ էն եւ շարժէ զամենայն, ինքն ոչ շարժի եւ ոչ փոփոխի. (Եզնիկ.)
Բիծ ինչ պիսակութեան, կամ այլ ինչ ախտ՝ որ փոփոխելով իցէ. այսինքն փոխագրական. (Կանոն.։)
change, mutation, alteration, variation, conversion, permutation, transformation, transmutation;
change, vicissitude, turn;
commutation;
season.
· Calfa
Ի ժամանակի արդենաց արեգական փոփոխմանց. (Օր. ՟Լ՟Գ. 14։)
Յառաջքան զձմերական փոփոխմունսն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
low expression.
· Calfa
Հետեւի անազատականութեանն փոքրաբանութիւն. (Արիստ. առաք.։)
Ի հրէական փոքրաբանութիւնն անկանել (զհայր միայն Աստուած ասելով, եւ ոչ զորդի եւ զհոգի). (Առ որս. ՟Բ։)
pusillanimity.
· Calfa
Փոքրահոգութիւն է չարութիւն անձին, ըստ որում անկարողք լինին հանդուրժել բարեբախտոթեան եւ վատաբախտութեան։ Հետեւի անազատականութեանն փոքրաբանուիւն, փոքրահոգութիւն, եւ հետեւեալ լինի փոքրահոգութեանն փոքրաբանութիւն։ Յատուկ է փոքրահոգութեան փոքրաբանութիւն։ Յատուկ է փոքրահոգութեամբ ո՛չ պատիւ, ոչ անպատուութիւն, ոչ բարեբախտութիւն, ոչ անբախտութիւն կարելն բերել. (Արիստ. առաք. յորմէ եւ Լմբ. սղ.։)
narrow.
· Calfa
Փոքրատար անօթով սակաւ ինչ կարեմք ժողովել։ Բառնալով ի գծուծ եւ ի փոքրատար սկտեղս մտաց մերոց։ Յանսահմանականն ծովէ առեալ ցօղ ինչ՝ փոքրատար իմով մտօքս. (Ոսկ. գծ.։ Տօնակ.։ Վրդն. երգ.։)
pusillanimous;
shortwitted, shallow, weak-minded;
light, easy;
բեռն —, light burden;
— առնել, to lighten, to lessen, to ease.
· Calfa
Մարդկեղէն գիտութեամբ եւ փոքրոգի իմաստութեամբ անդր հասանել անհնար է։ Անկմամբ իմով գայթակղեցին՝ որ փոքրոգիք յիմաստս էին։ Ոչ յաղագս բնաւորականին միայն կապակցութեան արեան, որ հանուրց է առիթ եւ փոքրոգեաց. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։ Յիսուս որդի.։ Շ. մտթ.։)
vn. va. to blow, to breathe;
to swell, to inflate;
to expire;
to die;
cf. Հոգի, cf. Ոգի;
հողմն փչէ, the wind blows.
· Calfa
Օդք ջերմայինք պղտորեալք՝ ժանգահոտութեամբ փչէին։ Հողմն սասատիկ ի մերոցն կուսէ ընդդէմ պարսկականին փչեալ. (Խոր. ՟Գ. 8. 37։)
Փչէր զհոգին զմաքրական զուարթ դիմօք. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
blowing, breath.
· Calfa
Զքահանայապետականն փչումն անհա՛տ կարդալով։ Դուզնաքեայփչումն երդմնացուցչին. (Դիոն. եկեղ.։ Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)
frenzy, madness, distraction.
· Calfa
Յայտնի լինի այս եւ յայլոց ի բազմաց ինչ կրից, եւ ի հիւանդութեանց, ի փռենիան ախտէ. քանզի փռենիան ախտացելոց զգայարանքն ամբողջ պահին, բայց իմացողականն միայն վնասի. (Նիւս. բն. ՟Ժ՟Գ։)
adj. s. Phrygian.
· Calfa
Քար փռնւգացի. (Նար. խչ.) իմա՛ փռիւգական, կամ երկրին փռիւգացւոց։
psalm.
· Calfa
Այլ թէ ընդէ՛ր է սաղմոս անուն սորա, յորժամ ի յունական զանուանս զօրութիւն քննեմք ուսանիմք. քանզի փսալմոս թարգման առ ի մերս փողովք. (Լմբ. սղ. յռջբ։)
pronounced on the top of tongue.
· Calfa
Ի յունական լեզուածայր փստածաղիկ ծեքենայից. (Ճ. ՟Ը.։)
to rot, to let rot, to corrupt, to render putrid, to putrefy, to spoil;
— or փտիմ, cf. Փտիմ.
· Calfa
Ոչ ժամանակք մաշեն, եւ ոչ հող փտէ, այլ կայ մնայ միշտ անծախական. (Ոսկ. ես.։)
Ձիական թռչուն զծառս փտէ, եւ ջուր անձրեւոյ փտէ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Խ՟Թ։)
Զմարմին փտեն եւ ապականեն գինւոյ նեխութիւնք։ Մեղք փտեցին զարարածս ձեռաց իմոց. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։ Ոսկ. յաւետիս.։)
ՓՏԵՄ ՓՏԻՄ. σήπω, κατασήπω, σήπομαι putrefacio, putrefio, computresco σαθρόω marcidum reddo. Փուտ առնել, լինել. փտեցուցանել. ապականել, եւ փտանալ, նեխիլ. ի փտութիւն դարձուցանել, եւ դառնալ. փտտեցնել, փտտիլ.
salutary;
saver, deliverer;
redeemer, saviour.
· Calfa
σωτήρ servator σωτήριος salutaris. Որ գործէ զփրկութիւն. փրկիչ. փրկարար. փրկական.
ransoming, redemption.
· Calfa
Աւարտեալ զտնօրինականացն զփրկաւորն զտնտեսութիւն։ Փրկանաւորդ արգասիք շնորհաց։ Դարձո՛ ի ներհակն փրկանաւոր՝ ի սէր տռփանաց անկապուտ գոյին. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Լ՟Զ։ Սկեւռ. աղ.։)
to save, to deliver, to liberate, to redeem.
· Calfa
Հրեշտակն՝ որ փրկեաց զիս յամենայն չարեաց։ Ինքնին տէր փրկեաց զնոսա։ Այր մի եգիպտացի փրկեաց զմեզ ի հովուաց անտի։ Փրկեցից զձեզ ի ծառայութենէ գոցա։ Ես փրկեցի զքեզ ի ձեռաց սաւուղայ։ Փրկեաց զնոսա ի ձեռաց աւարառուաց նոցա, կամ թշն ամեաց նոցա։ Զմարմին նորա փրկեաց ի կործանմանէ։ Արի՛ տէր, եւ փրկեա՛ զիս Աստուած իմ։ Փրկեա՛ զիս ի բերանոյ առիւծու։ Փրկեաց զանձն իմ ի մահուանէ։ Զի զմեզ փրկեսցէ յաշխարհէ աստի չափէ։ Զի փրկեսցէ զմեզ յամենեայն անօրէնութենէ։ Որպէս փրկեցան սիրելիք քո։ Փրկելոցն եւ ապրելոց։ Ի մէջ փրկելոցն, եւ ի մէջ կորուսելոցն։ Փրկեսցէ զվաճառ եղբօր իւրոյ։ Ոչ ապականացու արծաթեղինօք եւ ոսկեղինօքն փրկեցարուք.եւ այլն։
Saviour, Redeemer, saver, liberator;
թուական or թուականութիւն փրկչին, christian era.
· Calfa
salvation;
liberation, recovery, deliverance, redemption;
ransom;
— or —ք, փրկութեանցն, զոհ փրկութեան, victim, peace-offering.
· Calfa
ԶՈՀ ՓՐԿՈՒԹԵԱՆ, կամ ՓՐԿՈՒԹԻՒՆՔ, ՓՐԿՈՒԹԻՒՆ, ԶՓՐԿՈՒԹԵԱՆՑ. σωτήριον salutare, salus. որպէս Զոհ խաղաղական, կամ վասն խաղաղութեան. երբ. շէլէմ. (սէլամէթ. սաղ սէլիմ). (Ել. ՟Ի. 24։ Ղեւտ. ՟Գ. ՟Ա=9։ ՟Է. 11=34։ Թուոց. ՟Է. 17=87։ ՟Ի՟Բ. 39։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Զ. 1. եւ այլն։)
salutiferous, causing health, salutary.
· Calfa
ՓՐԿՈՒԹԻՒՆԱԳՈՐԾ կամ ՓՐԿՈՒԹԵՆԱԳՈՐԾ. σωτηριώδης salutaris. Փրկագործ. փրկարար. կենագործնկ. փրկական.
born of sea-foam (Aphrodite).
· Calfa
Ἁφροδίτη Venus. Ի փրփրոյ ծնեալ, իբր թարգմանութիւն յունական անուան չաստուածւհւոյն տռփանաց՝ Ափրոդիտէ կոչեցելոյ.
cf. Փրփրանամ.
· Calfa
Ալիք զբնականն փրփրանան՝ անբան գոլով. (Շ. յուդ. ՟Ժ՟Ե։)
to foam, to froth, to spume, to mantle;
to slaver;
— օճառի, to lather.
· Calfa
Ալիք զբնականն փրփրանան՝ անբան գոլով. (Շ. յուդ. ՟Ժ՟Ե։)
resembling froth, foam-like.
· Calfa
Զփրփրատեսակ սեռն յամենեցունց խառնուածոյ որոշեալ՝ կաթն մականուանեցաւ. (Պղատ. տիմ.։)
to hiss;
cf. Փքանամ.
· Calfa
Քերթողք ծաղուց՝ առ ի ծաղր ինչ կատականաց գործ գործել՝ մեծամեծս փքային։ Ամենայն ուրեք յաշխարհի մեծ փքայ հեշտ ցանկութիւնն. յն. մեծամեծս շնչէ. ուր հյ. վրիպակաւ գրի՝ փքահեշտ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
to swell, to be swollen;
to be puffed up, elated, to grow proud, to be swollen with pride, to take a pride in one's successes, to be bloated with pride and presumption.
· Calfa
Քերթողք ծաղուց՝ առ ի ծաղր ինչ կատականաց գործ գործել՝ մեծամեծս փքային։ Ամենայն ուրեք յաշխարհի մեծ փքայ հեշտ ցանկութիւնն. յն. մեծամեծս շնչէ. ուր հյ. վրիպակաւ գրի՝ փքահեշտ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
to undo, to unmake, to untie, to loosen, to unbind, to detach, to disjoin, to disunite, to dissolve, to resolve;
to destroy, to demolish, to beat down, to take to pieces, to take asunder, to dismount;
— զկարեալն, to unsew, to unstitch, to rip up;
— զհիւսեալն, to unweave, to unravel;
— զբեռինս, to unpack;
— զբարձս, to dislocate, to put out of joint, to disjoint;
— զազդերս, to make hip-shot, to dislocate one's thighs;
— զոք յաթոռոց, to depose from the throne;
— զբարեկամս, to part, to separate, to sever;
զկնի քակելոյ տօնիցն, the holidays being finished.
· Calfa
καθαιρέω destruo λύω, παραλύω, καταλύω solvo, dissolvo κατασπάω distraho. Յորմէ կազմի եւ սաստկականն Քակտել. Քայքայել. Աւերել զմիութիւն զօգելոց. քանդել. խախատել. կործանել. խլել. եղծանել. քակել, աւրել, փճացնել.
destroying;
destroyer.
· Calfa
Քակիչ անմահից աստուածոցն։ Ըստ մարնոյ եւ ըստ հոգւոյ լինին քակիչք եւ ապականիչք. (Որ քակիչ օրինացն ասէին. Ճ. ՟Ա.։ մագ. ՟Ծ։ Երզն. մտթ.։)
cf. Քակտումն;
unravelling, solution, enodation.
· Calfa
Ի քակումն մահու։ Ընկերութեան քակումն։ Առաջի արկանէին առ ի քակումն Քրիստոսի։ Բազմութիւն քահանայապետից զքակումն հրէական կարդացն ցուցանէ։ Եւ բնաւին տանց քակումն. (Ճ. ՟Ա.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3. 28։ Երզն. մտթ.։ Մխ. դտ.։)
dissoluble, dissolvable;
destructible.
· Calfa
Յոլովութիւն՝ քակտական եւ լուծանելի է. (Տօնակ.։)
Տաղաւար քակտելի։ Վասն որոյ եւ մեք զքակտելիս մեր յարմարեսցուք (կամ յօրինեսցուք) քեզ հոգեւորական տաղաւար. (Նար. ՟Խ՟Ը։ Շար.։)