Definitions containing the research եւ : 10000 results

Բաղաձայնութիւն, ութեան

s.

consonance.

· Calfa

NBHL (3)

συμφωνία consonantia, concertus, consensus Ձայնակցութիւն. միաձայնութիւն. յարմարութիւն. եւ միաբանութիւն ձայնից արուեստականաց.

Լսօղ լինել աղերսալի իմոցս բանից, եւ բաղաձայնութեան խրատու. (Յհ. կթ.։)

Զօրէն երաժշտական գործւոյ յարմարել առ մի եւ նոյն բաղաձայնութիւն եւ հնչակցութիւն կամաց առ բանս, եւ բանից առ գործս։ Յարմարական եւ նուագաւոր բաղաձայնութիւն կատարէր, եւ արդարեւ երաժշտական. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. տեսական.։)


Բաղայք, այից, այց

s. adv.

pretext, excuse, subterfuge;
suspicion;
stain, fault;
cause, reason;
բաղայս ի վերոյ դնել, զբաղայցն յօգել պատճառս, to seek excuses or pretexts;
բաղայս ստութեան կարկատել ի վերայ, to slander;
առանց բաղայց, innocent, inculpable, blameless;
inexcusably.

· Calfa

NBHL (7)

ὐπαίτιον, αἱτία, πρόφασις , ἁμπλάκημα causa, causatio, culpa, imputatio Կցկցմունք բանից, որ եւ բաղբաղայք. պատճառանք. սուտ պատճառք. բարուրք. մեղ. վնաս. ստգիւտ. արատ. յանցանք.

Բաղայս ի վերայ դնէին, յելանելն ձեր (ասեն) յաշխարհէն եգիպտացւոց՝ զաշխարհն մեր հարէք պատերազմաւ եւ կալարուք. (Եղիշ. դտ.։)

Բաղայս ստութեան կարկատեալ ի վերայ. (Ղեւոնդ.։)

Փոքր ինչ եւ զբաղայցն ունիցին առ նոսա յօդել պատճառս. (Պիտ.։)

Յանդիմանութիւն (խղճի մտաց) ոչինչ սովորեալ ընդունել ի պատճառաց ի բաղայց։ Առանց բաղայց (այսինքն անպատճառ) պարտապան է կամաւոր մեղաց։ Առանց բաղայից (այսինքն անմեղադրելի) են։ Առանց բաղայց եւ անբիծ ե՛րթ գնա՛. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին. ՟Ա. 77։)

Զամենայն վախս եւ զբաղայս ի բաց ի խորհրդոց նորա տրոհեալ. (Յհ. կթ.։)

Եւս եւ՝ Պատճառ կամ փաստ որպիսի եւ իցէ .


Բաղանապետ, ի, աց

s.

bath-keep-er, bather;
bath-woman.

· Calfa

NBHL (1)

Պետ եւ վերակացու բաղանեաց. բաղնէտէր.


Բաղանէպան, ի, աց

cf. Բաղանապետ.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղանապէտ. եւ Պահապան կամ սպասաւոր բաղանեաց.


Բաղանունութիւն, ութեան

s.

cf. Փաղանունութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

συνωνυμία Փաղանունութիւն. անուանակցութիւն, եւ նշանակելն զնոյն.

Առաջին, եւ սկիզբն՝ ըստ բաղանունութեան է ասացեալ, նոցունց ի միմեանց զեկուցելոց. (Փիլ. ել.։)


Բաղարջ, ից

adj. s.

unleavened, azymous;
unleavened bread, azyme.

· Calfa

NBHL (3)

Բաղարջ եփեաց նոցա։ Բաղարջ ուտիցէք։ Ի վերայ պանին բաղարջոյ։ Բաղարջով կերիցէ։ Առնել զտօն բաղարջոցն.եւ այլն։

Զոհս եւ պանս բաղաջաց. (Լմբ. սղ.։)

Նկանս բաղարջս. քանզի ոչ խմորեցաւ։ Պանս բաղարջս, եւ շօթս բաղարջս։ Քաքարս բաղարջս։ Պան մն բաղարջ, եւ քաքար մի բաղարջ։ Արդու մի ալիւր (կամ ալեր) բաղարջ։ Քաքարացն բաղարջաց։ Պանից բաղարջոց։ Բաղարջ հացիւ. եւ այլն։


Բաղարջակերք, րաց

s.

the feast of unleavened bread.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ էր զատիկն, եւ բաղարջակերք յետ երկուց աւուրց։ Յառաջնում աւուր բաղարջակերաց։ Զտօն բաղարջակեացն պահեսջիք.եւ այլն։


Բաղափուշտ

s.

bladder.

· Calfa

NBHL (3)

κύστις vesica որ գրի եւ Փաղաբուշտ, Բաղաբուշտ, Փալափուշտ, Փամբուշտ. Աման մաշկեայ, յոր հաւաքի մէզ կենդանւոյն. խալափուշտ.

Ջրատեսակն ընդ ցնցուղ քաղրդին ի բաղափուշտն ժողովի, եւ մէզ լինի. (Ոսկիփոր.։)

Խոյլս ունին իբրեւ զզբաղաբուշտ մեծ. (Մարթին.։)


Բաղբաղայք, յից

s. pl. pretext, colour, cloak;
calumny, false accusation;
cf. Բաղայք.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենեւին պատճառս եւ յանցանս եւ բաղբաղայս ոչ գտանէին զնմանէ. (Դան. ՟Զ. 4։)

Ի ծննդենէն մինչեւ ի կատարած առանց բաղբաղայից։ Բաղբաղայս պատճառելով՝ զսահմանեալ ժամանակաւն անցանեն։ Զամենեսին ոչ է հաստատուն բաղբաղայիւք հարկանել։ Բանականապէ՞ս բաղբաղայս ի վերայ դնէ, եթէ անբանաբար։ Գեղեցիկ բաղբաղայս ի վերայ դնէ. (Փիլ. քհ. ՟Է. ՟Ժ՟Է. եւ Փիլ. նխ. ՟Ա։)


Բաղբաղանք

s.

cf. Բաղբաղայք.

· Calfa

NBHL (2)

Այնուհետեւ այլ իմն բարուրս եւ բաղբաղանս ի մէջ բերէին. (Նանայ.։)

Նստէր բաղբաղանօք իբրեւ զքահանայապետ (այսինքն սուտ անուամբ, կամ պատրուակաւ, պատճառանօք). (Մագ. ՟Ա։)


Բաղբաղեմ, եցի

va.

to pretend, to conceal under a pretext;
to calumniate;
to accuse, to impeach.

· Calfa

NBHL (6)

Յորժամ մեղիցէ, բաղբաղէ եւ բարուրս դնէ զաստուածութիւնն, զիւր խոտորումն յեղմանն դնելով Աստուծոյ։ Մի՛ զհարկ բաղբաղեր, այլ զքո զբարսդ։ Պարսաւասէր մասն ունելով՝ պատճառեն եւ բաղբաղեն զանպատճառն եւ զանբաղբաղայն. (Փիլ. Ստէպ։)

Հնարի հնարս, եւ ցաւս ինչ յորովայնի ունել, եւ բաղբաղել չարչարանս. (Խոր. ՟Ա. 31։)

Զայս ինչ եւ զայն բաղբաղես, եւ պատճառես զպատճառս մեղաց։ Մի՛ ինչ բաղբաղեսցես, մի՛ ինչ արուեստաւորեսցես հակառակ քո փրկութեանդ։ Ածաբ. (մկրտ.։)

Բաղբաղեն ի խորհուրդս իւրեանց, կարկատեն զրաբանութեամբ. (Մագ. ՟Լ՟Թ. (որ եւ ի ՟Բ. ՟Դ. վարէ իբր պատրուակել կամ թաքուցանել պատճառանօք)։)

Բառս իմն եւ քնոււթիւն ընդդէմ միմեանց ուսոյց բաղբաղել։ Յամօթ լիցին նոքա, որք արարած բաղբաղեցին (այսինքն յօդեցին) զբանն Աստուծոյ. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. առակ.։)

Զամենայն իսկ պատմութիւնս քերթողացն պատճառ կորստեան յիրաւի ոք թէրեւս բաղբաղեսցէլինել այսինքն ամբաստանեսցէ փաստիւք. (Պիտ.։)


Բաղբաջանք, նաց

s.

cf. Բաջաղանք.

· Calfa

NBHL (2)

ԲԱՂԲԱՆՋՈՒՄՆ ԲԱՂԲԱՋԱՆՔ. cf. ԲԱՋԱՂԱՆՔ, եւ ԲԱՐԲԱՋԱՆՔ.

Զամենայն զոր խօսեսցիս՝ իբրեւ բաղբաջանս արհամարհեսցեն. (Սեբեր. ՟Ժ։)


Բաղդատական, ի, աց

adj.

comparative.

· Calfa

NBHL (4)

Զբաղդատականին եւս փորձ համեմատութեան տեսանել. (Պիտ.։)

Բաղդատական է, որ հասարակութիւն (յն. համադատութիւն) ունի եզ առ մումանսեր, ո՛րգոն, Դաւիթ արուորագոյն քան զսաւուղ. եւ կամ միոյ առ բազումս այլասերս, որպիսի՛, Դաւիթ արուորագոյն քան զգեթացիսն։ Եւ բաղդատականացն գաղափարք են երկու (ըստ յն. երեք, լտ. մի) գոյն, հիբար, արագագոյն, յամրագոյն. եւ գի՛ն, ո՛րգոն, սաստկագին, ուժգին. (Թր. քեր.։)

Որպէս եւ բաղդատական մակբայք ըստ յն. մակբայք բաղդատութեան.

Զայն՝ որ բաղդատական է աչաց՝ սպիտակ, եւ զներհակ նորին սեաւ. (Պղատ. տիմ.։)


Բաղդատեմ, եցի

va.

cf. Համեմատեմ.

· Calfa

NBHL (6)

συγκρίνω comparo, confero Դատել կշռութեամբ, կշռել ընդ այլում, համեմատել, եւ Նմանեցուցանել իւրք.

Զո՞րս ընդ ու՞մ ումեք բաղդատել պարտ եւ արժանի է. (Փիլ. տեսական.։)

Բաղդատեսցէ զմերձակայ իրն առ այլ ինչ մեծ։ Բաղդատել կա՛մ զբարի ընդ բարիս յարարկանելով, եւ կամ զվատթար ընդ վատթարս, եւ կամ զմեծամեծս ընդ փոքունս, եւ կամ զփոքունս ընդ մեծամեծս. (Պիտ.։)

Փոքր՝ Աղէքսանդրի եւ Գարեհի պատերազմն առ Արտաշիսի բաղդատեալ. (Խոր. ՟Բ. 12։)

Մի՛ բաղդատեր զյոյժ ի միմեանց տարբերեալսն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ընդհանուր սպիտակն գոյն է արտադատօղ աչաց, եւ ընդհանուր սեաւն է բաղդատօղ աչաց. (Սահմ. ՟Ա։)


Բաղդատութիւն, ութեան

s.

cf. Համեմատութիւն.

· Calfa

NBHL (3)

Այնոքիկ ըստ մարմնոյ, որ յոյժ փոքունք եւ նուազք եւ առ բաղդատութիւն հոգեւորական տուգանացն. (Գր. հր.։)

Նոյն է եւ ձեւ ճարտասանական.

Բանակք անմարմնոցն բաղդատութեամբ ի քում յարկ կացեալ մնան։ Պարակցելով եւ յոգնահոյլ խմբիցն բաղդատութեանցն անլռելի փառատրութեամբ. (Անան. եկեղ։)


Բաղեմ, եցի

va.

to join.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱՂԵՄ որ եւ ՓԱՂԵԼ. Կցել. կցորդել. շարակարգել. միաւորել. զուգել. յարել. պատել. (լծ. ռմկ. պըլ լէլ. յն. բլէ՛գօ. լտ. բլի՛գօ)


Բաղեղն, եղանց

s. bot. ivy.

· Calfa

NBHL (2)

ԲԱՂԵՂՆ եւ որպէս ռմկ. ԲԱՂԵՂ. κιστός, κιττός hedera, ἐλξίνη, σμίλαξ taxus, convulvulus Պատրաստուկ, պատաղիճ բոյս, որ բաղի կամ կցի եւ պատի զտնկովք. է՛ որ վնասակար տնկոց եւ բուսոց իբր գաղձ, եւ է որ անվնաս.

Բաղեղ՝ խոտ է, եւ ո՛ւր կպչի՝ յերկննայ, եւ ծաղիկն զետ զվրան է. աղէկն կապուտ ծաղիկն է. (Բժշկարան.։)


Բաղխեմ, եցի

va. vn. cf. Բախեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր դրանն բաղխել ոչինչ ազդիցէ։ Իբր ընդ վիմեղէն լերին պնդութեան բաղխեցեալ ցնդին. (Նար. ՟Հ՟Թ. եւ ՟Լ՟Է։)


Բաղխոհական, ի, աց

adj.

deliberative.

· Calfa

NBHL (3)

συμβουλευτικός deliberativus, suasorius, vel dissuasorius Միախոհ. համախոհական, որպէս տրամախոհական ընդ անձին, եւ ընդ այլս.

Բազմախոհական նախուստն օրինագրին հետեւելով. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)

Որպէս Հանդէս ճարտասանական՝ խորհրդատու միախորհ ունկնդրեաց ընտրել զբարին, եւ խորշիլ ի չարէն.


Բաղկակից, կցի, կցաց

adj.

conjoined.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկութիւն ազդոյ յաղթահարիչ բնութեան մարմնոյս, այն զի բաղկակից է նորին։ Զղջումն եւ ամօթն բաղկակից են միմեանց։ Օրէնք հաստատեցին բնաւոր գիտութեամբն բաղկակից եւ յոյժ համեմատ ճշմարիտ օրինացն. (Լմբ. սղ.։)


Բաղկակցիմ, եցայ

vn.

to coujoin, to be united.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնոյս աչս, եւ լոյս արեգական յորժամ ընդ միմեանս բաղկակցին, ապա զմեզ զգալի լուսոյս ընդունակ առնեն։ Երկուցս պա՛րտ է բաղկակցել. (Լմբ. սղ.։)


Բաղկանամ, ացայ

vn.

to consist;
to be composed, constructed, constituted.

· Calfa

NBHL (7)

(ի բաղ, եւ կայանալ) συνίσταμαι consisto, consto Զօդիլ. բաղադրիլ. շարակայիլ. եւ Հաստիլ. գոյանալ. կալ. լինել.

Մասանցն ոչ գոլով՝ եւ ոչ բոլորն կարող գոլ բաղկանալ։ Ի չորից տարերցդ բաղկացեալ գոյ մարմին։ Ուսումնականն քանակիւն բաղկանայ։ (Սահմ. ստէպ։)

Բոլորն ի մասանց բաղկանայ, եւ զբաղկացեալն ի մասանց քակտէ ապականութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Բաղկանալ յոգւոյ եւ ի մարմնոյ, կամ ի շնչոյ եւ ի մարմնոյ։ Ոչ ի ժամանակի եղեւ աշխարհ, այլ ի ձեռն աշխարհի բաղկացաւ ժամանակ։ Ապաշխարողին կեանք ի խաւարէ եւ ի լուսոյ բաղկանան. (Փիլ. ստէպ։)

Թեթեւ պարզութիւն հիւթիւ բաղկացեալ. (Նար. կուս.։)

Ներհակքն ոչ կարեն համանգամայն ի միում (ենթակայի), եւ ի նոյն ժամանակի բաղկանալ։ (Ապականութիւն) ոչ կարէր ի միասին ընդ գոլոյն բաղկանալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Բաղկացեալ բնակեաց ի սմա, եւ բնակէ եւ բնակեսցէ յաւիտեան. (Անան. եկեղ։)


Բաղկացութիւն, ութեան

s.

consistency, composition, conjunction.

· Calfa

NBHL (5)

Աշխարհ է բաղկացութիւն յերկնէ եւ յերկրէ. (Արիստ. աշխ.։)

Յինքեանց ինքեանք լուծեալ քակտեսցին, եւ ի բաց հոսեսցի բաղկացութիւն նոցա. (Ոսկ. գծ.։)

Բաղկացութիւն մարմնաձեւ՝ մահկանացուացն բաղկացութիւն։ Ամենայն ժամանակ՝ աւուրց եւ գիշերաց է բաղկացութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)

Մի եւ նոյն մարմին է ամենայն մարդկան՝ ի միոյ զանկուածոյ ունելով զբաղկացութիւն. (Նիւս. թէոդոր.։)

Զիմանալի ներգործութիւն հոգւոյն բաղկացութեամբ մարմնական ընթացից երեւելի առնէ. (Լմբ. սղ.։)


Բաղկացուցանեմ, ուցի

va.

to constitute, to compose.

· Calfa

NBHL (2)

Սուրբ հրեշտակք հրաւիրեն զմեզ յաղօթս, եւ բաղկացուք լինին մեզ, ուրախանալով ի նմին եւ աղօթելով. (Նեղոս.։)

Սկիզբն առնէ բաղկացուցանել զայս զգալի եւ զնիւթական աշխարհս. (Զքր. կթ.։)


Բաղկացուցիչ, չի, չաց

adj.

constituent.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ունի բաղկացուցիչ զանազանութիւնս։ Ամենայն սահման ի սեռէ եւ ի բաղկացուցիչ զանազանութեանց լինի. (Անյաղթ պորփ.։)


Բաղհիւսական, ի, աց

adj.

copulative.

· Calfa

NBHL (2)

Են ըստ ինքեան պարզք եւ անշարադիրք. իսկ բաղհիւսական եղանակաւ ընդ աստուածութեանն մակագրեալք՝ շարունակք ասին. (Քեր. քերթ.։)

Կամ ներգործութեամբ, կամ մտածութեամբ. արդ կա՛մս այս՝ կամ բաղհիւսական է, կամ տարալուծական։ Եւ եթէ բաղհիւսական է որպէս գոլ, թէ՝ եւ ներգործութեամբ եւ մտածութեամբ, ստէ սահմանդ. (Անյաղթ պորփ.։)


Բաղձալի, լւոյ, լեաց

cf. Փափաքելի.

· Calfa

NBHL (6)

(ի բա եւ իղձ) ἑπιθυμητός, ἰμερτός desiderabiis, optandus Ըղձալի յոյժ. տենչալի. ցանկալի. փափաքելի.

Հեշտ եւ բաղձալի թուեսցին բանքս իմ ի լսելիս մեծամեծաց եւ փոքունց. (Եղիշ. ՟Է։)

Բացականացն գոս բաղձալի։ Բաղձալի բերկրութիւն, կամ երանութիւն, աղերս, անուն, վայրք, բնակարան, օթոց, եւ այլն. (Նար.։ Մերթ Բաղձացօղ.)

ԲԱՂՁԱԼԻ. եւ ԲԱՂՁԱԼԻՑ. ա. Լի կամ լցեալ բաղձանօք. մեծափափաք. անձկալից.

Գնալ զկնի աղքատութեան, եւ կեալ բաղձալի կարօտանօք. (Փարպ.։)

Սուրբ սիրով, շնոհալից յուսով, եւ բաղձալից գթով առ կամսն Աստուծոյ. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Բաղձամ, ացայ

vn.

cf. Փափաքեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Որում չքաւոր աղքատդ բաղձանաս (կամ բաղձաս) եւ ցանկաս. (Մանդ. ՟Դ։)

Ամենեցուն զկեալն կամիս, եւ զփրկութիւնն բաղձաս. (Նար. ՟Լ՟Բ։)

Զվնասարարսն բաղձայ, եւ ոչ զօգտակարսն. (Խոսր.։)


Բաղձանք

cf. Փափաք.

· Calfa

NBHL (1)

Լնուլ զբաղձանս։ Բաղձանօք մաղթել։ Սրտից բարձանօք։ Ի բաղձանաց սրտի, եւ այլն. (Նար.։)


Բաղշտակ

s. bot. acorus;
yellow water-flag.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղշտակն, որ է վաճն, որ ակիրն. ինքն սպիտակ եւ թեթեւ տակ է, եւ ջրին մէջն կբուսնի. լաւն այն է՝ որ ի լի՛ լինի, եւ անուշահոտ լինի։ Ոճն՝ որ է ակիրն, որ է վաճն, որ հայերէն բաղշտակ ասի. (Բժշկարան.։)


Բաղսամոն

cf. Բալասան.

· Calfa

NBHL (4)

ԲԱՂՍԱՄՈՆ. որ եւ ԲԱՂԱՍԱՄՈՆ, ԲԱՂԱՍԱՄՈՍ. cf. ԲԱԼԱՍԱՆ. պալսամ.

Կիտրոնն, եւ ապա բաղսամոնն, եւ դաբնիդն. (Ագաթ.։)

Իւղս անոյշս ցանիցէ, եւ զբաղսամովնն ազնուական. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ։)

Սքինոս, բաղսամոս, նարդէս (իբրեւ ծառք). (Վեցօր. ՟Զ։)


Բաճկոնակ, ի

s.

waistcoat;
jacket;
little old cloak;
short cloak.

· Calfa

NBHL (1)

Այր ողորմած պահէ զգանձ իւր. իսկ որ անզգամն է, զբաճկոնակն իւր գիցէ ի վերայ նորա։ Ո՞չ որ յափշտակեացն՝ դնէ եւս ի վերայ զբաճկոնակն իւր. (Եւագր. ՟Ժ՟Դ. ՟Ի՟Բ։)


Բամ

conj.

that;
ասացի —, I said that.

· Calfa

NBHL (7)

Ասացեր՝ բամ մինչեւ յաւիտեան կացից ես. (Ոսկ. ես.։)

Ասացեր դու ինձ, բամ թո՛յլ տուր։ Ասացի բամ եւ այլն. (Եփր. ել.։ Եփր. ՟ա. կոր.։ Եւս. պտմ. ՟Զ. 12։)

Պատմեցին, եւ ասեն, բայ հուր ինչ մեք անդր ոչ գտաք։ Զի ասէր, բայ բազմաց ի ձէնջ են ընտանիք առ մեզ։ Ասաց անձն իմ, բայ բաժին իմ է նա։ Եւ ասացէք, բայ ընդէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 20։ ՟Ժ՟Բ. 24։ Ողբ. ՟Գ. 24։ Մաղ. ՟Բ. 14։ (ուր չիք շաղկապ ըստ յն. այլ միայն բայդ՝ ասել)։)

Երբեմն ի նշանակ հաստատութեան. որպէս Ապաքէն, արդարեւ. իսկ. գոգցես. արդեօք. թերեւս. անշուշտ. ռմկ. պա, պէ. եւ այլն.

Այսօր ընդ իս եղիջի՛ր ասէ յադին դրախտին. բայ զի՞նչ ասիցես արդեօք. ի խաչ ելեալ եւ բեւեռեալ ես, եւ զդրա՞խտն խոստանաս. (Ոսկ. խչ.։)

Գրեաց ... զի բայ թերեւս յանդիմանեսցին, եւ եկեսցեն ի խոնարհութիւն հեզութեան. (Եփր. ՟ա. կոր.։)

Ու՞ր իցեն (սահմանք սպարտիոյ). եւ նորա զնիզակն ցցեալ, բայ, յայսմ վայրի. (Պիտ.։)


Բամբ, ից

adj.

s. mus. basse, base;
thorough base.

· Calfa

NBHL (3)

պ. ար. պամ, պէմմ. Հաստ թելն քնարի խոշորաձայն. եւ Ձայն խոշոր.

Չորրորդ (ձայն) է բամբն, հով եւ գէջ ըստ բնութեան ջրոյն։ Չորրորդ լարն, որ է պամն, բնութեամբ ջրոյ եւ մաղասոյ՝ ցուրտ եւ գէջ. (Երզն. քեր.։)

Ճանաչէ ի տարորոշ բազմութենէ աղեաց, թէ ո՞ր է սուր, եւ ո՞ր է բութ, ո՞ր զիլ, եւ ո՞ր բամբ. (Ոսկիփոր.։)


Բամբակենի, ենեաց

s.

cotton-plant.

· Calfa

NBHL (1)

Առոգանէին երկրագործք զբամբակենիսն, եւ միմեանց պատուիրէին զգուշանալ, զի մի՛ զծառսն կոխեսցեն զբամբակենիս ... պատասխանեալ բամբակենի, եւ այլն. (Մխ. առակ. ՟Ժ՟Թ։)


Բամբաս

s.

guilt;
cf. Բամբասանք.

· Calfa

NBHL (2)

ԵՒ առին բանբաս (կամ բանբասանս) ի Մովսէս եւ յԱստուած. (Վրդն. թուոց.։)

(գրի եւ բանբաս). յոր մէ Բամբասանք. նոյն ընդ նմա. եւս եւ Յանցանք բամբասելի.


Բամբասանք, նաց

s. pl. detraction, slander, defamation.

· Calfa

NBHL (2)

(ի բամ, բա, կամ բամբ, եւ ասել). καταλαλία, ἁντιλογία , λοιδορία, μέμψις, ψόγος oblocutio, obtrectatio, detractio, delatio, convitium, incusatio, vituperium, reprehensio Մեղադրութիւն, պարսաւ, չարախօսութիւն, տրտնուջ, լուտանք, թշնամանք՝ եթէ ի դէմս ուրուք, եւ եթէ ի բացակայութեան նորա յանդիման այլոց.

Ի բամբասանաց խնայեցէ՛ք զլեզու։ Լուայ ես զբամբասանս բազմաց։ Անուանեաց զանուն տեղւոյն այնորիկ փորձութիւն, եւ բամբասանս՝ վասն բամբասանաց որդւոցն Իսրայէլի։ Մի՛ չար փոխանակ չարի հատուցանել, կամ բամբասանս ընդ բամբասանաց.եւ այլն։


Բամբասասէր

adj.

that loves slander.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ոչն երկնչէին, եւ բամբասասէրքն էին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

Մեղադիր եւ բամբասասէր բանիւք ի վերայ ձեր ծանրացեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 10։)


Բամբասաւոր

adj.

slanderous.

· Calfa

NBHL (1)

Բամբասաւորք զինեալ նետիւք՝ զանձն եւ զընկերն խոցոտելով. (Նար. ՟Ի՟Ը։)


Բամբասեմ, եցի

va.

to detract, to slander, to speak ill of, to calumniate, to defame, to backbite.

· Calfa

NBHL (4)

καταλαλέω, καταλογέω, λοιδορέω , μέμφομαι, ψογέω, διαγογγύζω obloquor, attracto, maledico, convito, probro afficio, quaeror եւ այլն. Չարիս խօսել զայլմէ. ընդ վայր հարկանել, պարսաւել, ամբաստանել. տրտնջել. քրթմնջել. մեղ դնել. լուտալ. թշնամանել. դիմախօսել.

Բամբասեցին Մարիամ եւ Ահարոն զՄովսես։ Զի՞ բամբասէք զիս։ Զոր բանսարկուքն բամբասէին։ Որ բամբասէ զհայր կամ զմայր։ Բամբասել զճանապարհն առաջի բազմութեան։ Որ բամբասեալ, եւ ոչ փոխարէն բամբասէր. եւ այլն։ Կամ Առաքեաց լրտեսել զերկիրն, եւ եկեալ բամբասեցին զնմանէ առ ժողովրդեանն. (Թուոց. ՟Ժ՟Դ. 36։)

Ստիպիս ի սիրոյ, եւ ոչ բամբասիս։ Ոչ բամբասիս ի շնորհաց։ Յիրաւի բամբասելոցս։ Բամբասեցեալս ընդ բեթսայիդայ։ Իբրեւ զսուրբ բամբասողաց։ Ոչնչից հոլով, բամբասելի բերք. (Նար.։)

Ոչ ոք ասէ զճշմարիտն զմէնջ իբրեւ զբամբասողս (կամ զբանբասողս) մեր. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Բամբիռն, բռան

s.

castanets, snappers

· Calfa

NBHL (1)

Ազգ նուագարանի (թերեւս որպէս թամպուռ, կամ սանդուռ. կամ Ծնծղայ մեծ, եւ փոքր, որպէս զիլ, չալփառա եւ այլն) cf. ԲԱՆԳԻՌՆ.


Բամբոց

s.

gum ammoniac;
bamboo;
agasyllis.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՈՒՆԿ Ի ԲԱՄԲՈՑԷ կամ Ի ԲԱՆԲՈՑԷ կոչի ի բառս Գաղիանոսի խիժն ծորեալ ի գաւազանաձեւ տնկոց ի լիբիա։


Բայ

cf. Բա;
cf. Բամ.

· Calfa

NBHL (16)

ԲԱՅ. Լայնաբար՝ ո՛ր եւ է մասն բանի. բառ. ձայն ինչ նշանական. λέξις vocabulum

ԲԱՅ 3 (ի, ից.) գ. ԲԱՅ φωλεός, φωλία lustrum, latibulum, cubile որ եւ ԲԱՅՈՑ. ռմկ. եւս բայ, կամ բահ. Որջ կենդանեաց՝ մանաւանդ արջոց յաւուրս ձմերայնոյ. որպէս պահ, այսինքն դիպահ, եւ պահք, յորժամ առանձնացեալ մնան իբր թմրեալ եւ անսուաղ զաւուրս բազումս. (այսինքն քառասունք պահելի.)

Բայ է բառ անհոլով՝ ընդունական ամանակաց, դիմաց, եւ թուոց, որ ներգործութիւն կամ կիր յարկացոցէ. (Թր. քեր.։ )

Եւ է բայ՝ ըստ բանիս մեկնութեան, որ է ասութիւն մեր զգործոց մերոց, զոր ասեմք, թէ զայս ինչ գործեցի, կամ գործեաց, կամ գործեցին. (Մագ. քեր.) (որ է ասել, թէ ձայնս բայ կամ բա՝ է արմատ բառիցս Բառ, բան, այսինքն ասութիւն. լծ. եւ վէպ. որպէս եւ յն. ասեմ. լտ. ասել. իտ. խօսք։)

Ստոյգ բայ է ներկայն. իսկ անցեալն եւ ապառնին՝ հոլովմունք ազդման. (Երզն. քեր.։ )

Զներկայն անուանէ բայ, իսկ զանցեալն եւ զապառնին ոչ բայ, այլ՝ հոլով բայի։ Իւրաքանչիւր ոք ի բայիցն նշանակէ իմն։ (Անյաղթ պերիարմ.։)

Զայս ունողաց զօրութիւն ի վերայ Աստուծոյ անուանց եւ բայից. (Կիւրղ. գանձ.։ )

Այս բայ՝ Ո՛վ, ըստ երկուց տարազաց լսի. Քաղցր եւ բարին հանգոյն բայք են միմեանց։ Քննութիւնս բայից ուսոյց։ Սակս բայից եւ բառից քննութեան. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ատ.։ )

Մի՛, որպէս մեքս իմանամք եւ ասեմք փանաքիմաց բայիւք մերովք. (Սարգ. բ. պ. Զ։)

Ի բայ բանից եւ անոճ իմն յաղագս հայկայ եւ նմանեացն կակազէ. (Խոր. Ա. 21։)

Պատմեցին, եւ ասեն, բայ հուր ինչ մեք անդր ոչ գտաք։ Զի ասէր, բայ բազմաց ի ձէնջ են ընտանիք առ մեզ։ Ասաց անձն իմ, բայ բաժին իմ է նա։ Եւ ասացէք, բայ ընդէր. (Բ. Մակ. Ա. 20։ ԺԲ. 24։ Ողբ. Գ. 24։ Մաղ. Բ. 14։) (ուր չիք շաղկապ ըստ յն. այլ միայն բայդ՝ ասել)։

Երբեմն ի նշանակ հաստատութեան. որպէս Ապաքէն, արդարեւ. իսկ. գոգցես. արդեօք. թերեւս. անշուշտ. ռմկ. պա, պէ. եւ այլն.

Այսօր ընդ իս եղիջի՛ր ասէ յադին դրախտին. բայ զի՞նչ ասիցես արդեօք. ի խաչ ելեալ եւ բեւեռեալ ես, եւ զդրա՞խտն խոստանաս. (Ոսկ. խչ.։ )

Գրեաց ... զի բայ թերեւս յանդիմանեսցին, եւ եկեսցեն ի խոնարհութիւն հեզութեան. (Եփր. ա. կոր.։ )

Ու՞ր իցեն (սահմանք սպարտիոյ). եւ նորա զնիզակն ցցեալ, բայ, յայսմ վայրի. (Պիտ.։)

Առիւծ գոչեաց ի յանտառին, եւ գիշախանձ արջն ի բային. (Շ. եդես.։)


Բայ, ից

s. gr. verb;
word, speech, discours;
cf. Բայոց.

· Calfa

NBHL (16)

ԲԱՅ. Լայնաբար՝ ո՛ր եւ է մասն բանի. բառ. ձայն ինչ նշանական. λέξις vocabulum

ԲԱՅ 3 (ի, ից.) գ. ԲԱՅ φωλεός, φωλία lustrum, latibulum, cubile որ եւ ԲԱՅՈՑ. ռմկ. եւս բայ, կամ բահ. Որջ կենդանեաց՝ մանաւանդ արջոց յաւուրս ձմերայնոյ. որպէս պահ, այսինքն դիպահ, եւ պահք, յորժամ առանձնացեալ մնան իբր թմրեալ եւ անսուաղ զաւուրս բազումս. (այսինքն քառասունք պահելի.)

Բայ է բառ անհոլով՝ ընդունական ամանակաց, դիմաց, եւ թուոց, որ ներգործութիւն կամ կիր յարկացոցէ. (Թր. քեր.։ )

Եւ է բայ՝ ըստ բանիս մեկնութեան, որ է ասութիւն մեր զգործոց մերոց, զոր ասեմք, թէ զայս ինչ գործեցի, կամ գործեաց, կամ գործեցին. (Մագ. քեր.) (որ է ասել, թէ ձայնս բայ կամ բա՝ է արմատ բառիցս Բառ, բան, այսինքն ասութիւն. լծ. եւ վէպ. որպէս եւ յն. ասեմ. լտ. ասել. իտ. խօսք։)

Ստոյգ բայ է ներկայն. իսկ անցեալն եւ ապառնին՝ հոլովմունք ազդման. (Երզն. քեր.։ )

Զներկայն անուանէ բայ, իսկ զանցեալն եւ զապառնին ոչ բայ, այլ՝ հոլով բայի։ Իւրաքանչիւր ոք ի բայիցն նշանակէ իմն։ (Անյաղթ պերիարմ.։)

Զայս ունողաց զօրութիւն ի վերայ Աստուծոյ անուանց եւ բայից. (Կիւրղ. գանձ.։ )

Այս բայ՝ Ո՛վ, ըստ երկուց տարազաց լսի. Քաղցր եւ բարին հանգոյն բայք են միմեանց։ Քննութիւնս բայից ուսոյց։ Սակս բայից եւ բառից քննութեան. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ատ.։ )

Մի՛, որպէս մեքս իմանամք եւ ասեմք փանաքիմաց բայիւք մերովք. (Սարգ. բ. պ. Զ։)

Ի բայ բանից եւ անոճ իմն յաղագս հայկայ եւ նմանեացն կակազէ. (Խոր. Ա. 21։)

Պատմեցին, եւ ասեն, բայ հուր ինչ մեք անդր ոչ գտաք։ Զի ասէր, բայ բազմաց ի ձէնջ են ընտանիք առ մեզ։ Ասաց անձն իմ, բայ բաժին իմ է նա։ Եւ ասացէք, բայ ընդէր. (Բ. Մակ. Ա. 20։ ԺԲ. 24։ Ողբ. Գ. 24։ Մաղ. Բ. 14։) (ուր չիք շաղկապ ըստ յն. այլ միայն բայդ՝ ասել)։

Երբեմն ի նշանակ հաստատութեան. որպէս Ապաքէն, արդարեւ. իսկ. գոգցես. արդեօք. թերեւս. անշուշտ. ռմկ. պա, պէ. եւ այլն.

Այսօր ընդ իս եղիջի՛ր ասէ յադին դրախտին. բայ զի՞նչ ասիցես արդեօք. ի խաչ ելեալ եւ բեւեռեալ ես, եւ զդրա՞խտն խոստանաս. (Ոսկ. խչ.։ )

Գրեաց ... զի բայ թերեւս յանդիմանեսցին, եւ եկեսցեն ի խոնարհութիւն հեզութեան. (Եփր. ա. կոր.։ )

Ու՞ր իցեն (սահմանք սպարտիոյ). եւ նորա զնիզակն ցցեալ, բայ, յայսմ վայրի. (Պիտ.։)

Առիւծ գոչեաց ի յանտառին, եւ գիշախանձ արջն ի բային. (Շ. եդես.։)


Բայանամ, ացայ

vn.

to be clayed, to hide one's self in a den.

· Calfa

NBHL (2)

Բայանան օձք ընդ հողով. եւ որջք իւրեանց են ի սորս եւ ի սոյզս երկրի. (Փիլ. լին. ՟Ա. 36։)

Բայացեալքն՝ եթէ՛ գազանք, եւ եթէ՛ թռչունք։ Ուր բնակեալ բայանայր զօրավարն տաճկաց՝ զօրհասական արջոյ բերելով նմանութիւն. (Արծր. ՟Բ. 7։)


Բայոց, աց

s.

den, cave, lair, haunt, kennel.

· Calfa

NBHL (1)

Ազդմունք բնականք, եւ արջոյ յառաջագոյն քան զձմեռն ի բայոց մտանելոյ. (Եզնիկ.։)


Բայց

conj.

but, yet, notwithstanding, however, nevertheless, though, still;
save, except, without;
— եթէ, except;
unless;
— միայն, if, provided, with the exception of, excepted, but, hesides;
if not;
— ասկայն, yet, however, nevertheless.

· Calfa

NBHL (15)

Յամենայն ծառոց ուտելով կերիցես, բայց ի ծառոյն գիտութեան բարւոյ եւ չարի մի՛ ուտիցէք։ Աճեցուցից զքեզ յոյժ. բայց դու զուխտ իմ պահեսցես։ Սահակաւ կոչեսցի քեզ զաւակ. բայց զորդի աղախնոյդ արարից յազգ մեծ։ Ե՛րթ, բայց զգո՛յշ լինիջիր։ Ասէ, ոչ կամիմ. բայց յետոյ զղջացաւ, եւ չոգաւ յայգին։ Ասացաւ, բայց ես ասեմ ձեզ։ Այր մի ի հազարաց գտի, բայց կին ամենեւին ոչ. եւ այլն։

Ինքեան ինչ հակառակ եւ վնասակար չէ, բայց ընկերին. (Եզնիկ.։)

Ոչ եթէ ի մինն միայն մեղանչեն կամ յերկուս, բայց եւ ի բոլոր օրինադրութիւնս իւրեանց. (Մագ. ՟Ա։)

Իմ ոչ էր լուեալ, բայց այսօր։ (Ոչ ոք), բայց քաղէբ։ (Ոչ ինչ առից), բայց որչափ կերան մանկտիդ։ Նշան մի՛ տացի նմա, բայց նշանն Յովնանու։ Ոչինիչ ունիմք աստ, բայց հինգ նկանակ.եւ այլն։

Ոչ զերիւար՝ բայց ի սանձանց, եւ ոչ զինչս եւ զմեծութիւն առանց խելաց կարօղ ոք է արգելուլ. (Ոսկիփոր.։)

ԲԱՅՑ ԱՐԴ. շ. կրկին. Այլ արդ. եւ արդ. հիմա.

Բայց արդ մնան հաւատք, յոյս, սէր.եւ այլն։

Բայց արդ՝ որպէս երբեմն, նոյնպէս եւ յայսմ. (Նար.։)

Ոչ իմիք ազդիցէ այնուհետեւ, բայց եթէ ի գաւառի իւրում.եւ այլն։

Ա՛յլ է եւ կրկին շաղկապ.

Ոչ այրեաց, բայց միայն զասուր։ Չի՛ք փրկութիւն, բայց միայն (այնմ) առ որ ձգէ արքայ զոսկի գաւազանն։ Ոչ զոք եթող, բայց միայն զՊետրոս։ Ոչինչ եգիտ, բայց միայն տերեւ։ Մի՛ ինչ այնպիսի պահել նոցա՝ բայց միայն զգուշանալ.եւ այլն։

Բայց միայն զորդեակդ իմ մի՛ դարձուցանիցես անդր։ Բայց միայն լո՛ւր ձայնի իմում.եւ այլն։

Բայց միայնն յերկուց գնդացն եւ ի կարմիր կօշկէ. (Խոր. ՟Բ. 44։)

Ել եւ նա ընդ առաջ, բայց սակայն ոչ կարաց ունել զդէմ նորա. (Ագաթ.։)

Արդ թէպէտեւ ածեալ զմտաւ, բայց սակայն չկարէին հանդուրժել. (Փարպ.։)


Բան, ներ, նեար

s.

thing;
cf. Բան.

· Calfa

NBHL (41)

λόγος, ῤῆμα verbo, oratio, sermo Խօսք. ասացուած. զրոյց կարգաւոր. շարք բառից բերանով բարբառեալ յայտնիչ իմաստից մտաց, կամ ի գիր անցուցեալ. սեպհական է մարդոյ, այլ նմանութեամբ կամ տեսլեամբ ի դէպ գայ եւ հրեշտակաց, եւ Աստուծոյ գլխովին. խօսք.

Մինչս բան՝ ոչ եթէ ժամանակ ինչ է սահմանարկու. (Կոչ. ԺԷ։ ԲԱՆ.) λόγος ratio ըստ յն. ոճոյ, որպէս Համեմատութիւն. կարգ, յարաբերութիւն, հայեցուած, պատճառ, փաստ, եւ հանգամանք իրաց.

ԲԱՆ (բաներ կամ բանք.) Որպէս յն. վա՛լանօն. βάλανον glans Կաղին վայրի. եւ ամենայն պտուղ իւղային եւ դառն.

Եւ կամ μυροβάλανον myrobalanum, glans unguentaria Տունկ եւ ծաղիկ եւ պտուղ, եւ իւղ, որով օծանէին ստէպ զվարսս ի ջերմին գաւառս.

Ո՛ւնկն դիք բանից իմոց։ Խօսեցաւ զամենայն բանս զայսոսիկ։ Խիստ թուեցաւ բանն։ Տէր տացէ զբան։ Բանիւք եւ արդեամբք։ Բանիւ եւ գործով։ Բանք բերանոյ։ Բանք մարդկան։ Բան տեառն։ Բան հրեշտակի.եւ այլն։

Տացին մեզ բանք ի բերան՝ ցուցանել ձեզ զօգուտն. ինձ ասել, եւ ձեզ լսել. (Ագաթ.։)

Արտաբերական բանիցն զկնի եւ գործն յաջորդի։ Ըմբերանեսցես հանճարեղ բանիւ զբանիւն պանծացեալսն. (Պիտ.։)

ԲԱն է հետեւակ (եւ տաղաչափական) բառի շարադրութիւն, զտրամախոհութիւն ինքնակատար յայտնելով. (Թր. քեր.։)

Բանք տեառն բանք սուրբ են։ Հաստատեա՛ ծառայի քում՝ զբան քո յերկիւղ քո։ Բան քո կեցոյց զիս։ Ողորմեա՛ ինձ ըստ բանի քում.եւ այլն։

Երկու են բանք. այն՝ որ ի ներքս ի խորհուրդսն բնակեալ է, եւ զոր արտաքս բերեմք. (Փիլ. լին. Դ. 96։)

Ի սկզբանէ էր բանն, եւ բանն էր առ Աստուած, եւ Աստուած էր բանն։ Եւ բանն մարմին եղեւ։ Ձեռք մեր շօշափեցին ի վերայ բանին կենաց։ Եւ կոչէր անուն նորա բան Աստուծոյ. եւ այլն։ Բանն Աստուած ոչ միայն բան ինչ անանձն, այլ եւ բան անձնական, եւ մարդ կատարեալ. (Ոսկ. ես.։)

Դառնալ առ Աստուած կենդանի, եւ ի բան նորա յորդին միածին. (Ագաթ.։)

Բան կոչէ զորդի, զի անախտ ծննդեամբ (է) ի հօրէ, որպէս բան ի մտաց. եւ ծանուցիչ է կամացն հօր, որպէս բան ծանուցիչ կամց խօսողին ... եւ անմեկնելի է ի ծնողէն, որպէս բանն յայլսն հնչէ, ի միտսն մնայ. (Խոսր. պտրգ.։)

Զի որպէս ծնունդ է բան՝ սրտի, նոյնպէս եւ հօր ծընունդ որդի։ Բան ասացաւ անուն նորին, զի անմարմին է ծնունդ բանին. (Յիսուս որդի.։)

Զնոյն բան ունին արհեստք եւ մակացութիւնք, զոր բան եւ նոցա ենթակայն առ նոսա. (Սահմ. ԺԱ։)

Զամենայն բանից թուականաց։ Եւ զերկրաչափականն, ըստ որում որպէս բանն առ առաջինն՝ երկրորդին, այսպէս եւ առ երկրորդն՝ երրորդին. (Փիլ. ժ. բան.։)

Որ արտրին զբանն չար։ Յետ բանիցս այսոցիկ։ Միթէ տկարանայցէ՞ առ ի յԱստուծոյ բան, կամ ամենայն բան։ Քա՛ւ լիցի քեզ առնել զայն բան։ Արարեր դու զբանդ զայդ։ Զայս եւեթ բան արասցես ինձ. (եւ այլն։ Իսկ)

Ոչ գոյր նմա մեզ դնել բանբերին, եւ ոչ պատիժ, եւ ոչ բանք. (Բուզ. Դ. 5։)

Հնա՛ր է եւ առանց ջանի բան վճարել. (Լմբ. ժող.։)

Յեղուլ ի յոյն բան։ Որ եւ անտի յեղաւ ի յոյն բան. (Խոր. Ա. 1։ Բ. 65։)

Արարէ՛ք բան առ բան նամակիդ պատասխանի։ Բան առ բան ելոյծ, եւ իմացոյց ձեզ զօրէնս ձեր. (Եղիշ. Բ։)

ՆՈՅՆ ԲԱՆ Է. ՆՈՅՆ ԲԱՆՔ ԵՆ. Զնոյն իմանալի է կամ ասելի է. եւ զզնոյն համեմատութիւն իմա՛։

Նոյն բանք են եւ վասն պոռնկութեան։ Նաեւ զսպանութենէ նոյն բանք են։ Նաեւ յինչս առնուլ նոյն բանք են. (Եզնիկ.։)

Նոյն բան կալցի եւ ի վերայ բարերարի եւ մարդասիրի եւ աներեւութի։ Որոց բան նոյն է, այսոցիկ ամենայն իրօք եւ հոմասեռս եւ միմեանց նման գոլ բնութեամբ հարկաւոր է. (Կիւրղ. գանձ.։)

ԲԱՆ ԻՆՉ. ԲԱՆՔ ԻՆՉ. Պէսպէս առմամբ, որպէս ռմկ. խօսք մը. եւ բան մը, իլիշիկ մը. եւ վախ մը, կասկած մը.

Բանք ինչ որ գոյին նոցա ընդ ասորիս։ Հեռի էին ի սիդոնացւոց, եւ բանք ինչ ոչ էին նոցա ումեք ի մարդկանէ. (Դտ. ԺԸ. 7. 28։)

ԲԱՆ ԻՆՉ ԱՍԵԼ. Դիմախօսլ. տրտնջել. անիծանել, որ եւ հեգնելով՝ ասի օրհնել.

Աղէ ասա՛ բան ինչ ի տէր, եւ վախճանեա՛ց. (Յոբ. Բ. 9։)

Բան ունիմ ընդ երանելի ծերոյն, եւ նա ընդ իս, թէ որ յառաջեսցէ ի մէնջ, աղաչեսցէ զտէր Աստուած, զի ժողովեսցէ եւ զընկերն. (Վրք. հց. ԺԵ։)

Տո՛ւր ինձ բան, զի այդր բնակեսցիս. եւ ետ նմա բան ի յայրին մնալ։ Տո՛ւր ինձ բան, որ արձակեցից զքեզ. (Վրք. հց. ԺԹ. եւ Դ։) Կամ Միջնորդ լինել. բարեխօսել.

Ի ԲԱՆ ՁԳԵԼ. Ի կարգ բանին անցուցանել եւ ճառել. բանի տեղ դնել, ու վրան խօսիլ.

Զսա ի բան ձգել, եւ պատմել՝ անարդարութիւն է շնորհին. (Լմբ. պտրգ.։)

Զբանիւք առնէր զաշակերտսն, մինչեւ մեռեալն թաղմամբ գերեզմանին վճարեցաւ. (Մամբր.։)

ԶԲԱՆԻՒՔ (իւրովք) ԳԱԼ. Հակառակ ելանել իւրոց բանից. եւ Կրկնաբանութիւն առնել.

Զի մի՛ երեւեսցի ի մէջ անմտացն իբրեւ զբանիւք իմն եկեալ։ Զբանիւք եկեալ երեւէր. (Ոսկ. յհ. Ա. 7։)

Բան կալաւ՝ ընդ Ենովքայ եւ ընդ Եղիայի տակաւին ի մարմնի զնա ել. (Ճ. Զ.։)

Սկսան բանս արկանել առ թագուհին. (Վրք. ոսկ. (նոր ձ. եւ տպ. բանսարկուել)։)

Ամենայն մարդ սուտ է. եւ այս է, որպէս իմ բանս է, թէ ամենայն մարդ տկարանայ յանդիման կացուցանել՝ զոր իմացաւն զԱստուծոյ. (Նիւս. կուս.։)

Սուր ի բան արկեալ՝ խողխողեն եւս զանմեղ գառինսն. (Պիտառ.։)

Ոչ ամենայն բաներ ուտելի է՝ որպէս ցմախ, որպէս բանք, շաղինար, եւ այլք ոմանք գառինք, եւ կէսք մահաբերք իսկ. (Վրդն. ծն.։)

Երջանիկն արաբիա, եւ իւղք անոյշք ի նմա, եւ ծաղիկք՝ բալասան, բան, յասմիկ. (Խոր. աշխարհ.։)


Բանագէտ

adj.

lettered, learned, wise, experienced, versed.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սուտ, եւ ստոյդ բանագէտ ընկերին յանցանացն լինի, ոչ վասն իւրոց յանցանացն կատարելապէս եւ անսահելի ունի զյիշխանութիւն. (Կլիմաք.։)


Բանագիր

s.

writer, author.

· Calfa

NBHL (3)

λογόγραφος orationum et historiarum sriptor Շարագրօղ պէսպէս բանից, եւ պատմութեանց. չարագիր. մատնագիր.

Արդեօք ճարտասանի ուրուք եւ կամ բանագրի դժնէի յարմարելով զբանն առ ի լսողացն հիացումն. (Բրս. ի գորդ.։)

Բանագիր լինիմք յոքնազան եւ բազմապատիկ պիտառութեամբք. (Ասող. ՟Գ. 21։)