Definitions containing the research ամ : 10000 results

Շրջաբնակ, աց

adj.

living in the neighbourhood, neighboring, adjacent, circumjacent;
s. geog. —ք, perioecii, perioecians.

· Calfa

NBHL (1)

περίοικος, -οι accola, vicinus, circumhabitatores. Շուրջ բնակեալն. մերձաւոր բնակութեամբ. սահմանակից. դրացի.


Շրջաբնակութիւն, ութեան

s.

circuit, territory;
neighbouring towns or districts.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանե՞ս զտէրն մեր եւստռատիոս՝ զիշխանն ամենայն շրջաբնակութեանս մերոյ. (Ճ. ՟Ա.։)


Շրջագայական, ի, աց

adj.

periodical, circular.

· Calfa

NBHL (1)

Երկուց լուսաւորացն ի նոկցունց անդրէն ի նոյնս շրջագայականին հասման։ Զժամանակի եւ որոց ի ժամանակի են զշրջագայականսն զօրութիւնս (կամ շարժութիւնս) որոշեն. (Դիոն. ածայ.։)


Շրջագայիմ, եցայ

vn.

to take a turn, a walk, to roam;
to wander over, to stroll, to prowl, to turn round, to revolve;
to go round, to circulate.

· Calfa

NBHL (3)

Բայց մեսրոպայ շրջագայեալ, զամենեսին լուսաւորեալ. (Շ. վիպ.։)

Արժանի հաւատարմութեան առն ժամանակագրութիւնս շրջագային յոյժ գեղեցկախաղաղ. (Ասող. ՟Ա. 2։)

περιπατέω ambulo, pervagor. իտ. girare. περιάγομαι , συμπεριάγομαι circumferor. Շուրջ գալ. շրջիլ՝ իբր շրջանս իմն առնելով. զգնալ. եւ շրջաբերիլ, պարբերիլ. շուրջ գալ զիւիք, շրջան կամ հիռ առնուլ. պտըտիլ, չորս դին քալել, ժուռ գալ, ման առնուլ.


Շրջագայութիւն, ութեան

s.

turn, walk, circulation;
turn, rotation, revolution.

· Calfa

NBHL (13)

Տե՛ս եւ զնորա զհամաշխարհական շրջագայութիւնն. (Պրոկղ. ներբ. ղկ.։)

Իննեւտասներեկին շրջագայութիւն։ Իննուտասն ամաց շրջագայութիւն ունի. (Պրպմ. ՟Ի՟Թ։)

Ըստ ամենայն ամի շրջագայութեան. (Պիտառ.։)

περίοδος, κύκλωσις, ἁνακύκλωσις periodus, conversio, gyrus, circuitus. Շրջիլն. եւ Շրջաբերութիւն. պարագայութիւն. պտոյտք. ընթացք. հիռ. շրջան. դարկձ շրջանի կամ ի շրջանի. ժուռ գալն, պտուտ.

Շրջագայութիւն երկնի, կամ արեգական. աստեղաց, ժամանակաց, ընթացից աշխարհի ցկատարած, եւ այլն. (Յճխ. ։ Պիտ.։ Եղիշ. ՟Բ։ Խոր. վրդվռ.։ Ասող. ՟Բ. 6։ Շիր.։ Խոսր.։ Իգն. եւ այլն։)

Որ եւ արբեցողաց իմն թուի շրջագայութիւն լինել երկրի զինքեամբք. (Եղիշ. հոգ.։)

Բաժանեցին զամենայն արարածս շրջագայութեամբ (ի քարոզութիւն) աւետարանին. (Զենոբ.։)

Խուռն ինչ ցամաքայտակ ճանապարհ առանց շրջագայութեանց ջրոցն. (Փարպ.։)

Կամ Շրջան առնուլն. վերադարձ.

Բոլորակին՝ որ իննսուն եւ հինգ ամով բովանդակէր զեղանակ շրջագայութեան ի նոյն. (Շիր. զատիկ.։)

Կամ Շուրջ կալն. լինելն.

Տեսանել զտեղի յարկի փառաց՝ զշրջագայութիւնս սրբոյ սեղանոյս ձեռամբ լուացելով. (Անան. եկեղ։)

Կամ Մանուած բանից. դարձուած խօսից.


Շրջագայուն

cf. Շրջագնաց.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ խնդրել, ոչ պահեստս, եւ կամ շրջագայունս հօտս խաշանց. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Շրջագնաց

adj.

roaming, wandering.

· Calfa

NBHL (1)

Շրջագնացք տանէ ի տուն, եւ գաւառ ի գաւառ շոգմոգութեամբ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Շրջագնացութիւն, ութեան

s.

going here and there, wandering.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք փառամոլեալք յանառակ շրջագնացութենէն. (Պիտառ.։)


Շրջագրական, ի, աց

adj.

circumscriptive.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ժամանակ, ոչ տեղի, եւ ոչ այլ ինչ շրջագրական անուն. (Նիւս. երգ.։)


Շրջակայ, ից

adj. s.

in the neighbourhood, neighbouring, adjacent;
—ք, the environs, the country roundabout, neighbourhood.

· Calfa

NBHL (3)

Զանազանեցաւ զընթագրութենէ դրութիւն շրջակայիւքն։ Եթէ առգիցես սմին գրութեանս դէմս կամ պատճառս, որք են շրջակայք, առնես ընթադրութիւն. (Պիտ.։)

ՇՐՋԱԿԱՅ. գ. περίστασις, στάτα circumstantia. Պարագայ. հանգամանք. (իբր պարակայ).

περιΐστας, περίστας circumstans περικείμενος circumjacens. Որ ոք կամ որ ինչ շուրջ կայ. մօտակայ.


Շրջահայեաց

adj.

circumspect, cautious, discreet, considerate, prudent;
— լինել, to look around, to observe, to explore, to spy out.

· Calfa

NBHL (2)

ՇՐՋԱՀԱՅԵԱՑ ԼԻՆԵԼ. որ եւ ի յետնոց ասի ՇՐՋԱՀԱՅԻԼ. Շուրջ հայել. քաջ դիտել. յածել զաչս կամ զմիտս.

Գէտս կացուցեալ, միշտ զակն ի սահմանս երկրին կառուցեալ՝ այսր եւ անդր շրջահայեաց լինելով արթնաբար տեսութեամբ. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։)


Շրջահայեցութիւն, ութեան

s.

observation, attention, exploring, spying out;
circumspection, caution, prudence, consideration, discretion.

· Calfa

NBHL (1)

Գէտն ամենայն շրջահայեցութեամբ դիտեալ զկողմանս առանց քնոյ եւ հեղգութեան. (Սարկ. քհ.։)


Շրջան, աց

s.

turn, gyre, turning, circuit, revolution, circumvolution, circulation, conversion;
course, cycle, period, circle, round;
turning, wheeling, winding;
sinuosity;
change, vicissitude;
— մեծ, period or cycle of five hundred and thirty-two years;
—ք ջուրց, whirlpool, vortex;
— զօրաց, evolution;
— առնուլ, to turn, to make or take a turn, to turn or whirl round and round, cf. Շրջաբերիմ, cf. Պտուտեմ;
to circulate, to revolve, to move;
to spin round upon one leg.

· Calfa

NBHL (7)

Գիտիցե՞ս զշրջանս երկնից (կամ զշրջանակս). (Յոբ. ՟Լ՟Ը. 33։)

Արեգակն ի ձեռն կառավարին իւրոյ ունի զփոփոխմունս շրջանին իւրոյ տարեւոր ժամանակին. (Եղիշ. ՟Ը։)

Խոստովանեցաւ ի վերին աթոռոյն շրջան նստելոցն՝ տէր ամենակալ. իմա՛ ի շրջանակն. շուրջը, բոլորտիքը։

Ժողովեալ ամաց շրջաբերութեան լուսնին, եւ արեգական տարբերութիւն հհաւաքեալ՝ ժողովին. որ լինի մի շրջանն՝ հինգ հարիւր երեսուն երկու։ Արեգակն ի քսան եւ ութ ամին դարձաւ (ի նոյն կէտ ծագման), եւ լուսինն յիննեւտասն, որ լինի շրջան արեգական եւ լուսնի։ Ի յառաջին շրջանին ելն ադամայ ի դրախտէն. եւ յերկրորդ շրջանին ենովք փոխեցաւ ... ի հինգերորդ շրջանին բաժանումն լեզուացն ... Յեօթներորդ շրջանին ի ձեռն մովսէսի կոչէ զազատութիւնն ի վերայ իսրայէլի. եւ այլն. (Զ՝քր. կթ։ եւ Տօմար.։)

Իւղն օծութեան շրջան առեալ ի մէջ գետոյն՝ շուրջ զմարդկամբն խաղայր։ Շրջան առեալտ կոտորէր մինչեւ ի նոյն տեղին։ Շրջան առին յանապատին զքառասուն ամ։ Շրջան առեալ ընդ շամշուդէ եւ ընդ վրաց դաշտ. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Զ. եւ թաղմ։ Ասող. ՟Գ. 25։)

Բնաւորեալլ է ծովու երբեմն շրջան առնուլ ալէկոծութեամբ, եւ զներքին աւազն յերեսս տալ. (Շ. բարձր.։)

κάμπα flexura τροπή conversio διέξοδος diverticulum καταιγίς lapsus cum impetu, procella. Շրջաբերութիւն. դարձուած յինքն կոյս կամ ի նոյն վայր եւ ի ժամանակ. պտոյտ. ոլորք. յորձանք. խաղ գետոց. պտուտ.


Շրջանակ, աց

s. ast. adv.

circle, hoop;
border, contour, outline, circumference;
frame, frame-work, sash;
enchasing;
turn, circuit, ring;
cycle;
—ք երկնից, the spheres;
— կենդանական, the zodiac;
բեւեռային —, polar circle;
—ք ապարանից, gallery, terrace, promenade;
սիւնք —օք or —աւ, peristyle;
—աւ, in a circle, in a ring, circularly, cf. Շուրջանակի.

· Calfa

NBHL (10)

Բնութեամբ ի մարդկայնոցս ոչինչ հաստատուն, այլ՝ շրջանակ իմն մերոց իրացն շուրջ ընթանայ։ Պօղոս զբազում շրջանակս աւետարանին ելից. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Ժ՟Բ։)

Թշնամիք եղիցուք շրջանակաց աշխարհիս։ Ո՛րչափ շրջանակք տարեաց ընթացան մինչեւ ցայժմ. (Իսիւք.։)

Լցեալ բովանդակեալ շրջանակ բոլորակի շլբ ամաց. (Յհ. կթ.։)

Ահա բարդեցան կուտեցան շրջանակք ամացս ընդունայնութեան։ Ի յաւարտումն լրման շրջանակի եօթնեակ դարուց վախճանի. (Նար. ՟Ձ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)

ՇՐՋԱՆԱԿ. որպէս Պարունակ. գօտի. կամար. ծիր, բոլորակ. շրջանաւոր աշտիճան. եւ Որ ինչ պատի զիւիք, կամ շրջան առնու կամ կարէ շրջշրջիլ. դարձուած. ծղխնի.

Կենդանական շրջանակ (զոդիակոս)։ Որ շրջանակօք ի միմեանց վերայ բազմօք եդեալ։ Շուրջ զնովաւ լամբար իմն շրջանակ սքանչելի։ Խոհականութիւնն եւ արծութիւն կարեն պարիսպս եւ շրջանակս արկանել զհակառակօք չարեացն. (Փիլ.։)

Գիտիցե՞ս զշրջանակս (կամ զշրջանս) երկնից. (Յոբ. ՟Լ՟Ը. 33։)

Որ ունի ասէ զշրջանակն կամ զծիր երկրի. տեսանե՞ս, զի բոլորակ իմն է երկիր. զի շրջանակն ասելն՝ զայն իմն յայտ առնէ. (Գէ. ես.։)

Շրջանակաւ ամպարիշտքն շրջին, եւ ջանան զրաջան առնել զքեզ. (Մանդ.։)

Շուրջ շրջանակաւ. կամ շրջանակաւ շուրջանակի. (Ել. ՟Ի՟Ե. 11. 24. 25. եւ այլն։)


Շրջանակեայ

adj.

furnished with a circle or frame;
round, circular.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր շրջանակեայ ծնօտք շուրջ զսեղանովն. (վասն զի) մարմնական ամենեցուն էութիւնն յեղյեղումն եւ փոփխութիւն ընդունի. (Փիլ. ել. ՟Բ. 70։)


Շրջանակեմ, եցի

va.

to turn round;
to revolve, to move in a circle;
to frame, to border.

· Calfa

NBHL (2)

Յորժամ անիւ շրջանակիցի ... անիւն ստէպ շրջելովն. (Եզնիկ.։)

Որ շրջանակես զժամանակս ամաց հոլովման աւուրց յայլ նմանութիւն բարեպատեհ տեսողութեան։ Յաղօթարանն վայրի ընդ պատազմունս այսր կենցաղոյս շրջանակեցայ։ ոչ արեգակն փոխաբերեալ՝ ուր շրջանակի, առանց տարրական օդոյ. (Նար. կգ. ՟Ի. ՟Ծ՟Դ։)


Շրջաչափութիւն, ութեան

s.

cf. Շրջաչափումն.

· Calfa

NBHL (2)

Բնակեալ, եմք ի կղզւոջ. եւ շրջաչափութիւն (կամ շրջափակութիւն) իւր՝ տարւոյ գնաց. (Պտմ. աղեքս.։)

Սա է, որ ամեն քաղաք պղնձի, որոյ էր շրջաչափումն ասպարիզաց հարիւր եւ քսան. (անդ։)


Շրջաչափումն, ման

s.

circuit, ambit, circumference.

· Calfa

NBHL (2)

Բնակեալ, եմք ի կղզւոջ. եւ շրջաչափութիւն (կամ շրջափակութիւն) իւր՝ տարւոյ գնաց. (Պտմ. աղեքս.։)

Սա է, որ ամեն քաղաք պղնձի, որոյ էր շրջաչափումն ասպարիզաց հարիւր եւ քսան. (անդ։)


Շրջապատ, ից

adj. s. geom.

surrounding, ambient;
turn, round, circumference, compass, outline, circuit, fence, wall, enclosure;
periphery, circumference.

· Calfa

NBHL (2)

Պարիսպ կամ պարիսպք շրջապատ. (Վեցօր. ՟Է։ Շար.։ Երզն. լուս.։)

Շրջապատիւ սահմանէ զվայրն ամենայն. (Ուռպ.։)


Շրջապատեմ, եցի

va. vn.

to surround, to compass, to encircle;
to envelop;
շրջապատիմ.

· Calfa

NBHL (6)

Շրջապատեցին զինուորքն զեկեղեցին բազում սպառազինութեամբ։ Շրջապատէին զտաճարն աստուծոյ լինուք բազմօք։ Հասին ի վերայ, եւ շրջապատեցին զքաղաքն։ Շրջապատեալ հուրն զհրէայսն՝ կիզեաց արս եօթն. (Հ. կիլիկ.։ Ճ. ՟Բ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Բ։ Խոր. առ արծր.։)

Պարիսպ ամուր ապաստանի ամենայն առաքինութեամբք շրջապատեալ է. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Շրջապատեցան ի տրտմութեան հոգս. (Ոսկ. ամբակ.։)

Զամենայն երկիրն եւիլատայ շրջապատէ փիսոն. (Շիր.։)

Զօրութեամբն քրիստոսի շրջապատեցաւ խաչն ինքնին, եւ դարկձաւ յարեւելս. ((ռմկ. պտըտիլ) Տէր Իսրայէլ.։)

περιβάλλω, κυκλόω, τυχίζω, συνέχω circumdo, munio եւ contineo. Շուրջ պատել. պարփակել. պարունակել. պաշարել. պարսպել. ամրացուցանել. չորս դին պատել.


Շրջապատումն, ման

s. fig.

rotation;
circumlocution, ambages.

· Calfa

NBHL (2)

Յորում ոչ ամք եւ ոչ ամիսք՝ են թուական, ո՛չ հազարաց շրջապատումըն բիւր անգամ. (Շ. իմ. եղակ.։)

Զի՞նչ պիտոյ էր նմա այս ամենայն շրջապատումն, եւ առակքս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։)


Շրջառութիւն, ութեան

s.

turn, gyre.

· Calfa

NBHL (1)

Այլեւ երեքտասան շրջառութիւն թուոցն լուսնականաց զարեգակնայոքն խորհուրդն մին համարեցաւ ... թիւ երեքտասան շրջառութեան լուսնականաց. (Շիր. զատիկ.։)


Շրջափակ

adj. s.

enclosed all round;
surrounded, invested;
enclosure, fence, close.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ էր ի քաղաքին եղէգն՝ կանգնոց երեսուն շրջափակ չափաւորութիւն ունելով. յորոց եւ քաղաքին ամենայն ձեղունքն յարկեալ են. (Պտմ. աղեքս.։)

Եւ զմնացեալ սակաւսն ի մէջ արարեալ՝ շրջափակ տուեալ՝ կամէին զամենեսին սատակել. (Արծր. ՟Բ. 3։)


Շրջափակեմ, եցի

va.

to shut up all round, to hem round or in, to enclose, to encircle, to surround, to beset.

· Calfa

NBHL (1)

Շրջափակեալ յամենայն կողմանց ծովածիր էր տեղին։ Զի էր զնոսա շրջափակեալ եւ պաշարեալ անիծից. (Փարպ.։)


Շրջեմ, եցի

va. fig.

to overturn, to upset, to turn over, to capsize, to throw down;
to change, to transmute, to convert;
to turn aside, to pervert, to subvert;
ի բաց —, to avert, to turn away, to divert;
— զմիտս, ի մտաց ի խորհրդոց, to deter, to dissuade, to dehort, to discouncil;
ի փախուստ — զզօրս, to rout, to put to flight, to chase, to pursue hotly;
— զգոյն, to discolour;
— զբանն, to retract, to recant;
cf. Միտ.

· Calfa

NBHL (4)

Շրջեցին զմիտսն յովասու։ Առեալ զթագաւորն մեկուսի՝ շրջեաց զմիտս նորա։ Զի մի՛ չարութիւն ինչ շրջեսցէ զիմաստութիւն նորա։ Ցանկութիւն շրջեաց զսիրտ քո։ Շրջեաց նմա աստուած սիրտ այլ։ Խնդրէր շրջել զփոխանակ բդեշխին ի հաւատոց։ Կամիցին շրջել զաւետարանն քրիստոսի.եւ այլն։

Կամքն այն՝ որ շրջեցին ի գինի անոյշ. (Եփր. համաբ.։)

Շրջեցաւ սիրտն փարաւոնի եւ ծառայից նորա ի վերայ ժողովրդեանն։ Գոյն երեսաց նորա կամ իմոց շրջեցաւ։ Զի մի՛ այլ ազգ ինչ իրք շրջեսցին վասն դանիէլի։ Հրամանի մարաց եւ պարսից ո՛չ է օրէն շրջել։ Որպէս դուրք շրջին ի ծղխնւոջ, նոյնպէս վատ ի մահիճս իւր։ Յորում չիք փոփոխումն, եւ կամ շրջելտոյ ստուեր։ Զշրջանաց փոփոխումն, եւ զշրջել ժամանակաց։ Մինչեւ շրջեսցի օրն.եւ այլն։

Լուաց նա ի փոշւոյ անտի, եւ շրջեցաւ լուաց զնա յանօրէնութենէ իւրմէ։ Աղաչէր, ապա շրջեցաւ, եւ ասէ, եւ այլն. (Եփր. համաբ.։)


Շրջեցուցանեմ, ուցի

adj.

to walk, to take or lead about;
to turn, to twirl, to wind.

· Calfa

NBHL (4)

Կրէ զամենայն բանիւ զօրութեամբ իւրով, եւ շրջեցուցանէ ո՛ւր եւ կամի. (Լծ. կոչ.։)

Փորձին համանգամայն ամենայն ուստեք ի մի յանտեղեացն շրջեցուցանել զմերսս. (Աթ. ՟Բ։)

Շրջեցուցի զձեզ յանապատ ամս քառասուն։ Եւ զնոսա ընդ հրապարակսն առ առակէ, կամ շալակաւ շրջեցուցանէին։ Շրջեցոյց զիս ընդ չորս կողմանս սրահին։ Շրջեցոյց զիս շուրջ զոսկերօքն։ Զքորս կանայս շրջեցուցանել ընդ մեզ։ Զվրան ժամուն եւ զտապանակ կտակարանացն ընդ իւրեանս շրջեցուցանել.եւ այլն։

Առեալ կիտոսին զյովնան՝ շրջեցուցանէր ընդ ամենայն խորշս անդնդոց. (Անան. եկեղ։)


Շրջմոլիկ

adj.

straying, wandering, vagrant;
cf. Հուր.

· Calfa

NBHL (1)

Շրջօղ ըամ շրջուն որպէս զմոլի. մոլար. մոլորաշաւիղ. թիւր.


Շրջշրջեմ, եցի

va.

to turn or whirl round and round;
to change;
to walk;
cf. Թուղթ.

· Calfa

NBHL (3)

Զսիրամարգին թեւ ո՛րքան շրջշրջեսն, այնքան երփն երփն գեղեցկըութեանն զառաջին տեսեալն մոռացուցանէ. (Արշ.։)

Ալեացն տատանելոց, որ երփն երփն զերանգսն շրջշրջեն։ Մարարտունկքն կարենզ զիւրաքանչիւր կամս գունակ կերպարանացն շրջշրջել. (Ագաթ.։)

ἁλλοιόω, παραλάττω, διαστρέφω muto, commuto, verto, converto. Ստէպ շրջել. յայսկոյս յանյնկծոյս կամ այսր անդր դարձուցանել. փոփոխել. ասդին անդին դարձընել, աչքը պտըտցընել, գունը փոփոխել.


Շրջշրջիմ, եցայ

vn.

to turn round, to turn, to move about;
to walk;
— աչաց, to roll one's eyes wildly;
— յանկողնի, to be uneasy, to tumble and toss in one's bed, to move oneself restlessly from side to side.

· Calfa

NBHL (6)

Փոփոխիլ. շարժմամբ փոխիլ ի դրից. խաղալ. թեքթեքիլ. դառնալ. ձգձգիլ. յածիլ. դարձմշտըկիլ, թապըլտըկիլ, ծռմըռկիլ.

Ինձ (որպէս զկատու) դիւրաւ շրջշրջի յամենայն կողմանս յո՛ր եւ կամի. (Վեցօր. ՟Թ։)

Թաղեալ ի տղմէ՝ շրջեսցի նա յայնմ տղմի՝ ըստ կամաց իւրոց, եւ ոչ ըստ կամաց իւրոց. շրջշրջի ըստ կամաց իւրոց, զոր ոչ այլ ոք շրջշրջէ զնա. եւ ոչ ըստ կամս իւր շրջշրջի, վասն զի ոչ ի ներքուստ անտի ցանկայ նա, թէ այսպէս շրջշրջեսցի. (Եփր. հռ.։)

Որ ոչն կարէր շրջշրջել յանկողնի իւրում. (Եփր. համաբ.։)

Սոքա են յամենայն ամի, զի յաւելուն նմա այնոքիկ՝ ար շրջշրջին ի թիւ եւ ի համար լուսնի. (Եփր. ծն.։)

Մինչեւ ցայսօր ժամանակի յայսկոյս յայնկոյս շրջշրջին կարծիք զնմանէն ի բազմաց։ Ոչ ճշգրիտ ունէր նա յունարէն, այլ շրջշրջի նա խօսիւք իւրով բարբարոս լեզուով իւիք իւիք. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 24։ ՟Է. 24։)


Շրջշրջուն

adj.

turning in every direction or way, versatile.

· Calfa

NBHL (1)

Սեփենդոն՝ գլուխն ասի մատանւոյն, եւ էր շրջշրջուն (կամ շրջշրջիւն). (Նոննոս.։)


Շրջուած, ոց

s.

change, mutation;
turn, circuit.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ շրջուած (իսրայէլի ի ռոբովամայ), բայց ոչ եթէ յարքայէ. զի թէպէտեւ ի պատճառս բանին արքայի եղեւ, բայց սակայն ի տեառնէ եղեւ։ Յեսու զսաստիկ շրջուածսն երկնից արգելոյր. (Եփր. մն. եւ Եփր. յես.։)


Շրջումն, ման

s.

act of walking, walk, going and coming;
turn;
change;
overturning, upsetting.

· Calfa

NBHL (3)

Միտքն երբեմն ի վար տուեալ զինքն զգայութեանցն՝ ընդ ամենեսին սովորեալ է շրջիլ. արդ այս շրջումն նմա մոլորութիւն եւ անճանապարհութիւն գործէ։ Աստեղացն շրջմունք։ Տարեւորական շրջմամբքն (այսինքն եղանակօք)։ Երգոց չափականաց, կայականաց, պարաւորաց, շրջմամբք եւ բազմաշրջմամբ գեղեցիկ եւ լաւ չափեցելոց։ Ոչ շրջեցաւ, եւ ի վատթար բարուց ի լահւութիւն ոչ փոխեցաւ. քարոզութիւնն շրջումն նշանակէր, եւ շրջումն քարոզեալքն ընկալան. (Փիլ.։)

Յաղագս անուաձեւ շրջմանց ժամանակացս. (Մխ. այրիվ.։)

Շրջմունք տարեաց։ Շրջմանց տարեաց՝ ամսոց եւ ժամանակաց։ Ժամանակաց շրջմունք. (Ագաթ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)


Շրտնում, եայ

s.

to take fright, to be startled, to start with fear;
to take umbrage at, to be scare;
to be dazzled.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ձեռն ծխելոյ եւ շրտուցելոյ բոցոյ, որ շամանդաղ եւ խաւար գործէ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 15։)

διαφύγω fugio եւ τυφόομαι fumo infestor, stupefio, obcaecor . Խրտնուլ. սարտնուլ. կամ սերտեալ մնալ առ ետեղ. եւ Պակնուլ. շուարիլ. մոլեգնիլ. եւ Ապշիլ, իբր ապուշ եւ պուշ լինել. շլանալ. միգամած լինել. եւս եւ.


Շրտումն, ման

s.

umbrage, start;
digression, alienation;
dazzling.

· Calfa

NBHL (3)

Շամանդաղ եւ խաւար գործէ, եւ զաչաց շրտումն, ո՛չ զմարմնոյ, այլ զոգւոյ։ Շրտումն հպարտութեան. (Փիլ.։)

Զշրտուցումն աչացն (պօղոսի) բժշկել ձեռնադրութեամբ. (Նար. երգ.։)

τύφος fumus, stupor, attonitus, obcaecatio. Շրտնուլն (ըստ ամենայն առման).


Շրտուցանեմ, ուցի

va.

to scare, to startle, to start;
to dazzle, to hallucinate.

· Calfa

NBHL (1)

Շրտոյց զնա յաչաց սաստկութեամբ լուսոյն, որ երեւեցաւ. (Նախ. թղթ. պաւղ.։)


Շփացութիւն, ութեան

s.

cf. Խենեշութիւն;
taking away, ravishing.

· Calfa

NBHL (3)

Շփանալն. սիգութիւն. ամբարհաւաճութիւն. սնապարծութիւն. պարծանք. ճոխութիւն.

Հեռանալ յամբարտաւան շփացութենէ, եւ յափշտակելոյ. (Նախ. ՟Ժ՟Զ։)

Անփառասէր եւ առանց շփացութեան բարս ունելով։ Ոչ ասաց շփացութեամբ, թէ աւանդեցին մեզ հոգիընկալքն, այլ՝ թէ ինքնատեսքն եւ սպասաւորք։ Ոչ շփացութեամբ իբրեւ առ ցոյցս ինչ յերկարէ զբանս։ Յոյժ խոնարհութեամբ եւ առանց շփացութեան սկսաւ պատմել նոցա կարգաւ. (Ոսկ. գծ.։)


Շփեմ, եցի

va. fig.

to rub, to scour;
to impute, to ascribe, to attribute, to accuse of, to charge with;
— ընդ ափ, to rub out in the hand.

· Calfa

NBHL (5)

Ի քարանցն հանելոյ ի ջրոյ, զոր ընդ միմեանս շփիցեն, եւ հանիցեն հուր։ Ի փայլատականցն՝ որ ի շփելոյ ընդ միմեանս հողմոյն եւ ամպոց՝ արձակին։ Յորժամ փայտ ընդ փայտի շփի, հուր ծնանի։ Աղիւ, կամ խորգով շփել զկողսն, զվէրսն, զմարմին. (եւ այլն. Եզնիկ.։ Վեցօր. ՟Գ։ ՃՃ.։ Հ.։ Տէր Իսրայէլ. եւ այլն։)

Առնեմ ինչ, շփելով եւ կամ այրելով ինչ. եւ կրեմ անցս, սափրեալ եւ կամ շփեալ յայլոց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Բերան ի բերան համբուրեաց՝ շփելով ընդ նմա. (Բրսղ. մրկ.։)

Շփիցի ընդ այնոցիկ՝ որ տղմովն իցեն շաղախեալք։ Աղտեղացուցանել զմաքրութիւն, շփելով ընդ ախտս աշխարհիս։ Ոչ շփեցաւ ի նմա տեսակ ինչ ախտից։ Ոչ կարէ շփել զպատուական ակամբք. (Մանդ. ՟Ի։ Լմբ. սղ.։ Ի գիրս խոսր.։ Գէ. ես.։ Սկեւռ. աղ.։)

Զի՞ շփէք զինեւ զանպատշաճ կարծիսդ։ Զգործսն ինչ չկարէք խոտել՝ որ պտուղն են, եւ զվճիռ բամբասանացն զծառովն շփէք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 4. 17.)


Շփշփեմ, եցի

va.

to rub hard or often, to bruise, to clash.

· Calfa

NBHL (2)

ՇՓՇՓԵԼ. որ գրի եւ ՇԱՓՇՓԵԼ. Շփելով շփել. ստէպ շփել. շօշափել ընդհթարմամբ.

Զի թէ քար ընդ քար՝ յոր շըփշփի, հուր հարկանի, ո՛րչափ եւս առաւել յորժամ ոգի ընդխառնիցի. (Ոսկ. եբր.։)


Շփոթաբար

adv.

confusedly, indistinctly, topsy turvy.

· Calfa

NBHL (2)

Շփոթմամբ, շփոթեալ գոլով. աղմկաւ, խառիխուռն. անխտիր.

ոմն այսպէս՝ ոմն ա՛յնպէս շփոթաբար կեցեալ անիշխանութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 6։)


Շփոթեմ, եցի

va.

to confound, to mix, to jumble, to embroil, to complicate;
to trouble, to put in disorder, to disorder, to derange, to harass, to embarrass, to bewilder.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ կամեցաւ շփոթել զտուն հօր իւրոյ, եւ ոչ զթագաւորն մեծամեծօքն։ Եթէ տեսանեմ զեղբայր ոմն՝ զի շփոթի, եւ ես շփոթիմ ընդ նմա։ Շփոթիս ընդ շփոթօղսն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. եւ ՟Ժ՟Բ։)

Որպէս շփոթեաց եւայ մայր նոցա զկեանս մարդկութեան, սոյնպէս ուղղեաց զկեանս աշխարհի մարիամ կոյս։ Արասցէ կարգ գործոց իւրոց, զի մի՛ կթարծիցի աշխարհս՝ թէ շփոթեալ է. (Եփր. ծն.։)


Շփոթումն, ման

s.

cf. Շփոթ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենազարդն բաբելոնի շփոթմամբ կատարումն. (Լմբ. յայտն.։)


Շփումն, ման

s.

friction, rubbing.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ոք պայծառ պատմուճան զիւրեաւ արկեալ՝ խնամ տանի, մի՛ գուցէ շփումն ինչ կամ աղտ հասանիցէ։ Պէսպէս շփումն սեւութեան ի նմա միացուցանեմք։ Այսպիսի շփմունք ի դիւրաց կեղծեաց լինին. (Ճ. ՟Գ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։ Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Շքադիր, դրաց

adj. s.

honouring, paying honour;
—ք, courtiers, attendants.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծամեծք աւագանւոյն՝ շքադիրք, որ եկեալ էին պատիւ առնել նմա, եւ երթալ ընդ նմա յարքունիսն. (Ագաթ.։)


Շքաչոր

adj.

dried in the shade.

· Calfa

NBHL (1)

Ի շքի չորացուցեալ. ի հովանւոջ ցամաքեալ.


Շքեղ, աց

adj.

glorious, magnificent, rich, sumptuous, pompous, splendid, superb, majestic;
honourable, august, illustrious, respectful, sublime;
elegant, fair, handsome, genteel, agreeable.

· Calfa

NBHL (4)

Գեղեցիկ հայելով, շքեղ տեսանելով, հեզ բարոյիւք։ Զհոյակապ ընդ ամենայն տիեզերս զշքեղ տաճարն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 12։ եւ ՟Բ. 23։)

Շքեղ եւ երեւելի քան զամենեսեան երեւէր ամենայն բազմութեանն. (Եղիշ. ՟Է։)

Շքեղով մտին յերուսաղէմ, իմա՛ շքեղութեամբ. կամ ընթերցի՛ր ըստ տպ. շքով։

αἱδήμων, αἱδέσιμος verecundus, et venerandus, venerabilis, honestus. եւ ըստ հյ. elegans, egregius, splendidus եւ այլն. Ունակ կամ արժանի շքոյ եւ պատուոյ. մեծաշուք. փառաւոր. փառացի. յարգի. հոյակապ. նազելի. պատկառելի.


Շքեղագեղ

adj.

of great beauty.

· Calfa

NBHL (1)

Շքեղ կամ պայծառ գեղկով. երեւելի գեղեցկութեամբ.


Շքեղագոյն

adv.

pompously, with great parade.

· Calfa

NBHL (1)

αἱδημονέστερος, αἱδεσιμότερος, -ον venerabilior, -ius;
verecundior, -ius եւ այլն. Առաւել կամ կաթրի շքեղ. մեծաւ շքով. մեծաշուք. պատկառելի, եւ ամօթխած. պատկառանօք.


Շքեղազարդ

adj.

highly ornamented, richly adorned, magnificently dressed, splendid, magnificent, superb.

· Calfa

NBHL (1)

Շքեղազարդ պայծառութեամբ զարդարեցան ամենեքեան. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Շքեղաշուք

adj.

very beautiful, august, most superb;
cf. Շքեղազարդ.

· Calfa

NBHL (2)

Շքեղաշուք աթոռ, կամ զարդ, կամ պատիւ. (Ագաթ։ Յհ. իմ. եկեղ։ Տէր իէլ։)

Շքեղաշուք քողընծայ ամենածին կուսի թագուհւոյ. (Նար. ԶԲ. (իմա զշուքն՝ որպէս պատիւ, եւ գլխաշուք։))


Շքեղացուցանեմ, ուցի

va.

to decorate, to adorn, to beautify, to embellish;
to honour, to glorify.

· Calfa

NBHL (4)

Յայնժամ թագաւորն առաւել շքեղացոյց զսեդրագ, զմիսաք, եւ զաբեդնագով յերկիրն բարելացւոց. (Դան. Գ. 97։)

Զադամ եւ զեւայ շքեղացոյց լուսով՝ եդեալ ի դրախտին աստուածային անկոցն. (Տաղ։)

Երեւելի զարդուք ցանգ զմեզ շքեղացուցանէր։ Շքեղացուցանեն զթագաւորն գագիկ կրկին փառաւորութեամբ. (Արծր. Դ. 12։ Ե. 3։)

Գիւտ յանդիման լինէր աւադաց դրանն. որոց առաջի շքեղացուցեալ (աստուածոյ) զսուրբ այրն զօրութեան, տեսանէր ամենայն մարդ զերեսս նորա իբրեւ զերեսս հրեշտակի. (Փարպ։)