Definitions containing the research եւ : 10000 results

Գնդանամ, ացայ

vn. bot.

to be spherical or round;
to bud.

· Calfa

NBHL (2)

Գնտիլ. գնտաձեւ լինել.

Որ ինչ միանգամ յերկնի է, ամենայն ինչ գնդացեալ է, կատարեալ ձեւոյն հասեալ, զոր օրինակ եւ աշխարհ. (Փիլ. ել.։)


Գնդեմ, եցի

va.

to make round or spherical;
to condense;
to become round.

· Calfa

NBHL (4)

Գնդաձեւ առնել. բոլորել. կծկել. խտացուցանել. սեղմել. կր. գնդանալ. կնտել, թօփ կամ կունտ ընել՝ ըլլալ, սըխմել, սըխմըւիլ.

Դեւք որ կարօղ են զօդս գնդել, եւ պարզել. (Եզնիկ.։)

Շուրջ արգելեալ փակի թոքովն սիրտն ... գնդելով եւ ընդ նմա խառնելով, զարգելեալ ի փոթուածս զշունչն ի հարկէ ճնշելով ի դուրս յղէ. (Նիւս. կազմ.։)

Հուր յինքն գնդեալլ խտացեալ։ Երկուցն գտանի պատճառ շարժութեան, երկնի՝ անդադար գնդելով եւ տանելով, եւ զերկիր անխլիրտ պահելով. (Վրդն. ծն.։)


Գնեմ, եցի

va.

to buy, to purchase for money, to take;
արժան —, to buy cheap;
թամկագնի —, to buy dear.

· Calfa

NBHL (3)

Գնել ի յովսեփայ (ցորեան)։ Գնեցէ՛ք մեզ սակաւ մի կերակուր։ Տեսանէ զանդ գեղեցիկ, եւ գնէ զնա։ Գնելով գնեցից արծաթոյ, որքան արժիցէ։ Եղիցի գնօղն իբրեւ զվաճառականն.եւ այլն։

Զանանց պատիւն ետուր, եւ զանցաւորդ գնեցեր. (Եղիշ. ՟Ե։)

Գնեցէ՛ք զժամանակս. ամենայն համբերեցէ՛ք, եւ այնպէս գնի ժամանակն. (Ոսկ. եփես.։)


Գնչու

adj.

gipsy.

· Calfa

NBHL (2)

Սկսեալ էր (լեզուն) այլայլիլ եւ խախտիլ ի գնչու եւ ի լեզուատ, յատամնատ եւ ի շրթնատ մարդկանէ. (Վրդն. ծն.։)

Գնչուք եւ թոթովատք եղեալ ... ոչ կարէին ընտրութիւն առնել լծորդացն առ միմեանս. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Գշկուր

s.

dry cow-dung.

· Calfa

NBHL (2)

Պախրէի գշկուր ծխեն. (Վստկ. ՟Ը. ՟Ճ՟Բ. ՟Ճ՟Ը։) Ուր եւ ծուխն նորա կոչի ԳՇԿՈՒՐՄՈՒԽ, գշկրմխի.

(Ի կթելն զմեղր) գշկուրմուխ պարտ է առնել։ (Մժեխք) ի գշկրմխէն փախչին. (՟Յ՟Ա. եւ ՟Ճ՟Զ։)


Գոգ, ոց

s.

bosom;
lap;
hollow, cavity;
— լերանց or վիմաց, grotto, cavern, den;
— ծովու, handle;
creek;
— նաւու, hold of a ship;
— գործել or —ս առնուլ, to be concave or filled.

· Calfa

NBHL (11)

Ա՛ռ զդա ի գոգ քո, որպէս առնուցու դայեակ զստնդիաց։ Ծրարիցէ՞ ոք հուր ի գոգ, եւ զհանդերձսն ո՛չ այրիցէ։ Ժողովեաց զհողմս ի գոգ իւր։ Ունայն գոգով ելանել։ Տացեն ի գոգս նորա հանգուցեալ.եւ այլն։

κόλπος (յորմէ իտալ. golfo ) sinus, gremium Ծոց, գիրկ փոր, որպէս փորոքեալ, գոդեալ. խորշ պորտոյ, եւ հանդերձի ամփոփելոյ. ծոցաւոր ընդունարան կամ տեղի հանգստեան. (եբր. խէյիք. յն. գօ՛լբօս)։

Ընդ ծոց եւ ընդ գոգ մտեալք (յն. գրկախառնեալք). (Ոսկ. մ. Ա. 23։)

ԳՈԳ. նմանութեամբ, իբր Ծոց ծովու, երկրի, առագաստի, եւ այլոց իրաց.

Զխորշս եւ զգոգս եւ զականջս ծովուց։ Խորշք եւ գոգք են մեծի ծովուն։ Զարծաթ եւ զոսկի գոգք երկրի բերեն. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. սղ.։)

Իբրեւ զառագաստ նաւի հողմուռոյց գոգ առեալ. (Ճ. Բ.։)

Ասիցեն եւ գոգցեն, եթէ վասն այնորիկ հաներ զնոսա յերկրէն եգիպտացւոց, եւ այլն. (Ոսկ. ես.։)

Գոգցուք բնաւ՝ թէ ծարաւի իսկ էին. (Եփր. ղեւտ.) որ լինի եւ մ։

կամ ԳՈԳ. ԳՈԳՑԵՍ. եւ ԳՈԳՑԵՍ ԹԷ. ԳՈԳՑԵՍ ԻՄՆ. մանաւանդ՝ իբր մ. կամ շ. Գրեա՛ թէ. գրեթէ. ասա՛ թէ. դի՛ր թէ. իբր թէ. սայքի. սանքի.

Գո՛գ իբրեւ ստգտեալ իմն էր. (Գաղ. Բ. 11։)

Զոր գոգցես նմա պարգեւեալ ի տեսչութենէ շնորհացն աստուծոյ։ Աստուածային գոգցես պատշաճողութեամբ։ Հողմ ահագին գոգցես իմն աստուածային հրամանաւ շնչեալ։ Աստուածասաստ իմն գոգցես բարկութեամբ հարեալ. (Յհ. կթ.։)


Գոգ, գոգջիր, ջիք, գցես, ցուք, ցեն

va.

to say.

· Calfa

NBHL (11)

κόλπος (յորմէ իտալ. golfo ) sinus, gremium Ծոց, գիրկ փոր, որպէս փորոքեալ, գոդեալ. խորշ պորտոյ, եւ հանդերձի ամփոփելոյ. ծոցաւոր ընդունարան կամ տեղի հանգստեան. (եբր. խէյիք. յն. գօ՛լբօս)։

Ա՛ռ զդա ի գոգ քո, որպէս առնուցու դայեակ զստնդիաց։ Ծրարիցէ՞ ոք հուր ի գոգ, եւ զհանդերձսն ո՛չ այրիցէ։ Ժողովեաց զհողմս ի գոգ իւր։ Ունայն գոգով ելանել։ Տացեն ի գոգս նորա հանգուցեալ.եւ այլն։

Ընդ ծոց եւ ընդ գոգ մտեալք (յն. գրկախառնեալք). (Ոսկ. մ. Ա. 23։)

ԳՈԳ. նմանութեամբ, իբր Ծոց ծովու, երկրի, առագաստի, եւ այլոց իրաց.

Զխորշս եւ զգոգս եւ զականջս ծովուց։ Խորշք եւ գոգք են մեծի ծովուն։ Զարծաթ եւ զոսկի գոգք երկրի բերեն. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. սղ.։)

Իբրեւ զառագաստ նաւի հողմուռոյց գոգ առեալ. (Ճ. Բ.։)

Ասիցեն եւ գոգցեն, եթէ վասն այնորիկ հաներ զնոսա յերկրէն եգիպտացւոց, եւ այլն. (Ոսկ. ես.։)

Գոգցուք բնաւ՝ թէ ծարաւի իսկ էին. (Եփր. ղեւտ.) որ լինի եւ մ։

կամ ԳՈԳ. ԳՈԳՑԵՍ. եւ ԳՈԳՑԵՍ ԹԷ. ԳՈԳՑԵՍ ԻՄՆ. մանաւանդ՝ իբր մ. կամ շ. Գրեա՛ թէ. գրեթէ. ասա՛ թէ. դի՛ր թէ. իբր թէ. սայքի. սանքի.

Գո՛գ իբրեւ ստգտեալ իմն էր. (Գաղ. Բ. 11։)

Զոր գոգցես նմա պարգեւեալ ի տեսչութենէ շնորհացն աստուծոյ։ Աստուածային գոգցես պատշաճողութեամբ։ Հողմ ահագին գոգցես իմն աստուածային հրամանաւ շնչեալ։ Աստուածասաստ իմն գոգցես բարկութեամբ հարեալ. (Յհ. կթ.։)


Գոգ

adv.

as, about, almost, nearly.

· Calfa

NBHL (11)

κόλπος (յորմէ իտալ. golfo ) sinus, gremium Ծոց, գիրկ փոր, որպէս փորոքեալ, գոդեալ. խորշ պորտոյ, եւ հանդերձի ամփոփելոյ. ծոցաւոր ընդունարան կամ տեղի հանգստեան. (եբր. խէյիք. յն. գօ՛լբօս)։

Իբրեւ զառագաստ նաւի հողմուռոյց գոգ առեալ. (Ճ. Բ.։)

Ա՛ռ զդա ի գոգ քո, որպէս առնուցու դայեակ զստնդիաց։ Ծրարիցէ՞ ոք հուր ի գոգ, եւ զհանդերձսն ո՛չ այրիցէ։ Ժողովեաց զհողմս ի գոգ իւր։ Ունայն գոգով ելանել։ Տացեն ի գոգս նորա հանգուցեալ.եւ այլն։

Ընդ ծոց եւ ընդ գոգ մտեալք (յն. գրկախառնեալք). (Ոսկ. մ. Ա. 23։)

ԳՈԳ. նմանութեամբ, իբր Ծոց ծովու, երկրի, առագաստի, եւ այլոց իրաց.

Զխորշս եւ զգոգս եւ զականջս ծովուց։ Խորշք եւ գոգք են մեծի ծովուն։ Զարծաթ եւ զոսկի գոգք երկրի բերեն. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. սղ.։)

Ասիցեն եւ գոգցեն, եթէ վասն այնորիկ հաներ զնոսա յերկրէն եգիպտացւոց, եւ այլն. (Ոսկ. ես.։)

Գոգցուք բնաւ՝ թէ ծարաւի իսկ էին. (Եփր. ղեւտ.) որ լինի եւ մ։

կամ ԳՈԳ. ԳՈԳՑԵՍ. եւ ԳՈԳՑԵՍ ԹԷ. ԳՈԳՑԵՍ ԻՄՆ. մանաւանդ՝ իբր մ. կամ շ. Գրեա՛ թէ. գրեթէ. ասա՛ թէ. դի՛ր թէ. իբր թէ. սայքի. սանքի.

Գո՛գ իբրեւ ստգտեալ իմն էր. (Գաղ. Բ. 11։)

Զոր գոգցես նմա պարգեւեալ ի տեսչութենէ շնորհացն աստուծոյ։ Աստուածային գոգցես պատշաճողութեամբ։ Հողմ ահագին գոգցես իմն աստուածային հրամանաւ շնչեալ։ Աստուածասաստ իմն գոգցես բարկութեամբ հարեալ. (Յհ. կթ.։)


Գոգանամ, ացայ

vn.

to be hollow, to become hollow.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ զառագաստ նաւի հողմուռոյց գոգացեալ. (Ճ. ՟Ա.։)

Եւ ինքն կատար լերինն հովտաձեւ գոգացելա. (Եղիշ. երէց.։)


Գոգեմ, եցի

va.

to dig, to hollow;
to contain, to include.

· Calfa

NBHL (4)

Գոգաձեւ առնել. խորել, փոսորակել. փորել, խորունկցնել, փոսցնել.

Որ արար զերկինս, եւ մածոյց զնա ... զի գոգեացն ի վերուստ վասն լոյծ ջուրցն։ Երկինք իբրեւ զձեղուն ինչ գոդեալ գմբեթաձեւ ի վերուստ ձգեցան։ Ընդէ՞ր այնպէս գոգեալ գմբեթաձեւ են երկինք, եւ ոչ իբրեւ զհարթ ինչ ձեղուն. (Ոսկ. ես.։)

Արար զծովն ձուլածոյ ... գործ բոլորշի ... եւ գոգեալք երեսուն եւ երեք կանգնովք պատէին զնա շուրջանակի. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 23։)

Զդէմս, (որպէս) զօդ եւ զերկին զվերաբեր բնութիւնսն գոգեալ պահպանագոյն ծածկեն. (Փիլ. իմաստն.։)


Գոդենոց

cf. Ուրկանոց.

· Calfa

NBHL (1)

Երթալ ի գոդենոցն, եւ վաստակել։ Թէ ազատ է, եւ ի գոդենոցն չերթիցէ. (Կանոն.։)


Գոդի, դեաց

adj.

leprous;
venereal

· Calfa

NBHL (2)

Գոդի ոմն լնոյր, եւ տայր ջուր։ Ոչ էարբ վասն գոդոյն գարշելւոյ. (Վրք. հց. ՟Ժ։)

Կազմեաց եւ գոդեաց տունս. (Յիշատ.։)


Գոդութիւն, ութեան

s.

leprosy;
syphilis.

· Calfa

NBHL (1)

Գոդութիւնք եւ բորոտութիւնք. (Ուռպ.։)


Գոզ

Մէզ.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ ռմկ. որպէս Մէզ. գումիզ. ջրվաթ. սիտիք։ Վստկ. ստէպ. ուր եւ ՟Յ՟Ա. ԳՈԶԲԵՐԱՆ, իբր Անցք միզոյ։


Գոլ, ի

s.

heat.

· Calfa

NBHL (4)

Շող եւ տապ. շոգի եւ մռայլ ի տօթի։ Գանձ.։ Կամ Ջերմութիւն. ջեր.

Եւ զբանս եւս ջեռնլեացն ասէ հեգնելով, եթէ վա՛շ ինձ, զի ջեռայ, եւ տեսի զգոլ. (Ոսկ. ես.։)

ԳՈԼ ի, կամ ոյ, ոց. Նոյն եւ ռմկ. գոլ, գոլոշտիք. Ջերմ շոգիք. շոգոլիք.

Ոչ տուն գոլոց, եւ քարայրեայ մսուր զծնիցեալն ընկողմնացոյց. (Անթիպատր. ծն.։)


Գոլախառն

adj.

burning, ardent.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւեցաւ արեգակն արդարութեան գոլախառն. (ՃՃ.։)


Գոլոշի, շւոյ, շոյ, շեաց

va.

pour, exhalation, smoke, expiration.

· Calfa

NBHL (8)

ԳՈԼՈՇԻ կամ ԳՈԼՈՐՇԻ ἁτμίς, ἁτμός vapor, ἁναθυμίασις exhalatio որ եւ ՇՈԳՈԼԻ. Շոգի ջերմ. գոլ եւ ոգի. մշուշ շողագին. ծուխ խոնաւութեանց, եւ այլոց իրաց ցնդելոց յերեսաց ջերմութեան. արտաշնչութիւն. գոլոշտիք.

Ի ներքուստն վերագնացութենէ գոլոշոյն։ Գոլոշովքն. եւ այլն. (Նիւս. կազմ.։)

Յառաջ քան զհուր՝ գոլոշիք հնոցի, եւ ծուխ. (Սիր. ՟Ի՟Բ. 30։)

Ծախեսցէ զչարութիւն, իբրեւ զգոլոշի արեգակն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Կամ ի ձեռն հոտոց, կամ ի ձեռն գոլորշեաց։ Հիւթոց եւ գոլորշեաց։ Վասն յերկրէ եւ ի ջրոյ գոլոշոյն (կամ գոլորշոյն) եւ այլն. (Փիլ.։)

Գոլորշիք ի սմանէ վերաբերեալ լինին։ Չոր, եւ խոնաւ գոլոշի. (Արիստ.։)

Ըադ քիթն եւ ընդ բերանն առ հասարակ գոլորշի ջերմախառն ելանէր. (Եղիշ. ՟Բ։)

Նոյն օրինակ եւ ի ջրոյ եւ յերկրէ ի վեր գոլոշի, որպէս ի բաղանիսդ սովորեալ է լինել. (Փիլ. նխ. ՟բ.) կա՛մ կայ այլ բայ զօրութեամբ, եւ կամ Գոլոշի է բայ. իբր գոլորշանալ, ի վեր ցնդիլ։


Գոհաբան

s.

that praises, thanks.

· Calfa

NBHL (4)

Իբր Գոհաբանօղ, գոհ եւ գովիչ.

Ընկա՛լ զաղաչօղս վտանգաւոր՝ գոհաբան՝ ընդ պահպանութեամբ թեւոց հզօրիդ. (Նար. զա։)

Բացերեւապէս լինի գոհաբան, ասելով, օրհնեալ է փայտն. (Նար. խչ.։)

Այսմ պատու լինին գոհաբան։ Սքանչելի փրկութեանս դոքա ընդ մեզ գոհաբան լիցին. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Գոհաբանեմ, եցի

va.

to praise, to thank.

· Calfa

NBHL (3)

Գոհաբանեմք զքեզ յաղթական երգով։ Գոհաբանեմք եւ վերօրհնեմք. (Շար.։)

Զայս եւ որ սոցին նմա գոհաբանէ աղօթիցս բան. (Խոսր.։)

εὑχαριστέω, ὐμνῳδέω gratias ago, laudo Գոհանալ յայտնի եւ ուրախ բանւ. գովել եւ փառաւորել գոհութեամբ.


Գոհաբանութիւն, ութեան

s.

praise, thanks.

· Calfa

NBHL (2)

Անհատ բարբառով քեզ վերընծայել գոհաբանութիւն։ Ըստ պօղոսի գոհաբանութեան։ Ներքնապատեալքդ գոհաբանութիւնք։ Գոհաբանութիւն խնամոց. (Նար. ՟Ի՟Բ. ՟Ի՟Թ. ՟Լ՟Դ. եւ Նար. գանձ խչ.։)

εὑχαριστία gratiarum actio Բան գոհութեան եւ շնորհակալութեան. գոհանալն եւ գովելն.


Գոհանամ, ացայ

vn.

to thank, to return thanks.

· Calfa

NBHL (4)

εὑχαριστέω gratias ago, ἑξομολογέομαι confiteor, glorifico Գոհ սրտիւ շնորհ ունել բարերարին. շնորհակալ լինել. գոհաբանել, եւ երախտապարտ զանձն խոստովանել. գոհութիւն տալ, շնորհակալ ըլլալ.

Ի վերայ ամենայնի այսորիկ գոհասցու՛ք զաստուծոյ մերմէ։ Մեծապէս գոհանամք զնմանէ։ Գոհացայց զքէն տէր բոլորով սրտիւ իմով։ Գոհանամ զքէն հա՛յր.եւ այլն։

Զայս միւսանգամ գոհացայց (եբր. հօտա) զտեառնէ. եւ կոչեաց զանուն նորա յուդա. եբր. եհուտա, այսինքն խոստովանութիւն, գոհութիւն։

Մի է խոստովանելն եւ գոհանալն, յայտ է թէ երախտեացն յիշատակումն վերստին, եւ ի վերայ նորա շնորհակալութիւն. (Լմբ. սղ.։)


Գոհար, աց

s.

precious stone, gem, diamond;
a precious thing;
**** —, false stone, paste;
****** -**, facet.

· Calfa

NBHL (4)

λίθος, ὁφθαλμός gemma Ակն կամ քար պատուական. գրի եւ ԳԱՒՀԱՐ, ԳՕՀԱՐ, ԳՈՒՀԱՐ. գիւհէր, կիւհէր, կէվհէր, ճէվհէր, ճէվահիր. (իտ. ճիօ՛յա. լտ. ճէ՛մմա).

Կայծ եւ կանաչ յասպիս գաւհարի։ Գաւհար մեծագին, մարգարիտ անդին. (Գանձ.։)

Առին զգանձս ոսկւոյ եւ արծաթոյ անհամարս, եւ գուհարս ականց պատուականաց. (Կաղանկտ.։)

ԳՈՀԱՐ. ա. Ազնիւ ինչ. ազնուագոյն յիրաց. աղեկը .... (զի եւ պրս. կէհվէր է գոյացականն, բուն իրն)


Գոհարան

s.

place or instrument of praise, of thanks.

· Calfa

NBHL (1)

εὑχαριστήριον որ եւ Գոհացողութիւն. sacrarium, et sacramentum Eucharistiae Տեղի գոհութեան եւ շնորհակալութեան. տաճար աստուծոյ. մատուցարան սրբոյ հաղորդութեան.


Գոհացողութիւն, ութեան

s.

grace, thanksgiving, thanks;
— or Խորհուրդ գոհութեան, Eucharist.

· Calfa

NBHL (4)

Գոհացողութիւնս եւ մաղթանս առ աստուած մատուցանեմք. (Խոսր. ժմ.։)

Պատարագ՝ գոհացողութիւն տուեցելոցն պարգեւաց։ Գոհացողութիւն նովաւ աստուծոյ մատուցանեմք. (Խոսր. պտրգ.։)

Կրկնաբանեաց զգոհացողութւնս ողորմած տեառնն։ Զձայն օրհնութեան գոհացողութեան. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. յովն.։)

εὑχαριστήριον gratiarum actio, χαριστήριον gratitudo, munus quod datur gratiae causa Գոհանալն. գոհութիւն. խոստովանութիւն. եւ Փոխարէնն երախտեաց.


Գոհութիւն, ութեան

s.

cf. Գոհացողութիւն.

· Calfa

NBHL (8)

Ամենայն ուրեք շնորհակալ եմք քաջք փելիքս ամենայն գոհութեամբ։ Որ յօրինէն մեօք գոհութիւն աստուծոյ։ Զի՞նչ կարեմք գոհութիւն մատուցանել աստուծոյ վասն ձեր։ Գոհութիւն եւ պատիւ տեառն աստուծոյ մերոյ։ Զոհ գոհութեան.եւ այլն։

Գոհութիւն աստուծոյ, որ յայտնէ, եւ այլն. (Յհ. իմ. երեւ. (ռմկ. փա՛ռք աստուծոյ )։)

Գանձ արժանի պարծանաց, եւ գոհութեան զտեառնէ (առաքինութիւնն է). (Սարկ. քհ.։)

Հեռացեալ են ի գոհութենէ եւ յաղօթից, զի ոչ հակատան գոհութեանն. որ է մարմին եւ արիւն փրկչին մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի. (Ածազգ. ՟Ա։)

Ահագին խորհուրդքն գոհութիւն կոչին. քանզի բազում բարերարութեանց յիշատակք են, եւ գլուխ ամենայն խնամոցն աստուծոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։)

Վայելելն յաստուածային եւ սուրբ գոհութեան. (Սարկ. քհ.։)

Գոհութիւնն սրբոյ, եւ միռոնն սրբարար. (Լմբ. ատ.։)

ԳՈՀՈՒԹԻՒՆ որ եւ ԽՈՐՀՈՒՐԴ ԳՈՀՈՒԹԵԱՆ, է Սուրբ հաղորդութիւն ըստ յն. ոճոյ. եւխարիսդի՛ա εὑχαριστία eucharistia


Գողաբար

adv.

like a thief.

· Calfa

NBHL (2)

Գողաբար ի բաց զերծանել, կամ սողիլ, մատնել, եւ այլն. (Փիլ. լին.։ Եղիշ. ՟Դ։ Շ. թղթ.։ Մագ. ՟Ծ՟Է։ Վանակ.։ Վրդն.։)

κλεπτικῶς, κλεμμοδόν furtim furtive Իբրեւ զգող. գողութեամբ. գաղտագողի. գողի պէս.


Գողակից, կցի, կցաց

s.

companion of the thief.

· Calfa

NBHL (3)

Գողն եւ գողակիցն ի միում պատժի են. (Յճխ. ՟Ի։)

Ի դատաստանն գողոյ է եւ որ գողակիցն է գողոյն. (Բրս. հց.։)

Հատուք ոմանք, եւ գողակիցք գողոց. (Սարկ. քհ.։)


Գողանամ, ացայ

va.

to rob, to steal, to take clandestinely, to take away, to purloin;
to pillage, to filch;
to embezzle, to misapply;
գաղտ —, to juggle;
հնարիւք —, to cheat;
զմիտս, զսիրտ, to captivate, to entice.

· Calfa

NBHL (12)

κλέπτω (լծ. հյ. կողոպտել) κληποφωρέω, κρύπτω, αἵρω furor, furtum facio, celo, tollo եւ այլն. Գաղտ բառնալ զիրս այլոյ ընդդէմ կամաց նորա. գողնալ.

Մի՛ գողանայցես։ Զիա՞րդ գողանայաք ի տանէ տեառն քոյ արծաթ կամ ոսկի։ Գողանայցի ի տանէ առնն։ Գողութեամբ գողանայցէ ի նմանէ.եւ այլն։

Գողացաւ յակոբ զսիրտ լաբանու։ Ընդէ՞ր գաղտագնաց եղեր, եւ գողացար զիս. (Ծն. ՟Ի՟Ա. 20. 26։)

(Դեւն) գողանայ զմիտս մեր՝ յիրաւն միտելով կամս. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

(Հերովդէս) այն որ կամեցաւ զմիտսն զուարթնոցն գողանալ, գողացեալ եղեւ ինքն ի նենգեցելոց անտի. (Եփր. համաբ.։)

Զի մի՛ զյարութեան բան գողացեալ ինքեանք, զնոցա պղերգութիւն եւ քուն լինել պատճառս հանցեն անմահին մարմնոյ գողութեան. (Վահր. յար.։)

Զմարդկային միտս գողանայ, եւ պատճառ զկանոնս ունի. (Կանոն.։)

Զձանձրոյթ աշխատութիւն ի մտաց ձերոց գողանալ։ Վաղվաղակի հատմամբքն գողասցի զցաւս ախտին։ Գողացաւ զցաւս հոգւոց, եւ վաղվաղակի առողջացաւ. (Ոսկ.։ եւ ՃՃ.։)

Թերեւս կարասցեն ի նեղութենէն գողանալ զեղբարս իւրենաց. (Եղիշ. ՟Գ։)

Պատճառս յարմարել, եւ գողանալ զեղեալսն։ Սակս գողանալոյն զնշանսն յագէտս լինէին։ Գողանան զճշմարտութիւն. եւ այլն. (Նանայ.։)

Արտօսր բազում հեղոյր, եւ ջանայր գողանալ զարտօսրն, եւ ոչ կարէր։ (Եպիփ. ծն.։)

Ունէր դդում լի գինւով ընդ թեւօք իւրովք, եւ գայր գողացեալ. (Վրք. հց. ՟Բ. ձձ. (տպ. դողեալ։))


Գողանք

s.

cf. Գողօն.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Գողօնք, եւ Գողութիւն.

Զի մի՛ ի տան գտցի, եւ իբր գողանք համարեալ՝ պատուհասեսցին. (Տօնակ.։)


Գողեմ, եցի

va.

to hide, to conceal;
to rob.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Քօղել. ղօղել. ծածկել. որ եւ ասի ԳՈՂԱՆԱԼ.

Ունէր դդում լի գինւով ընդ թեւովք իւրովք, եւ գնայր գողեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ։)


Գողութիւն, ութեան

s.

theft, robbery, rapine, expilation;
extortion, plunder.

· Calfa

NBHL (3)

Գողութիւն եւ նենգութիւն։ Գողութիւնք, սուտ վկայութիւնք։ Ոչ ապաշխարեցին ի գողութենէ իւրեանց.եւ այլն։

Որք զմեծամեծս գործեն գողութիւնս պարկեշտ եւ պանծալի անուամբ իշխանութեան եւ առաջաւորութեան ծածկելով. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

κλοπή, κλέμμα, φώριον furtum Գողանալն. գործ գողաց. եւս եւ Գողօնք.


Գողումն, ման

s.

robbery;
stealth.

· Calfa

NBHL (2)

Գողանք. գողութիւն. եւ Գողօնք.

Մատուսցէ զվասն գողման, նախ զգլուխսն, եւ ապա զհինգերորդ մասն ի վերայ. (Եփր. ել.։)


Գողուղի

s.

by road.

· Calfa

NBHL (1)

Գողուղի (կամ գողունի) հետեւանաց արահետ. (Պիտ.։)


Գողուն

adj.

stolen, robbed;
unlawful, natural.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ իմաստնոյն՝ բանք եւ ջուրք գողունք՝ քաղցունք են. (Մխ. ապար.։)

cf. ԳՈՂՕՆՔ, գ. որ գրի եւ ԳՈՂՈՒՆՔ։


Գողունի, նւոյ, նեաց, նէից

adj.

cf. Գողուն.

· Calfa

NBHL (2)

κλεψιμαῖος furtivus, furto ablatus եւ իբր գ. κλοπή furtum Գողութեամբ ի ձեռս բերեալ. գաղտ բարձեալ.

Մին բուն հայր լինի որդւոց, եւ միւսն գողունի. (Եզնիկ.։)


Գողտր

adj.

mild, delicate, soft, morbid.

· Calfa

NBHL (3)

ԳՈՂՏՐ որ եւ ԳՈՂՏՐԻԿ. Փափուկ եւ քաղցր (որ ըստ ջուղայ) քողցր. յն. γλυκύς հեշտալի. ամոք. մեղմ. կակուղ ու անուշ. իբր լտ. tener, dulcis, placidus եւ այլն.

Հեզիկ եւ գողտր բարբառով. (Սարկ. լս.։)

Ըստ մարմնոյն վտիտ եւ գողտր, եւ ըստ գունոյն շեկ կամ թուխ. (Տօնակ.։)


Գողտրիկ

cf. Գողտր.

· Calfa

NBHL (4)

Կերակուր գողտրիկ, հեշտ եւ սիրելի։ Հաճո՛յ եւ գողտրիկ է աստուծոյ։ Հեշտ եւ գողտրիկ անուն գաւառականաց՝ քոյր. (Փիլ.։)

Գողտրիկ եւ խանդաղատական բանիւք. (Խոսր.։)

Զքաղցր սիդ եւ զգողտրիկ ի ցուրտ եւ ի ձմեռն փոխարկէ. (Վանակ. յոբ.։)

Զօրէն գողտրիկ եւ քաղցրահոս անձրեւաց. (Տօնակ.։)


Գողօն, ի

s.

theft, larceny, thing stolen.

· Calfa

NBHL (5)

Ի գողօնս համարեալ լիցի ինձ։ Ես յանձնէ տուժէի զգողօնի (կամ զգողունի) տուընջեան, եւ զգողօնի (կամ զգողօնս) գիշերոյ. (Ծն. ՟Լ. 33։ ՟Լ՟Ա. 39։)

Զի մի՛ գողօն իցէ։ Գողօնն յամենայն ժամ դարձցի։ Մի՛ հարկանօղ իցէ, եւ մի՛ գողօն։ Բաց ի գողօնէից. (Մխ. դտ.։)

Զյափշտակեալսն եւ զգողունսն ոչ ընդունի աստուած. (Սարկ. լս.։)

Զստեղծուածս նորա պէսպէս կտտանօք կտտէին, եւ ի գողօնս իւրեանց ըմբռնեցան. (Երզն. մտթ.։)

ԳՈՂՕՆ ԳՈՂՕՆՔ. κλέμμα, κλοπή furtum գրի եւ ԳՈՂՕՆԻ, նիք, նէք. կամ ԳՈՂՈՒՆՔ. Գողունի ինչ. իրք գողացեալք. գողցած բան.


Գոճազմ, ի

s.

turkois;
lapis lazuli.

· Calfa

NBHL (2)

λιγύριον lyncurius Քար պատուական կապուտակ՝ անթափանց, ոսկեգոյն երակօք. կայ եւ դեղինն։ (Ել. իը. 19։ լթ. 12. ըստ եբր. լէշմ։ Իսկ Եզեկ. իը. 13.) ըստ եբր. թարշիշ։ յն. միշտ դնի լիղի՛րիօն։ cf. ԼԻԳՈՒՐԻՈՆ կամ cf. ՂԻԳԻՐՈՎՆ, եւ cf. ՍՈՒՏԱԿ.

Գոճազմ կապոյտ է, եւ գտանի ի սկիւթիայ մեծ. (Վրդն. ել.։)


Գոճմորու

s. bot. salsify, goat's beard.

· Calfa

NBHL (1)

ԳՈՃԱՄՈՐՈՒՍ կամ ԳՈՃՄՈՐՈՒ. Ի բժշկարանի մեկնի Քօշմօրուք, աֆթիմոն, հայֆարիխոն. եւ ի բառս Գաղիանոսի երեւի լինել անուն խիժի իրիք։


Գոմամուտ լինիմ

sv.

to retire into a stable.

· Calfa

NBHL (1)

ԳՈՄԱՄՈՒՏ ԼԻՆԵԼ. Մտանել եւ փակիլ ի գոմս.


Գոմէշ, գոմշոյ, գոմշոց, գոմիշոյ, գոմիշաց, գոմշաց

s.

buffalo.

· Calfa

NBHL (5)

որ եւ յն. բառիւ Բոբողոն ասի. βούβαλος, βούβαλις bubalus, -la;
bos vel vacca sylvestris Ազգ արջառոյ՝ յաղթանդամ, ջրասէր, հասարակօրէն սեւաստեւ, եւ գալարածոյ եղջերբք.

Զայծեամն, եւ զգոմէշ. (Օրին. ՟Ժ՟Դ. 5։)

Լինի ի գաղղիա գոմէշ սպիտակ եւ սպանօղ. (Խոր.։)

Զփղաց եւ զգոմիշաց ասեն. (Վրդն. ծն.։)

Իբրեւ երկու գոմէշք ծովայինք. (Ոսկիփոր.։)


Գոյական, ի, աց

adj.

that exists;
s. gr. substantive.

· Calfa

NBHL (5)

Գոյաւոր. էական. հաստատուն. եւ Գոյակ.

Քեզ փառք ... ի յերկնէ եւ ի յերկրէ, եւ յամենայն գոյականէ. (Գանձ.։)

Իսկ Գոյական անուն հակադրեալ ածականի, առեալ է առ յետինս ի լտ. բառէս substantivum, որ է գոյացական. ըստ ոմանց ասի Էական. եւ ըստ սիմոնի ջուղայեցւոյ՝ Ենթակայական։ Այլ ըստ Հին քեր. cf. ԻՍԿ։

Որպէս եւ յասելն. (Ոսկիփոր.)

Ա. ձայնաւոր, եւ ձայնաւորաց առաջադիր, եւ ամենից սկիզբն գոյականաւ եւ թուականաւ. իմա՛, ըստ իսկութեան կամ ըստ իրին, եւ թուով։


Գոյականութիւն, ութեան

s.

existence, essence.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ունկան գոյականութիւն, եւ արագապէս մտառեալ լսէ։ Այս ճարպ պարարտութեան՝ երկրի թանձրութեան՝ հողանիւթ գոյականութեան. (Նար. ՟Հ՟Է. ՟Ղ՟Ե։)


Գոյակից, կցի, կցաց

adj.

of the same nature;
consubstantial, coexistent.

· Calfa

NBHL (4)

Իսկ յարարածս՝ իբր Նոյնօրինակ եղանակ. հաղորդակից ի միում տեսակի կամ սեռի, եւ միանգամայն ըստ ժամանակի՝ ուր իցէ բանն զյատկութենէ իրաց. συνύπαρχων, συνῶν, συνοῦσα, συνόν cum alio existens

Վասն զի է բնութեամբ աստուած, բնութեամբ աստուծոյ եւ հօր համաբուն եւ գոյակից. (Կիւրղ. գանձ.։)

Ոչ հասարակականաց միայն մարդկութեանս՝ իմոց գոյակցաց։ Մարմին նիւթական՝ քարի եւ հողոյ գոյակից. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Հ՟Ե։)

Ջերմութիւն ի հրոյ ծնեալ՝ միշտ գոյակից նմա։ (Արեգակն եւ լոյս իւր) ընթացակիցք եւ գոյակիցք միշտ երեւեսցին. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գոյակցութիւն, ութեան

s.

consubstantiality, coexistence.

· Calfa

NBHL (2)

συνύπαρξις coexistentia Գոյակիցն գոլ որո՛վ եւ է օրինակաւ. (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ Գոյացութիւն)

Ամենայն արարածք նովաւ ընկալան զլինելութիւն եւ զգոյակցութիւն՝ հոգիք եւ մարմինք. (Նանայ.։)


Գոյանամ, ացայ

vn.

to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.

· Calfa

NBHL (5)

Մարդս ի յերկուց բնութեանց գոյացաւ, յոգւոյ եւ ի մարմնոյ. (Արշ.։)

Ըստ մեզ ի մէնջ բոլորովիմբ եւ ճշմարտապէս գոյանալն գերագոյ բանին. (Դիոն. ածայ.։)

Գոյացաւ անայլայլապէս. վասն զի մնաց աստուած. եւ գոյացաւ ըստ մեզ ի մէնջ բոլորովիմբ. այսինքն մարմին եւ հոգի բանական ըստ ճշմարտութեան ունելով. (Մաքս.։)

(Զաստուածութիւն բանին արիոս ասէր) արարած եւ կրտսեր, եւ յետ ժամանակի գոյացեալ. (Խոր. ՟Բ. 86։)

Բանականաց մարմինք եւս ի ջրոյ գոյանին, է անսովոր։ (Վրդն. ծն.)


Գոյապէս

adv.

substantially.

· Calfa

NBHL (1)

Որքան ինչ առել (այսինքն առգոլ, ներգոլ) ասի հօր՝ բնութեամբ եւ գոյապէս, այս ամենայն է որդի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գոյացական, ի, աց

adj.

substantial;
essential.

· Calfa

NBHL (1)

οὑσιώδης, ὐπρακτικός Յայտարար կամ սեփհական գոյացութեան եւ գոյութեան.


Գոյացութիւն, ութեան

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

· Calfa

NBHL (14)

οὑσία substantia, essentia Գոյաւոր էութիւն. իսկութիւն եւ բնութիւն գոյակի. էակ ըստ ինքեան ենթակայացեալ՝ ենթակայ պատահմանց. եւ Գոյակք. իրք.

Յաղագս գոյացութեանց։ Գոյացութիւն է, եւ այլն. (Արիստ. ստորոգ.) ուր առաջին գոյացութիւն կոչէ զանհատն. եւ երկրորդ զտեսակն եւ զսեռն։

Զգոյացութիւն բաժանէ ի մարմին եւ յանմարմին. (Սահմ. ՟Բ։)

Որպէս հեռի ունին զգոյացութեան եւ զորակութեան բան, այսպէս եւ ատրբերեալ տայցեն զներգործութիւնն. (Կիւրղ. գանձ.։)

Է ըստ բնութեան յերկուց՝ աստուածային եւ մարդկային, իսկ ըստ միաւորութեան մի ... որպէս սուրբն բասիլիոս ասէ, երկուց գոյութեանց կատարեցելոց միաւորութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ոչ գոյութիւն ունի չարն, այլ առանց գոյացութեան է, բարւոյ աղագաւ՝ եւ ոչ ինքեան եղեալ. (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)

Հանճար ոչ գոյացութիւն է, եւ ոչ կենդանի։ Փրկիչն զմշտնջենաւորութիւն իւրոյ գոյացութեան նշանակելով ասէ, ես եմ ճշմարտութիւն։ Գոյացութեամբք, այսինքն դիմօք. (Կիւրղ. գանձ. ստէպ։)

Պա՛րտ է զմի աստուածութիւն պահել, եւ զերիս դէմսն խոստովանել եւ կամ զերիս գոյացութիւնսն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Մի կատարեալ անհաս գոյացութիւն եւ մի անձն եւ մի քրիստոս. (Մխ. ապար.։)

Ըստ այսմ առ հին հռովմայեցիս իբր նոյն առեալ լինէր substantiva եւ subsistentia, որպէս յն. իբօ՛սդասիս. այսինքն ենթակայութիւն, երբեմն որպէս բնութիւն եւ երբեմն որպէս անձն. այլ յետոյ որոշեցան նշանակութիւնք ձայնիցս ի փիլիսոփայութեան եւ յաստուածաբանութեան առ ի բարձումն ամենայն շփոթութեան։

Ոչ եկի ի բաց բառնալ իսկզբանն զգոյացութեան շնորհ. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ոմանք գոյացութիւն ունին ... ոմանք երկբայաբար ունին զգոյացութիւն, եւ այլն. (Սահմ. ՟Ա։)

ԳՈՅԱՑՈՒԹԻՒՆ. իբր Ենթակայութիւն. անձն. եւ Անձնաւոր. ὐπόστασις subsistentia, hypostasis, ἑνυπόστατος, ὐφεστηκός

ԳՈՅԱՑՈՒԹԻՒՆ. իբր Գոյաւորութիւն. գոյացութիւն. արարչութիւն. եւ Արարուած, արարած. բաղկացութիւն. եղանութիւն. σύστασις constitutio, factura