Definitions containing the research անկան : 1034 results

Աշխարհարար

cf. Աշխարհաստեղծ.

· Calfa

NBHL (1)

Աշխարհս եւ եւ աշխարհարարն յուխտաւոր մանկանն տպաւորեալ կերպարանեցաւ. (Եղիշ. դտ.։)


Աչառանք

s.

cf. Աչառութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Յաչառանաց սկսեալ՝ որ ակամայն է, ի մարդահաճութիւն անկանի. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)


Ապաշաւեմ, եցի

va.

to regret, to repent of, to lament.

· Calfa

NBHL (1)

Ապաշաւել զվարս, կամ զառաջին գործ, կամ զանցելոցն զչարիս, կամ զանկանելն ի բարեաց, կամ զաւուրս. (Յհ. կթ.։ Իգն.։ Սարգ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Ապաշխարութիւն, ութեան

s.

repentance, penitence;
mortification.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ անկան յապաշխարութիւն. այսինքն չառին յանձն ապաշխարութիւն, կամ ոչ ապաշխարեցին. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)


Ապիրատ, ից

adj.

wicked, iniquitous, rascally, roguish, flagitious.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռս ապիրատ արանց անկանիցի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)


Աստուածավայելուչ

adj.

that befits, becomes God.

· Calfa

NBHL (1)

Յաստուածավայելուչ կրիցն ոչ անկանէր. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։)


Արարչագործեմ, եցի

va.

to create.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաժանականսն անկանել ցանկութիւնս, յորոց նիւթականքն արարչագործին եւ ախտաւորք. (Դիոն. եղեղ. ՟Գ։)


Արգելական, ի, աց

adj.

encloistered, arrested, enclosed, detained, imprisoned.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց գնացեալ արգելական կրօնաւորութեան, եւ ախտից ի վերայ հասեալ, զհետ ի ներքս անկանի անարգելաւորութիւն. (Փիլ. լին.։)


Արգելան, աց

s.

arrest, detention, prison;
lazaretto, quarantine;
դնել յ—ս, to arrest, to imprison.

· Calfa


Արեւ, ու

s.

sun;
light;
life, day;
յ—ու գալ, to come in broad, day-light, to come before the sun sets;
յ—ն երգնուլ, to swear by one's days or life;
զքաղցր —ն յաչաց հանել, ղրկել յ—է, to deprive of light, to blind;
յ—է արկանել, զ— հատանել, to murder, to kill;
to lose one's life;
ի մտանել —ու, the setting of the sun;
յելանել, ի ծագել —ու, the rising of the sun;
ըմպել յ— ուրուք, to drink to the health of some one, to toast;
մուտք, ելք —ու, sun set or – down, sun rise.

· Calfa

NBHL (1)

Պղատովն վաճառակուր եւս եղեւ ... եւ ողորմելի եւ եղկելի յարեւէն եւս անկանէր. (Ոսկ. մ. ՟Բ 8. յն. ելոյծ զկեանս։)


Առեւանգութիւն, ութեան

s.

cf. Առեւանգ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՌԵՒԱՆԳՈՒԹԻՒՆ. ἀρπαγή. rapina, raptus. որ եւ ԱՌԵՒԱՆԿ. Հափափումն. յափշտակութիւն աղջկան կամ կնոջ օտարի, կամ մանկան.


Առօրեայ, էի, ից

adj.

diurnal;
ephemeral;
daily;
inconstant, uncertain, temporal, perishable.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զառօրեայ մանկան ծնելոյ. (Ագաթ.։)


Ասեմ, ասացի

va.

to say, to express, to speak, to relate, to recite, to tell, to recount, to declave, to pronounce, to utter, to dictate;
— յառաջագոյն, to foretell;
— վերստին, to repeat;
բարիս՝ չարիս — զումեքէ, to speak well, badly of a person;
ասա՜ ինձ, tell me;
պարտ է —, one must say;
որպէս ասացաք, as we have said;
համառօտ —, briefly, in one word;
չգիտեմ զի՞նչ —, I know not what to say;
զի՞նչ ասիցեն զքէն, what will they say of you ? անհիմն է զոր ասեսդ, what you say is without foundation;
չգիտէ զոր ինչ ասէ, he does not know what he says;
ցանգ զնոյն —, to repeat always the same thing;
— զկարծիս իւր զիմեքէ, to give one's opinion on some thing;
սուտ —, to tell falsehoods or lies;
— զճշմարտութիւն, to speak the truth;
այո՝ ոչ —, to say yes, no;
զի՞նչ կամիցի — այս, what does that mean ? այլ զի՞նչ ասեմս, but what do I say ? ըստ ասելոյ իւրաքանչիւր, as every one says;
— ընդ միտս, to say to one's self;
զայս իրրեւ ասաց, when he has said that, at these words;
զայս ասացեալ, that said.

· Calfa

NBHL (1)

ընդ մէջ անկանի բանին՝ ոճով.


Ասպատակ, աց

s.

straggler, marauder;
inroad, incursion;
— ծովու, corsair, pirate, sea-robber;
— առնել՝ դնել՝ տալ՝ արձակել՝ սփռել, to go marauding, to infest, cf. Ասպատակել, cf. Արշաւել.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՍՊԱՏԱԿ ՍՓՌԵԼ կամ ԱՐՁԱԿԵԼ. ԱՍՊԱՏԱԿ ԴՆԵԼ, ՏԱԼ, ԱՌՆԵԼ. ἰππεῖς ποιέω equites facio, ἑπιβάλλω, ἑπιπίπτω, ὀρμάω aggredior, procedo, cado super Ասպատաութիւնս կամ ասպատակաւորս արձակել. յարձակել ի վերայ, վազել՝ դիմել՝ անկանիլ.


Աստիճանեմ, եցի

va.

to graduate;
to ascend gradually, to go by degrees.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ անկանիցիք յաստեաց հաստատութենէ. (Բ. Պետ. Գ 17. յն. ի բնիկ կայից. ըստ հյ. իբր ի վիճակէ կայից։)


Ապուշ

adj.

stupid, dull, heavy, foolish, silly;
astonished, surprised, amazed;
յ— կրթել, հարկանել, արկանել, դարձուցանել, to strike with astonishment, to surprise, to amaze, cf. Ապշեցուցանեմ;
յ— կրթիլ, հարկանիլ, դառնալ, լինել, to be struck with astonishment, to be surprised, amazed, to wonder, cf. Ապշիմ.

· Calfa


Առականեմ, եցի

va.

to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.

· Calfa

NBHL (1)

Չցաւէ ինչ բնաւ (ընդ բեկումն անօթոյն) առ ի գութ մանկանն. (Վրք. հց. ԻԶ։)


Առապար, աց

adj. s.

stony, rugged, craggy, uneven, rough;
rugged or rough road.

· Calfa

NBHL (1)

Յառապար տեղիս անկանէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Բաղձամ, ացայ

vn.

cf. Փափաքեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱՂՁԱՄ կամ ԲԱՂՁԱՆԱՄ. ὁρέγω, ὁρέγομαι , ἑφίημι desidero, appeto, cupio Ըղձալ կամ ըղձանալ ամենայնիւ. տենչալ. ցանկալ. ցանկանալ. փափաքել. անձկալ. ձկտիլ. ձգիլ. բերիլ. յօժարիլիբր ի բնէ.


Բան, ներ, նեար

s.

thing;
cf. Բան.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ զբազում բանիւք անկանիր։ Յերկարագոյն նուագօք զբանիւք անկանէին. (Յոբ. ԺԱ. 3։ Գ. Մակ. Ե. 9։)


Բազմահանճար

adj.

that has much wisdom, very wise, — learned.

· Calfa


Բազմահմուտ

adj.

very skilful, full of erudition, very learned.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ բազմահմուտ ոք լինել ցանկանայցէ. (Իմաստ. ՟Ը. 8։)


Բազմայօդ

adj. adv.

that has many joints;
false;
Piecemeal.

· Calfa

NBHL (1)

Զի չէ՛ մարդ, թէ մի գնացք լինիցին բազմայօդ յօդուածոց նոցա։ Բազմայօդքն լքեալք անկանէին, եւ յօդակոտոր ի միմեանց յօդքն քակտէին. (Վեցօր. ՟Ա. եւ ՟Թ։)


Բազմաքնին

adj.

scrutinizing, very inquisitive.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմաքննին միտք մարդկան ի խնդիր իմն անկանին յաղագս մանկանց կոտորածի. (Շ. մտթ.։)


Բազում, զմի, զմաց

adj. adv.

"several, diverse, much, thick, great, large, full, abundant, copious, numerous, considerable, frequent, very, too much, excessive;
ոչ —, but little, not much;
— անգամ, բազմիցս, several times, often, frequently, cf. Յոլով անգամ, cf. Շատ անգամ;
— ինչ պէտք են, it is necessary much trouble, many things;
յետ ոչ — աւուրց, in few days;
ի բազմաց հետէ, a long time ago;
—ք, many people;
—ք ի մարդականէ, the most part of men;
" —ս, — ինչ, much, too much;
— ինչ գոչել ծովու, roaring of the waves;
—ս չարչարիլ, to suffer much;
ընդ — ժամանակս, for a longtime.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում անգամ անկանի ի հուր, եւ երբէք ի ջուր։ Բազում անգամ փրկեաց զնոսա։ Տեսէք բազում անգամ, եւ ոչ զգուշացարուք։ Ի ճանապարհս բազում անգամ, ի տքնութիւնս բազում անգամ, ի պահս բազում անգամ եւ այլն։ Կամ Եւս առաւել.շատ եւ. աւելի շատ.


Բաժակակալ

s.

salver.

· Calfa

NBHL (1)

Չեդան առաջի նոցա սուրբ սկտեղք, եւ ոչ անկան բաժակակալք յուրախութիւն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Արեւածայրք

cf. Արեւագալ.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն երկրի ընդ արեւածայրս ցօղ անկանի. (Եզնիկ.)


Արիւնակալ, աց

s.

vessel to hold blood, cup of libation.

· Calfa

NBHL (1)

θυΐσκη mortriolum կամ ըստ եբր. քաֆ acerra Անօթ զոհից, որպէս ընդունարան արեան ի ձեւ սանդի կամ անկանի. ըստ այլոց՝ տուփ կամ խնկաման.


Արծաթապատ

adj.

silvered.

· Calfa

NBHL (1)

Հուր անկանի ի տուն դիցն ոսկիապատացն եւ արծաթ ապատացն. (Թղթ. բարուք.։)


Բազմախոյզ

adj.

a much sought;
— լինիմ, to make researches, to be curious, inquisitive, cf. Բազմախուզեմ, cf. Հետազօտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ անկանել ի բազմախոյզ խնդիրս. (Յճխ. ՟Դ։)


Բազմահամ

adj.

savoury, that has much savour.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս կերակուրս ուտեն, եւ եւս այլոցն բազմահամոց ցանկան։ Բազմահամ կերակուրս պատրաստել տօնի աղագաւ։ Գինի տանեմ եղբարցն՝ բազմահամս. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Դ. ՟Ժ՟Թ։)


Աղաղոց

s.

tan-house, tan-pit.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ յաղաղոց անկանիցին, ամանքն խորտակեսցին. (Կանոն.։ (Աղաղոց ասի ռմկ. եւ Հանդերձանքն աղի եւ յարդի։))


Աղքատանամ, ացայ

vn.

to grow, to get poor, to render one's self poor, to become impoverished.

· Calfa

NBHL (1)

πτωχεύω, πένομαι pauper sum, mendico Աղքատ լինել. տնանկանալ. եւ կրել կամ յանձն առնուլ զաղքատութիւն. ախքըտնալ. ֆագըր օլմագ՝ գալմագ.


Աղքատանոց, աց

s.

poor-house, almshouse, hospital for the poor.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակարան վասն աղքատաց. տնանկանոց. եւ հիւանդանոց վասն աղքատաց. հոգետուն. ֆագըրխանէ.


Աղօթք, թից, թիւք

s. pl. prayer, orison, supplication;
աղօթս առնել, յաղօթս կանխել, յաղօթս կալ, cf. Աղօթեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՂՕԹՍ կամ ՅԱՂՕԹ ԱՆԿԱՆԻԼ. Յաղերս անկանիլ. աղաչել. ողոքել.


Աճեմ, եցի

vn.

to grow, to increase, to be augmented, to grow tall or stout;
to make progress;
to vegetate, to sprout, to come up;
to be multiplied;
to be heightened, to grow upon or out of;
to grow dear.

· Calfa

NBHL (1)

Յաճել լինել մանկան. (Ոսկ. ես.։)


Ամայի, այւոյ, յեաց

adj.

desert, uninhabited, deserted, uninhabitable, solitary, uncultivated, desolate.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հօրէ եւ ի մօրէ ամայի մնացեալ մանկանց. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Ամանեմ, եցի

va.

to put in a vessel or bag, to bag.

· Calfa

NBHL (1)

Յաման ջրոյ առակէ զկինն, զի զոր ամանէ ի նա այրն՝ ջուր ի դէպ ժամանակի ըմպէ զծնեալ մանկանցն գթոցն վայելս. (Լմբ. առակ.։)


Ամբառնամ, բարձի

va.

to raise, to raise up, to take up, to heighten, to lift up.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ յորժամ լսիցեմք՝ պատկեր Աստուծոյ, ամբառնայցեմք, եւ անկանիցիմք ի վայր ամբառնալովն՝ ի վիհս կորստեան. (Յճխ.։)


Ամբառնամ, բարձայ

vn.

to rise, to get up, to go up, to ascend.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ յորժամ լսիցեմք՝ պատկեր Աստուծոյ, ամբառնայցեմք, եւ անկանիցիմք ի վայր ամբառնալովն՝ ի վիհս կորստեան. (Յճխ.։)


Ամբարհաւաճութիւն, ութեան

s.

presumptuous, ness, haughtiness, pride, arrogance.

· Calfa


Ամենադժոխ

adj.

very difficult, grievous, rigid.

· Calfa

NBHL (1)

Դժնեա՛յ է. այլ այն ամենադժոխ է։ Ամենադժոխ է եւ մանկանցն երկբայութիւնն (ի շնացեալ մօրէ). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ամենադժուար

adj.

cf. Ամենադժոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Դժնեա՛յ է. այլ այն ամենադժոխ է։ Ամենադժոխ է եւ մանկանցն երկբայութիւնն (ի շնացեալ մօրէ). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անգիտելի, լւոյ, լեաց

adj.

not to be understood, incomprehensible.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ չանկանի ընդ գիտութեամբ. զորմէ չիք գիտութիւն.


Անգոյութիւն, ութեան

s.

nothingness, nothing.

· Calfa

NBHL (2)

Յանգոյութիւն ոչ անկանի, այլ փոխի նորոգմամբ. (Վանակ. տարեմտ.։)

Ցանկային յանգոյութիւն անկանել. (Վրդն. սղ.։)


Անդրանիկ, անկի, անկան, կաց

adj. s. eldest, first-born.

· Calfa

NBHL (2)

Ռուբէն անդրանիկ իմ, սկիզբն որդւոց իմոց։ Զանունն անդրանկանն։ Անդրանկին իւրում։ Փոխանակ ամենայն անդրանկաց։ Ես եմ որդի քո անդրանիկ։ Անդրանկաւ եզին քո։ Յանդրանկէ անտի փարաւոնի՝ մինչեւ ցանդրանիկ աղախնոյ, եւ մինչեւ ցանդրանիկ ամենայն անասնոց։ Յանդրանկանէ անտի փարաւոնի. եւ այլն։

Յօրէնսն՝ անդրանկանն տուաւ երիցութեան պատիւն. (Մխ. դտ.։)


Աներ, ոյ

s.

wife's father, father-in-law;
— Լիբանանու or Լիբանաներ, Antilibanus.

· Calfa


Անզաւակիմ, եցայ

vn.

to be bereaved of children

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մի՛ եւս սպառսպուռ անզաւակեսցի մայր սիոն ի մանկանց առագաստի. (Յհ. կթ.։)


Անզգայութիւն, ութեան

s.

insensibility, stupidity, apathy, indolence, lethargy.

· Calfa

NBHL (1)

Զդարման մանկանցն թողեալ, եւ այնպէս անզգայութեամբ եւ այլն. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 11։)


Անզնին

adj.

inconsiderable, imperceptible.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վրիպակաւ գրի ստէպ եւ ԱՆԶՆՆԻՆ. արմատն է ԶՆԻՆ, յորմէ ԶՆՆԵԼ. Որ չանկանի ընդ զննութեամբ մտաց, կամ աչաց եւ ձեռաց. անիմանալի. անհաս.