Definitions containing the research անկան : 1034 results

Կուտկուտիմ

vn.

to be covered with rash.

· Calfa

NBHL (1)

Կուտկուտեալ լինէր մորթ իմ ի չարաչար քարշելոյն, եւ պատառ պատառ յերկիր անկանէր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Կտակագրեմ, եցի

vn.

to make one's will.

· Calfa

NBHL (1)

որ կտակագրէ զիւրսն տրամադրելով՝ մանկանց գոլով հայր. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Կրեմ, եցի

va. fig.

to bear, to carry;
to convey, to transport;
to carry, to wear, to have on;
to hear, to sustain, to support, to endure, to suffer, to undergo;
— դժնդակս, to be pained, grieved, to suffer cruelly, to support ill treatment, to be very ill used, to be treated severely;
— զպատուհաս յանցանաց, to pay dear for, to smart for, to bear the consequences, to suffer the punishment of one's crime;
— զծանրութիւն գործոց, to bear the burden of affairs;
— անուն գեղեցիկ, to hear a distinguished name, to be renowned;
զամօթ —, to remain confused;
ընդ կրելոյն, in name only.

· Calfa

NBHL (1)

Ուստի ըստ քերականաց եւ ըստ փիլիսոփայից, Կրել ասի, Ներքոյ անկանիլն ներգործութեան այլոյ. դիմաբաժանեալ ընդ Ներգործել կամ Առնել.


Նեղասրտութիւն, ութեան

s.

impatience, ill-temper, intolerance, vexatiou, irritation, exasperation, bursts or fits of passion or rage.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկար տրտմութենէն ի նեղասրտութիւն անկանի, եւ ի նեղասրտութենէն ի վհատութիւն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Նեղեմ, եցի

va.

to narrow. to make narrow, to contract, to straighten, to restrain, to tie down, to press, to constrain;
to give trouble, to disquiet, to incommode, to inconvenience, to importune, to annoy, to trouble, to torment, to harass, to infest, to plague, to molest, to maltreat, to oppress;
զոք ամբոխին, to crowd, to oppress, to press, to squeeze;
ժողովուրդքն նեղէին զնա, he was oppressed by the throng;
էշն նեղեաց զինքն ընդ որմն, the ass thrust herself unto the wall.

· Calfa

NBHL (1)

(ՆԵՂԻՄ) կր. իբր ձ. Տառապիլ. նեղութիւն կրել, կամ ի նեղ անկանիլ.


Նեղուց, ի

s.

straits, channel;
isthmus;
pass.

· Calfa

NBHL (1)

Թուի թէ կիրճք էին, այսինքն նեղուց անցք գետոց, ուր փախստականքն անկանէին. (Գէ. ես.։)


Ներքսադրութիւն, ութեան

s.

intercalation.

· Calfa

NBHL (1)

Բացադրութիւն առնելով զամենայն չարեաց, եւ ներքսադրութիւն անչարութեան ըստ անմեղ մանկանց. (Ոսկ. գծ.։)


Նզով, ից

s.

anathema, excommunication, malediction, curse;
imprecation, execration;
լինել ի —ս, to become anathema, to be a subject of execration;
առնել զոք ի —ս, տալ զոք ի —ս, to subject a person to execration;
ընդ —իւք կապիլ or անկանիլ, to be excommunicated or execrated;
—ս արձակել, —ս ի վերայ կարդալ, to anathematize, to curse;
—ս ի հետ արկանել or զկնի արձակել, to load with cursing, to curse, to execrate, to imprecate;
to excommunicate.

· Calfa


Նժդեհ

cf. Պանդուխտ.

· Calfa

NBHL (1)

Փութայր յօտարութեանց նժդեհ կենցաղոյս անկանել ի գաւառն հայրենի. (Ճ. ՟Բ.։)


Նիշ

s. geom.

sign, mark;
spot, speckle;
point;
այս —, այն —, such a one, such;
so and so;
յայս — աւուր, in such a day;
բանից նիշ, cf. Նշանաբան.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ունի յաջմէ զնիշ խաղաղութեան։ Զնիշ հեթանոսաց յանձին ունելով՝ անկան ի պատերազմի. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Բ։)


Նիրհ

s.

light sleep, drowsiness, sleepiness, dozing.

· Calfa

NBHL (1)

Սփռի քուն, եւ նիրհ յաչաց։ Մինչդեռ զառաւօտին կատարէին պաշտօն ի յոտն կալով, նիրհ անկանէր մատթէ երիցու. (Ճ. ՟Գ.։)


Նիւթագործեմ

va.

to spin.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց նիւթելն հոգ է՝ ո՛չ անկանեն. եւ որք անկանենն՝ ոչ նիւթագործեն. (Փիլ. լիւս.։)


Նկարագրեմ, եցի

va.

to paint, to represent;
to portray, to depict, to paint, to describe, to give a description of;
to characterize.

· Calfa

NBHL (1)

Նկարագրեաց զպատկեր մանկանն եւ զհօրն եւ զմօրպն։ Նկարագրեալ պատկեր աստուծոյ եւ տեառն մերոյ փղկչին յիսուսի քրիստոսի։ Մարդակերպ նմանութեամբ նկարագրեմք։ Պատկեր թագաւորական յառաջ կապարեայ նկարագրի։ Հիւսունք, նկարագրողք, եւ անդրիաստեղծք։ Ձեռն տայ նկարագրել զքարինս ճշգրտագործ նմանահանութեամբ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. եւ ձ։ Յհ. իմ. պաւլ.։ Շ. մտթ.։ Նիւս. բն.։ Արծր. ՟Ե. 8։)


Նկարակերտ, աց, ից

s. adj.

embroiderer;
painter;
of divers colours;
figured;
embroidered.

· Calfa


Նմանագոյն

adj. adv. cf. Նման.

· Calfa


Նշանախեց, ից

s.

iota, tittle;
point.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրին իցէ երկնից եւ երկիր անցանել, քան յօրինացն միոյ նշանախեցի անկանել. (Ղկ. ՟Ժ՟Զ. 17։)


Շնչանամ, ացայ

vn.

to be animated, to live, to breathe, to respire.

· Calfa

NBHL (1)

Յորում է շունչ կենդանի. որք կտրեն շնչանալ։ Ի վատթարին կեայ մարդն ցանկութեամբք եւ հեշտութեամբք, եւ ամենեքումբք՝ որովք խնդայր շնչացեալ. իսկ յառաքինւոջն մեռան։ Մանկանցն ծնունդ՝ ի սուրբ աջոյդ քումմէ ի ներքս ի միասին հաստատեալ շնչանայ. (Փիլ.։)


Շուք, շքոյ, շքի, շքով

s. fig. adv.

shadow, shade;
veil, head-cover;
honour, respect, consideration;
splendour, brilliancy, lustre, glory, magnificence;
pomp, parade;
protection;
— եւ ձեւք, ceremonial, etiquette;
— դնել, to honour, to pay honour, to respect, to consider, to compliment, to pay court to, to court;
զամենայն — եւ զպատիւ ունել, to give all the respect and honour due;
ի շքի եւ ի պատուի ունել, to hold in respect;
զանձն ծանր եւ ի շքի ունել, to be rave or serious;
— առնուլ, to be honoured or glorified;
շքով, with honour, gloriously, magnificently, pompously.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուեր ասի, զոր մեք շուք կոչեմք, որ անկանի ի մարմնոյն. (Խոսր. պտրգ.։)


Շռայլիմ, եցայ

vn.

to be prodigal, to live lavishly, to squander, to waste, to dissipate, to lavish, to abandon oneself to debauchery, to lead a dissolute life.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկացաւ յովսէփ զհանդերձս, եւ ընկէց առ շռայլեալն։ Եւ ոչ ի դրժանս շռայլեալ կնոջն անկանէր։ Յաղթեաց շռայլեալ կնոջն. (Սեբեր. ՟Ը։ Բրս. մախ.։ Վրդն. ծն.։)


Շտապիմ, եցայ

vn.

to be quick, to hasten, to hurry, to precipitate.

· Calfa


Շտեմարանապետութիւն, ութեան

s.

office of a store-keeper.

· Calfa

NBHL (1)

Այլոց հաճութեանց, եւ շտեմարանապետութեանց, եւ մանկանց սինդեան. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Շփոթեմ, եցի

va.

to confound, to mix, to jumble, to embroil, to complicate;
to trouble, to put in disorder, to disorder, to derange, to harass, to embarrass, to bewilder.

· Calfa

NBHL (1)

Շատ զոք ընդ իրեարս շփոթեաց։ Ի միաբանութիւն չարութեան ազգացն շփոթելոց։ Որոտաց տէր, եւ շփոթեցան եւ անկան առաջի իսրայէլի. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 30։ Իմ. ՟Ժ. 5։ ՟Ա. Թագ. ՟Է. 10։ Շարժեաց շփոթեաց զաշխարհն հայոց. Եղիշ. ՟Դ։)


Շքեղաբար

adv.

honourably, magnificently, splendidly, pompously, superbly, richly, nobly, majestically.

· Calfa

NBHL (1)

Զառաջիկայ զօգտաբեր շքեղաբար հրահանգս մանկանցն հոգացեալ լնուին. (Փարպ.։)


Շքթեմ, եցի

va.

cf. Շքթեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զօդոյն՝ որ ցայգ առնու ի խոնաւութենէ ջուրց, հասեալ ջերմութեան ճառագայթից արեգականն՝ շքթեցուցանէ ի բաց զտամկութիւնն. ուստի ընդ արեւածայրս ցօղ անկանի. (Անդ։)


Շքթեցուցանեմ, ուցի

va.

to agitate, to stir, to dabble, to paddle.

· Calfa

NBHL (1)

Զօդոյն՝ որ ցայգ առնու ի խոնաւութենէ ջուրց, հասեալ ջերմութեան ճառագայթից արեգականն՝ շքթեցուցանէ ի բաց զտամկութիւնն. ուստի ընդ արեւածայրս ցօղ անկանի. (Անդ։)


Ոլորտանամ, ացայ

vn.

to be circumscribed, bounded, limited.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ներքոյ մտաց ոչ անկանի, այլ ոլորտացեալ կայ մնայ առ տուողին։ Էր լիով ոլորտացեալ յարգանդի (կուսին), եւ լիով առ հօր. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա. ՟Ը։)


Ողորկութիւն, ութեան

s.

smoothness, polish, sleekness, glossiness;
softness;
delicacy.

· Calfa

NBHL (1)

Գաղատոս յարծաթոյ ողորկութիւն զսալս քերեալ։ Դառնութիւն եդեալ ընդ քաղցու, կամ տատասկ ընդ ողորկութեան. Ուղորկութեամբն սողալով՝ դիւրաւ ի ներքս անկանի. (Նիւս. թէոդոր.։ Նար. ՟Ձ՟Բ։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)


Ողորմ, ոյ

s. adj. adv.

pity, compassion;
pity-stirring, piteous, pitiable, moving, touching, miserable, unhappy, unfortunate, sad, deplorable, dismal;
—, —ս, — —, touchingly, humbly, in a suppliant manner;
miserably, piteously, pitiably, deplorably, lamentably;
compassionately;
— խօսել, to speak pitifully or deplorably;
յաղերս եւ յ— խոնարհեցուցանել, to touch, to excite or move to compassion, to inspire pity;
անկցի — իմ առաջի քո, have compassion on me ! have mercy on me !.

· Calfa

NBHL (1)

Զհայրն աբրահամ ողորմ աղաչէր։ Կարի ողորմ խօսեսցի, եւ յեղուկս անկանիցի. (Գանձ.։ Ոսկ. եբր.։)


Ողջանամ, ացայ

vn.

to recover one's health, to heal, to get cured of, to get well again.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք եւ ի հիւանդաց՝ ողջանան, եւ յողջոցն ծուլացեալք անկանին ի հիւանդութիւնս. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 14։)


Ողջոյն, ջունի

s. adj. adv.

salute, salutation, greeting, compliments, kind regards;
health, state of salubrity;
all, entire, whole;
entirely, wholly, completely;
— հրաժարական, leave-taking, adieu, farewell;
— տալ, to salute;
to compliment;
հարցանել զողջունէ, տեսանել զ— ուրուք, to salute affectionately, with kind expressions;
հարցանել զողջունէ ուրուք, to ask news of;
տալ — հրաժարական, to take leave;
to say good bye, farewell;
—, — քեզ, — ընդ քեզ, good morning ! good day !
— իցէ քեզ, how do you do ? how are you ?
— է, very well;
— է քեզ, is all well with you ?
— է, do you bring good news ?
— է, health, peace, prosperity;
— քեզ տունդ իմ սիրելի, — քեզ երկիր ծննդեան, fare well sweet home ! adieu my native land ! adieu !.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջո՛յն է։ Ողջո՞յն իցէ ... զի՞ կայ քո եւ ողջունի։ Ողջո՞յն է քեզ, ողջո՞յն է առն քում, եւ ողջո՞յն է մանկանն. եւ նա ասէ, ողջո՛յն է։ Ողջոյն տանս այսմիկ. եւ այլն։


Ոյժ, ուժոյ, ուժի

s. adv.

force, strength, power, vigour, energy, virtue, valour;
effort;
weight;
յուժոյ, strongly, vigorously;
— տալ, to force, to make efforts;
to give power, to authorize, to favour;
— առնուլ, to gather strength;
նոր — առնուլ, to gain new strength, to recover one's strength;
յուժի լինել, to be in full vigour, in the prime of strength;
անկանել յուժոյ, to feel one's strength failing, to lose strength, to become weakened or enervated;
cf. Թափեմ.

· Calfa


Ոչ

adv.

no, not, nor, none;
ոչ կամիմ, I will not;
ոչ գիտեմ, I do not know;
ոչ կարեմ, I cannot;
ոչ ոչ, neither nor;
ոչ սիրեմ զնա եւ ոչ երկնչիմ ի նմանէ, I neither love him nor fear him;
բայց գիտէի ոչ, but I did not know it;
ինչ ոչ ունի, he has nothing;
ոչ առանց պատճառի, not without cause;
յոչ կամաց, involuntarily, against one's will, by force;
ոչ եթէ, not only;
no;
ոչ եւս, no longer;
not yet;
ոչ երբէք, ոչ բնաւ, never, not at all, no;
ոչ ոք, no one, nobody, none, not one;
ոչ ոք ի ձէնջ, no one among you;
ոչ ոք ասասցէ քեզ, nobody will tell you;
ոչ ոք գտցի այնչափ յանդուգն, no one will be hardy enough;
ոչ զոք գտցես, you will not find any man;
յոչ գոյից ի գոյ ածել, զոչսն ածել ի գոյանալ, to produce or create from nothing;
շարժել յոչ բարիսն, to provoke to evil;
այո կամ ոչ, yes or no;
եղիցի ձեր բան, այոն՝ այո, եւ ոչն՝ ոչ, let your conversation be, yea, yea;
nay, nay;
ո՞չ or ո՞չ ապաքէն ասացի քեզ, did I not tell you ?
;
ոչ, տէր, no, Sir;
ո՞չ իսկ, is it not true that ?
ոչ միայն չողորմեալ, far from being touched;
եւ ոչ իսկ մարդ է, he is no man;
ոչ արդեօք զերծաւ, perhaps he is not freed;
cf. Ել.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր ոչ երկինք, եւ ոչ երկիր, արժել ոչ կարեն։ Ի մէնջ ոչ էք, եւ ոչ այլ ոք ոչ երեւի, եթէ յայնոսիկ հպեալ յանգեցայք. Քահանայից զայն պատիւ ետ, որում եւ ոչ հրեշտակք չէին բաւական։ Անքննին ասի, վասն զի չանկանի եւ ոչմիով իւիք ընդ քննութեամբ. (Խոսր. պտրգ.։)


Ոսկեհատ

s.

gold-mining or gold-digging, gold-finding.

· Calfa

NBHL (2)

Լուսափայլ եւ ոսկէհատ մանկանդ։ Ա՛յ ոսկէհատ տղայք կոտորեալք. (Հ. մայ. ՟Ժ.։ Գանձ.։)

Քան զայս մանուկս յառաջ ունէի այլ գեղեցիկ մի ոսկեհատ, եւ ի մեռանել մանկանն՝ ես յոյժ լայի անմխտթար. (Ոսկիփոր.։)


Ոսկերիչ, չի, չաց

s.

goldsmith.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն ոսկերչաց մանկանց են քուրայք, այլեւ խեցագործաց. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Ոսկիապատ, աց

cf. Ոսկիապատակ.

· Calfa

NBHL (1)

Անփուտ եւ ոսկիապատ սեանցն։ Ի վերայ չորից սեանցն յանփուտ փայտից ոսկիապատաց։ Գարշեցուսցես զկուսսն զարծաթապատս եւ զոսկիապատս։ Հուր անկանի ի տուն դիցն ոսկիապատացն եւ արծաթապատաց. (Ել. ՟Ի՟Զ. 32։ ՟Լ՟Զ. 36։ Եսօլ. 22։ Թղթ. բարուք.։)


Ոստայն, ից

s.

texture, tissue, web, weft;
— սարդի, cob-web, spider's web;
խզել զ— կենաց, to cut the thread of life.

· Calfa

NBHL (1)

Զոստայնս սարդից անկանէին։ Ոստայնք նոցա ոչ ձորձեսցին. (Ես. ՟Ծ՟Թ. 5. 6։)


Ոստայնանկ, աց

s.

weaver;
knitter.

· Calfa


Ոստայնանկեմ, եցի

va.

to weave;
to knit.

· Calfa


Ոտն, տին, տամբ, ոտք, ոտից

s.

foot;
foot of a mountain;
foot, inches;
foot (measure in prosody);
պատուանդան ոտից, foot-stool;
կռուան ոտին, foot-hold;
ոտից ցաւ, the gout, podagra;
հատանող կոշտից ոտից, pedicure, corn-cutter;
լուացումն ոտից, foot-hath, pediluvy;
— —, — առ —, foot by foot, step by step, inch by inch, by little and little, by degrees, gradually;
առ —, յոտս, առ ոտս, at the feet;
near, at, to;
յոտաց, standing, upright;
յոտից, on foot, walking;
— ընդ ոտին, foot to foot;
յոտից ցգլուխ or մինչեւ ցգլուխ, from head to foot, from top to toe;
յոտին քում, at your coming;
յ— կալ, to rise, to stand up;
կալ ի վերայ ոտից, to stand upon one's legs;
յոտին կալ, to be standing, on foot;
to support or maintain oneself;
յոտին ունել, to uphold, to support, to sustain;
յ— կանգնիլ, to rise, to get up;
— or առ — հարկանել, կոխել ընդ — հարկանել, to foot, to tread under foot, to trample upon;
to despise;
զ— յոտանէ փոխել, to take a step, to walk;
զոտս ամբառնալ, — առնուլ, to start, to depart, to set out, to go away;
զոտս արձակեալ հարկանել, to kick, to foot;
զոտս ամբարձեալ փախչել, to scamper away, to be off;
անկանել յոտս ուրուք, to fall prostrate at the feet of;
— զոտամբ արկանել, to cross the knees;
զոտն հարկանել առ բարկութեան, to stamp on the ground, to trample with anger or rage;
զոտս ի բոյս հարկանել, to wander about the fields or among the mountains;
զամենեսին յոտին կացուցանել, to surpass all competitors;
to surprise, to astonish;
առ ոտս ուրուք խրատիլ, to be brought up at the feet of;
առ ոտս կալ, to be present;
զոտս հատանել, to take away, to destroy, to extirpate, to exterminate.

· Calfa


Ոտնառեմ, եցի

vn. fig. va.

to slip, to slide, to glide, to take a false step;
to stumble, to trip, to commit a fault;
to cause to slip.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք ոտնառեալ ի ճշմարիտ հաւատոյն անկան ի խաբս կորստեան. (Լծ. կոչ.։)


Ոտնառութիւն, ութեան

s. med.

slipping, false step, foot-fall;
podagra, the gout.

· Calfa

NBHL (1)

Յանհնարին չարեացն անկանել յոտնառութիւն։ Ուստի բազում եւ ստէպ ստէպ ոտնառութիւնք լինին. (Ոսկ. գաղ. եւ Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)


Ոտնկելիք, լեաց

s.

standing;
footboard;
stepping-stone;
կործանել յ—լեաց, to overthrow, to upset, to throw down;
անկանել յ—լեաց ի գետին, to fall at full length on the earth;
բառնալ զոսոխն յ—լեաց, to raise one's fallen enemy.

· Calfa


Ործ, ոյ

s.

belch, eructation, rising of the stomach.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մանկանց բերանոց յոլով ի բաց թափեալ ործն՝ եւ զկերակուրն շաղախէ. (Բրսղ. մրկ.։)


Նորաբոյս

adj.

newborn, just brought forth, new, young, tender.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ ձեզ՝ եւ մանկանց ձերոց նորաբոյս եւ ուսումնատենչ համբակաց. (Երզն. քեր.։)


Նորաթեք

adj.

newmade.

· Calfa

NBHL (1)

Զանլինելի զյոյսն առաջի գնէր իբրեւ տղայ մանկան՝ անփորձ եւ անկիրթ նորաթեք մարդոյն. (Եղիշ. ՟Բ։)


Նորածին

adj.

new-born;
regenerate;
springing up afresh, budding anew;
—ծնեալ յաւազանէ, just christened;
կին —ծին, recently delivered woman.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչդեռ նորածին իցէ, մանկանցն յայտարարութիւնք՝ լացն եւ աղաղակն։ Զարու կամ զէգ զայժմիկ նորածինն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Նորահասակ

adj.

young, tender.

· Calfa

NBHL (1)

Նորահասակ մանկանցն խօսել ետ, եւ ծերք եւ տղայք ի միասին երգեցին։ Նորահասակ աղջկունք։ Ընտրեալ զգեղեցիկսն եւ զնորահասակսն։ Պարտ եւ արժան է նորահասակացն խնդրելով եւ բարւոք յօժարութեամբ զառաքինութեան զկրօնս յինքն բերել. (Տօնակ.։ Ճ. ՟Ա.։ Ասող. ՟Բ. 2։)


Նորայ, ոց

cf. Նորային.

· Calfa

NBHL (1)

Ազնուականագոյն կամ լաւագոյն քան զնորայն։ Զամենայն զնորայսն։ Ընտանիք օտարին՝ նորայոցն ցանկանայեցեն։ (Եզնիկ.։)


Նորային, յնոյ, յնոց

pron.

one's own, his or her own.

· Calfa

NBHL (1)

Ազնուականագոյն կամ լաւագոյն քան զնորայն։ Զամենայն զնորայսն։ Ընտանիք օտարին՝ նորայոցն ցանկանայեցեն։ (Եզնիկ.։)


Նորոգեմ, եցի

va. fig.

mend, to do up, to repair, to restore to the first condition or state, to put in good or better condition;
to regenerate, to reform;
to renew, to renovate, to revive, to re-establish;
— զնկար, to restore a picture.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ նորոգի, զի ոչ հնանայ. ոչ մանկանայ, զի ոչ ծերանայ. (Եղիշ. ՟Ե։)