obscure, that is not clear or open.
Են դեւք, որ ի բերանն նստին, եւ զփակեալն դժուարաբաց առնեն. (Կլիմաք.։)
difficult to cure.
Դժուարաբոյժ ցաւս։ Չարեօք դժուարաբուժիւք. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. իմաստն.։)
Դժուարաբոյժ իսկ են, եւ անբոյժք։ Պարտ է գոլ ... իբրու յաւետագոյն՝ կա՛մ դժուարաբոյժ, եւ կամ մանաւանդ ամենեւին անբոյժ՝ առաքինութիւնքն. (Պղատ. օրին. ՟Ե. եւ ՟Ը։)
rare, curious, difficult to find.
Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի։ Լաւագունին դժուարագիւտ գոլ բնութեամբ. (Փիլ.։)
Վերջացեալ են, եւ դժուարագիւտ՝ փրկեալքն. (Կլիմաք.։)
Դժուարագիւտ դատաստան, ժամանակ, եւ այլն. (ՃՃ.։ Սարգ. յկ. ՟Ա։ Եւս. քր.։ Պիսիդ.։ Լմբ. եկեղ.։ Երզն. քեր.։ Բրսղ. մրկ.։)
difficult, painful.
Խնդրէ ի քէն աստուած՝ ոչինչ ծանր կամ դժուարագործ, այլ կարի յոյժ պարզ եւ դիւրին. (Փիլ. բագն.։)
Զամենայն անհնարս եւ զդժուարագործս՝ աստուծոյ միայն աւանդեմք. (Վեցօր. ՟Գ։)
Դժնեայ եւ յոյժ դժուարագործ է անզգամացն անիշխանութիւն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 73.) իմա՛, անբերելի է անտէրունչ մնալն յաստուծոյ։
rare, extraordinary, that happens with difficulty.
Զյոյժ զսոսկալի եւ զդժուարադէպն. (Պիտ.։)
that can be freed or set at liberty with difficulty.
Դժուարաւ թափելի եւ թօթափելի յանձնէ, կամ ճողոպրելի.
Դժուարաթափք, եւ կամ բոլորովին անշարժք. (Արիստ. որակ. ՟Է։)
steep;
rough, rugged.
Խորափիտ, եւ դժուարաժայռ, եւ ամուր աշխարհաւ. (Յհ. կթ.։)
difficult to be untied or explained.
Դժուարալուծելի. դժուարաքակ. դժուար ի լուծանել, քակել, եւ մեկնել. քակելը կամ մեկնելը դժար.
Արդարեւ կնճիռն իմն դժուարալոյծ է. (Ոսկ. ես.։)
hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible
Դժուարալուր լուտանք, երգ, պատմութիւն, դարձուած բանից, հնարք, սքանչելիք. (Պիտ.։ Լմբ. պտրգ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Զքր. կթ.։ Վեցօր. ՟Է։ Սկեւռ. ես.։)
that brings forth with difficulty.
(իբր ներգ). Որ դժուարաւ եւ բազում երկամբք ծնանի զզաւակ.
(Ռաքէլ) դժուարածին եղեւ ի ծննդեանն. (Ծն. ՟Լ՟Ե. 17։)
difficult to bum.
Հանեալն դժուարակէզ, եւ արկեալն յոյժ դիւրակէզ. (Շ. թղթ.։)
burdensome, onerous, heavy;
difficult, painful, vexatious.
Կապեն բեռինս ծանունս եւ դժուարակիրս. (Մտթ. ՟Ի՟Գ. 4։)
Ծանունս եւ դժուարակիրս բերել երկս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Եւ δυσπαθής, δυσπαθέστερος laborum patiens (իբր ներգ) Կարօղ կրել զդժուարինս. տոկուն. զօրաւոր. եւ Վշտակիր. եւ Կարեկիր.
Զմարմինն դժուարակիր եւ հզօրագոյն ընկալեալ։ Կողիցն դիրք ընդգրկէ զմէջն, եւ դժուարակիր գործէ. այսինքն անվնասելի. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)
Ողորմութիւն դժուարակրացն եւ վտանգելոցն եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։)
warlike, invincible.
Բռնամարտիկ տեղի.. եւ դժուարակռիւ. (Ոսկ. գծ.։)
indissoluble;
indigestible, difficult to digest.
Դժուարաւ հալօղ եւ մարսօղ զկերակուր.
Տկար է ստամոքսիւ, եւ դժուարահալ. (Սոկր.։)
discontented, disgusted, weary;
disgusting, unpleasant, disagreeable, tiresome.
ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃ ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃԵԼԻ. ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃՈՅ. δυσάρεστος, δύσερις vix placens եւ cui placere difficulter queas Դժուարաւ հաճելի. անհաճոյ. դժկամակելի. եւ Դժկամակ.
Քաղցր է ամենայն մարդկան արեւելք. իսկ տրտմօղ անձին եւ այն դժուարահաճ է. (Նեղոս. տրտ.։)
Եթէ թշնամի դէպ լիցի գոլ, զդժուարահաճելի զոգւոցն զախտ յառաջագոյն զեկուցանէ (աչք)։ Դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին, դրակցութիւնքն։ Վասն որոյ եւ ծառայքն նմա դժուարահաճոյք եւ խռովարարք էին. (Փիլ.։)
Եւ ոչ ընդ ինչ դժուարահաճ եղեալ ամենեւին. (Փիլ. լին.։)
Դադարեա՛ այսուհետեւ դժուարահաճոյ լինել ընդ աստուածային տնօրէնութիւնսն. (Բրս. չար.։)
disgut, bitterness.
Տտպութիւն. դառնութիւն. համ անախորժ եւ խորշելի.
obscure, difficult to understand.
Արագագոյնք են (կառք), եւ դժուարահասք. (Նոննոս.։)
Դժուարահաս եւ տաժանելի. (Խոր. աշխարհ.։)
Դժուարահաս արասցէ մեզ զգրեալս. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
Ուսցիս եւ յայնմ մատենէ, զոր ժողովեալ է մեր յաստուածայնոց գրոց առատագոյնս, եւ ոչ դժուարահաս ինչ կարի. (Սարկ. հանգ.։)
incredulous, obstinate, stubborn.
Դժուարահաւան ի բարին, եւ դիւրաշարժ ի չարն. (Լմբ. ժող.։)
Դժուարին եւ դժուարահաւան լինիցի բնակեցուցողին եւ օրինադրին. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
difficult to colloot.
Դժուարահաւաք եւ տաժանելի է գիւտ ժամանակաց. (Խոր. ՟Ա. 4։ եւ Սամ. երէց.։)
impracticable, difficult, painful.
Մի՛ զառաջիկայսդ դժուարաձեռն համարելով. եւ այլն. (Սհմ. ՟Ա. 1։)
difficult to explain, difficult, obscure.
Զանխուլ եւ դժուարաճառ բանս ի մէջ արկանէին. (Սկեւռ. լմբ.։)
cf. Դժուարամեռ.
Որ դժուարաւ մեռանի. տե՛ս եւ Բռնամահ.
Ազգ քրիստոնէից դժուարամահ են եւ վիճող։ Չարիմա՛ց եւ դժուարամահ, զիա՞րդ կախարդեցեր զջուրս ծովուն. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Դժուարակռիւ.
Դժուարամարտ եւ անառիկ. (Նոննոս.։)
Աղուէսք են փոքունք նենգաւորք, եւ դժուարամարտ՝ առ զօրութիւնդ հաւասարելով. (Նիւս. երգ.։)
incredulous, capricious, peevish, odd.
Դժուարամիտ դպիր. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Ե։)
difficult to conquer.
to be difficult, to have trouble;
to be angry, perplexed.
δυσκολαίνω, δυσχεραίνω, βαρύνομαι indigne fero, morosus sum, gravor Դժուարին եւ ծանր համարել. դժուարիլ. դժկամակիլ. նեղասրտիլ. վշտանալ. դժար սեպել, եւ դժարը գալ, նեղանալ.
Թէեւ ընդ առաջինն դժուարանայր՝ զամենայնն տալ աստուծոյ. (Շ. ընդհանր.։)
Յորժամ ոք առ այն դժուարանայ, եւ դիւրաւ ոչ ընդունի։ Մի՛ դժուարանայք ընդ խրատն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 16. եւ 31։)
Ո՛րքան դժուարանայ, եւ արտասուէ ի զատելն. (Լմբ. սղ.։)
Իսկ ըստ յն. ոճոյ, նաեւ Ծանրանալ ումեք.
Առաքեցի ընդ նմա եւ զեղբայրն, միթէ դժուարացա՞ւ ուրուք (ումեք) ի ձէնջ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
slow, tardy;
cold;
heavy
δυσκίνητος qui difficulter movetur, tardus, permanens Որ դժուարաւ շարժի. յամրաշարժ. եւ Անփոփոխ. հաստատուն. անշարժ.
Մակացութիւն՝ թուի ի յարատեւողացն գոլ եւ ի դժուարաշարժիցն. (Արիստ. որակ.։)
Յարատեւողացն եւ դժուարաշարժիցն հոգ տանելով. եւ այս են առաքինութիւնք. (Յհ. իմ. ատ.։)
difficult to keep or preserve.
Զդժուարապահն գանձ, հսկեա՛ եղբայր, եւ պահեա՛. (Սեբեր. ՟Ժ։)
difficult to explain or narrate.
δυσδιήγητος inenarrabiis, δυσερμήνευτος ininterpretabiis Դժուարին ի պատմել, ճառել, մեկնել. անպատում. եւ Դժուարաթարգմանելի.
Վասն որոյ բազում են մեզ բանք, եւ դժուարապատում ի մեկնել. (Եբր. ՟Ե. 11։)
difficult to strike out.
ԴԺՈՒԱՐԱՋԻՆՋ եւ ԴԺՈՒԱՐԱՋՆՋԵԼԻ. Որ ինչ դժուարաւ ջնջի, եղծանի, կամ մաքրի, քաւի.
cf. Դժուարաջինջ.
ԴԺՈՒԱՐԱՋԻՆՋ եւ ԴԺՈՒԱՐԱՋՆՋԵԼԻ. Որ ինչ դժուարաւ ջնջի, եղծանի, կամ մաքրի, քաւի.
rough, rugged;
steep.
Լերինս փոքունս եւ դժուարավայրս. (Խոր. աշխարհ.։)
Ճանապարհորդն տեսանէ հարթահատ դաշտս, եւ դժուարավայրս լերանց. (Ճ. ՟Թ.։)
difficult to cultivate, rough, hard, uncultivated;
painful.
Կակղելով իբրեւ զերկիր դժուարավաստակ զխստութիւն մտաց նոցա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)
contentious.
Յոյժ դժուարավիճողք եւ անամօթք։ Ամենայն բան դժուարավիճող եւ պատուասէր. (Առ. որս. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Բ։)
that sees, comprehends with difficulty;
obscure.
Կարի նուրբ եւ դժուարատես. (Վրդն. երգ.։)
Աղօտիւք պատկերօք ճշմարտութեանն, եւ դժուարատեսիւք օրինակօք. (Դիոն. եկեղ.։)
difficulty or trouble of seeing, of understanding;
obscurity.
Դժուարատեսութեամբն ընդ գեր ի վերոյն քան զամենայն սքանչանայցեմք։ Որքան ինչ մեք հասու եղաք՝ փոքր չափով չափեալ զդժուարատեսութիւնն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Է։)
difficult to impede or hinder.
ԴԺՈՒԱՐԱՐԳԵԼ եւ ԴԺՈՒԱՐԱՐԳԵԼԼԻ. δυσκάθεκτος non facile cohibendus, vix superabilis որ եւ Դժոխարգելլի. Զոր դժուարին է արգելուլ. անարգել. անխափան.
Թեթեւ է, եւ դիւրաշարժ ի մեղս, եւ դժուարարգելլի վասն երագութեան բնական բերմանն. (Իգն.։)
indissoluble, difficult to loose.
Բռնաձիգ եւ դժուարարձակ կորզօղ ունելով բնութիւն. (Փիլ. իմաստն.։)
Բանս հանգոյցս՝ դժուարարձակս եւ խորինս. (Վրդն. երգ.։)
with difficulty, hardly, painfully.
(ի գործիականէ բառիս Դժուար) δυσκόλως, δυσχερῶς difficulter, aegre, morose, moleste, vix Դժուարութեամբ. ո՛չ դիւրաւ. բազում աշխատութեամբ. հազիւ. դուն ուրեք. եւ իբր Դժկամակութեամբ. բռնի. դժար.
Դժուարաւ կարէ շիջուցանել, եւ կամ բնաւ ոչ. (Մխ. երեմ.։)
that changes with difficulty, immutable.
Իբրու ճաշակեսցեն զօրինադրութիւն, այնուհետեւ դժուարափոխք լինիցին. (Նոննոս.։)
Դժուարափոփոխ եւ այլն. (Դամասկ.։)
cf. Դժուարափոխ.
Իբրու ճաշակեսցեն զօրինադրութիւն, այնուհետեւ դժուարափոխք լինիցին. (Նոննոս.։)
Դժուարափոփոխ եւ այլն. (Դամասկ.։)
rotting with difficulty.
Նիւթն (տապանակի) դժուարափուտ եւ դժուարապատկանելի դէպ եղեւ լինել. (Փիլ. ել.։)
cf. Դժուարարձակ.
δυσκαθαίρετος qui aegre destrui vel vinci potest, δυσδιάλυτος vix dissolubilis Զոր դժուարին է քակել. որում դժուար է քակտիլ, տապալիլ. եւ Դժուարալոյծ օրինակաւ. անխզելի.
Ցանկութիւն, եւ հեշտ ցանկութիւն, դժուարք հակառակորդք, եւ դժուարաքակք են. (Փիլ. այլաբ.։)
difficult to examine, to scrutinize.
that has trouble in conceiving or understanding;
difficult to understand, ohscure.
δυσπαράδεκτος, δυσκάθεκτος molestus Որ դժուարաւ ընկալեալ կամ ընդունելի լինի, եւ պահի. անհաճոյ. դժկամակելի. ծանրատաղտուկ.
Յայնժամ անյայտ էր, եւ անհաւատիցն դժուարընկալ. (Ոսկ. ես.։)
Դժուարընկալ լինէր բանն, եւ չախորժելի ամենայն լսողաց։ Յառ բազմութենէ՝ յիշատակացն դժուարընկալք լինիցին (բանքն). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)
Իբրեւ աւելորդ ինչ բնական եւ դժուարընկալ։ Յորժամ ամբոխի առ ինքն նիւթն (աշխարհի), եւ դժուարընկալ լինի, կրթի ի քակտումն. (Առ որս. ՟Գ։)
Թողու զդիւրընկալսն, եւ առ դժուարընկալսն առաքէ. (Երզն. մտթ.։)
to be angry, enraged, vexed, offended;
to have trouble or difficulty.
δυσχεραίνομαι, χαλεπαίνω, δυσαρεστέω , σφαδάζω, ἅχθομαι moleste vel aegre fero, indignor, gravor եւ այլն. որ եւ ԴԺՈՒԱՐԱՆԱԼ. Դժկամակիլ. զայրանալ. նեղիլ. ծանր համարել. չախորժել. ընդդիմութիւն կրել.
Ոչ տրտմեցաւ, կամ դժուարեցաւ ընդ այն։ Ոչ դժուարիմ ես յայդ. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ը։)
difficult to understand, ohscure, unintelligible.
Ոչ դժուարիմանալիս եւ դժուարուսանելիս նոցա զիմաստսն առաջի արկանեն. (Ոսկ. ղկ.։)
Զդժուարիմաց բանսն պայծառ եւ յայտնի առաջի ամենեցունց դնէր։ Թարգմանէր զաստուածային գիրս զդժուարիմացս. (Վրք. ոսկ.։)
Եւ այս առանձինն իմն է եբրայեցւոց, եւ դժուարիմաց ի մեր լեզուս. (Կիւրղ. թագ.։)
difficult, hard, impracticable, painful, laborious, fatiguing, grievous, unpleasant, vexatious, thorny, delicate, imposing;
heavy, weighty, onerous, rough, rugged.
ԴԺՈՒԱՐԻՆ որ եւ ԴԺՈՒԱՐ. δύσκολος, δυσχερής, χαλεπός եւ այլն. difficilis, operosus, molestus, gravis, durus, saevus Աշխատալի. տարժանելի. ծանր. խիստ. նեղիչ. սաստիկ. անհնարին. դժկամակելի. դժար, ծանտր.
Դժուարինս եւ ծանր համարէիք. (Ոսկիփոր.։)
ԴԺՈՒԱՐԻՆ. իբր Դժնդակ. եւ Դժնեայ.
Դժուարին կենցաղ։ Երեսս խոժոռս եւ դժուարինս. (Մաշկ.։)
Տեսանէր զոմանս այլակերպ երեսօք՝ դժուարինս եւ ահագնահայեացս. (Ոսկիփոր.։)
ԴԺՈՒԱՐԻՆ. մ. Դժուարութեամբ. եւ Իբր հիւանդ ծանր.
difficult to be caught in hunting or fishing.
ԴԺՈՒԱՐՈՐՍ եւ ԴԺՈՒԱՐՈՐՍԱԼԻ. δυσθήρατος difficilis venatu, vel intellectu Զոր դժուար է որսալ, ըմբռնել՝ իրօք կամ մտօք.
Փոխադրեալն ոչ գտանիւր, դժուարագիւտ եւ դժուարորսալի գոլով։ Դժուարակարծելի եւ դժուարորսալի է՝ խարդախ արուեստիւք ստուերացուցեալ. (Փիլ.։)
cf. Դժուարորս.
ԴԺՈՒԱՐՈՐՍ եւ ԴԺՈՒԱՐՈՐՍԱԼԻ. δυσθήρατος difficilis venatu, vel intellectu Զոր դժուար է որսալ, ըմբռնել՝ իրօք կամ մտօք.
Փոխադրեալն ոչ գտանիւր, դժուարագիւտ եւ դժուարորսալի գոլով։ Դժուարակարծելի եւ դժուարորսալի է՝ խարդախ արուեստիւք ստուերացուցեալ. (Փիլ.։)