cf. Թագադրութիւն.
ԹԱԳԱԿԱՊՈՒԹԻՒՆ կամ ԹԱԳԿԱՊՈՒԹԻՒՆ. Թագաւորեցուցանելն. եւ Թագաւորելն.
Յուշ նմա արարեալ զերախտիս թագակապութեանն։ Իբր զնա գոլ պատճառք իւրում զրկութեանն, եւ Սմպատայ թագկապութեանն. (Յհ. կթ.։)
that shares a crown;
that reigns jointly.
Հանդերձ աթոռակցաւ մերով եւ թագակցաւ Վաղեսիւ կայսերաւ. (Խոր. ՟Գ. 19։)
Եղբօր իւրում եւ թագակցի՝ Արկադէոսի. (Վրք. ոսկ.։)
Թագակիցք եմք Քրիստոսի, եւ մեք զմեղսն թագաւորեցուցանեմք. (Ոսկ. հռ.։)
king;
*bridegroom;
թագաւոր թագաւորաց, the king of kings;
թագաւոր Հայոց, the — of Armenia!
կեցցէ՛ թագաւոր, long live the -!
God save the -!
թագաւոր կենդանեաց, the — of beasts (lion);
թագաւոր թռչնոց, — of birds (eagle);
թագաւոր ծաղկանց, queen (Arm. king) of flowers (rose);
թագաւոր իժ, cf. Արքայիկ՞՞՞օձ;
թագաւորք, certain hymns of the Armenian Church;
թագաւոր կալ յումեքէ ի վերայ աշխարհի ուրուք, to be made — of some country;
թագաւոր առնել, to make —, to cause to reign.
βασιλεύς rex Արքայ, որ ունի զթագ արքունի ի գլուխն, որպէս եւ զթագաւորութիւն. միահեծան իշխան ի տէրութեան. ինքնակալ. լայնաբար՝ եւ Նախարար ինքնագլուխ. թագւոր, խոնդիքար. շահ, փատիշահ.
Թագաւորին բաղակայ։ Չորք թագաւորք ընդ հնգից։ Թագաւորք ի քէն ելցեն։ Ես կացի թագաւոր ի նմանէ ի վերայ սիոնի։ Թագաւոր իմ եւ Աստուած իմ։ Տէր թագաւոր յաւիտեանս յաւիտենից։ Յիսուս Նազովրեցի՝ թագաւոր հրէից։ Թագաւոր թագաւորաց, եւ Տէր տերանց.եւ այլն։
Ո՞ այլ ոք առաջին թագաւոր. բայց թէ երանականն եւ փառաւորեալ սուրբ երրորդութիւնն, ըստ մարգարէին՝ թէ թագաւոր մեծ ի վերայ երկրի Աստուած է. (Վահր. յայտն.։)
ԹԱԳԱՒՈՐ ասին նմանութեամբ՝ եւ փեսայք յաւուր փեսայութեան.
Սովորութիւն ունիմք մեք զթագաւոր անունդ ի վերայ երկուց իրաց ասել. մի՝ ի վերայ աշխարհակալին, եւ մի ի վերայ այնորիկ՝ որ այն ինչ փեսայացեալ լինի. (Տօնակ.։)
ԹԱԳԱՒՈՐ ԿԵՆԴԱՆԵԱՑ՝ կոչին նմանութեամբ Առիւծ, եւ Արծուի, եւ այլն.
ԹԱԳԱՒՈՐՔ ասին եւ Երգք, որ ի ժամագիրս սկսանին,
kingly, royally.
βασιλικῶς regie, regaliter Իբրեւ թագաւոր. արքայական պատուով. եւ Տիրաբար. թագաւորի պէս.
Ի պահեստի կայր առ նմա թագաւորաբար։ Զսեղեւկոս՝ Արշակ արքայ տանէր գերի, եւ թագաւորաբար պահէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Համարձակապէս եւ թագաւորաբար կեայ. (Վրդն. ծն.։)
of royal race, blood or house, descending from kings;
prince (royal).
Ոչ զոք ի թագաւորազգեաց եւ ի դիւցազանց ունին կապեալ առ իւրեանս կենդանի. (Եզնիկ.։)
cf. Թագաւորազն.
Ոչ զոք ի թագաւորազգեաց եւ ի դիւցազանց ունին կապեալ առ իւրեանս կենդանի. (Եզնիկ.։)
cf. Թագաւորազարմ.
ԹԱԳԱՒՈՐԱԶՆ եւ ԹԱԳԱՒՈՐԱԶՈՒՆ. βασιλικός , βασιλείδης, βασιλείδιον regius, regis filius, regulus βασιλικοί aulici, regis amici et ministri Որ է յազնէ կամ յազգէ եւ ի տանէ թագաւորաց. թագաւորազգի. թագազարմ. եւ Մերձաւորք թագաւորի, աւագանի. պալատականք.
Լինել նոցա պատուականագոյն եւ առաւել թագաւորազն քան զայլ Արշակունիս. (Խոր. ՟Բ. 21։)
Ի ձեռն սուրբ որոջին, եւ թագաւորազն կուսին Հռիփսիմեայ. (Արծր. վերջ։)
Թագաւորազուն մանուկ։ Իբրեւ զթագաւորազուն բողբոջ. (Յհ. կթ.։)
cf. Թագաւորազարմ.
ԹԱԳԱՒՈՐԱԶՆ եւ ԹԱԳԱՒՈՐԱԶՈՒՆ. βασιλικός, βασιλείδης, βασιλείδιον regius, regis filius, regulus βασιλικοί aulici, regis amici et ministri Որ է յազնէ կամ յազգէ եւ ի տանէ թագաւորաց. թագաւորազգի. թագազարմ. եւ Մերձաւորք թագաւորի, աւագանի. պալատականք.
Լինել նոցա պատուականագոյն եւ առաւել թագաւորազն քան զայլ Արշակունիս. (Խոր. ՟Բ. 21։)
Ի ձեռն սուրբ որոջին, եւ թագաւորազն կուսին Հռիփսիմեայ. (Արծր. վերջ։)
Թագաւորազուն մանուկ։ Իբրեւ զթագաւորազուն բողբոջ. (Յհ. կթ.։)
royal, regal;
royalist;
— ճանապարհ, the king's highway, main road, the highway;
թագաւորական օձ՝ թագաւորական իժ, cf. Արքայիկ՞՞՞օձ.
Տանջես զմեղուցեալն դատաւորական սրտմտութեամբ, եւ յանձանձես զնա թագաւորական սիրով։ Թագաւորական իրք են առաքինութիւն, եւ առաքինութեան ծնունդք. (Փիլ.։)
Ամենայն թագաւորական գործոց առաջին եւ վեհագոյն. (Խոր. ՟Ա. 15։)
Քահանայական եւ թագաւորական գաւազանացն միացեալ. (Շար.։)
Զսկզբնականի եւ թագաւորականի երրորդութեան զաստուածութիւնն։ Սրբոյ եւ թագաւորականի տեսութիւն երրորդութեան. (Ածաբ. կիպր. եւ Ածաբ. կարկտ.։)
ԹԱԳԱՒՈՐԱԿԱՆՆ. իբր Իշխան եւ թագաւոր՝ նմանութեամբ. ἠγεμών princeps
Առաջինն, եւ ամենայն առաքինութեանն թագաւորականն, որ է խոհեմութիւնն. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
Զգլուխ թագաւորական իժին կոխան արարեր. (Սկեւռ. աղ.։)
Որ եւ ի Վարդանայ.
royalism.
(Արծուին ի հրեշտակս նշանակէ) զթագաւորականութիւնն եւ զբարձրաբերձութիւնն. (Դիոն. երկն. եւ Շ. հրեշտ.։)
cf. Թագակից;
— լինիմ, cf. Թագաւորակցիմ.
Գահակից. թագակից. ի միասին թագաւորեալ. եւ Հաղորդ թագաւորական պատուոյ.
Թագաւորակից գոլով եւ Սուրբ հոգին ընդ Հօր եւ ընդ Որդւոյ։ Որդի աթոռակից եւ թագաւորակից հօր. (Կիւրղ. գանձ.։)
capital, where the king resides.
βασιλικός, -κή regius, -ia Ուր նստի թագաւորն. թագաւորաբնակ. արքայանիստ. որ եւ ասի ԹԱԳԱՒՈՐԱԿԱՆ, ԹԱԳԱՒՈՐԵԱԼ.
Ժողովեալք ի թագաւորանիստ տեղին ի յԱրտաշատ։ Տայր տանել ի թագաւորանիստ քաղաքն. (Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Գ։)
to be crowned;
to reign.
βασιλεύω regno, impero, rego Թագաւոր լինել. ունել եւ վարել զթագաւորութիւն.
Թագաւորք՝ որ թագաւորեցին յերկրին եդոմայեցւոց, մինչչեւ թագաւորեալ էր թագաւոր յիսրայէլի։ Թագաւորեաց ընդ նորա Յոբաբ։ Միթէ թագաւորելով թագաւորեսցե՞ս ի վերայ մեր։ Թագաւորեաց ամս.եւ այլն։
Խաչակցեալք ընդ Քրիստոսի, եւ ընդ նմին թագաւորեալք. (Շար.։)
Զիս անարգեցին, զի մի՛ թագաւորեցայց քեւ ի վերայ նոցա։ Սաւուղ թագաւորեցաւ ի վերայ ժողովրդեանն։ Զերկուս ամս միայն՝ զոր թագաւորեցաւ. (Եփր. թագ.։)
to make king, to crown;
թագաւորեցուցի ձեզ թագաւոր, I have given yon a king;
— զճշմարտութիւն, to preach the truth publicly.
Չոգան թագաւորեցուցին զԱբիմեղէք ի թագաւոր։ Թագաւորեցո՛ նոցա թագաւոր։ Թագաւորեցուցի զՍաւուղ ի թագաւոր։ Թագաւորեցուցին ի վերայ իւրեանց թագաւոր, եւ այլն։
Լռեցոյց զստութիւն եւ զանհաւատութիւն, եւ թագաւորեցոյց զճշմարտութիւն. (Անան. ի յհ. մկ.։)
reign, empire;
royalty, crown;
kingdom;
միջոց պարապոյ թագաւորութեան, interregnum;
թագաւորութիւն կամ թագաւորութիւնք, The Book of Kings.
βασιλεία regnum Թագաւորն գոլ. թագաւորելն. արքայութիւն. թագաւորական իշխանութիւն, եւ երկիր տէրութեան.
Եւ եղեւ սկիզբն թագաւորութեան նորա Բաբելովն։ Ի թագաւորութեանն ամարփաղայ արքայի Սէնարայ։ Ածեր ի վերայ իմ եւ ի վերայ թագաւորութեան իմոյ մեղս մեծամեծս։ Թագաւորութիւնք երկրի օրհնեցէ՛ք զԱստուած.եւ այլն։
Եւ դուք եղիջիք ինձ ի թագաւորութիւն եւ ի քահանայութիւն. յն. թագաւորական իմն, իբր վիճակ, ցեղ, եւ այլն։
Սկսեալ ի թագաւորութենէն Աղեքսանդրի մինչեւ ցթագաւորութիւնն Տրդատայ. (Խոր. ՟Բ. 1։)
to make king, to crown.
Սա թագեաց զլոդարիոս ինքնակալ։ Օրհնէ եւ թագէ։ Նահատակեալ թագեցան մարտիրոսութեան. (Մարթին.։)
that refuses a crown;
— առնել, to dethrone.
Queen;
church;
moon.
ԹԱԳՈՒՀԻ βασίλισσα regina գրի եւ ԹԱԳՈՒՐՀԻ. Կին թագաւոր. եւ Կին կամ մայր, եւս եւ քոյր թագաւորի. դշխոյ. բամբիշն. տիկնաց տիկին. աշխարհատիկին.
Սապէս եւ թագուհեացն յառագաստին մարգարիտ (ճապաղել). (Խոր. ՟Բ. 47։)
Փափաքմամբ թագուհւոյն փայտ կենաց յայտնեցաւ. (Շար.։) Իսկ վասն Տիրամօրն թագուհւոյ երկնի եւ երկրի առաւել ասի Արքայուհի, Տիրուհի, Դշխոյ, եւ այլն։
Երբեմն զլուսին թագուհի անուանէին, եւ զարեգակն՝ թագաւոր. վասն այնր եւ զաստեղս՝ զօրս. (Մխ. երեմ.։)
to run.
ռմկ. վազել. այսինքն Ընթանալ, արշաւել. պ. թազիտէն (ուստի թազի, թէզ, եւ այլն).
hand;
palm of the hand;
— ոտից, foot;
the sole of the foot;
— կենդանեաց, paw, claw, talon;
— երկաթի, gauntlet;
— կշռոց, cf. Նժար.
Ոտն կենդանւոյ մինչեւ ցկոճն, այն՝ որ թողու զհետս ի կոխելն. որպէս եւ ձեռն ցդաստակն, որ ի չորքոտանիս է նոյն ընդ առաջին ոտս. իսկ ի թռչունս ասի (Մագիլ. այագ. եբր.) քաֆ. յն. ի՛խնօս, որ եւ Հետք, Գնացք, Շաւիղ, Ոտք, Կճղակ, եւ այլն։
Թաթք ոտից. (Օր. ՟Ի՟Ը. 35. 65։ ՟Ա. Թագ. ՟Ե. 4։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 24։ եւ Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 3. եւ 5։)
Թաթ ձեռին. (Դան. ՟Ե. 5. եւ 24։ Խոր. ՟Գ. 53։)
Որպէս թաթք՝ առ ի գնալ եւ յընթանալ, եւ ձեռք առ ի գործել. (Փիլ. բագն.։)
Առիւծքն թաթիւքն զոտսն մաքրէին (սրբոյն). Ի թաթէ ոտիցն մինչեւ ցծունկսն. եւ այլն. (ՃՃ.։)
mutilated, maimed, cut off.
Եօթանասուն թագաւորք թաթահատք ի ձեռաց եւ յոտից իւրեանց քաղէին հաց ի ներքոյ սեղանոյ նորա. (Եփր. եւ Եղիշ. դտ.։)
eloven-footed, cloven-hoofed, fissiped.
διχηλοῦν, διχηλεύων ὀπλῆς diffisam habens ungulam Մակդիր չորքոտանեաց, որոց թաթքն յերկուս են հերձեալ ի բնէ. տոտիկը ճեղք, ոտքը ճղքած. որպէս արջառ, ոչխար, խոզ, եւ այլն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 3. եւ 7։ Օր. ՟Ժ՟Դ. 6 = 8։) cf. ԿՃՂԱԿԱԲԱՇԽ։
full to the brim, loaded, overflowing.
Թաղուն. յոյժ խիտ որպէս թաղկ. (լծ. եւ ռմկ. տխած. թըգը, սըգը ). Խտութեամբ խռկեալ. լի եւ խճողեալ. ըստ յն. ճնշեալ. πεποέσμενος (ի πιέζω ) pressus, confertus կոխած, կռած, լեփլեցուն.
whirlwind, water-spout.
Լաւ եւս՝ Թա՛թ առն, ըստ գրոց, ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 4։ կամ ԹԱԹԻՌ, թռոյ, ով. որ կարծի նշանակել զվայրիջեալ թաթաձեւ կնճիթ ամպոյ՝
Ահա ամպ փոքրիկ ի վերայ ծովուն, եւ հանէ իբր թաթռով իմն ջուր ի ծովէն. (ռմկ. խօրթումով) բայց գուցէ գրելի էր Թաթով իմն, որ միաբանի ընդ պատմութեան գրոց։ Իսկ ռմկ. թաթաւ ՝ է Անձրեւ։
cf. Թաթառ.
ԹԱԹԱՌ. Լաւ եւս՝ Թա՛թ առն, ըստ գրոց, ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 4։ կամ ԹԱԹԻՌ, թռոյ, ով. որ կարծի նշանակել զվայրիջեալ թաթաձեւ կնճիթ ամպոյ՝
ի բանն (Սարգսի. յկ. ՟Ժ՟Ա։) Ահա ամպ փոքրիկ ի վերայ ծովուն, եւ հանէ իբր թաթռով իմն ջուր ի ծովէն. (ռմկ. խօրթումով) բայց գուցէ գրելի էր Թաթով իմն, որ միաբանի ընդ պատմութեան գրոց։ Իսկ ռմկ. թաթաւ ՝ է Անձրեւ։
to plunge, to immerse, to soak, to steep, to drench, to imbue.
ԹԱԹԱՒԵՄ βάπτω tingo, mergo μολύνω polluo, inqino εἱσκυκλέω voluto φυράω misceo, subigo περιβάλλω afficio որ եւ ԹԱԹԱՂԵՄ, ԹԱԹԱԽԵՄ. գրի եւ ԹԱՒԹԱՒԵԼ, եւ ԹԱՒԹԱՒՓԵԼ. Թանալ եւ ներկանել իբր ի խորս թաղմամբ. մխել եւ ընկղմել. շաղախել. զանգանել. խառնել. թաւալել. եւ այլն. թաթղել, թաթախել, մալակոնել, պըլըշտկել եբր. թաաապալ, թինէք եւ այլն.
Թաթաւեցին զպատմուճանն յարեանն։ Պղծեցան թաթաւեցան յարեան մեռելոտւոյ։ Մշտիկ զոպայի թաթաւեալ յարեան։ Ձագք նորա արեամբ թաթաւին. (եւ այլն. Ծն. ՟Լ՟Է. 1։ Ես. ՟Կ՟Գ. 3։ Ողբ. ՟Դ. 13։ Ել. ՟Ժ՟Բ. 22։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 6. եւ 22։ Յոբ. ՟Լ՟Թ. 30։)
Ծանրացեալ եմք, եւ աստէն թաթաւիմք, քանզի ոչ կամիմք մերկանալ։ Զի՞ եւս իբրեւ կենդանիք աստէն յաշխարհի ընդ սոյն թաթաւիք. (Եփր. ՟բ. կոր. եւ Եփր. կողոս.։)
full, very full;
running over, full to the brim;
furnished;
endowed;
adorned.
Զի՞նչ է եթեր. օդք տարածք եւ թաթաւաւունք, տեսիլ սուրբ յստակ, լի հողմօք բազմութեան. (Պիտառ.։)
to supplant, to trip up;
to insnare, to dupe, to deceive.
Յիրաւի կոչեցաւ անուն նորա Յակովբ, զի թաթեաց զիս այս ահա երկիցս անգամ։ Թաթող ախտիցն Յակովբ։ Թաթեցելոյ ախտին եւ ընկճեցելոյ՝ անկցի հեծեալն յետս կոյս։ Թաթել եւ կարթել եւ հերքել, այլ ոչ թաթիլ եւ կարթիլ եւ հերքիլ. եւ այլն. (Փիլ.։)
paw, foot.
Երկայն պարանոց ուղտու ... յորժամ խոնարհեսցի եւ հասցէ ի թաթուլսն, համարձակ լինի նմա առնուլ ի թփոց եւ ի խոտոց. (Վեցօր. ՟Թ։)
Եւ էր ելեալ եղէգն ընդ թաթուլ բազկին առիւծուն ... զօրէն մարդոյ ի վեր առեալ զթաթուլն՝ նմա զվէրն ... պատէր զթաթ առիւծուն, եւ բժշկէր. (Բուզ. ՟Ե. 26։)
glove;
cf. Ձեռնոց.
Ի ձեռս իւր ագիցէ թաթպանս եւ քահանայապետական մատանին ի վերայ ... արկցէ զթաթպանսն իւր ի ձեռս իւր. (Մաշտ. ջահկ.։)
cf. Թալամ.
ԹԱԼԱՆԱՄ ἑκλύομαι dissolvor որ եւ ԹԱԼԿԱՆԱԼ, Թուլանալ. նուաղիլ. ընդարմանալ. թմրիլ. եւ Ցնորիլ կամ շարժլիլ նուաղութեամբ. որ եւ ասի ԹԱԼԹԱԼ ԽԱՂԱԼ. մարմրիլ.
Փոխեաց նա զգոյն իւր, եւ եղեւ նա իբրեւ զթալացեալ. (Եսթ. ՟Ժ՟Ե. 10։)
Փառաւորեցաւ ի լերին անդ, եւ թալացան անկան աշակերտքն յահէն. (Ոսկ. ես.։)
Մինչչեւ կատարելապէս թմբրիլ եւ թալանալ (կամ թալալ) եւ ընկղմիլ, ի զկնի այնր ի միւս եւս գինարբուս պատրաստին. (Փիլ. տեսական.։)
Ոչ ամենայն թալանալ եւ ցնորել մարդկան ի դիւէ է. (Եզնիկ.։)
Որ ծարաւի է ... թալանայ, եւ այսր անդր տատանի. (Լմբ. սղ.։)
Հոգւով եւ մարմնով թալացեալ նուաղիմ. (Վրդն. սղ.։)
Ուշագնաց եղեւ իբրեւ զթալացեալ. (Ոսկիփոր.։)
acre.
Իսկ ռմկ. թալ թալ, է Ածու, լծվար. թարլա. որպէս եւ թալ. տճկ. թէլ, է բանջար կանխաբոյս, բոլորշի ձուաձեւ եւ խոշոր տերեւովք. զոր խարշեալ կամ տապակեալ յետոյ իւղով՝ ուտեն։
fine thread.
Ասղանի նուրբ եւ բարակ (իբրեւ զթիթեղն ոսկւոյ, որ պրս. ասի թէլք).
to fall into a fainting fit, to faint, to swoon, to fall in a swoon;
to feel giddy, dizzy, to have a swimming in the head.
Իբրեւ մարդոց թալկացելոց՝ ծարաւեաց ի սիոն. (Ես. ՟Ի՟Է. 5։)
swoon, fainting, lipothymy.
Զախտ գլխոյն, եւ զցաւս ոտին, եւ կամ զթալկացումն յանկարծակի. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)
fainting fit, swoon, swimming in the head, giddiness;
nausea, disorder or rising in the stomach;
— զսրտիւն գալ, to turn the stomach, to disgust, to loathe, to be sick or ready to vomit.
σκοτοδίνη vertigo tenebricosa Թալացումն. թալկացումն. պտոյտք գլխոյ եւ խառնուրդ սրտի ի մաղձոյ կամ ի նուաղմանէ կամ ի լուսնոտութենէ եւ ի ցնորելոյ մինչեւ ի ժայթքումն. մարմըրուք.
Մաղձայոյզ ոք իցէ, եւ թալուկ եւ ցնորք զսրտիւն գայցէ, եւ երթեալ դարձուցանել կամիցի (այսինքն փոխել) զչար մաղձն։ Որոյ թալուկ զսրտիւն գայցեն, (յն. փսխօղն) զառաջինն անդէն ի ներքս ունել եւ զմաղասն ջանան. իսկ յորժամ շարժիցի, այնուհետեւ բազում խիխաւրաս ընկենու արտաքս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 18։ ՟Բ. 17։ յորմէ եւ Երզն. մտթ.։)
cf. Թախանձ;
թախանձանօք, humbly, in a suppliant manner, earnestly, urgently.
Եթէ զպատուիրանս իմ պահեսջիք, մնասջիք ի սէր իմ. եւ ե՛ւս թախանձանօք, որպէս ես ասէ զպատուիրանս հօր իմոյ պահեցի, եւ մնամ ի սէր նորա. (Բրս. հց. (իբր առաւել ժտութեամբ, որպէս զօրագոյն կամ ազգողագոյն եւ շարժիչ բանիւ)։)
Բազում կսկիծ լալոյ, եւ աղէտ թախանձանաց եղեւ. (Ուռհ.։)
troublesome, importunate, annoying, tedious, tiresome, disgusting.
Իբր Ձանձրացուցիչ, եւ տաղտուկ. ἑπαχθής molestus
Մի՛ այսուհետեւ դժուարեսջիք, եթէ թախանձելիք ինչ իցեն բանքդ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)
Առաջինն սէր հաստատեցաւ ընդ ձեզ եւ ընդ թագաւորն իմովս թախանձելի միջնորդութեամբ. (Լմբ. պտրգ.։)
Թախանձելի մտածութեամբ, եւ մրրկեալ խորհրդովք զմտաւ ածի. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)
to solicit earnestly, to importune, to entreat with earnestness;
to molest, to annoy, to vex, to torment, to cease not from entreating, or causing annoyance.
ἑνοχλέω turbo, molestus sum, perturbo, molestiam creo ὐπωπιάζω sugillo Նեղել եւ աշխատ առնել՝ ժտելով. ստիպել. ձանձրացուցանել.
Տէրն քո ընդ այն ցասնու, յորժամ ոչ ստէպ թախանձիցես. եւ դու իշխես ցասնուլ՝ յորժամ թախանձիցիս. (Ոսկ. ես.։)
Վասն է՞ր ի մեծացուցչէն վրիպեալ՝ եւ զչքաւորն թախանձես. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 3։)
Թախանձել զվրէժխնդրութիւն, կամ զկատարումն. եւ այլն։ Թախանձէ Աստուծոյ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
Նեղիլ. կարօտիլ. եւ Թախծել.
Թախանձեալ եւ մորմոքեալ սրտիւ. (Զքր. կթ.։)
Իսկ մեղսասէրքն թախանձին. (Շար.։ եւ Յիսուս որդի.։)
cf. Թախանձեմ.
Թախանձեցոյց զնա եւ պարտասեցոյց զնա մինչեւ ցմահ. (Դտ. ՟Ժ՟Զ. 16։)
Թախանձեցուցանէր զնա՝ տեսանել զմիմեանս, եւ առնել սէր եղբայրական. (Կաղանկտ.։)
Մի՛ զոք աղաչելով թախանձեցուսցես։ Զմիանգամ ասացեալն կրկնելով չկամեցաւ ասել, զի մի՛ թախանձեցուսցէ զլսօղսն. (Մագ. ՟Ծ՟Թ. եւ Մագ. քեր.։)
cf. Թախանձանք.
ὅχλος perturbatio, molestia, moles, tumultus ἁηδές injucundum որ եւ Թախանձ. թախանձանք, Ստիպումն ձեռնարկութեամբ. եւ յոյզ բանից. նեղը խօթելը, մտնալը. զօռ.
Ոչ մի ոք ի սահմանացդ ընդ թախանձութեան մեղադրանօք անկանի։ Կրթեա՛ զքեզ կոչեցելովն առ ի բազմաց թախանձութիւն. (Անյաղթ պորփ. եւ Անյաղթ ստորոգ.։)
Ուր չիք ինչ ծաղր, եւ ոչ մարմնաւոր ինչ իրաց թախանձութիւն. յն. աղմուկ. (՟Ա. Տիմ. ՟Ժ՟Դ։)
Ժուժկալութեամբն (խնդրօղ երից նկանակաց՝) յաղթեաց թախանձանացն ... Որ ոչ թախանձութեամբ զգածի (Աստուած), եւ ո՛չ քնոյ ծառայէ. (Սեբեր. ՟Թ։)
Զբազում թախանձութիւնն, եւ զյետոյ բնաւորեալն ... որ են խռովեցուցիչք։ Վասն առ մարմնոցն թախանձութեան տեսանել լինելով։ Եթէ հանդերձեալ են ծիծաղել զինեւ, ոչ իցէ ինչ թախանձութիւն՝ խաղալով եւ ծիծաղելով շրջել ի հանդիսարանի. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. եւթիփռոն.։)
cf. Թախանձանք.
Յաւելեալ ի նոյնս թախանձումն եւ աղերս. (Փարպ.։)
affliction;
grief;
grievous, afflicting, disconsolate, forlorn;
—ք դժնդակք, black bile, deep sadness;
—ք մտաց, compunction, regret, remorse;
ընկենուլ զ— սրտի, to console, to cheer up;
—ս արկանել առաջի ուրուք, to supplicate, to beseech, to implore.
ԹԱԽԻԾ ἁηδία moeror որ եւ ԹԱՂՁ. Կսկիծ սրտի՝ արտաքին նշանօք յայտնեալ. տխրութիւն. մղձկումն ի մաղձոյ. սրտնեղութիւն, մաղձոտութիւն, տրտմութիւն.
Թախիծ մտաց։ Սկսանի սիրտն բերկրել, եւ պակասէ յերեսացն թախիծն. (Լմբ. համբ. եւ Լմբ. առակ.։)
Թախիծք դրացեաց գոլն, եւ մերձաւորացն տխուր տրտմութիւն. (Պիտ.։)
Տաղտկութեան, եւ թախիծ բռնութեան. յն. լոկ, բռնաւորութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)
of a mournful countenance, melancholy, sorrowful, sad.
Ամենայն ինչ սգազգեստ եւ թախծադէմ երեւի (յելս աշնայնոյ). (Պիտ.։)
full of sadness, of hitter grief, very sad, painful, bitter;
— առնել զոք, to afflict, to sadden, to cast down.
Թախծալի եւ տրտմականն (կիրք) ի նինուէացւոցն ի մարգարէն շրջեցաւ. (Փիլ. յովն.։)
Կացեալ ի վերայ ծնկաց իւրոց՝ թախծալից զղջմամբ, եւ արտասուօք դնէր աղերս ամենահաստիչ փրկչին. (Կաղանկտ.։)
sorrowful, grievous, melancholy.
cf. Թախծութիւն.
Կողկողագին թախծանօք հոգւոյ։ Ողորմագին թախծանօք հեծէ։ Դարձցին վտանգք թախծանացն ի հոգեւոր խրախճանութիւն. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Ի՟Դ. ՟Լ՟Բ։)
to saddden, to afflict, to make desolate.
Ռոճկօքն՝ զոր առաքեաց թագաւորաց հեթանոսաց, յաճախեաց եւ թախծեցոյց զժողովուրդն. (Եփր. մն.։)
to grieve, to be afflicted, to mourn.
ԹԱԽԾԻՄ σκυθρωπάζω, σκυθρωπέω vultu tetrico et tristi sum, contristor, moestus sum τρύχομαι affligor κατανύσσομαι compungor որ եւ ԹԱՂԾԻՄ. ԹԱՂՁԻՄ. լծ. թախանձիլ. եւ մաղձոտիլ. Տխրիլ. տրտմիլ կսկծմամբ. ցաւագնիլ. մաղձոտ ու տրտում կենալ, երեսը կախել.
Տարաժամ սգո թախծեալ հայր. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 15։ տե՛ս եւ Երգ. ՟Խ՟Է. 5։ Յոբ. ՟Ժ. 1։ Ողբ. ՟Ա. 7 (որ չի՛ք յն)։)
Ո՞ ոք (յիշեաց) զանկրելիսն էութեանն, եւ ո՞ թախծեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Թ։)
sorrow, grief, sadness, affliction, melancholy;
mourning.
ἁηδία moeror ἁγωνία agonia, angor, anxietas որ եւ ԹԱԽԻԾ, ԹԱԽԾԱՆՔ. Կսկիծ սրտի. տխրութիւն դիմաց. նեղութիւն. տագնապ.
Ի հուր թախծութեան։ Թառանչ թախծութեան։ Յոգի կամ ոգւով թախծութեան։ Թախծութեամբք եւ հեծեծանօք. (եւ այլն. Նար.։)
Նմանապէս եւ ի զղջանալն՝ ընդ թախծութիւն հոգոցս այսոցիկ ոչ առնէ անտես. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)