Definitions containing the research ական : 10000 results

Բովանդակ

adj. adv.

all, total, entire, perfect, complete;
—ն, the whole, the total, together. all, entirely, totally, completely.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ αὑτάρκως sufficienter, satis Ըստ բաւականին, հերիք.

ԲՈՎԱՆԴԱԿ. որպէս Բովական, այսինքն բաւական, եհրիք. բազում. շատ. հարուստ մի. շատ, հերիք. խէլ մը


Բովանդակեմ, եցի

va.

to assemble, to gather;
to complete, to accomplete, to accomplish, to finish;
to contain, to inclose, to comprehend;
ի համառօտն —, to abridge.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ եթէ սահմանք ինչ զաստուածականն բովանդակեցին, որով լին է ամենայն, եւ է յամենայնի, եւ ի վերայ ամենայնի։ Վասն մեր էջ ի չքաւորութիւն, եւ ամփոփեցաւ ի մարմին, բովանդակեցաւ ճշմարտութեամբ ի մարմնին. (Ագաթ.։)

Յեղյեղմամբ բանիս ... բովանդակեցից առ քեզ զխորհրդական պատմութիւն հարկիս. (Արշ.։)

ԲՈՎԱՆԴԱԿԻԼ. իբր Բաւական լինել. բաւել. զօրել.


Բովանդակութիւն, ութեան

s.

total, totality, sum, amount;
summary, abridgement, contents;
completion.

· Calfa

NBHL (2)

Յաւէտ անձկութեամբ ամփոփին ի բերումն բովանդակութեան ազրարչական բանին հանգստեան. (Նար. կուս.։)

Անբաւելւոյն բովանդակութիւն, եւ պարագրութիւն անպարագրականի էութեան. (Սարկ. աղ.։)


Բովիճայք

s.

aromatics, spice;
incense;
perfume

· Calfa

NBHL (1)

Լինի անդ (ի հնդիկս) եւ ամենայն բովիճայք. հալուէ, փաղանգամուշկ։ Լինի ի նմա (ի տապռոբանիա) ... ակունք պատուականք, եւ բովիճայք. (Խոր. աշխարհ.։)


Բոտոտակեր

adj.

mothy, worm-eaten;
— լինել, to get moth-eaten.

· Calfa

NBHL (1)

Ցեցակերեալք եւ բոտոտակերեալք ապականին. (Թղթ. բար. (յն. ուտիճ)։)


Բորբոսիմ, եցայ

vn.

to mouldy, to grow mouldy, to become musty.

· Calfa

NBHL (1)

Բորբոս կապել, փտիլ. ապականիլ. խղխայթիլ. բորբսիլ, մքլիլ.


Բորբորիտ

adj.

that loves mire or mud;
lascivious, lewd.

· Calfa

NBHL (1)

Վաւաշ, բորբորիտոն, կաթոտ, բոզ, այսք իգականացն անուն (կամ այսոքիկ իգականացն անուանադրութիւնք). (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Բորբորիտոն

cf. Բորբորիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Վաւաշ, բորբորիտոն, կաթոտ, բոզ, այսք իգականացն անուն (կամ այսոքիկ իգականացն անուանադրութիւնք). (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Բորբոք

s. adj.

heat, violent heat, inflammation, fire;
effervescence;
fervour, rapture. hot, inflamed, with great heart

· Calfa

NBHL (1)

Զխոհականութեանդ քո վառ եւ բորբոք պահելով զկայծակն։ Զբանին վա՛ռ եւ բորբոք պահելով զկայծակն՝ անմահանամ. (Խոր. ՟Ա. 1. եւ Խոր. թղթ. առ արծր.։)


Բորբոքումն, ման

s.

cf. Բորբոք.

· Calfa

NBHL (1)

Վառարան բորբոքման անշէջ կայծական։ Աներեւոյթ կրակարան տապոյ՝ բորբոքմամբ մեծաւ անզովանալի։ Իբրեւ զփայլուած բոցոյ բորբոքման։ Ոմն եւ բորբոքմունք իւր։ Բնաւիւք բորբոքմամբք՝ մահաբեր երկամբք վնասեալ. (Նար.։)


Բորոտութիւն, ութեան

s.

leprosy.

· Calfa

NBHL (1)

λέπρα lepra Բոր. ախտ բորոտութեան, եւ գոլն բորոտ կամ բորոտեալ. որոյ այլ եւ այլ տեսակք ճանաչին՝ Պիսակութիւն, Ուրկութիւն, Գոդութիւն, Քոսոտութիւն, եւ Ելեփանդականն հիւանդութիւն.


Բոցագոյն

adj.

flame-colour.

· Calfa

NBHL (1)

Եդովմ՝ առեալ ի հայ լեզու՝ կոչի բոցագոյն, եւ հողեղէն։ Արփի բոցագոյն։ Բոցագոյն է աշունն. քանզի յետ տարեւորականին անցեալ կայ՝ զրաձեւն ցրտացուցանելով։ Առ գարնանային ժամանակաւն բոցագոյն հարաւ սովորեաց ի վերայ անկանել. (Փիլ.։)


Բոցախառն

adj.

mixed with flame, ardent, inflamed.

· Calfa

NBHL (1)

Բոցախառն հրատք տապոյ ժամանակաց ամարայնոյ։ Բոցախառն ճառագայթք արեգական. (Վեցօր. ՟Զ. յն.) θέρος ջեր. եւ πύρωσις հրացումն։


Բոցակէզ

adj.

inflamed;
kindled, burnt;
— առնեմ, cf. Բոցակիզեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սոդովմայեցւոց գաւառն յառաջ քան զբոցակէզն լինել։ Յարեգականէ բոցակէզ եղեալ. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. ել.։)


Բոցակիզեմ, եցի

va.

to flame, to pass above the flame;
to burn, to kindle.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ բոցակիզեաց զանդամ կուսական մարմնոյն հուր աստուածութեանն. (Եփր. յայլակերպ.։)

Ո՞ր հայր մարմնական այնպէս բոցակիզի, յորժամ տեսանէր զորդի մեռեալ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Բ.)


Բոցանիշ

cf. Բոցաճաճանչ.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւեալ նշան տէրունական խաչին բոցանիշ փայլմամբ։ Խաչ քո եղիցի մեզ ապաւէն բոցանիշ փայլմամբ իւրով. (Շար.։)


Բոցաշնչութիւն, ութեան

s.

act of sending out flames.

· Calfa

NBHL (2)

Որում դողութեամբ մեծաւ սպասեն անմահականաց ահեղից լուսաբերան բոցաշնչութիւնք. այսինքն բնութիւնքն՝ որք զլոյս օրհնութեան եւ զբոց սիրոյ շնչեն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Զողոքական բոցաշնչութիւն ձգօղ կախարդին. այսինքն զպատիր ազդմունս դիւին. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)


Բոցատերեւ

adj.

furnished with red leaves.

· Calfa

NBHL (2)

Բոցատերեւ վարդն յանապական Մարիամայ անապական ծաղկեաց. (Ոսկ. յար.։)

Յովհան երուսաղէմացի ասէ. բացատերեւ վարդն յանապականէն մարիամայ անապանաբար ծաղկեալ. պիտառ. (որ ըստ այլոց է բան Յհ. ոսկ. ի յար.։)


Բուժիչ, չի, չաց

cf. Բուժակ.

· Calfa

NBHL (1)

Բժշկիչ, բժիշկ. բուժական, առողջարար. ապրեցուցիչ, եւ այլն.


Բուժեմ, եցի

va.

to cure, to heal, to physic;
to deliver;
— զծարաւ, to quench or slake thirst.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր ոչ կարացին բուժել արիողական բժիշկքն. (Խոր. ՟Բ. 80։)

Սրբովք աղաչեցեալ զաստուած՝ օգնականութիւն գտանէր բուժելոյ ի չարէն (լլկանաց դիւի). (Եզնիկ.։)


Բուծ, բծաց, բծոց

s.

sucking lamb.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքի, որոջ, այծ, իգական ... իսկ չէզոքն (այսինքն հասարակ արուի եւ իգի՝) ալոջ, եւ բուծ. (Երզն. քեր.։)


Բունեմ, եցի

vn.

to nestle, to make ones nest;
to place one's self.

· Calfa

NBHL (2)

ԲՈՒՆԵՄ, եցի. չ. ԲՈՒՆԻՄ, եցայ. ձ. νοσσεύω nidifico որ եւ ԲՈՒՆԱՆԱԼ, ԲՈՒՆԱՒՈՐԻԼ. Նստել ի բոյն. բնակութիւն առնել. որջանալ. բնականալ.

Ի բերան եւ յաչս բունէին։ Ախտք մարմնական գործոց բունեալ է յանձինս մեր. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։ Սհկ. կթ.։)


Բունիմ, եցայ

vn.

cf. Բունեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ԲՈՒՆԵՄ ԲՈՒՆԻՄ որ եւ ԲՈՒՆԱՆԱԼ, ԲՈՒՆԱՒՈՐԻԼ. Նստել ի բոյն. բնակութիւն առնել. որջանալ. բնականալ.

Ի բերան եւ յաչս բունէին։ Ախտք մարմնական գործոց բունեալ է յանձինս մեր. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։ Սհկ. կթ.։)


Բուսուցանեմ, ուցի

va.

to produce, to put forth, to shoot, to sprout.

· Calfa

NBHL (1)

Ապականեա՛ զհող, զի մի՛ բուսուսցէ զդալարի. (Եղիշ. ՟Ը։)


Բուրուառ, աց

s.

censer.

· Calfa

NBHL (1)

Նուիրել քեզ երիս պատուական բուրուվառս. (Ճ. ՟Ե.։)


Բռնադատ, աց

adj.

violent, coercive, troubled, constrained, forced.

· Calfa

NBHL (2)

τύραννος, βίαιος tyrannus, violentus Բռնաւոր. բռնակալ. եւ Բռնաւորական.

Մարտ ընդ բռնադատին բուղայի դնել։ Զանգիտեալ ի մախացօղ խորամանկութենէ բռնադատին։ Մատնեսցին ի ձեռս հեթանոսական բռնադատացն. (Յհ. կթ.։)


Բռնազբօսեմ, եցի

va.

cf. Բռնադատեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պահեցին զաւանդն բռնազբօսելով ի նոստ համակ զվայելչականն՝ որ պահիւր. (Համամ առակ.։)


Բռնազբօսութիւն, ութեան

s.

cf. Բռնադատութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Կամաւ յայնոսիկ խոնարհէր (կիրս) տէրն, եւ ոչ եթէ բռնազբօսութեամբ զփրկչականն զիւրեամբք ածել կամէին զմարմինն. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Բռնակալ, աց

adj. s. tyrant, despot, usurper;
բռնակալ լինիմ, cf. Բռնակալեմ.

· Calfa

NBHL (2)

τύραννος, τυραννικός tyrannus, tyrannicus Բռնաւոր, կամ գոռոզ, որ բռնութեամբ կամ ի բռին կալեալ ունի զայլս՝ նուաճելով եւ հարստահարելով. եւ Բռնաւորական.

Զմեծ մասն երկրիս բռնակալեալ՝ սեպհականաբար իմն տիրէր։ Այլք ոմանք բռնակալեալ. (Յհ. կթ.։)


Բռնակալեմ, եցի

va.

to tyrannize.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեծ մասն երկրիս բռնակալեալ՝ սեպհականաբար իմն տիրէր։ Այլք ոմանք բռնակալեալ. (Յհ. կթ.։)


Բռնահարեմ, եցի

va.

to force, to oppress, to molest;
to fist.

· Calfa

NBHL (2)

Բռնահարեսցուք զկեանսն յաւիտենականս. (Զքր. կթ.։)

Վայել էր զանապականելին՝ բռնահարել զբնութեան զընդ ապականութեամբ, զի զնա ի բաց փոխեսցէ յապականութենէն. (Պիտառ.։)


Բռնահարութիւն, ութեան

s.

vexation, oppression.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ կամացն նոցա հանդիպիլ սմա խօսքն, գեղեցիկ ուշիւ նպատակի բռնահարութեամբք եւ սոցա ունկնդրութիւնն. (Փիլ. տեսական.։)


Բռնամարտիկ

s.

wrestler, pugilist, boxer, athlete, martial, warliko;
inexpugnable.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ բռնամարտիկ զոք մեծահզօր յաղթական պսակեալ ուստեք լսիցեն. (Ոսկ. յհ. նախերգ.։)


Բռնանամ, ացայ

vn.

to encroach, to invade, to subject, to tyrannize, to rule, to reign.

· Calfa

NBHL (4)

Ի թագաւորէի զատինաց, որ առ եղիական պատերազմաւն բռնացաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Բռնացեալ պահէր զկենդանական շունչս. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Բռնանային ի վերայ՝ ունելով զթագաւորական տեղիսն։ Ինքն իսկ դեռ բռնացեալ ունէր զթագաւորական տեղիսն։ Անդէն մարդիկդ այդպէս բռնացան. (Եղիշ.։)

Զբռնացելոցն (մեղաց) ընդ հաւանականացն. (Նար. ՟Խ՟Է։)


Բռնաւոր, աց

adj. s.

violent, impetuous;
tyrant, usurper.

· Calfa

NBHL (1)

βίαιος vehemens, violentus եւ այլն. Բուռն. սաստիկ. զօրաւոր ինչ. ուժգին, բռնական. բռնաւորական.


Բռնաւորութիւն, ութեան

s.

tyranny.

· Calfa

NBHL (1)

Եղանին մեղքն մեղանչականացն ի բռնաւորութենէ չարագործութեանն։ Ոչ ըստ սահմանելոյ ինչ հրամանի կոտորածքն գործիցին, այլ ի բռնաւորութենէ հինին. (Եզնիկ.։)


Բռնեմ, եցի

va.

cf. Ըմբռնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտական ձեզ բռնեցէ՛ք զհայրն իմ. (Լմբ. պտրգ.։)


Բրաբիոն, աց

s. bot.

recompense, prize, laurel, palm;
Tuberose.

· Calfa

NBHL (2)

Որք եւ ընկալանն իսկ զբրաբիոնն յաղթութեան։ Առին զյաղթութեան բրաբիոնն (վկայական մահուամբ). (Յհ. կթ.։)

Կուսական բրաբիոնաւ ... Բրաբիոնիւ։ Եռապատիկ սաղարթացեալ բրաբիոն. (Մագ. ՟Խ՟Ը. ՟Ծ՟Ը. ՟Կ՟Ը։)


Բրեմ, եցի

va.

to dig, to hoe, to dig with a mattock, to hollow, to trench, to sink, to undermine;
to scratch.

· Calfa

NBHL (1)

Բրել զաչս, կամ զականջս. (Նար. ՟Հ՟Դ։ Եղիշ. ՟Ը։)


Բօթալի

adj.

full of sad news, sorrowful, vexatious.

· Calfa

NBHL (1)

ԲՕԹԱԼԻ ԲՕԹԱԼԻՑ. Լի գուժիւ. տխրական. սգալի.


Բօթեմ, եցի

vn.

cf. Գուժեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ի ձեռն կնոջն բօթեցաւ մահ, նոյնպէս եւ ի ձեռն արի կանանցն աւետեաց՝ կեանք յաւիտենական. (Բրսղ. մրկ.։)


Գազանաբարոյ, ից

adj.

brutal, beastly, fierce, inhuman, savage, wild, rude.

· Calfa

NBHL (2)

ԳԱԶԱՆԱԲԱՐՈՅ ԳԱԶԱՆԱԲԱՐՈՒ. θηριώδης ferus, belluinus, saevus Բարոյիւք նման գազանաց. ունօղ զբարս գազանականս.

Եւ որպէս Գազանական, գազանային ինչ.


Գազանաբարոյութիւն, ութեան

s.

bestiality;
cruelty.

· Calfa

NBHL (2)

ԳԱԶԱՆԱԲԱՐՈՅՈՒԹԻՒՆ ԳԱԶԱՆԱԲԱՐՈՒԹԻՒՆ. τὸ θηριώδες feritas Գազանական բարք. անդթութիւն. կատաղութիւն. վահլէթ, ազղընլըգ.

Ազատելռվ ի հեթանոսական գազանաբարութենէն. (Ճ. ՟Ա.։)


Գազանակերպ

adj.

like a wild beast.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ալիքն անհամբոյրք հեղձուցին զնա, եւ ոչ գազանակերպն՝ որ եկուլ զնա, ապականեաց եւ կորոյս. (Ոսկ. ապաշխ. յն. եւ ոչ կէտ վայրենագոյն քան զալիս։)


Գազանամիտ, մտաց

adj.

brutal, beastly, fierce, savage, inhuman, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Վայրենամիտ. գազանաբարոյ. գազանական. մոլեգին.


Գազանանամ, ացայ

vn.

become cruel, savage, to be fierce.

· Calfa

NBHL (1)

θηριόομαι, ἁγριαίνομαι ferocior, efferor, agrestis fio, saevio Իբրեւ զգազան լինել. եւ Ցուցանել զգազանութիւն բնական. եւ Վայրենանալ. կատաղիլ. մոլեգնիլ. սրտմտիլ. գուտուրմագ, ազմագ.


Գազանեղէն

adj.

brutal, heastly, like a beast.

· Calfa


Դժուարալուր

adj.

hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible

· Calfa

NBHL (1)

(Ծերոց) ականջք դժուարալուրք. (Փիլ. իմաստն.։)


Դժուարամատոյց

adj.

inaccessible, steep, cragged.

· Calfa

NBHL (1)

Ամրական տեղի դժուարամատչելի ասպատակող հինից. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Դժուարամարտ

cf. Դժուարակռիւ.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարամարտ օգնական. այսինքն անյաղթելի. (Նիւս. կուս.։)