very happy, blessed
Զերեքերանեանն զգեցեալ զօրութիւն. (Համամ առակ.։)
of three wings.
Զերեքթեւեանն նետ դիպեցուցեալ երկաթագամ տախտակի կրծիցն. (Յհ. կթ.։)
very unfortunate.
Երեքթշուառեանն որոգինէս, եւ որք զնորայն խորհին. (Մաքս. ի դիոն.։ Լմբ. յայտն.։)
Երեքթշուառետն եւ անիծեալ ծեր։ Երե՛ք թշուառեան, գոնեա խոստացի՛ր զոհել. (Ճ. ՟Ա.։)
of three prongs;
fork, trident.
Երեքժանի մսահան ի ձեռին իւրում. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 13։)
Երեքժանի մսահանաւն ի մեծամեծ կատսայիցն հանէին. (Եփր. թագ.։)
triple;
trebly, threefold;
thrice wived or married (man).
Անջրպետք առ անջրպետօք երեքկին. (՟Ա. Թագ. ՟Է. 4։)
Լեզու երեքկին զբազումս սասանեաց։ Լեզու երեքկին զկանայս ժրագլուխս եհան. (Սիր. ՟Ի՟Ը. 16. 19։)
Երեքկնոյն արեգական». յն. միհրայ. (Դիոն. թղթ.։)
ԵՐԵՔԿԻՆ. մ. τρισσῶς tripliciter, trifariam, tertio Երրակի. երեքկնակի. եռապատիկ. երիցս, կամ երրորդ անգամ.
Գրեա՛ զնոսա յանձին քում երեքկին, ի խորհուրդս, ի գիտութիւն, եւ ի հանճար. (Առակ. ՟Ի՟Բ. 20։)
Խորհրդաբար ջուրն երեքկին զսեղանովն ցնդեցաւ. (Բրս. գորդ.։)
ԵՐԵՔԿԻՆ, կնոջ կամ կնոյ. ա. τρίγαμος ter uxorem ducens Երիցս ամուսնացեալ, երիցս կանայս առօղ հետզհետէ. իրեք անգամ կարգըւօղ.
to triple;
to make triple.
τριπλασιάζω, τρισσεύω, τρισσόω triplico, triplum facio, tertio facio Երեքկին առնել զիմն պարզ, կամ զնոյն գործ, կամ զտեւողութիւն. երիցս կրկնել. իրեք անգամ, եւ իրեք խաթ ընել.
Երեքկնեցից փքնօք. (՟Ա. Թագ. ՟Ի. 20։)
Երեքկնեցիցն՝ ձգեցից է երիցս անգամ. (Կիւրղ. թագ.։)
Երեքկնեցէք (արկանել զջուր), եւ երեքկնեցին. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 34։)
Յորժամ այլ իմն օր ըստ շարունակութեան գրեթէ երեքկնի՛. (Դիոն. թղթ.։)
Երեքկնէ զօգտակար պաղատանս. (Լմբ. սղ.։)
Երեքկնեցաւ ձեռագիրն. (Վրդն. ել.։)
triple, tripled.
Ուր (Լմբ.) գրէ.
Առասան երեքկին ... Զայսպիսի շարամանեալ երեքկուղս ոչ կարէ վաղվաղակի խզել որոգայթքն սատանայի»։
of three thousand.
Ուր գոյ թիւ երից հազարաց.
Երեքհազարեան եւ հինգ հազարեան ժողոդք (հաւատացելոց). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 21. յն. երեք հազարքն եւ հինգ հազարքն։)
three hundred.
Յերեքհարիւր կանգնոյ։ Ետ երեքհարիւր դահեկան։ Երեքհարիւր այր, կամ արամբքդ։ Կանգնեաց զնիզակ իւր ի վերայ երեքարիւրոց վիրաւորացն, կամ ի վերայ երեքհարիւր վիրաւորացն. (Ծն. ՟Զ. 15։ ՟Խ՟Ե. 22։ Դտ. ՟Է. 6. եւ 7։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 18։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Ա. 11։)
արդ զայս շա՛տ է յաղագս երեքարիւրոցն (ա՛յլ ձ. երեքհարիւրոցն) ասել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 5։)
every three hundred.
cf. ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐ. ըստ յն. եւ լտ. իսկ ի մեզ, Երեքհարիւրքն միանգամայն, կամ մի առ մի. իրեք հարուրն ալ.
composed of three parts, tripartite;
of three sorts, triple.
Զի է մեր երեքմասնեայ հոգիս. եւ ունի մասն, է ինչ՝ որ բանական, եւ է որ սրտմտական, եւ է որ ցանկական։ Երեքմասնեայ ոգւոցս մերոց եղելոց, եւ այլն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)
cf. Երեքմասնեայ.
Զի է մեր երեքմասնեայ հոգիս. եւ ունի մասն, է ինչ՝ որ բանական, եւ է որ սրտմտական, եւ է որ ցանկական։ Երեքմասնեայ ոգւոցս մերոց եղելոց, եւ այլն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)
of three fingers or branches.
Մնացեալ միայն ի վերայ խաչին որպէս զայգի (այսինքն որթ այգւոյ) երկմատնի կամ երեքմատնի, բացատարածեալ աստի եւ անտի զձեռսն. (Աթ. ՟Ը։)
tuesday;
գէր —, shrove -;
աւագ, մեծ —, — before Easter.
triple;
trebly.
Զերեքպատիկ զսլաքին սայր շուրջ օծանելով. (Նիւս. երգ.։)
having three edges.
Ունէին տէգս հրեղէնս երեքսայրիս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
having three porches or vestibules.
Ունօղ զերիս սրահս կամ գաւիթս. իրեք բակով
Դէմ ընդդէմ կարգեալ երեքսրահեան (յն. սրահք երեքկին) ... քանզի երեքսրահեանք էին». յն. երեքպատիկ, կամ եռայարկք էին. (Եզեկ. ՟Խ՟Բ. 3. եւ 6։)
triple, of three strings (of pearls).
Զկրտսեր մարգարիտն երեքտակեան (կամ երեքտակէն) վարսակալ ածել. (Խոր. ՟Բ. 7։ յորմէ եւ Ասողիկ. ՟Ա. 6. ունի Երեքտակեան։)
cf. Երեքտակեան.
Զկրտսեր մարգարիտն երեքտակեան (կամ երեքտակէն) վարսակալ ածել. (Խոր. ՟Բ. 7։ յորմէ եւ Ասողիկ. ՟Ա. 6. ունի Երեքտակեան։)
thirteen.
Եւ զիւր տունն շինեաց սողոմոն զերեքտասան ամ. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 1։)
thirteen years.
Երեքտասանամեայ ի խորագոյն վիրապին կելով. (Մագ. ՟Ե։)
much glorified, very holy;
glorified with the Trisagion.
that belongs to Tripoli, or to the three towns.
Դիմել ... ի վերայ հեբրայեցւոց ընդ երեքքաղաքեան նաւահանգիստ». յն. ընդ նաւահանգիստն որ առ տրիպօլսոյ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 1։)
built or furnished with three stones.
of three days;
the third day.
Երեքօրեայ մի գնաց ճանապարհ երթիցուք. (Եփր. ել.։)
Լոյսն՝ որ յառաջ քան զարեգակն՝ երեքօրեայ ժամանակաւ, ոչ էր անփոփ եւ ժողով. (Եփր. ծն.։)
Երեքօրեայ յարութիւն. (Շար.։ Պտրգ. եւ այլն։)
Եւ այն իսկ որ ի յօդոյ՝ միջօրեայ եւ երեքօրեայ գործեն ի ձեռն ջրոյ. (Պղատ. տիմ.։)
Վասն իշոցն երեքօրէից կորուսելոց». այսինքն յերից աւուրց հետէ, կամ ըստ յն. այս օր երրորդ. (՟Ա. Թագ. ՟Թ. 20։)
to stay, to remain or sojourn in a place three days.
Երեքօրեսցիս, եւ խնդրեսցիս, եւ եկեսցես. (՟Ա. Թագ. ՟Ի. 19։ Իսկ Կիւրղ. թագ.) դրի երեքաւորեսցիս, փոխանակ գրելոյ՝ երեքաւրեսցիս. երեքկնել (զաւուրս), կամ երեքկնիլ (աւուրբք).
վասն որոյ եւ թէոդորետոս հանգոյն հյ. ասէ.
yesterday.
ԵՐԷԿ χθές, ἑχθές heri. իտ. hieri, jeri գրի եւ ԵՐԵԿ. Ի նախընթաց աւուր, որոյ երեկոյն էանց, (կամ էրէկ, այսինքն արդէն եկն) էրեկ.
ԵՐԷԿ, երեկի կամ երէկի կամ երիկի, յերեկէ կամ յերիկէ, զերէկն. գ. Օրն յառաջեալ քան զայսօր. էրէկուան օրը.
Յերիկէ կամ յերեկէ, եւ յեռանդէ. (Ել. ՟Դ. 10։ ՟Ա. Թագ. ՟Դ. 7.)
Ընդէ՞ր ոչ այսօր քան զերեկն եւ զեռանդն ցուցանի գործ յանձինս մեր լաւութեան. (Փարպ.։)
Նա երէկ եւ այսօր երեւեցաւ». իբր դեռ եւս, նորոգ. (Ոսկ.։)
a priest's brother.
Երէցեղբարք ընդ ժողովուրդս կամ ընդ զինուորս կայցեն։ Տգէտ երէցեղբարք ժողովուրդ մի՛ իշխեսցեն ունել. (Կանոն.։)
cf. Երթամ.
Զի՞նչ ասիցեմ ցհեթանոսսն՝ առ որս երթանայցեմ։ Երթանայցեմ զկնի դաւթի. (Եփր. ել. եւ Եփր. թագ. եւ Եփր. աւետար.։)
Մի՛ գնասցես ընդ նոյն ճանապարհ, ընդ որ երթանայցես». ա՛յլ ձ. երթայցես. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 9։)
that goes and comes;
going to and fro;
turn, walk;
life, conduct;
—ս առնել՝ առնուլ, to go to and fro, to go and come, to make several cruises;
— ծովու, the ebb and flow.
ἑρχόμενος, εἱσαγούμενος Երթօղ եւ եկօղ. ճանապարհորդ. էկօղ գացօղ.
Եկին որդիքն իսրայէլի գնել՝ ընդ այլ երթեւեկսն. (Ծն. ՟Խ՟Բ. 5։)
Երթեւեկացն մարդիկ տայիր ի գինս. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 15։)
Ոչ գոյր երթեւեկ՝ տօնից». այսինքն երթեւեկ ոք ի տօնս. (Ողբ. ՟Ա. 4։)
Երթեւեկ պատգամաւորօք խօսի. (Փարպ.։)
ԵՐԹԵՒԵԿ գ. Երթալն եւ գալն. երթեւեկութիւն.
ԵՐԹԵՒԵԿՍ ԱՌՆԵԼ կամ ԱՌՆՈՒԼ. ԵՐԹԵՒԵԿԵԼ կամ ԵՐԹԵՒԵԿԻԼ. Երթալ եւ գալ. երթալ գալ.
Զերթեւեկիլն ընդ նմա յեգիպտոս եւ ի նազազարէթ եւ յամենայն տեղիս. (Յհ. գառն.։)
ԵՐԹԵՒԵԿՔ. գ. Դէպք. պատահարք.
"cf. Երթեւեկս առնեմ."
ԵՐԹԵՒԵԿՍ ԱՌՆԵԼ կամ ԱՌՆՈՒԼ. ԵՐԹԵՒԵԿԵԼ կամ ԵՐԹԵՒԵԿԻԼ. Երթալ եւ գալ. երթալ գալ.
Զերթեւեկիլն ընդ նմա յեգիպտոս եւ ի նազազարէթ եւ յամենայն տեղիս. (Յհ. գառն.։)
cf. Երթեւեկեմ.
ԵՐԹԵՒԵԿՍ ԱՌՆԵԼ կամ ԱՌՆՈՒԼ. ԵՐԹԵՒԵԿԵԼ կամ ԵՐԹԵՒԵԿԻԼ. Երթալ եւ գալ. երթալ գալ.
Զերթեւեկիլն ընդ նմա յեգիպտոս եւ ի նազազարէթ եւ յամենայն տեղիս. (Յհ. գառն.։)
going to and fro.
Երթեւեկութիւն հրեշտակագնացութեան։ Դաւել ի ձեռն երթեւեկութեան. (Խոր. ՟Ա. 14. եւ 26։)
walk, step.
Երթալն. երթ. գնացք.
bound.
Մի՛ փղոսկրեայ գահոյս, մի՛ երիզապատ բազրիս. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։)
Երիզապատ պնդեցի զգահոյս իմ». յն. երիզովք. (Առակ. ՟Ե. 16։)
cf. Երիզապատ.
Եւ ել մեռեալն ոտիւք կապելովք, եւ ձեռօքն երիզապնդօք. (Յհ. ՟Ժ՟Ա. 44.) յն. կապեալ գոլով յոտս եւ ի ձեռս երիզովք։ Զղազարոս երիզապնդեալ ոտիւք ձայնէ արտաքս. (Մամբր.։)
Խզեսցե՛ս ... զերիզապնդեայ մահազգեստս պարփակութիւն դժոխազնեայ կապանացս. (Նար. ՟Ծ՟Ը։)
sandy plains.
Զանօգուտ եւ զատեցեալ յեմենեցունց երիզուտն վայրս. (Պիտ.։)
cf. Երիթամածեալ.
(ի բառիցս Երէթ, եւ Երիթ. ծ. թ. էրըթըգ, եւ էրիմիզ ). Թուի Նրբացեալ նիհարութեամբ որպէս զերիթ. ծիւրեալ, հալեալ մաշեալ. վտտեալ. եւ Աղտեղեալ. սեւացեալ. αὑχμῶν arescens, squalidus μέλας nigrescens
Տեսանիցէք փոշոտեալ, երիթացեալ զերեսս։ Ետես ծիւրեալ, ծնկեալ, երիթացեալ, ծարաւեալ։ Աղտեղեալ եւ երիթացեալ եւ որ ջլալից։ Յաղբիս անկեալ եմք ... երիթացեալք խառուեալք։ Որպէս բոզքն գունատք եւ երիթացեալք. (Ոսկ. ես.։ Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. փիլիպ.։ Ոսկ. եբր.։)
Երիթացեալ եւ բրդգզեալ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Յակոբոս էր խռուացեալ եւ երիթացեալ գլխով եւ դիմօք. (Տօնակ.։)
reins, kidney;
bowels, entrails;
խորտակել զ—նս, to break or sprain one's back.
Լայնաբար վարի՝ որպէս Սիրտ, եւ գաղտնի շարժումն սրտի այլեւայլ զգածմամբք.
of yesterday;
— վարդապետ, ignorant doctor.
χθεσινός, χθέσιος hesternus գրի եւ իբր ռմկ. Երեկեան. Որ ինչ հայի յերէկն, յերեկի օրն. էրէկուան.
Յերեկեան տրամաբանութեան. (Մագ. ՟Կ՟Թ։)
towards evening.
Զկէս նորա այգուն, եւ զկէս նորա երիկուն (կամ երեկուն)։ Յորժամ սեղանն իսկ առաջի կայցէ երիկունն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)
horse, of a horse, equestrian.
Կամ Որ դարման տանի երիվարաց, եւ գիտէ աշտանակել յերիվար.
having many horses.
to ride;
to lead, to guide.
ԵՐԻՎԱՐԵԼ. Որպէս Ձիավարել, եւ Կառավարել.
Երիւարս ազնիւս ստանան, եւ երիւարել ոչ գիտեն. (Ոսկիփոր.։)
cavalcade, riding-horse.
Յեսու զարեգակն իբրեւ զկամաւ ինչ բանիւ հրամանաւ ճնշեալ՝ արար զերիւարութիւնն. (Գեննանդ.։)
to be or become a young man, to make one's self look young again.
youthfully.
Թէեւ ծերագոյն էր, երիտասարդապէս յարդարեաց եւ մղեաց զճակատն. (Խոր. ՟Բ. 51։)
Երիտասարդապէս մրցիմ ընդ թշնամւոյն. (Լմբ. պտրգ.։)
youth, youth-fulness, adolescence;
young people, young folks;
յաստիս երիտասարդութեան, in earliest youth;
եւ — անցանէ, young men will be young men.
Քաջապինդ երիտասարդութեամբ (այսինքն արիութեամբ) զբանն աստուծոյ յինքեանս բնակեցուցին. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)
Young woman, girl, maiden, lass
Բանն նորա անապական գայ, եւ ի կուսէ երիտասարդուհւոյ ծնանի. (Ոսկիփոր.։)
Գտաք ի սովորութեան գրոց փոխանակ կուսի երիտասարդուհի առեալ. (Բրս. ծն.։)
third;
three;
thirdly.
Զերիր մասն զօրուն. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 2։)
ԵՐԻՐ. մ. τὸ τριτόν, τρίτως tertio Երրորդ անգամ.
Առաջին, զի ... երիր ... երիր՝ ի բազում աւուրս զփորձ առնուլ կամի ազգին. (Փիլ. ել.։)
Նախ՝ վերծանութիւն ... երկիր՝ զրուցատրութիւն ... երիր՝ լեզուաց եւ հնագէտ պատմութեանց առ ձեռն բացատրութիւն. (Թր. քեր.։)
Նախ՝ յորմէ բանն. երկիր՝ առ որ բանն. երիր՝ յաղագս ոյր բանն. (Մագ. ՟Կ՟Բ։)