to warm one's self.
· Calfa
Չեն ինչ օգուտ հրեշտական քաղցրախառն օդք գարնայնոյ մարմնոյ՝ որ ի տապոյ ջերման գոլանայցէ։ Ի տապ ջերման գոլացեալք. (Ոսկ. ես.։)
to praise, to thank.
· Calfa
Գոհաբանեմք զքեզ յաղթական երգով։ Գոհաբանեմք եւ վերօրհնեմք. (Շար.։)
to thank, to return thanks.
· Calfa
Փոխանակ պատմական բացառական խնդրով, (որ է անսովոր. իբր ռմկ)
cf. Գոհացողութիւն.
· Calfa
Սրբազնական կամ սրբազնագոյն գոհութիւն։ Աստուածայնոյն, կամ սրբոյ գոհութեան հաղորդութիւն (այսինքն մասնակցութիւն). (Դիոն.։)
cf. Գողտր.
· Calfa
Կերակուր գողտրիկ, հեշտ եւ սիրելի։ Հաճո՛յ եւ գողտրիկ է աստուծոյ։ Հեշտ եւ գողտրիկ անուն գաւառականաց՝ քոյր. (Փիլ.։)
Գողտրիկ եւ խանդաղատական բանիւք. (Խոսր.։)
turkois;
lapis lazuli.
· Calfa
λιγύριον lyncurius Քար պատուական կապուտակ՝ անթափանց, ոսկեգոյն երակօք. կայ եւ դեղինն։ (Ել. իը. 19։ լթ. 12. ըստ եբր. լէշմ։ Իսկ Եզեկ. իը. 13.) ըստ եբր. թարշիշ։ յն. միշտ դնի լիղի՛րիօն։ cf. ԼԻԳՈՒՐԻՈՆ կամ cf. ՂԻԳԻՐՈՎՆ, եւ cf. ՍՈՒՏԱԿ.
of the same nature;
consubstantial, coexistent.
· Calfa
Ոչ հասարակականաց միայն մարդկութեանս՝ իմոց գոյակցաց։ Մարմին նիւթական՝ քարի եւ հողոյ գոյակից. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Հ՟Ե։)
consubstantiality, coexistence.
· Calfa
Յամենայն տարրական գոյակցութիւնս. (Ճ. ՟Զ.։)
to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.
· Calfa
Գոյացաւ անայլայլապէս. վասն զի մնաց աստուած. եւ գոյացաւ ըստ մեզ ի մէնջ բոլորովիմբ. այսինքն մարմին եւ հոգի բանական ըստ ճշմարտութեան ունելով. (Մաքս.։)
Ոգի տիրական, յորմէ գոյացան (այսինքն ստեղծան) եղեալքս ամենայն. (Նար. գանձ հոգ.։)
Բանականաց մարմինք եւս ի ջրոյ գոյանին, է անսովոր։ (Վրդն. ծն.)
that causes to exist, creator.
· Calfa
Թուականն՝ բազմաց, բացարձակն՝ գոյապետին, անճառին աստուծոյ. (Համամ ի քեր. երզն.։)
substance;
reality;
essence, being, creature.
· Calfa
Գոյացութեամբ ի նմա, իսկ զօրութեամբ արտաքոյ։ Այժմ ի մարմինս իմում իշխանական առաջնորդականն ըստ գոյացութեան է. իսկ ըստ զօրութեան յիտալիա կամ ի սիկիլիա. (Փիլ. այլաբ.։)
Բանն անեղական խոնարհեալ ի հողեղէն գոյութիւնս (մեր)։ Զարարածոց գոյացութիւն։ Ի հողանիւթ գոյացութեանց. (Շար.։)
Ո՞ր բան արժանապէս կարասցէ թարգմանել զի վերն քան զեղականացս Գոյացութիւն. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։) յն. ֆի՛սիս φύσις
existing, extant;
rich, opulent, wealthy.
· Calfa
Եւ ἑνυπόστατος, ἑνούσιος hypostatice vel essentialiter existens. Ենթակայացեալ. էական եւ անձնաւոր.
existence;
substance;
creature.
· Calfa
Գոյաւորութիւն լուսոյ։ Զգայականաց գոյաւորութեանց. (Նար. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի՟Բ։)
substantial.
· Calfa
ὐπαρκτικός, οὑσιώδης substantivus, essentialis Որ գոյ տիրապէս. անանջատ ի բնէ. յատուկ իմիք. էական.
substantially.
· Calfa
ԳՈՅԵՂԻՆԱԲԱՐ ԳՈՅԵՂԻՆԱՊԷՍ. οὑσιωδῶς essentialiter, substantialiter Գոյացականապէս. որպէս գոյացութիւն. էապէս. իսկապէս. ըստ էութեան.
Յանգոյից գոյեղինապէս գոյացեալ (եղականն). (Անան. եկեղ։)
in divers colours.
· Calfa
Գոյնագոյն նկարօք եւ պատուական հանդերձիւք. (Եսթ. ՟Ա. 6։)
existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.
· Calfa
Յաղագս գոյութեան եւ պատուոյ միշտ էին։ Ի տարերց, որք առ իմ գոյութիւնս եղեն բաւական. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
ὔπαρξις existentia, subsistentia եւ σύστασις constitutio Գոլն իրօք ի բնութեան իրաց. կալն. գտանիլն. իսկ զեղականաց ասի նաեւ իբր Գոյացումն, բաղկացութիւն.
Բազում գոյութեանց պատուական նիւթոց. (Նար. խչ.։)
at least, above all things, however;
only, yet.
· Calfa
Վարանականք են, ոյք ակամայ ընտրելի առնեն զերկրորդն. ո՛րգոն, գէթ, գոնէ, փաթար. (Թր. քեր.։)
Ապաւինութիւնք կարծողականք. մինն՝ գոնէ, եւ միւսն՝ թերեւս. (Նար. ՟Լ։)
to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.
· Calfa
Սրտմտական բարկութեամբ իբրեւ զհոսանս գետոց գոռալ. (Երզն. քեր.։)
anger, violence, noise;
haughtiness.
· Calfa
Մրցէր մարտական ակմամբն ընդ գոռման գոռոզին. (Մագ. ՟Լ՟Գ։)
cf. Գոռութիւն.
· Calfa
Մրցէր մարտական ակմամբն ընդ գոռման գոռոզին. (Մագ. ՟Լ՟Գ։)
that praises, praiser.
· Calfa
Փո՛րձ արա յառաջագոյն դասել զգովասանն (կամ զգովասանականն) արամազդայ. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
adj. s. praiser.
· Calfa
Գովիչք գոհութիւնքն ի վեր ելանեն առ աստուած. (Յճխ. ՟Ի.) իմա՛ գովասանական։
praise, eulogy;
honour, glory;
գովութեամբ, laudably.
· Calfa
ἕπαινος, ἑγκώμιον, αἵνεσις laus, praeconium, laudatio, benedictio Գով, գովելն, եւ գովիլն. գովեստ. դրուատ. ներբող. բան գովասանական, եւ օրհնութիւն.
cooperator;
associate, coadjutor;
— լինել, to cooperate;
to contribute, to concur.
· Calfa
Բժշկացն պաշտօն զի՞նչ գործոյ գործակից հանդիպիցի գոլով պաշտօնական. (Պղատ. եւթիփռոն.։)
Մանաւանդ զգիշեր եւս իւր օգնական գործակից գտանէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 7։)
Ձէթ՝ արեգական է գործակից ( ի գիշերի). (Մամբր.։)
συνεργός cooperator, cooperarius, socius բայիւ συνεργέω, συμπράττω cooperor. Համագործ. օգնական. ձեռնտու. աջակից. վաստակից. կցորդ գործոց այլոյ. սատար. պաշտօնեայ. հաղորդ. մասնակից.
cooperation, concurrence, coadjuvancy.
· Calfa
Պանծացեալ յաստուծոյ գործակցութիւն։ Փառաւոր արար զայաջածանօթս ինքեան աստուած առաքելական գործակցութեամբն. (Սարկ. քհ.։)
act, affair, work, enterprise, business, office, place, employment.
· Calfa
Բանականին գործառնութիւնք։ Հիացուցանելի գործառնութիւն։ Ազատել զիս յայսպիսի գործառնութեանց։ Զպատկառելիսն գործառնութիւն (այսինքն գործելի). (Մագ. քեր. եւ Մագ. թղթ.։)
manufactory.
· Calfa
Որպէս թէ Տուն գործոյ. գործանաց, գործարան. քէրխանէ։ Բայց Գործատունք կոչին Հարցին՝ քանի մի տունք շարականի ի վերայ այնր, օրհնեցէ՛ք ամենայն գործք տեառն, եւ այլն։ Ի գիրս խոսր.։
manufactory;
instrument;
organ
· Calfa
Ի ձեռն գործարանաց նկատելով զնշոյլս արեգական. (Խոր.։)
negotiation, agency.
· Calfa
Գոչօղն (ձայն) նման է հոսման ի ձեռն բերանոյ եւ լեզուի ի բնական գործարարութեան լսելեօք յինքն պեղեալ. (Փիլ. լիւս.։)
work;
labour.
· Calfa
Կրկնակ է ի գործւոջն (զգայարանաց) գործաւորութիւն. է՛ որ առ գործաւորութիւն շնչոյն, եւ է՛ որ առ ընդունելութիւն յարտաքուստն իմանալեաց։ Կայ մնայ ի գործաւորութեան, յորում կարգեցաւ ի բնութենէն։ Գործաւորութիւն իմն կենդանական։ Զգայական գործաւորութեամբ. եւ այլն. (Նիւս. կազմ.։)
Կամ որպէս ἑνέργεια energia, efficacia, facultas, actio Ներգործականութիւն. ազդուութիւն. կարողութիւն, եւ ներգործութիւն նորին.
feasible;
maker;
coal.
· Calfa
Գործական խոհեցողականն՝ սահմանել գործելեացն զուղիղն բան. (Նիւս. բն.։)
to work, to make, to do, to fashion, to manufacture;
to commit, to perpetrate;
to knit;
to twist;
— զերկիր, to cultivate, to labour, to till;
— զերկաթ, to forge;
չար գործեցէք զոր արտրէքդ, you have done very wrong;
զի՞նչ գործ գործեցեր դու ընդ մեզ, why have you done this to us ? — զանօրէնութիւն, to do wrong;
to commit a crime;
— զարդարութին, to act with justice;
— զփրկութիւն, to effect salvation;
— զհանդերձս, to make clothes;
խորշս խորշս — զտապանն, to make small compartments in the ark;
ճաշ —, to give a dinner;
ճանապարհ —, to open up a way.
· Calfa
Անարատ գործեաց զպոռնիկն։ Զտխրութիւն բժշկեալ՝ զուարթ գործեսցես։ Մի՛ նիրհումնն ապականութիւն գործեսցէ. (Նար.։)
Զի զապականեալ զբնութիւնս ջրոյ նորս գործեսցէ. (Շար.։)
Առ օտարսն խնամութիւնք նորոգս գորեն ազգակցութիւնս։ Հիւանդութիւնս անբոյժ ամենայն իրօք գործէ, եւ ապականութիւնս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Ոչ գործէ ի նոսա ոչ սրտմտական սուրն դաւթի, եւ ոչ հեգական խարազան փրկչին. (Արշ.։)
instrument, machine, tool;
organ;
utensil, furniture.
· Calfa
ἑργαλεῖον , ὅργανον, σκεῦος եւ այլն. instrumentum Սպաս կամ անօթ կամ կազմած՝ սատար գործելոյ իբրեւ որով. բնական գործին առաւել կոչի գործարան, իսկ արհեստականն՝ գործի. գործիք.
Գործի երաժշտական, արուեստագիտաց, ոստայնանկութեան։ Գործիք տանջանաց, սպանութեան, մահու։ Գործի սպանման, եւ նոյն՝ գործի կենաց (խաչն)։ Մեքենայից եւ հնարաւոր գործեաց։ Բազմութիւն դարբնաց գործւովք. եւ այլն. (ՃՃ.։)
ԳՈՐԾԻ՝ բնական. որպէս Գործարան.
Ընթացից գործ (ոտն)։ Խօսնականաց գործի (լեզու)։ Մարմնեղէն գործի։ Գործնականացն գործի. (Նար.։)
Կատարեալ մասանց մարմնոյ զգայականօքն եւ այլ եւս գործեօքն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 7։)
ԳՈՐԾԻ՝ բարոյական. Միջնորդ, միջոց, առիթ.
ploughed land;
cf. Գործունեայ.
· Calfa
ԳՈՐԾՈՒՆ ԳՈՐԾՕՆ ἑνεργός, ποιῶν activus, efficax, faciens Ունակ գործոյ. ո՛չ անգործ. գործօղ. ներգործական. ազդոյ. որ եւ ԳՈՐԾՈՒՆԵԱՅ. բան ընօղ, բան տեսնօղ.
Եւ իբր Գործելի. գործիական, աշխատալի. չէթին, կիւճ.
s. adj. workman, maker;
minister;
active, busy;
efficacious.
· Calfa
Եթէ զդատարկսն ապրեցոյց, ո՞րչափ եւս առաւել գործօնեացս օգնական լինի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 14։ Եղբայր մի՝ յոյժ փոյթ եւ գործունեայ (կամ գործօնեայ). Վրք. հց. ՟Դ։)
ear-drop, earring
· Calfa
Եդի քեզ գինդս, եւ գորշապահանգս յականջս քո. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 12։)
tender, affectionate, sensible, affecting, charitable;
compassionate, feeling;
pathetic;
tenderly, feelingly.
· Calfa
Կարի գորովական. գորովագութ.
cf. Գորովագին.
· Calfa
Նորագոյնս առնէ զձայն իւր գորովալիր նազանօք, եւ աղերսական զօրութեամբ շուրջ փարելով. (Համամ առակ.։)
cf. Գորովագին.
· Calfa
Նորագոյնս առնէ զձայն իւր գորովալիր նազանօք, եւ աղերսական զօրութեամբ շուրջ փարելով. (Համամ առակ.։)
cf. Գորովագին.
· Calfa
Նորագոյնս առնէ զձայն իւր գորովալիր նազանօք, եւ աղերսական զօրութեամբ շուրջ փարելով. (Համամ առակ.։)
va. vn. to be affected, tonched with compassion;
to affect, to flatter, to caress.
· Calfa
Տիկինն մեր յոյժ գորովէ եւ սգայ զսիրելի որդեակն իւր։ Ի գթոյն ի գիրկս առեալ գգուեն, եւ խանդաղական ձայնիւ գորովեն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Սիրական ձայնիւ գորովեն, բարբառ արգելուն (կամ գելուն). (Եփր. զղջ.։)
ներգործական բայ չէզոքական բայ ԳՈՐՈՎԵՄ ԳՈՐՈՎԻՄ. φιλοστοργέω, στέγω ad amandum propensus sum, diligo եւ այլն. Ցուցանել զգորով. բերիլ գորովանօք. խանդաղատիլ. գթասիրել. գուրգուրալ գթով ու սիրով, սիրել ու կսկծալ.
affection, compassion, fondness, sympathy.
· Calfa
Հայկական գորովմամբ խրատեալ. (Վրք. հց. ձ։)
to lament, to deplore.
· Calfa
κράζω clamo cf. ԳՈՒԺԵԼ, ըստ որում Կական եւ ճիչ բառնալ. Գուժալով ձայնիւ մեծաւ՝ լալով եւ սգալով. (Յայտ. ժը. 19։)
to bring or give sad news;
to lament, to deplore, to cry, to scream;
to sound.
· Calfa
ներգործական բայ չէզոքական բայ ԳՈՒԺԵՄ κράζω, κραυγάζω, βοάω, ἁλαλάζω clamo, exclamo, vociferor, ululo, ejulo որ եւ ԳՈՒԺԱԼ. Կոծիլ. ճչել վասն աղետից կամ գուժից. կական բառնալ. լալագին գոչել. աշխարել. բողոքել.
adj. s. that carries or gives sad news;
bearer of unhappy news;
weeping, in tears;
sad news.
· Calfa
ԳՈՒԺԿԱՆ. βόων clamans Գուժարկու. կական բարձօղ.