Definitions containing the research եւ : 10000 results

Անեպեր

adj.

unblamable.

· Calfa

NBHL (3)

Որ չունի ինչ արժանի եպերանաց. անպարսաւ. անբամբաս. ուստի եւ անարատ. ամբողջ. պակասութիւն մը չունեցօղ, անվնաս. լէքէսիզ. զարարսըզ.

Կանոնել հաստատութեամբ անեպեր ի կամս Աստուծոյ։ Դիպող ստութեամբ ազատիլ ի վտանգէ, որ է անեպեր (եթէ իցէ հոմաձայնութիւն յայտնի). (Մխ. դտ. եւ Մխ. առակ.։)

Զկլեալսդ զամենեսեան ի մահաբեր որովայնէ վիշապին անեպեր ապրեցուցից։ Կանգնեալ ի մէջ հնոցին ամբողջ մարմնով՝ անեպեր եւ առանց ամենայն վնասու. (ՃՃ.։)


Աներաժիշտ

adj.

unmusical.

· Calfa

NBHL (3)

Անմասն յերաժշտական արուեստէ, տգէտ, եւ անյարմար. ἅμουσος. musicae imperitus եւ rudis, insulsus

Զմիտս այնոցիկ՝ որք ոչ յոյժ աներաժիշտն են, սովոր են ուրախ առնել։ Յանխրատ եւ յաներաժիշտ բարուց։ Ծաղր մատուցանեն աներաժշտաց եւ անյարմարից բարոյիւք. (Փիլ.։)

Մնացին այնոքիկ ի ձէնջ, որ աներաժիշտքն էին եւ առանց դպրութեան. (Պղատ. տիմ.։)


Աներաժշտութիւն, ութեան

s.

ignorance of music.

· Calfa

NBHL (1)

Արտանուագ ձայն ունելով՝ երգել ձեռնարկիցէ, կրկին աներաժշտութեան ցուցանելով տեսիլ, զայն՝ որ ի գործիսն, եւ կարի յառաջագոյն զայն որ ի բարսն է. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Աներանամ, ացայ

vn.

to become father-in-law, brother-in-law.

· Calfa


Աներասան, ի, աց

adj.

not broken in, unruly;
unbridled, unreined, ungoverned, debauched.

· Calfa

NBHL (1)

Ռափսակ անկապ եւ աներասան ի վերայ Աստուծոյ զլեզուն լուծեալ։ Ըստ նոցա աներասան յանդգնութեանն. (Պրպմ. ԼԷ։)


Աներկբայ

adj. adv.

doubtless, indubitable, sure, certain, unquestionable, incontestable, indisputable;
doubtless, indubitably, certainly.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր չկայցէ երկբայութիւն ինչ յանձին՝ եւ զիրէն. անկասկած. անվեհեր. անտարակոյս. աներկմիտ. աներկբայելի.


Աներկբայաբար

adv.

cf. Աներկբայ.

· Calfa

NBHL (2)

adv. ԱՆԵՐԿԲԱՅԱԲԱՐ. Առանց երկբայելոյ կամ երկբայութեան. անշուշտ. հաւաստեաւ. եւ անվեհեր. անտարակոյս, անվախ. շիւպհիսիզ, գօրգուսուզ.

Զնոյն ինքն նովին սրով աներկբայաբար բառնալ զգլուխս։ Արագապէս եւ աներկբայաբար բառնալ զգլուխն համարձակ քաջութեամբ. (Պիտ.։)


Աներկբայապէս

adv.

cf. Աներկբայ.

· Calfa

NBHL (1)

Աներկբայապէս մարդ եղեւ Որդին Աստուծոյ. (Սարկ. հանգ.։)


Աներկբայութիւն, ութեան

s.

certainty, certitude.

· Calfa

NBHL (3)

Չունելն զերկբայութիւն, եւ աներկբայ գոլն. անշարժութիւն մտաց, եւ հաւաստութիւն. շիւպհեսիզլիք.

Իբրեւ ետես բռնաւորն զաներկբայութիւն հաւատոցն, եւ զաներկիւղ պատասխանիսն. (Արծր. ՟Գ. 2։)

Վէմ (կոչէ) զհաւատոյն հաստատութիւն, եւ զյուսոյն աներկբայութիւն. (Երզն. մտթ.։)


Աներկիւղ

adj. adv. fearless, bold, courageous, intrepid;
fearlessly;
courageously, intrepidly.

· Calfa

NBHL (9)

Եթէ նստիցիս, աներկիւղ իցես։ Փափուկք աներկեւղք։ Ծառայ աներկիւղ ի Տեառնէ իւրմէ. եւ այլն։

Անտրտում եւ աներկիւղ՝ Աստուծոյ բնութիւնն է. (Փիլ. իմաստն.։)

Աներկիւղք են իբրեւ զանմահս։ Աներկիւղ էր ի մարդկան հարուածոց. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ի յանդիմանել զարքայ՝ ահաւոր սաստիկ էր, եւ աներկիւղ. (Խոր. ՟Գ. 31։)

Կամ ուր չկայցէ երկիւղ ինչ եւ կասկած.

Աներկիւղ եւ քաջասիրտ, կամ խրոխտ մտօք. (Փարպ, եւ Լաստ.։)

Ի յԱստուծոյ աներկեղին, ի մարդկանէ անամօթին։ Բազմաց աներկիւղից պատճառ կորստեան լինի հոգւոյ. (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. ընդհ.։)

Տգիտաց եւ աներկեղաց. (Ոսկիփոր.։)

ԱՆԵՐԿԻՒՂ գրի եւ ԱՆԵՐԿԵՒՂ, ԱՆԵՐԿԵՂ. ἅφοβος, ἁπτόητος. metu carens, intrepidus. Որ չունի զերկիւղ. անահ. անվախ. գօրգմազ. գօրգուսուզ. պիփերվա.


Աներկիւղաբար

cf. Աներկիւղ.

· Calfa

NBHL (4)

Դադարեսցէ աներկիւղ յամենայն չարութենէ։ Եւ ոչ՝ որ ունէր զնոսա մութն, աներկեւղս պահեաց։ Տեսջի՛ք զիա՛րդ աներկիւղ լինիցի առ ձեզ։ Աներկիւղ զանձինս ճարակեն. (Առակ ՟Ա. 37։ Իմ. ՟Ժ՟Է. 4։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Զ. 10։ Յուդ. 12։)

Գնաց ինքն ի բաց անհոգութեամբ եւ աներկիւղս։ Յաներկիւղս յարձակեալ. (Փարպ.։)

Աներկիւղաբար շրջել, բարբառել, յանդգնիլ, ջնջել. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Աթ. ՟Ը։ Յհ. իմ. երեւ։)

Որով ամրացեալք՝ աներկեղաբար կոխիցեն զօձս եւ զկարիճս. (Նանայ.։)


Աներկիւղած

adj.

that has no fear of God, irreligious.

· Calfa

NBHL (2)

Աներկիւղ յԱստուծոյ, կամ ի մարդկանէ. անխիղճ. եւ արիական.

Ոմանք ի պակասամտաց եւ յաներկիւղածաց Աստուծոյ. (Մանդ.։)


Աներկիւղածութիւն, ութեան

s.

irreligion.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառայել իւրեանց որովայնի եւ աներկիւղածութեանն. (Լմբ. պտրգ.։)


Աներկիւղութիւն, ութեան

s.

fearlessness.

· Calfa

NBHL (5)

Պակասութիւն երկիւղի. յապահովութիւն. համարձակութիւն. ազատութիւն. եւ աներկիւղածութիւն. ἅδεια. securitas, libertas, licentia.

Եկա՛յք շինեսցո՛ւք աներկիւղութեամբ, եւ մի՛ ինչ զարհուրիք. (Փարպ.։)

Աներկիւղութեամբ եւ արհամարհանօք զպատուիրանն առ ոտն կոխել. (Սարգ. ՟բ. պետ. 4։)

Աներկիւղութեամբ վարին ի կերակուրս եւ յըմպելիս. (Շ. ընդհ.։)

Մեծ եւ այս եւս շնորհ արդարոյ է այն, որ յաղագս մահու աներկիւղութիւնն է. (Փիլ.։)


Աներկմտելի

cf. Աներկմիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Զհոգւոյն զօրութիւն սովիմբ եւ ի սոյն համարիմք ունել ամենայնիւ աներկմտելի։ Ի մեզ հաստատեալ աներկմտելի. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Աներկրագործելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be cultivated.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մշակեալ, եւ կորդ. չբանած եւ կոշտ հող.


Աներկրպագու

adj.

that does not adore, indevout, irreligious.

· Calfa

NBHL (1)

Ուրացողացն եւ աներկրպագուացն դիւացն (կամ նմանեցան դիւաց). (Կիւրղ. ղկ.։)


Անզանազան

adj.

indifferent.

· Calfa

NBHL (3)

Միով անզանազան եւ միաւորիչ միութեամբ աստուածպետականին վայելմամբ (այս ինքն վայելման)։ Անյեղյեղուկ անզանազան. (Փիլ.։)

Բարի, եւ չար, եւ անզանազան։ Իբրեւ բարիս, կամ իբրեւ անզանազանս, կամ իբրեւ չարս։ Անզանազանք՝ որք երկրորդ բարի կոչին։ Միջասահման արդարոյն եւ անիրաւի անզանազան։ Զանազանութիւն յանզանազանիցն. (Փիլ.։)

Մանաւանդ՝ ἁδιάφορος. indifferens. Անտարբեր. անորոշ. միջասահման. անխտիր եւ անընտրող. միջակ, միջին. օրթապապէթ, մուհայիր, միւպահ.


Անզարդանամ, ացայ

vn.

to be divested of ornament.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԶԱՐԴԱՆԱՄ որ եւ ԱՆԶԱՐԴԻՄ. ἁποκοσμέομαι. ornatu privor . Մերկանալ ի զարդուց. անշքանալ.


Անզարդացուցանեմ, ուցի

va.

to divest of ornament, to despoil, to disfigure.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդէ՞ր եւ զմերս կամի անզարդացուցանել զեկեղեցիս։ Անզարդացուսցէ զսուրբ զեկեղեցիս Քրիստոսի. (Վրք. ոսկ.։)

Անզարդեցաւ, եւ անզարդեցոյց. (Վրք. ածաբ. ի Ճ։)


Անզարդիմ, եցայ

vn.

cf. Անզարդանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Անզարդեցաւ, եւ անզարդեցոյց. (ՃՃ.։)

Ի բաց անզարդեցաւ եւ անպատուեցաւ. (Ածաբ. կարկտ.։)


Անզարդութիւն, ութեան

s.

state of any thing without ornament, disfiguration, despoliation.

· Calfa

NBHL (6)

Զիա՞րդ ի վաղընջուց նիւթ, այն՝ որ ոչ բնաւ ամենեւին յաշխարհի եւ անզարդութեամբ եղեալ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Առնել ապականութիւն, եւ անզարդութիւն երկրի ծննդոց. (Արշ. ՟Ի՟Թ։)

Եսաւ՝ օրինակ անառակութեան եւ անզարդութեան. (Փիլ. լին.։)

Անզարդութիւն եւ անկարգութիւն՝ աստուածայնոյն կրօնից եւ սահմանաց է լուծումն. (Դիոն. թղթ.։)

Անկարգութիւն եւ անզարդութիւն ի յօդսդ (առնէ) զշանթիս. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)

ἁκοσμία, τὸ ἅκοσμον. dedecus, ornatus defectus. Պակասութիւն զարդուց. անշքութիւն. տձեւութիւն.


Անզաւակ, աց

adj.

childless;
barren.

· Calfa

NBHL (2)

Անզաւակ եւ այրի էի։ Ոչ եւս լինիցիք անզաւակ ի նոցանէն։ Անզաւակ յազգէ քումմէ եղեր։ Զազգդ քո անզաւակ ոչ եւս արասցես։ Ջուրքս չար, եւ երկիրս անզաւակ. (Ես. ՟Խ՟Թ. 2։ Եզեկ. ՟Լ՟Զ. 12=14։ ՟Դ. Թագ. ՟Բ. 19։)

Առնուլ զկնի եղբօր իւրոյ վախճանելոյ եւ անզաւակի. (Երզն. մտթ.։)


Անզաւակեմ, եցի

va.

to deprive of childring, to kill children.

· Calfa

NBHL (1)

Սրով քո անզաւակեսցես. (Սկեւռ. աղ.։)


Անզաւակիմ, եցայ

vn.

to be bereaved of children

· Calfa

NBHL (3)

Գուցէ անզաւակիցիմ յերկոցունց ի ձէնջ ի միում աւուր։ Բայց ես որպէս անզաւակեցայ, անզաւակեցայ։ Ի դրունս ժողովրդեան իմոյ անզաւակեցան։ Թէպէտեւ սնուսցեն զորդիս իւրեանց, անզաւակեսցին ի մարդկանէ։ Ազգդ քո ոչ եւս անզաւակեսցի. (Ծն. ՟Ի՟Ե. 45։ ՟Խ՟Գ. 14։ Երեմ. ՟Ժ՟Ե. 7։ Ովս. ՟Թ. 12։ Եզեկ. ՟Լ՟Զ. 15։)

ԱՆԶԱՒԱԿԻՄ որ եւ ԱՆԶԱՒԱԿԱՆԱԼ. ἁτεκνόομαι, ἁποκτείνομαι. liberis orbor. Անզաւակ մնալ. անորդի լինել.

Եւ մի՛ եւս սպառսպուռ անզաւակեսցի մայր սիոն ի մանկանց առագաստի. (Յհ. կթ.։)


Անզաւակութիւն, ութեան

s.

state of a person bereft of children;
barrenness.

· Calfa

NBHL (2)

Լա՛ւ է անզաւակութիւն հանդերձ քաջութեամբ։ Այրութիւն եւ անզաւակութիւն եկեսցէ յանկարծակի ի վերայ քո։ Մի՛ եւս լիցի այդ ի մահ եւ յանզաւակութիւն. (Իմ. ՟Դ. 1։ Ես. ՟Խ՟Է. 9։ ՟Դ. Թագ. ՟Բ. 21։)

Զանզաւակութեան երկիւղ եւ զհոգս ի միտ ոչ ածելով. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անզբաղ

adj.

at leisure, disengaged, unemployed, undisturbed.

· Calfa

NBHL (2)

Անզբաղ ունիցի զտեսութիւն ... Անզբաղ կալցի զմիտսն։ Որպէս զբարի բռնամարտիկ անզբա՛ղս կալ զհայցուածսն. (Բրս. հց. եւ Բրս. հայեաց.։)

ἁμετεώριστος. constans, intentus. Ազատ ի զբաղանաց. ոչ ցնդեալ. հանդարտ. անզբօս. գրի եւ ԱՆԸՍԲԱՂ. չցնդած, անշփոթ. տաղտաղասըզ. ագլը պաշընտա, հուզուրլու.


Անզբաղութիւն, ութեան

s.

leisure, tranquillity.

· Calfa

NBHL (2)

որ եւ ԱՆԶԲՕՍՈՒԹԻՒՆ. Ազատութիւն ի զբաղմանէ. հանդարտութիւն. խաղաղութիւն. հուզուր, ասուտէլիք.

Պա՛րտ է նախ զհաւատ մտաց առ տեսութիւնն Աստուծոյ անզբաղութեամբն ընդելացուցանել։ Զմտացդ իմացումն սրբութեամբ սրտի եւ անզբաղութեամբ հոգւոյ հպեցո՛ յԱստուած. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Անզբօս

cf. Անզբաղ.

· Calfa

NBHL (5)

Վասն անզբօս մտածութեան. (Բրս. հց. ուր ասի եւ անզբաղ։)

Անզբօս եւ անբիծ ունել զմիտսն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Նոյն է ընդ ԱՆԶԲԱՂ. (լծ. եւ յն. անբէրի՛սբաստօս ոչ այսր անդր ձգձգեալ). Ազատ իբր ի զբօսանաց ալեաց. անխռով. հանդարտ. ասուտէ. րահաթ. տաղտաղասըզ. ἁπερίσπαστος, ἁμετεώριστος. non distractus.

Անզբօս խորհրդովք ընդ Աստուծոյ եւ ընդ Աստուծոյսն պարտիմք խօսել. (Խոսր.։)

Արթուն մտօք եւ անզբօս հորհրդով կացցուք միաբան յաղօթս. (Ժմ.։)


Անզգալի, լւոյ, լեաց

adj.

insensible, imperceptible.

· Calfa

NBHL (3)

Որ չէ զգալի, եւ ոչ իմանալի. հեռի ի զգայութենէ եւ ի մտաց. օտար. տույուլմազ, զայրի մահսուս.

Անզգալի է ինձ այդ խորհուրդ եւ խռովեցուցիչ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Ադամանդ՝ անախտ գոյ, եւ ամենայն երկաթոյ հարուածոց անզգալի։ Անզգալւոյն դրակից իմն է եւ հուպ անշունչն։ Յածին ընդ անզգալի արարածոց յածմունս։ Ընդ անզգալիսն մարտնչին (այս ինքն նաւավարք ընդ ջուրս). (Պիտ.։)


Անզգամ, ի, աց

adj.

rascally, knavish, roguish, wicked;
foolish, mad.

· Calfa

NBHL (9)

գրի եւ ԱՆԸՍԳԱՄ. Ըստ ձայնին է անզգայ, անգործ.

Ինքնեակ բարեաց անզգամիցն եւ աներկոցն։ (Փիլ. լին. ՟Գ. 39.)

Անզգամ է՝ որ բանակաւն սխալէ, եւ զչարն հաճութեամբ որպէս զբարի գործէ։ Անզգամ վասն այնորիկ է, զի զոր գիտէ՝ կամաւ արհամարհէ, եւ չար կամացն իւր հետեւելով՝ արհամարհէ զգիտութիւնն Աստուծոյ. զի այս է տեսակ անուանդ զօրութեան. (Լմբ. առակ.) եւ (Լմբ. սղ.։)

Ատելի արարէք զիս՝ երեւելի անզգամ ամենայն բնակչաց երկրիս։ Մի՛ ոք համարեսցի զիս անզգամ։ Խրատիչ անզգամաց, վարդապետ տղայոց։ Անզգամաց արմատս ձգեալ։ Զանզգամ սպանանէ բարկութիւն։ Այր անօրէն եւ անզգամ գնայ զճանապարհս թիւրս։ Անզգամն անգոսնէ զխրատ հօր։ Անզգամն ծիծաղելով գործէ զչար։ Յականջս անզգամի ամենեւին մի՛ խօսիր։ Իբրեւ զմի ի կանանց անզգամաց խօսեցար. եւ այլն։

Չարացն, եւ անզգամաց. (Փիլ.։)

Անզգամք, եւ իմաստունք. (Լմբ. պտրգ.։)

Իբր անմտական. յիմարական. եւ յանդուգն. անզգոյշ.

Վիշապն յարձակեցաւ ի վերայ երիւարին ահագին եւ անզգամ շնչմամբ յոյժ. (ՃՃ.։)

Այլ ըստ իրին՝ անմիտ. անիմաստ. անխոհեմ. անզգայ ձեւացեալ. որ չկամի զգալ. կամաւոր անբան. յիմար. չար. ժանտ. անխելք, խենդ. ահմագ. հայվան. տէլի. տիվանէ. միւֆսիտ. շէրիր. ἅφρων, παράφρων, ποηρός, φαῦλος. insipiens, amens, stultus, malus, malignus, pravus, insanus եւ այլն.


Անզգամիմ, եցայ

vn.

to be rascally, to be knavish, to be wicked;
to become mad, to grow mischievous.

· Calfa

NBHL (2)

Անզգամեցաք ամենեքեան՝ քահանայք եւ ժողովուրդք. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)

Տեսանեմք եւ զզգօնսն անզգամեալս. (Եզնիկ.։)


Անզգամութիւն, ութեան

s.

roguery, knavery;
malignity, ill turn, wicked action.

· Calfa

NBHL (3)

Մի՛ առնէք զանզգամութիւնդ զայդ։ Ըստ ամենայն անզգամութեան՝ զոր արարին ի մէջ Իսրայէլի։ Թողէ՛ք զանզգամութիւն, եւ կեցջիք։ Ոչ ետ անզգամութիւն Աստուծոյ։ Գուցէ խօսիցիս ընդ Յակոբայ անզգամութեամբ։ Մի՛ տար պատասխանի անզգամին ըստ նորա անզգամութեանն։ Վասն անզգամութեան շրթանց՝ յօտար լեզուս խօսեսցին։ Մի՛ ի խմորն չարութեան եւ անզգամութեան։ Չարակնութիւն անզգամութեան շլացուցանէ զբարիս. եւ այլն։

Մտաց լոյս՝ իմաստութիւն է. վասն զի եւ հակառակ՝ խաւար ոգւոց՝ անզգամութիւն է. (Փիլ. բագն.։)

ἁφροσύνη. insipientia, πονηρία, φαυλότης. malitia, pravitas. Անմտութիւն. անխոհեմութիւն. եւ չարութիւն. ագըլսըզլըգ. շէրր.


Անզգայ, ից

adj.

insensible, inanimate, dull, stupid;
besotted, infatuated, stupefied.

· Calfa

NBHL (7)

Արուսեկին անզգայ էութիւն։ Ընդ անզգայիցն եւ շարժողականք. (Նար.։)

ἁναίσθητος. sensu carens, insensatus. Որ չզգայ. անբաժ ի զգայութենէ. եւ անշունչ. անկենդան. չզգացօղ. տույմազ. պիլա հըսս. ճանսըզ.

Իբրեւ զանզգայ պաճարս. (Նար. ՟Ե։)

Սթափեցի՛ր յանզգայ մոլորութենէդ, եւ ե՛կ ի քեզ. (Մանդ. ՟Ա։)

ՅԱՆԶԳԱՅ, ՅԱՆԶԳԱՅՍ. Իբրեւ անզգայ եւ անմիտ. եւ անզգալի օրինակաւ. առանց զգալոյ՝ իմանալոյ՝ գիտելոյ. անզգայաբար. անզգայութեամբ. յանզգաստից. անբանաբար. չզգալով, առանց իմնալու, անխելքութենով. սէրսէմլիյիլէ. ագըլսըզլըղըլա. տույմատան.

Անկարգ եւ անզգայ՝ ձեռքն այսր եւ անդր կարկառիցեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)

Որ ոչ յանզգայ եւ արտաքոյ մտաց իւրեանց իցեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)


Անզգայ

adv.

insensibly, imperceptibly;
stupidly;
cf. Անզգայաբար.

· Calfa

NBHL (7)

Արուսեկին անզգայ էութիւն։ Ընդ անզգայիցն եւ շարժողականք. (Նար.։)

ἁναίσθητος. sensu carens, insensatus. Որ չզգայ. անբաժ ի զգայութենէ. եւ անշունչ. անկենդան. չզգացօղ. տույմազ. պիլա հըսս. ճանսըզ.

Իբրեւ զանզգայ պաճարս. (Նար. ՟Ե։)

Սթափեցի՛ր յանզգայ մոլորութենէդ, եւ ե՛կ ի քեզ. (Մանդ. ՟Ա։)

ՅԱՆԶԳԱՅ, ՅԱՆԶԳԱՅՍ. Իբրեւ անզգայ եւ անմիտ. եւ անզգալի օրինակաւ. առանց զգալոյ՝ իմանալոյ՝ գիտելոյ. անզգայաբար. անզգայութեամբ. յանզգաստից. անբանաբար. չզգալով, առանց իմնալու, անխելքութենով. սէրսէմլիյիլէ. ագըլսըզլըղըլա. տույմատան.

Անկարգ եւ անզգայ՝ ձեռքն այսր եւ անդր կարկառիցեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)

Որ ոչ յանզգայ եւ արտաքոյ մտաց իւրեանց իցեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)


Անզգայական, ի, աց

adj.

cf. Անզգայ.

· Calfa

NBHL (3)

Լուարո՛ւք ինձ կղզիք. հրաւիրէ իբրեւ նշան ինչ զանզգայականսն զգայնոցն. (Ոսկ. ես.։)

Պատկերաց անզգայականաց. անզգայական տաւղաց։ Վարսն անզգայական է. (Նար. խչ. եւ Նար. երգ.։)

Ծովն եւ ձուկնն, որ է անզգայական բնութիւնք, լսէին եւ անսային. (Ոսկ. ապաշխ.) իմա՛ ըստ յն. արտաքոյ բնութեան։


Անզգայանամ, ացայ

vn.

to be insensible, to be stupid;
to be infatuated.

· Calfa

NBHL (2)

որ եւ ԱՆԶԳԱՅԻՄ. Տբրեւ անզգայ լինել. չզգալ ինչ. եւ անմտանալ. յայլոյ խելս լինել. տույմազ օլմագ, սէրսէմլէնմէք.

Մեռեալ եւ անզգայացեալ էաք յաստուածային գիտութենէն. (Լաստ. ընթերց.։)


Անզգայացուցանեմ, ուցի

va.

to infatuate, to stupefy, to hebetate;
to deprive of reason.

· Calfa

NBHL (1)

Թունաւոր ճճիք, եւ դաժանութիւնք արմատոց եւ բուսոց կարեն զմեզ անզգայացուցանել. (Յճխ. ՟Ժ՟Դ։)


Անզգայիմ, եցայ

vn.

cf. Անզգայանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Խոհեմութիւն իցէ, որ ոչ մինչեւ ի շարժումն քնոյ յանձին հաստատութենէ անզգայի. (Կլիմաք.։)

Մոլորութեամբն անզգայեալք։ Անզգայեալք իբր ի դիւէ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)


Անզգայութիւն, ութեան

s.

insensibility, stupidity, apathy, indolence, lethargy.

· Calfa

NBHL (8)

Որք մեռեալ են հոգւով, եւ յանզգայութեան են մեղացն չարչարանաց. (Շ. ամենայն չար.։)

Զդարման մանկանցն թողեալ, եւ այնպէս անզգայութեամբ եւ այլն. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 11։)

Իբրեւ յանզգայութենէ խօսեցար. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Շատխօսութեանն հոսանք իբրեւ յաղբիւրէ դիմեն յանզգայութենէն. (Ածաբ. ժղ.։)

Անապակ՝ մոռացման, միանգամայն եւ անզգայութեան պատճառ լինի. (Փիլ.։)

Հոգի հեզութեան անզգայութեանս իմոյ պարգեւելով. (Ճշ.։)

Մի՛ եւ մի ըստ միոջէ հարկաւորիցիմք ասել կաւ թուել զանզգայութիւնդ ձեր. (Փարպ.։)

Եւ իբր անմտութիւն. անխոհեմութիւն. անբանութիւն. որ ասի եւ ԱՆԶԳԱՄՈՒԹԻՒՆ. ἁφροσύνη. amentia, imprudentia, desipiemta. անխելքութիւն, խենդութիւն. ագըլսըզլըգ. սէրսէմլիք.


Անզգայուն, յնոյ, ոց

adj.

insensible.

· Calfa

NBHL (4)

Պատկեր կանգնեաց ի փայտէ եւ յանզգայու կերպարանաց։ Անզգայութիւն նիւթոցն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. եւ 9։)

Զգայնոյն եւ անզգայնոյն. (Պորփ.։)

Պարունակօղ եմ անզգայնոց՝ եւ զգայական. (Շ. իմ. եղակ.։)

Քուն անզգայուն, քուն մշտնջենաւոր։ Արթնութիւնք նոցա անզգայունք. (Բրս. հց. եւ Բրս. արբեց.։)


Անզգաստ, ից

adj. adv.

not vigilant, careless, inattentive;
յանզգաստս, յանզգաստից, insensibly;
cf. Անզգուշաբար.

· Calfa

NBHL (4)

Խժականաց եւ անզգաստից՝ ատեցողացն զբարիս ի դիմի հարեալ. (Յհ. կթ.։)

Անհաշտ թշնամի է, եւ անազդ եւ անզգաստ պատերազմ կալաւ ընդ մեզ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)

ՅԱՆԶԳԱՍՏՍ ՅԱՆԶԳԱՍՏԻՑ, ՅԱՆԶԳԱՍՏՈՒՑ մ. Առանց զգացուցանելոյ, եւ զգալոյ. յանպատրաստից. յանկարծ. տույմատան, ղաֆիլ.

Յանկարծակի եւ յանզգաստս հասանէ օրն մահու. (Տօնակ.։)


Անզգաստութիւն, ութեան

s.

want of a vigilance, carelessness, inattention.

· Calfa

NBHL (2)

Պակասութիւն զգաստութեան. անզգուշութիւն. անհոգութիւն. սէրսէմլիք. Զայս իմաստ երեւի տալ ի հյ. ասելն.

Իսկ Յն. տայ եւ զայս միտս, ի դիմամարտիցն յանկարծ գալստենէ։


Անզգոյշ, գուշի, ից

adj.

incautious, uncircumspect, inconsiderate, imprudent, unwary, heedless.

· Calfa

NBHL (3)

Շատ ինչ բարի առնէ հողմով. ահ եւ երկեղ անզգուշից, եւ սնունդ բուսոց եւ տնկոց. (Վրդն. սղ.։)

Ոչ ի մի եւեթ ուղղութիւնս հայել, եւ ի հակառակսն անզգուշաբար կալ մնալ. (Նիւս. կուս.։)

Ո՛չ հեղգութեամբ եւ անզգուշաբար վրիպեալ. (Խոր. ՟Բ. 72։)


Անզգոյշ

adv.

without precaution, inadvertently, imprudently.

· Calfa

NBHL (3)

Շատ ինչ բարի առնէ հողմով. ահ եւ երկեղ անզգուշից, եւ սնունդ բուսոց եւ տնկոց. (Վրդն. սղ.։)

Ոչ ի մի եւեթ ուղղութիւնս հայել, եւ ի հակառակսն անզգուշաբար կալ մնալ. (Նիւս. կուս.։)

Ո՛չ հեղգութեամբ եւ անզգուշաբար վրիպեալ. (Խոր. ՟Բ. 72։)


Անզգուշութիւն, ութեան

s.

want of circumspection, unwariness, imprudence, inconsiderateness, negligence.

· Calfa


Անզգօն, ից

adj.

stupid, foolish, senseless, indiscreet.

· Calfa

NBHL (1)

Անզգօն եւ անկոսնող ազգն հրէից. (Համամ առակ.։)


Անզեղջ, ից

adj.

impenitent, irreclaimable;
irrevocable.

· Calfa

NBHL (5)

Խստանայ սիրտ նորա, եւ մնայ անզեղջ։ Անզեղջ է ի չարիսն։ Ո՞ւր ես անզեղջդ ի չարիս բանսարկու։ Անզեղջ յանօրէնութիւն, կամ ի ստախօսութիւն, կամ ի նենգութիւնն։ Ի վերայ կամակորիցն եւ անզղջիցն. (Լմբ.։)

Մերթ այն ինչ՝ յորոյ վերայ չէ եղեալ զղջումն եւ ցաւ. չիզղջացած. փիւշման օլունմազ.

Անզեղջ են շնորհք եւ կոչումն Աստուծոյ. (Հռ. ՟Ժ՟Ա. 29։)

Անզեղջ ուրախութիւն, կամ կերակուր. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)

գրի եւ ԱՆԶԻՂՋ. ἁμετανόητος. Որ չունի զեղջ. որ ոչն զղջանայ. անապաշաւ. անդարձ. չիզըղջացօղ. փիւշման օլմայան. թէօպեսիզ.


Անզերծ

adj.

inextricable.

· Calfa


Անզէն

adj.

unarmed.

· Calfa

NBHL (4)

ἅοπλος inermis Որոյ չիք զէն կամ սպառազինութիւն. եւ առանց զինուց. զէնք չունեցօղ. սիլահսըզ փուսատսըզ, եարագսըզ.

Անզէնք եւ անկազմք աներկիւղաբար շրջեսցին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Մերկացուցանէ զմեզ ի շնորհէն, զի ըմբռնեսցէ դիւրաւ անզէն եւ առանց պահպանութեան. (Ածաբ. մկրտ.։)

Ոչ ոք մերկ եւ անզէն իշխեսցէ ի ներքս մտանել. (Ոսկ. ես.։)