Definitions containing the research ական : 10000 results

Միաւոր, աց

adj.

united, joined;
one, singular;
equal, alike;
s. arith. unit;
— թիւք, the units, the simple numbers.

· Calfa

NBHL (2)

ՄԻԱՒՈՐ. իբր Միասնական. համագոյ.

μόνος solus, unicus ἐνικός singularis. Ունակ միութեան. միակ. մի միայն. եզական. պարզ. միեղէն. մի եւ նոյն յինքեան.


Միաւորակից

adj.

conjoined;
united.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաժարելի՛ է ասեն (նեստորականք) մարդ տալ կատարեալ զմիաւորակիցն եղեալ բանին տաճար. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)


Միաւորիմ, եցայ

vn.

to be united, joined, attached or tied together;
to be mixed;
coupled, matched.

· Calfa

NBHL (6)

Եւ ֆիզիգապէս եւ գերաբնապէս. զոր օրինակ գոյացական եւ անձնաւորական միաւորեամբ բնութեանց ի մարդեղութեան.

Ոչ միայն միջնորդաւ անձինն ընդ հողոյ միաւորեցաւ դիմակ տեսակօք, այլ եռամասն խառնեալ էութեամբք միաւորեցաւ անշփոթելի. (Նար. կուս.։) այսինքն ոչ միայն մարմին էառ հանդերձ բանական հոգւով, այլ եւ միացոյց ընդ աստուածութեան իւրում։ (որ ի վեր է քան զմիաւորիլ հոգւոյ մերոյ ընդ մարմնոյ։)

Զիա՞րդ եւ միաւորի անստացականն ընդ ստացականին (այսինքն անեղն ընդ եղականին), եւ ընդ պարագրելւոյն անպարագրելին. (Աթ. ՟Բ։ (ըստ այսմ առ նախնիս՝ առաւել Միանալ ասի, քան Միաւորիլ։))

Եւս առաւել՝ Միասնական եւ համագոյական միութեամբ աստուածային անհատ բնութեան յերրորդութեան անձանց. (եւ ըստ այսմ ոչ երբղք Միանալ ասի առ նախնիս, այլ միշտ Միաւորիլ, այսինքն միաւոր կամ միակ գոլ)

Սուրբ երրորդութիւնն եւ երանելի միասնականութիւնն՝ անբաժին եւ միաւորեալ է յինքեան։ Անբաժանելի զինքն գիտելով ըստ էական բնութեանն, եւ միաւորեալ ըստ աստուածականն գոյութեան հօր իւրում աստուծոյ. (Աթ. ՟Ժ՟Բ. եւ ՟Ը. յորմէ եւ Խոսրովիկ.։)

Հոգիդ աստուծոյ՝ անեղ էութիւն, ընդ հօր եւ ընդ որդւոյ միաւորեալ բնութեամբ։ Վասն որոյ եւ մչք զհոգին սուրբ ընդ հօր միաւորեալ, եւ ընդ որդւոյ միասնական խոստովանիմք. (Շար.։ Ժմ)


Միաւորութիւն, ութեան

s. fig.

union, junction, conjunction;
adhesion, combination;
reunion;
incorporation;
gluing;
copulation, pairing;
unanimity.

· Calfa

NBHL (4)

Զմիաւորութիւն տէրութեանն, զոր ունի տէրունականն մարդ հանդերձ աստուածեղէնն բանիւ. (Աթ. ՟Ը։)

Շահեսցուք զմիաւորիլն մեզ առ աստուած քրիստոսիւ եղեալ ... որոյ զհետ երթեալ՝ շահեսցո՛ւք զհպելան առ աստուած, եւ զմիաւորութիւնն զփրկական՝ ըստ նմանութեան նորա, ըստ նմանութեան աստուածայնոյն միաւորութեան. որպէս ինքն ասաց, ես եւ հայր իմ մի եմք. այսպէս եւ սոքա ի մեզ եղիցին։

Եւ Միութիւն բարոյական. միաբանութիւն սիրոյ. συνάφεια conjunctio եւ այլն.

Որպէս Միաւորն գոլ. միութիւն. միակութիւն. եզականութիւն. միասնականութիւն. որպէս յն, μονάς, ἐνότης unitas.


Միափառ

adj.

cf. Փառակից;
unanimous.

· Calfa

NBHL (1)

Միափառ եւ համապատիւ (երեք անձինք)։ Անվերնագոյն եւ աննուաստական, հաւասարապէս եւ միափառ. (Նար. առաք.։ Ոսկիփոր.։)


Միափերթ

adj.

of a single piece.

· Calfa

NBHL (1)

Զոսկեղէն զսկիհ, եւ զմաղզմայ ի միափերթ ականց տպազիոնաց բազմակշռաց. (Թղթ. դաշ.։)


Միգային

cf. Միգապատ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբակումայ մարգարէին, որ յափշտակեցաւ ի միգական երկրէն, եւ մատոյց զճաշն ի բաբելոն. (Ճ. ՟Ա.։)


Միեղէն, ղինի, նաց

adj.

only, single, sole, simple;
solitary;
cf. Միաբան.

· Calfa

NBHL (3)

ἐνιαῖος singularis. Միաւոր. միակ. միական. եզական. եւ Միաձոյլ. պարզ, աննիւթ.

Պակասեալք ի միեղիցն իմացութեանց։ Ի նմանէ են յառաջացեալք ամենայն ածականքս, եւ միեղինացն դասք. (Դիոն.։ Մագ. ՟Ե։)

ՄԻԵՂԷՆ. Միայնաւոր. միայնակեաց. միաբան. միասիրտ. եւ Կրօնաւորական. առանձնական.


Միզարձակ, աց

adj.

diabetic, incontinent of urine.

· Calfa

NBHL (2)

իբր լտ. urinae incontinentia laborans, urinam faciens. Որոյ մէզն կամ միզելն է արձակեալ քան զսովորականն. այսինքն թուլացեալ մարմնով՝ ստէպ միզօղ. ջրվաթը բռնել չկրցօղ.

Եթէ ոչ զարիականն բերէ սերտութիւն մարմնոյն, աստուստ կաթոտք եւ միզարձակք լինել հանդերձեալ գոն. (Մագ. ՟Ծ՟Ը։)


Միհր

s.

Mithra, sun, Persian god.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգական՝ որ անուանեցաւ միհր աստուած. (Եղիշ. ՟Ը. եւ այլն։)


Մինաւոր, աց

adj. s. solitary.

· Calfa

NBHL (1)

Գնաց ի դուռն տեսողի մինաւորի. (եւ ասէ ցնա միայնականն. Ոսկիփոր.։)


Մինութիւն, ութեան

s.

solitude, loneliness.

· Calfa

NBHL (1)

(Ի ժամ մահուն) մինութիւն հասեալ է յօգնականաց. (Սեբեր. ՟Ժ։)


Մինչ

adv.

till, until, up to;
to, as far as;
when, at the time that;
while, whilst;
— or — զի, so that, in such a manner that;
այնպէս — զի, so that;
— այս — այն, mean time, meanwhile, in the mean time, whilst these things were doing, during that time, in the interim.

· Calfa

NBHL (3)

Մինչ հրաւիրեալ է ի գուբ տղմոյ, նա ի բազմականս գրգեցուցանիցէ։ Եւ զի՞նչ է սակաւս եւ նուազագոյնս յօդել, մինչ անցեալ է ըստ քանակութիւն. (Նար. ՟Հ՟Դ. եւ ՟Ե։)

Ռամկական է, ՄԻՆՉ ՈՐ, իբր Ցորչափ.

Մինչ՝ չեւ երկինք եւ երկիր լեալ էին։ Այլ ի դնիլ կանխաւ այլոյ բացասականի, ասի նա եւ Մինչեւ. (որպէս տեսեր ի վեր անդր։)


Մինչեւ

prep. adv. until, till, as far as, to;
even to;
that;
— ցայժմ, till now, up to the present, up to this time, hitherto;
— ցայդ վայր, so far, as far as, to that place;
— ցայդր, so far, as far as that, to there;
— ցայս վայր, thus far, as far as this, to here;
— ուրանօ՞ր, how far?
— ցամպս, even to the clouds;
գայ ընդ իս — ի կարս, he goes with me as far as Kars;
կաց or մնա — եկեսցէ, wait till he comes;
— ցե՞րբ, how long?
ոչ ելից — դարձցիս, I will not go out until you return;
— ցբազում ամս, during many years;
— զի, so that, insomuch that;
այնպէս or այնչափ՝ զի, so that;
as well as;
— բազմաց իսկ ասել, so that several people said.

· Calfa

NBHL (4)

Մինչեւ գնաց մեսրոպ յարքունական դրանէն, ոչ զոք ի ճարտարաց գտանէր անդ ի վպրաց. (Խոր. ՟Գ. 52.) այսինքն յորմէ հետէ. քանի որ։

Այլ ռամկական է ասել

Հարին զնոսա, մինչեւ չմնալոյ ի նոցանէ ապրեալ եւ փախստական. (Յես. ՟Ը. 22։)

Մինչ՝ չեւ երկինք եւ երկիր լեալ էին։ Այլ ի դնիլ կանխաւ այլոյ բացասականի, ասի նա եւ Մինչեւ. (որպէս տեսեր ի վեր անդր։)


Միութիւն, ութեան

s.

one, unit;
unity, union, reunion;
concord, accord.

· Calfa

NBHL (1)

Երկուց միութեան անայլայլականի կապ պատկանակիր. (Նար. կուս.։)


Միջակ, աց

adj. s.

middle, mean, middling;
middle, centre.

· Calfa

NBHL (1)

Սա միջակին է խրատ մարդոյս, յորժամ շարժի ախտիցըն բոյս. իմա՛ զգոյականն զօրութեամբ. այսինքն՝ միջակ հասակին, կամ երիտասարդին։


Միջակային

adj.

middling, indifferent, neither good nor bad, moderate.

· Calfa

NBHL (1)

Միջակայնոց եւ պայազատաց, շինականաց եւ տոհմականաց. (Նար. ՟Գ։)


Միջակէտ, կիտի

s. gr.

centre, central point;
point, full stop, period.

· Calfa

NBHL (1)

Շեշտն (ձայնի) յաւարտակէտին դնի, իսկ բութն ի ստորակիտին, եւ պարոյկն ի միջակետին. (զի որպէս միջակէտն՝ երկուցն է համեմատ, այսպէս եւ պարոյկն միջակ է բացոլորականացն. Երզն. քեր.։)


Միջակութիւն, ութեան

s.

mediocrity.

· Calfa

NBHL (2)

Եւս եւ ժամանակականն.

ՄԻՋԱԿՈՒԹԵԱՆ կամ ՄԻՋԱԿԱՒՈՐ մակբայ ասի որակականն, որ եւ ՔԵՐԹՈՒԹԵԱՆ. որպէս յն. μεσότητος , կամ ποιότητος qualitatis.


Միջահասակ

adj.

of middling stature, middle-sized, about the middle height;
middle-aged.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛վ խաչ բարձրաթեւ, մանկանց պահապան, եւ միջահասակաց օգնական ի պատերազմի. (Ճ. ՟Բ.։)

Ի տիոց անտի երիտասարդականաց մինչ ցմիջահասակ արբունս ժամանակի. (Կաղանկտ.։)


Միջաշաւիղ

s.

middle path or way;
diameter.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսին յարեգական միջաշաւիղն գերբնապէս հասեալ. (Դիոն. թղթ.։)


Միջատք, տաց

s.

insects.

· Calfa

NBHL (1)

τὰ ἕντομα insecta. Կենդանիք մանունք՝ առաւել թռչականք, որոց մարմինք ունին զկազմութիւն միջատութեամբ իւիք աղխաղխից ընդ հաստ եւ ընդ բարակ.


Միջնաշխարհ, աց

s.

centre, interior of a country, midland districts.

· Calfa

NBHL (1)

Հասանէր ի միջնաշխարհն հայոց ի վաւառն այրարատու։ Զմիջնաշխարհն քանդեալ բրեալ զօրքն պարսից ապականէին։ Միջնաշխարհն մնացեալքն յերկուացան յարքայէն. (Բուզ. ՟Դ. 23. 24. 50։ ՟Ե. 4։)


Միջնապարիսպ, րսպաց

s.

partition wall;
rampart.

· Calfa

NBHL (1)

Քերովբէական գումարտակս՝ լինել միջնապարիսպս ի մէջ քո գառանցն եւ գայլոցն. (Նանայ.։)


Միջնորդ, աց

s.

mediator;
intermedium, agent, go-between;
negotiator;
medium;
— վաճառաց, broker;
— հաշտութեան, reconciler, conciliator, intermediator, intercessor.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց իրիք մարմնական միջնորդի առ զմարմին յանփորձ կուսէն. (Եղիշ. ՟Բ։)


Միջնորմ

s.

party wall, partition.

· Calfa

NBHL (1)

Սակս ծառայական միջնորմ օրինին. (Նար. մծբ.։)


Միջօրեայ, էի, ից

s. adj.

noon, noon-tide, midday;
the south;
meridian;
southern, meridional;
half, semi;
— ջերմն, intermittent fever.

· Calfa

NBHL (2)

Թեման միջօրեայ կարդացեալ, որ ըստ եբրայականին հարաւ համբաւեալ. (Նար. խչ.։)

Եւ այս բաւական է ստածումն միջօրեայ ջերմանն). (Մխ. բժիշկ.։)


Միօրեայ, րէից

adj. adv.

of a day, ephemeral, lasting only a day;
a day only;
— ջերմն, ephemera, ephemeral fever;
— ճանճ, ephemera, ephemeral fly;
— ճճի, ephemeron-worm;
— գեղ, fleeting beauty.

· Calfa

NBHL (2)

ՄԻՕՐԵԱՅ կամ ՄԻՐՕՐԷ. μονημέριος diarius, unius diei. Որոյ տեւողութիւնն է զմի օր. միոյ աւուր. առօրեայ. մէկ օրուան, օրական.

ՄԻՕՐԵԱՅ. ἑγήμερος diurnus. Շարունակ. օրըստօրական.


Մլար

cf. Մռայլ.

· Calfa

NBHL (1)

Մլարն հերձուածողական տեղի ետ, եւ ուղղափառութիւնն իբրեւ զարեգակն համատարած սփռեցաւ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ։)


Կողմնապահ

cf. Կողմնակալ.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՈՂՄՆԱՊԱՀՔ. Զօրք՝ որ ենն ի կողմնական թեւս.


Կողմնեցուցանեմ, ուցի

va.

to lay down, to put to bed.

· Calfa

NBHL (1)

Մսուր զծնիցեալն կողմեցույց զվերանստեալն յաթոռ քերովբէական. (Գր. սքանչ.։)


Կողոն

s.

colossus

· Calfa

NBHL (1)

Կարիա եւ ռոդո շրժեցան, մինչեւ մեծի կողոնին անկանիլ։ Ռոդոս շարժեցաւ, կողոսոսն կործանեցաւ. որ էր պատկեր արեգական առնակերպ՝ իբր ՟Հ կանգուն. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Կողոսոս, ի

cf. Կողոն.

· Calfa

NBHL (1)

Կարիա եւ ռոդո շրժեցան, մինչեւ մեծի կողոնին անկանիլ։ Ռոդոս շարժեցաւ, կողոսոսն կործանեցաւ. որ էր պատկեր արեգական առնակերպ՝ իբր ՟Հ կանգուն. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Կողոպտած

cf. Կողոպուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Վաճառականք ոմանք կողոպտածք ի յազգէն թուրքաց. (Պտմ. վր.։)


Կոճոպումն, ման

s.

lopping off;
rooting up;
extirpation.

· Calfa

NBHL (1)

Զտիրական պատահումն մրցանաց կոճոպման Մագ. (՟Լ՟Բ։)


Կոնքեղ, աց

s.

conchylia, purple-fish, murex.

· Calfa

NBHL (1)

Տիւրոս առ ծովեզերբն հովուական քածին (շան) շրջելով. եւ գտեալ կոնքեղ՝ եկեր, որով այժմ ներկեալ լինի ծիրանին. ապա արիւն կոնքելին եներկ զբերան շանն. եւ հովիւն առեալ բուրդ՝ ջնջէր. եւ բուրդն զգոյն ծիրանոյն առ։ Եւ գիտեցեալ հովիւն, եթէ կոնքելն այնպիսի ներկական բնութիւն ունի՝ հրապարակաց զայն, եւ այնպէս քաղելով առ ծովեզերին զկոնքելն՝ եւ նովաւ կազմէին զծիրանին. (Նոննոս.։)


Կոշկոճեմ, եցի

va.

to beat, to strike, to bemaul, to beat to death, to torture, to put to the rack, to murder, to slay, to massacre, to butcher, to kill in a violent cruel manner.

· Calfa

NBHL (1)

Զբժիշկս կոշկոճիցեն։ Առեալ զբանդականսն կոշկոճիցէ. (Ոսկ. ես.։)


Կոչեմ, եցի

va.

to call;
to call in;
to invite;
to call, to name;
— ի մի վայր, to convoke, to call together, to assemble;
— յօգնութիւն, to call on for help, to invoke;
— զոք յետս, to call back, to revoke;
to call off, to bring back;
յետս — զբանսն, to unsay, to recall what one has said, to retract, to recant, to revoke;
— ի դատ, to cite, to summon;
վկայս —, to subpoena, to summon witnesses;
— ի վկայութիւն, to quote, to cite.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչեաց զաստուած յօգնութիւն։ Կոչեցի զամենակարգ օգնական. (Լմբ. սղ.։)


Կոչնակ, աց

s.

rattle;
clapper.

· Calfa

NBHL (1)

Զկնի կոչնակացդ գալ. ընթերցի՛ր կամ իմա՛, կոչնականացդ, այս ինքն կոչողաց։


Կոչումն, ման

s.

calling, call, nomination;
appellation, name, nomination, denomination;
appeal, summons, citation, assignation;
invitation;
invocation;
vocation;
— յետս, retraction, recantation, unsaying, recalling.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչումն անպատիր, կամ ընտանի, կամ պաշտելի (անունն աստուծոյ կարդալի)։ Օծումն կոչման։ Քրիստոնէական կոչմանս։ Ի վեհագունիցդ կոչմանց։ Անուանեալ կոչմամբ յիսուս զքրիստոսն աստուծոյ. (Նար.։)


Կոպ

cf. Կոպք.

· Calfa

NBHL (2)

Ի քթթել ական ասէ, որքան կափուցանես զկոպսդ. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)

Զկոպ ական մաշեալ՝ շլացուցեալ էր արտասուսն զաչս նորա. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Կով, ուց

s.

cow;
շառագոյն՝ խայտաբղէտ —, russet, spotted or speckled —;
— վտիտ՝ պարարակ կամ գէր, lean, tat —;
կաթնտու՝ կաթնաւէտ —, milch cow, dairy cow;
կթել զկով, to milk a -;
ծանր —, a — with or in calf;
ծնանել կովու, to calve;
միս կովու, cow-beef;
կաշի, մորթ կովու, neat-leather, cowhide;
ստեւ կովու, cow hair;
կու, քակոր կովու, cow dung;
կոգի կովուց, butter of kine;
բչիւն՝ բառաչիւն կովու, bellowing, lowing of a -.

· Calfa

NBHL (2)

Քսան կով արօտական. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. 23։)

βοῦς bos, vacca. Էգն արջառոց. որոյ արականն է եզն. ինէք. պէքէրէթ. իսկ պ. կեավ ՝ է հասարակ (որպէս ի լտ. պօս) զի նէրկեավ, է եզն. եւ մատէկեավ, կով.


Կոտորակ, աց

s.

small bit, piece or slice;
— թուոց, fraction;
տասնորդական —, decimals, decimal fractions.

· Calfa


Կոտորեմ, եցի

va.

to break, to break in pieces, to shatter, to smash;
to out, to cut down, to fell;
to destroy, to break, to rout, to defeat, to overthrow;
to massacre, to kill;
to cut, to pull to pieces or tatters;
to divide, to share, to part;
մեծամեծս —, to hector, to brag, to boast, to swagger, to pretend to be of importance, to take much upon oneself, to be impertinent;
— ի սայր սուսերի, to put to the sword

· Calfa

NBHL (1)

Կոտորի կենդանին բանականին եւ անասելոյն զանազանութեամբ։ Պիտի տարբերութիւնս առնուլ, որովք կոտորի սեռն. (Պորփ.։)


Կոտորիչ, չի, չաց

s.

destroyer, massacrer;
slaughterer, exterminator.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւականք օդոյս կոտորիչք. այսինքն պատառօղք. (Սեբեր. ՟Ա։)


Կորակնեմ, եցի

vn.

to have the eyes cast down with shame or confusion, to be humiliated.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սոցա վարդապետական հանդիսիցս կորակնեալք։ Յորոց կորակնեալք. (Լաստ. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Է։)


Կորդակ, աց

s.

helmet, casque.

· Calfa

NBHL (1)

Ետու դնել (զնշտն խաչին) ի նշանս պատերազմական զինուց, եւ ի կորդակս վեղէնդահացն. (Թղթ. դաշ.։)


Կորէ

s.

young girl.

np.

Proserpine.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՈՐԷ կամ ԿՈՐԷՔ. Բառ յն. գօ՛րի. κόρη puella եւ Proserpina. Աղջիկ. սեպհականել անուն պերսեփոնեայ չաստուածուհւոյ.


Կործանիչ

s. fig. adj.

destroyer, waster;
perverter;
ruinous.

· Calfa

NBHL (1)

Կործանիչ լինի նմա (եւայ՝ ադամայ) փոխանակ օգնականի. (Եփր. ծն.։)


Կորճալեզու

s.

jargon, brogue, cant.

· Calfa

NBHL (3)

Գորդա կոչէ զկորճալեզուն. Զոր ի յունին դորացի անուանեն լեզու (որպէս խոտորեալ ի բուն ելլադականէն ատտիկեցւոց). (Երզն. քեր.։)

Զքոյ լեզուիդ դլտելն բաւանդակ զբառսն (կամ զբարսն) զեզերականս, որպէս զկորճայ եւ զտայեցին եւ զխութայինն. (Երզն. քեր.։)

Գալիլեայ լեզուն մի է ասեն, եւ կորճայ, եւ կարի շինական. եւ զիա՛րդ լսեմք մեք յիւրաքանչիւր բարբառս՝ յորում ծնեալք եմք. (Տօնակ.։)