Definitions containing the research ական : 10000 results

Լայնտերեւի, ւոյ

s. bot. catalpa.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՅՆՏԵՐԵՒ կամ ԼԱՅՆՏԵՐԵՒԻ. πλάτανος (լայնականն) platanus Ծառ լայնատերեւ ի մէջ կաղամախեաց կամ սօսեաց, եւ այլն.


Լանջաբերձ

adj.

high breasted;
up to the breast.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ տանն որում ի յատակէն յերիս եւ ի չորս կանգունս ի վերկոյս գեղեցիկ շինեալ լանջաբերձ. յն, ըստ օրինակի լանջաց, կամ զրահի, կամ մարտկոցի. (Փիլ. տեսական.։)


Լանջապահ

s.

corselet, habergeon, cuirass, breastplate.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՆՋԱՊԱՀ ԼԱՆՋԱՊԱՆ. եւ ԼԱՆՋԱՊԱՆԱԿ. περιστήθιος, -ον pectoralis, -le. Պահպանակ լանջաց զնուորական. զրահ կրծոց.


Լանջապան

cf. Լանջապահ.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՆՋԱՊԱՀ ԼԱՆՋԱՊԱՆ. եւ ԼԱՆՋԱՊԱՆԱԿ. περιστήθιος, -ον pectoralis, -le. Պահպանակ լանջաց զնուորական. զրահ կրծոց.


Լանջապանակ, աց

cf. Լանջապահ.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՆՋԱՊԱՀ ԼԱՆՋԱՊԱՆ. եւ ԼԱՆՋԱՊԱՆԱԿ. περιστήθιος, -ον pectoralis, -le. Պահպանակ լանջաց զնուորական. զրահ կրծոց.


Լաշկար, ի, աւ

s.

army, troop, power;
battalion, regiment.

· Calfa

NBHL (1)

պ. լէշքէր. վր. լաշկարի. թ. ասքէր. Զօր. զօրականք. Դաս զինուորաց.


Լատին, ի

adj.

latin;
— բարբառ, the latin language;
— եկեղեցի, the latin church.

· Calfa

NBHL (2)

Ասի եւ որպէս ա. Լատինական.

Գտաք ի լատին բարբառ եզական լինել զբառս զայս. (Երզն. մտթ.։)


Լատինացի

adj. s. latin, roman.

· Calfa

NBHL (2)

Ասի եւ որպէս ա. Լատինական.

Գտաք ի լատին բարբառ եզական լինել զբառս զայս. (Երզն. մտթ.։)


Լարաբաժին

adj.

measured with a surveyor's chain;
measurement;
— առնել, to measure with the chain, to lay out by the line, to survey, to parcel out;
— առնել զերկիր, to divide, to portion, or to measure out the land;
— բաժանիլ, to be divided, or measured by line.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՐԱԲԱԺԻՆ, ժինք. գ. Բաժանումն լարիւ. եւ Լար երկրաչափական.


Լաւ, աց

adj.

good, excellent;
superior, better;
praiseworthy;
honest, upright;
— վարկանել՝ համարել, to esteem or love more, to prefer;
առ —ս ունել, to hold in honour, to reverence;
ի — անդր գալ, to become better, to improve, to ameliorate;
— է, it is good, it is better or wortb more;
— եւս, so much the better;
ո՞չ — եւս իցէ, would it not be better ? ո՞չ — եմ ես քեզ քան զտասն որդի, am I not worth more than ten sons to you ? — էր թէ մեռեալ էաք, would that we also had not survived !

· Calfa

NBHL (3)

ἁγαθός bonus καλός, -ον melior, -ius եւ այլն. Բարի. եւ՛ս բարի. ընտիր. հաճոյական. քաջ. գեղեցիկ. պատուական անձն՝ կամ իր. աղեկ, (լծ. յն. աղաթօ՛ս). լէվ, լծ. յն. է՛ւ. թ. էյի, եէք, ալա.

ԼԱՒ. Ազնուական. պատուաւոր. էլա.

Ունել առ լաւսն զպատուականն եւ զքաջն. (Հարիւրոցն. Վրդն. պտմ.։)


Լաւագոյն

adj.

better;
— առնել, to ameliorate, to make better, to improve;
— վարկանել համարել, to consider highly, to prefer;
— կեանք, the future life.

· Calfa

NBHL (2)

Զչարն միշտ պարտ է տանջել, զի լաւագոյն լինիցի, եւ ոչ թշուառական. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)

պսակի արժանի զյոյժ լաւագոյնսն առնիցէք ի մարդկանէ։ Լաւագոյնսն առնիցէք ի մարդկանէ։ Լաւագոյն շնչով կենդանականաւ։ Զլաւագոյն ուսումն. (Պիտ.։)


Լաւազգի

adj.

of good family, noble.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծազգի. ազնուական. (Ոսկիփոր.։)


Լափատեմ, եցի

va. fig.

to devour, to swallow, to drink hard, to gulp down;
to affront, to outrage.

· Calfa

NBHL (1)

Զայլսն լափատեն, եւ ձրձելով կիսակեր թողուն. (Փիլ. տեսական.։)


Լեզուագար, աց, ից

adj.

talkative, loquacious, garrulous, prating.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Լեզուագարական.


Լեզուածայր

adj.

pronounced with the tip of the tongue.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յունական լեզուածայր ծենքենայից. (Ճ. ՟Ը.)


Լեղամ, ացայ

vn.

cf. Լողիմ;
cf. Լուղամ.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՞ լեղայր (կամ լիւղայր) ի խորս կայծականցն իբրիւ զհրեղէնն. (ՃՃ.։)

Լողականն յիւրն լեղացեալ լինի ապարանս. (Արիստ. աշխ.։)


Լեռնաբերձ

adj.

high, very high, as high as a mountain.

· Calfa

NBHL (1)

Ձկունք անարիք ծովականք, զորոյ ասեն, թէ լեռնաբերձք եւ մեծամեծք են. (Եզնիկ.։)


Լեռնաբնակ

s. adj.

highlander, mountaineer;
hermit, anchoret;
dwelling in the mountains;
mountainous.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԵՌՆԱԲՆԱԿ որ եւ ԼԵԱՌՆԱԲՆԱԿ. Բնակեալն ի լերինս. միայնակեաց ի լերին. եւ Մնակեցական, առանձնական.


Լեռնակողմն, կողմանց

s.

mountainside, highland, mountainous country, region or place.

· Calfa

NBHL (1)

Փախեան ի լեռնակողմն։ Բնակիչք լեռնակողմանն։ Ի քաղաքացն յուդայ՝ եւ ի դաշտականաց եւ ի լեռնակողմանց։ Գնաց ի լեռնակողմն փութապէս ի քաղաքն յուդայ. (Ծն. ՟Ժ՟Դ. 10։ Յուդթ. ՟Ա. 6։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 26. Ղկ. ՟Ա. 39։)


Լեռնաձեւ

adj.

mountain like, very high;
— կուտակիլ, to be heaped up;
— կոհակք, waves like mountains, enormous billows.

· Calfa

NBHL (1)

Զգազանն ծովական լեռնաձեւ. (Եզնիկ։)


Լեռնային

adj. s.

mountainous, alpine;
mountaineer, highlander.

· Calfa

NBHL (3)

Ὀρεινός. Montanus. լեռնական. ուր իցեն լերինք. լեռնոտ.

Երկիր լեռնային եւ դաշտական է. (Օրին. ԺԱ. 11։)

Որպէս քաղաքացին եւ շինականն, լեռնայինն եւ դաշտայինն. (Բրո. մրկ։)


Լեռնանամ, ացայ

vn.

to become a mountain;
to rise like a mountain, to rise aloft, to elevate, to tower.

· Calfa

NBHL (1)

Ածական պատգամացն լեռնացելոց (ալեաց). (Յհ. կթ.)


Լեռնոտեայք, եայց

s. pl. the dwellers on the slopes, or at the foot of a mountain, lowlanders.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակեալք ի ստորոտս լերանց, կամ լեռնականք.


Լեսան, ի

s.

slab used by painters for grinding and mixing paints.

· Calfa

NBHL (2)

Քար կամ յեսան, յորոյ վերայ լեսուն ինչ ներկարք նկարիչք՝ ականագործք եւ այլն.

Յորժամ լեսու ոք զտպազիոնն ի լեսանի, ոչ կարմիր իջուցանէ զջուրն ըստ իւրում գունոյն։ Ի վերայ լեսանի սրբեն զորձաքարն. (Լեհ. իբրեւ ի գրոց Եպիփ. յղ. ականց.։ Առաք. ՟Ծ՟Գ։)


Լեսուրք

s. chem.

places water-worn by currents, or torrents;
detritus;
cinders.

· Calfa

NBHL (1)

Խոյս տուեալ գնաց զկողմամբք մոկաց ի խոխոմս տորոսական լերինն ի լեսուրս ջերմաձորոյ. (Արծր. ՟Ա. 15։)


Մերկութիւն, ութեան

s.

nakedness;
the naked part.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ ապականել մարմնոցն՝ ոչ ինչ հոգ տանի մերկութեն ոսկերացն. (Իսիւք.։)


Մերձ

adv.

adj. prep. near, nigh, next, close to, contiguous;
about, nearly;
— ընդ —, very near, soon, in a short time;
— ի վենետիկ, near Venice;
— է ի մեզ, it is near or quite close to us;
— առ միմեանս, together, one with another, side by side;
— լինել, to be near, ready at hand;
to be on the verge or brink of, at the point of;
— լինել ի մահ, to be at the point of death;
— ի վախճան լինել, to be drawing to a close;
to be approaching one's end;
— բազմիլ, to sit near;
— դնել, to propose;
to confront, to compare.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգեւորականն մեզ մերձ լինիցի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։)


Մերձակայ, ից

adj.

near, nigh to, neighbouring, bordering on, adjacent;
present;
coming, next;
imminent.

· Calfa

NBHL (1)

Դառնայ մարդ յարտասուս առաջի մերձակայ դիականն. (Եղիշ. ՟Դ։)


Մերձաւոր, աց

adj. s.

near, nigh, next;
neighbouring, bordering on, adjacent, contiguous;
approximate;
akin, consanguineous;
neighbour, friend, acquaintance;
relation;
— ազգական, near relation.

· Calfa


Մերձաւորեմ, եցի

va.

cf. Մերձաւորեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵՐՁԱՒՈՐԵՄ ՄԵՐՁԱՒՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁγχιστεύω jure propinquitatis peto, redimo . Մերձաւոր առնել, մերձեցուցանել. իւրացուցանել զինչս կամ զկին. սեպհականել. իրաւամբք ազգականութեան առնուլ կամ ստանալ. տէր ելլալ, տէր կայնիլ, իրեն ընել.


Մերձաւորեցուցանեմ, ուցի

va.

to approach, to draw or bring near;
to hold, take, possess, inherit or appropriate any thing in right of relationship.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵՐՁԱՒՈՐԵՄ ՄԵՐՁԱՒՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁγχιστεύω jure propinquitatis peto, redimo. Մերձաւոր առնել, մերձեցուցանել. իւրացուցանել զինչս կամ զկին. սեպհականել. իրաւամբք ազգականութեան առնուլ կամ ստանալ. տէր ելլալ, տէր կայնիլ, իրեն ընել.


Մերձաւորիմ, եցայ

vn.

to approach, to go or come near, or towards, to go closer to;
to be allied, related by marriage, to intermarry with, to marry into.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ἁγχιστεύω propinquus fio. Մերձաւոր ազգական լինել.


Մերձաւորիչ, չի, չաց

s.

near relation.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγχιστεύων, ἁγχιστεύς propinquus, cognatus. որ եւ ՄԵՐՁԱՒՈՐԱՐԱՐ. Մերձաւոր արեան. ազգական՝ որ ունի իրաւունս ժառանգելոյ կամ ստանալոյ.


Մերձաւորութիւն, ութեան

s.

proximity, neighbourhood, contiguity;
approximation;
familiarity;
affinity, alliance by marriage;
relationship, kindred;
copulation.

· Calfa

NBHL (3)

Հեշտութիւնք՝ մարմնականք կոչին, որպէս կերակուրք, եւ մերձաւորութիւնք։ Ըստ օրինացն մերձաւորութիւնն. (Նիւս. բն.։)

Մանաւանդ ի մերձաւորութիւնդ անուանէ ամենեւին հրաժարիմք. զի չէ բաւական նշանակել զմիութիւնն (այսինքն զֆիզիգական միաւորութիւն). (Պրպմ. ՟Խ՟Ե։)

ՄԵՐՁԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ παρουσία praesentia, adventus. Ընտանութիւն եւ յարակցութիւն բարոյական.


Մերունակ

adj.

our;
cf. Մերակերպ.

· Calfa


Մերուշան

s. bot. marigold.

· Calfa

NBHL (1)

Նաեւ ի ծաղիկս զվարդ, զմերուշան, զասպուզան արական ասացին. եւ զշուշան եւ զմանիշակն իգական. (Երզն. քեր.։)


Մեցոտիմ, եցայ

vn.

to become worm-eaten, rotten, to rot, to putrefy, to be corrupted, spoilt.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրու Ցեցոտիլ. իսպառ ճճեկեր լինել. փտիլ. մաշիլ. ապականիլ.

Հանդերձիկն այն ցեցակեր մեցոտեալ փխրեալ ապականին. (Ագաթ.։)


Մեքենաւոր, աց

adj.

furnished with machines;
mechanical;
full of contrivances;
industrious, dexterous, handy, adroit;
artful, sharp, sly, intriguing.

· Calfa

NBHL (1)

Մենքենաւոր եւ խորամանկ է հակառակորդն մեր։ Մենքենաւոր եւ արուեստական է ախոյեանն մեր. (Մծբ. ՟Զ. ՟Է։)


Մէն, մենի

adj. adv.

one, only, sole;
alone;
only, solely;
— մի, each, every one, each one.

· Calfa

NBHL (1)

Բե՛ր ինձ արտասուս. եթէ մէն մի կաթեսցէ, բաւական է մկրտել զքեզ երկրորդ անգամ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Մթանամ, ացայ

vn. fig.

to darken, to grow dark, to become dusk;
to dim, to obscure;
to tarnish;
— օդոյ, to begin to lower;
— աստեղաց, to be eclipsed;
— մտաց, to grow dim.

· Calfa

NBHL (1)

Միթէ փո՞քր էր արեգական մթանալն. (Գէ. ես.։)


Մթացուցանեմ, ուցի

va. ast.

to darken, to obscure, to cloud, to dim;
to blacken, to offuscate;
to eclipse;
— զտիւ ի գիշեր, to change day into night.

· Calfa

NBHL (1)

Ամպ յորժամ անցանէ ի ներքոյ ճառագայթից արեգական, ծածկէ եւ մթացուցանէ զնա սակաւիկ մի. (Եւս. պտմ. ՟Է. 22։)


Մթերեմ, եցի

va.

to hoard up, to amass, to accumulate, to heap together;
to warehouse, to house;
to provision, to victual;
— ոխս, ոխս —րեալս ունել, to bear a grudge, to have a spite against one;
զ—րեալ թոյնսն թափել ի բաց, to give vent to one's spite, to breathe out one's anger.

· Calfa

NBHL (1)

Գաղթականք աշխարհին սպառեցին զհամբարս մթերեալս. (՟Ա. Մակ. ՟Զ. 53։)


Մթին

adj.

obscure, gloomy, dark;
obscure, abstruse, occult, of difficult interpretation;
— կեանք, life of obscurity;
— վարս վարել, to live obscurely, to lead an austere life.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԹԻՆ. որպէս Խրթին. խրթնազգեաց. ճգնողական.


Միաբան, ի, ից, աց

adj. adv. s.

unanimous, of one mind, agreeing;
conformable, equal, uniform, analogous, similar, identical, the same;
with one accord, in concert, unanimously;
cf. Միաբանակեաց;
— հաւանութիւն, unanimity, concord, consent;
— լինել, to agree, to conform to.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ κοινόβιος socius vitae communis. Միաբանակեաց կրօնաւոր. վանական.


Միաբանակեաց, եցաց

s.

monk, friar, coenobite.

· Calfa

NBHL (1)

κοινόβιος vivens in communitate κοινόβιον coenobium, vitae communis societas. Ի մեզ վարի առաւել յոքնակի. այսինքն Որք միաբան կեան ի վանս. միաբանք. միաբանականք. եւ Վանք նոցա.


Միաբանեմ, եցի

va. vn.

to agree, to cause to agree, to conciliate, to reconcile, to reunite, to match;
to compose, to unite, to join;
ի մի —, to reunite;
cf. Միաբանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Միաբանէ եւ վաղարշակ զօր բազում յատրպատականէ եւ ի հայոց. (Խոր. ՟Բ. 4։)


Միաբանութիւն, ութեան

s.

unanimity, agreement, concord, union, harmony, consent, good understanding;
conciliation, union;
harmony, consonance, concordance, homophony, symphony, concert;
conformity, fitness, suitableness;
commonalty, community, communion;
company, society, club, corporation, congregation;
copulation;
— թագաւորաց, alliance, confederation, league;
— ի չարիս, cabal, plot, conspiracy;
միաբանութեամբ, unanimously, with one accord;
միաբանութեամբ կեալ, to live on good terms;
քակտել զ—ս, to sow division in.

· Calfa

NBHL (2)

Ե՛ւս քան զայս անզատական է միաբանութիւն միասնական երրորդութեանն. (Մամբր.։)

ՄԻԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. συνοδία communitas, societas. Միաբանական կեանք կրօնաւորաց, կամ ժողով բարեպաշտից.


Միաբոլոր վարս

s.

tresses, head of hair.

· Calfa

NBHL (1)

Բոլորն ի միասին առեալ. բոլորական. համագումար. ի մի ամփոփեալ.


Միաբուն

adj. bot.

consubstantial;
of the same nature or essence;
natural, native;
having only one trunk or stem.

· Calfa

NBHL (4)

ՄԻԱԲՈՒՆ. Համաբուն. բնութենակից. համագոյ. համագոյական. միասնական.

ՄԻԱԲՈՒՆ. Բո՛ւն իսկ կամ ի բնէ միաւոր. իսկաբուն. իսկական. համաբնական. համակամ. միաբան կամ միակ.

Միաբուն բնութեամբ (կամ բնութեան) եղականաց սիրոյ ջատագովք։ Ի միաբուն զուգափառութիւն անմահից փառաբանողաց լուսակերպից. (Նար. առաք. եւ Նար. մծբ.։)

Զհոգի եւ զմարմին եւ զմիտս անապական աստուածախառնութեամբ միաբուն գործելով՝ էմմանուէլ ի կուսէն ծնաւ. (Խոր. վրդվռ.։)


Միագոյ

adj.

having but one substance;
unique of its kind.

· Calfa

NBHL (1)

μονοούσιος solus, sive unicus in suo genere եւ ἑνούσιος substantialis vel innatus. Միաբուն գոյութեամբ կամ գոյացութեամբ. միաձոյլ. միատարր. միակ. միական.